Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Analyse

Een 'bijlage' of 'verklaring' bij het CETA-verdrag, wat betekent dat?

Ten laatste vrijdagavond 28 oktober 2016 moet het Waals Parlement ja of neen stemmen over het akkoord tussen de federale en de regionale regeringen. Wat kan een dergelijk akkoord in feite concreet betekenen voor het CETA-verdrag? Welke garanties biedt een Belgische verklaring bij de ondertekening?
donderdag 27 oktober 2016

Op dit ogenblik is het nog gissen naar de juiste inhoud van het akkoord dat werd bereikt tussen de Belgische federale en regionale regeringen over het CETA-verdrag van de EU met Canada. Waals minister-president Paul Magnette legde over dat akkoord volgende korte verklaring af:

“Wallonië is extreem gelukkig dat onze eisen konden gehoord worden. Wij hebben altijd gestreden om verdragen te bekomen die de sociale normen, de leefmilieunormen versterken en de openbare diensten beschermen, om geen privé arbitrage te hebben maar allen openbare rechtspraak die alle juridische garanties biedt. Wij konden gehoord worden en dit zal dus wel degelijk verworven zijn."

"Dit is niet alleen zeer belangrijk voor Wallonië. Het heeft wat tijd gekost en ik betreur dat voor onze Europese partners die we hebben laten wachten en voor onze Canadese partners. Als we hier wat tijd voor hebben genomen, denk ik dat wat we hier hebben bekomen niet alleen zeer belangrijk is voor de Walen maar voor het geheel van alle Europeanen.”

De tekst van het akkoord is nog niet bekend. De Belgische regering heeft die al overgemaakt aan COREPER, de EU-instelling waar de ambtenaren van de Europese Commissie hun advies zullen geven voor de Commissie.

In de veronderstelling dat dit akkoord inderdaad alle bezwaren bevat die het Waals Parlement heeft geformuleerd (overigens reeds sinds april 2016), wat garandeert dit eigenlijk echt?

Het is helemaal niet uitzonderlijk voor een lidstaat van een verdrag om – zelfs op het allerlaatste ogenblik voorafgaand aan de ondertekening – nog bijkomende verklaringen af te leggen over hoe de betrokken staat de toepassing van het betrokken verdrag ziet. Het aantal instrumenten dat daarvoor bestaat is veelvoudig: annexen, verklaringen, protocols, amendementen...

Geen uitzonderlijke manier van handelen

Ook wijzigingen aan een verdragstekst op het allerlaatste ogenblik zijn niet ongewoon in de praktijk van internationale verdragen. Echte wijzigingen impliceren echter wel dat alle andere betrokken staten en organisaties het expliciet met deze wijzigingen eens zijn.

Bijkomende verklaringen (van lidstaten of organisaties zoals de EU) laten lidstaten wel toe om opmerkingen en annexen toe te voegen waar andere lidstaten het niet per sé mee eens zijn (of hoeven te zijn). Zo komt het wel meer voor dat een lidstaat bij ondertekening van een verdrag verklaart dat het verdrag later van toepassing wordt dan algemeen voorzien in de tekst van het verdrag, dat bepaalde artikels niet van toepassing zijn (in hun geheel of voor bepaalde aspecten – bijvoorbeeld een land kan stellen dat de eigen tuinbouwsector niet onderhevig zal zijn aan bepaalde artikels).

Wat nu gebeurt is dus allesbehalve uitzonderlijk. Uitzonderlijk is enkel de grote media-aandacht die er aan besteed wordt. Het afsluiten van verdragen haalt zelden of nooit de voorpagina's. Een ding staat wel altijd onherroepelijk vast: eenmaal een land een verdrag ondertekend heeft is de tekst (met bijkomende verklaringen als die er zijn) niet meer voor wijziging vatbaar.

Ondertekening is niet uitvoering van een verdrag

De ondertekening van een verdrag betekent echter nog steeds niet automatisch de invoering van de modaliteiten van een verdrag. In de meeste democratische landen moet een verdrag altijd bevestigd worden door de volksvertegenwoordiging, het parlement. Waar een parlement bij gewone nationale wetsvoorstellen wijzigingen aan de tekst kan voorstellen en stemmen is dat voor verdragen echter niet het geval. Een parlement kan enkel ja, neen of onthouding stemmen voor de gehele tekst zoals hij is. 

Als het Waals Parlement - net als de andere regionale parlementen – dus binnen afzienbare tijd nà de ondertekening door de eerste minister (of zijn aangeduide plaatsvervanger – in het geval van CETA waarschijnlijk de minister van buitenlandse zaken) de tekst van het verdrag voorgelegd krijgt kan het dit enkel 'ratificeren', dit wil zeggen in zijn geheel goed- of afkeuren. Na ondertekening van het verdrag kan het Waals Parlement dus niet langer afkomen met interpretaties, verklaringen en dergelijke.

Welke garanties biedt een Belgische verklaring?

Los van wat nu in het akkoord is afgesproken, wat garandeert een dergelijk Belgisch akkoord eigenlijk echt? Dat hangt van meerdere factoren af. Eerst en vooral puur vormelijk. Alleen als de Belgische regering bij de ondertekening van het CETA-verdrag de tekst van het bereikte Belgische akkoord officieel laat toevoegen aan de tekst van het verdrag wordt wat in de bijlage staat juridisch bindend.

Is dat niet het geval, als bijvoorbeeld de Belgische regering bij de ondertekening enkel een verklaring aflegt zonder dat die aan het verdrag wordt toegevoegd, dan heeft een dergelijk akkoord de waarde van de inkt waarmee ze geschreven is: nihil.

Echter, zelfs als het bereikte Belgische akkoord officieel een bijlage van het verdrag wordt hangt de juridische geldigheid en afdwingbaarheid af van wat precies in de tekst staat. Verdragsteksten worden immers bijna altijd gekenmerkt door juridisch jargon en door zinsconstructies die ruime interpretaties mogelijk laten.

Juridische spitsvondigheden

Juridisch interpretatie van verdragsteksten, zeker van handelsverdragen wordt niet gedaan door je lokale advocaat, tussen een scheidingszaak en een schadeclaim voor een auto-ongeval door. Dat wordt uitsluitend gedaan door gespecialiseerde juridische adviesbureaus, die peperduur zijn en bijna uitsluitend werken voor grote bedrijven, de enige entiteiten naast staten die in staat zijn om hun adviezen te betalen.

Deze adviesbureaus hebben geen enkel belang bij interpretaties die het algemeen belang vooropstellen. Dat betekent dat zelfs als er in het Belgisch akkoord zou staan dat privé-arbitragerechtspraak van het CETA-verdrag niet geldig zou zijn, dan kan een groot bedrijf nog altijd gaan procederen bij diezelfde privé-arbitrage met de stelling dat deze beperking een discriminerende invloed heeft op investeringen in België tegenover investeringen in andere lidstaten.

Zelfs als er in het Belgisch akkoord zou staan dat privé-arbitragerechtspraak van het CETA-verdrag niet geldig zou zijn, dan kan een groot bedrijf nog altijd gaan procederen bij diezelfde privé-arbitrage met de stelling dat deze beperking een discriminerende invloed heeft op investeringen in België tegenover investeringen in andere lidstaten.

Advies van het Europees Hof

Volgens het Belgisch akkoord zal de Belgische staat aan het Europees Hof van Justitie het advies vragen of de internationale privé-arbitrage (ISDS of ICS) verenigbaar is met de Europese Verdragen. Zal dat advies bindend zijn? En voor wie, alleen Wallonië, alleen België of voor alle EU-lidstaten? Het Europees Hof van Justitie maakt juridische analyses en beslist niet op basis van politieke of maatschappelijke overwegingen.

Bovendien, er bestaan al meerdere handelsverdragen van de EU en van afzonderlijke EU-lidstaten, vooral met zwakkere economieën in Afrika, waarin dergelijke arbitragesystemen bestaan en reeds werden toegepast. Zal een negatief advies van het Hof dan gelden voor al deze verdragen?

Zo zouden er ook bepaalde 'vrijwaringsclausules' in het belgisch akkoord voorzien zijn voor landbouwproducten, wanneer zich een 'marktonevenwicht' zou voordoen. 'Marktonevenwicht' klinkt goed maar is geen juridisch omlijnd begrip. Ook daar zullen internationaal gespecialiseerde adviesbureaus een hele kluif aan hebben.

ISDS en ICS is onverzoenbaar met democratie

Het komt uiteindelijk hier op neer: het systeem van internationale privé-arbitrage (ISDS-ICS) door ad-hoc zakenrechters (die geen 'rechters' zijn) is niet amendeerbaar. Alleen een volledig verbod is democratisch aanvaardbaar. Alleen democratisch gelegitimeerde nationale rechtbanken kunnen recht spreken over handelsgeschillen.

In hoeverre het nu bereikte akkoord tussen de Belgische federale en gewestelijke regeringen dus inderdaad voldoende garanties biedt op een CETA-verdrag zonder ISDS of ICS blijft hoogst onzeker.

CETA blijft de wegbereider van TTIP

Het wordt ondertussen alsmaar duidelijker dat de Europese Commissie en de Europese economische elite het CETA-akkoord zo snel mogelijk wil ondertekend en geratificeerd zien, om alsnog het uiteindelijke doel te bereiken: het TTIP-verdrag tussen de EU en de VS.

Het TTIP-akkoord zelf is ondertussen zo zwaar gecompromitteerd dat zij bereid zijn dat eventueel te laten vallen. Echter, ook dat is nog steeds allesbehalve zeker. Als CETA er door geraakt en als blijkt dat internationale privé-arbitrage er wel degelijk integraal deel van uitmaakt, dat kan evengoed worden gepleit dat TTIP de logische vervolmaking van dat proces is.

En dan is er... TiSA

Paul Magnette stelt dat het bereikte Belgische akkoord ook 'de openbare diensten zal beschermen'. Ook dat is verre van zeker. Bovendien komt binnen afzienbare tijd het Trade in Services Agreement (TiSA) op de Europese agenda. In dat verdrag zijn de EU, de VS, Canada en een dertigtal andere landen van de OESO betrokken.

Uit WikiLeaks-publicatie van meerdere hoofdstukken van de ontwerptekst van TiSA blijkt dat het wel degelijk de bedoeling is zowat alle openbare diensten voor privatisering open te stellen. Daarenboven voorziet TiSA dat eenmaal het verdrag in voege treedt, dat een lidstaat van het verdrag niet meer kan terugkomen met een hernationalisering van een geprivatiseerde dienst. Het verdrag laat alleen nog 'andere' privatiseringen toe...

Het uitstel van de ondertekening van het CETA-verdrag is een zeer belangrijke psychologische overwinning. Dit zal de strijd tegen deze handelsovereenkomsten een boost geven. Die strijd is echter verre van gestreden.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

5 reacties

  • door Pauline Polko op donderdag 27 oktober 2016

    Veel woorden, laat ik het in weinig woorden zeggen, slimme jongens die Walen, ze zullen vast rijkelijk beloond zijn voor hun medewerking die een week geleden nog gratis was. Fijn om te weten dat het verdrag plotseling niet meer schadelijk is voor mens en milieu. Ook in Nederland is men blij dat het verdrag er nu komt, kunnen we meer kaas exporteren naar Canada Het winstbejag heeft weer gezegenviert, maar wees gerust, we streven zo nog sneller naar onze eigen ondergang, voor de planeet zal dat een weldaad zijn.

  • door Roland Horvath op donderdag 27 oktober 2016

    Akkoord. Een Belgische overeenkomst heeft waarschijnlijk geen belang, ze wordt op zij geschoven. Bovendien is ICS evengoed onaanvaardbaar als ISDS. En ten 3e, zelfs als ISDS/ICS is afgeschaft kan het zijn dat CETA toelaat dat buitenlandse Grote Multinationale Ondernemingen GMO de wetgeving in de EU bvb een minimum loon niet moeten respecteren maar de wetgeving van Canada en straks de VS mogen toepassen.

    CETA eist namelijk totale vrije handel in de EU. TTIP doet dat ook maar niet in de VS. De VS zorgen altijd voor voldoende protectie voor hun binnenlandse markt, terwijl ze van anderen een volledig vrije handel eisen. Uitsluitend vrije handel of uitsluitend protectionisme is dodelijk voor ieder land en iedere onderneming zoals de geschiedenis leert. Vrij handel in de periode van de 2e helft van de 19e eeuw tot de jaren 1920. Protectionisme tijdens het mercantilisme en na de jaren 1920.

    Naast ISDS en volledige vrije handel is er een 3e argument om CETA integraal te verwerpen namelijk het -zeer- grote verschil tussen de EU en Canada annex de VS in ongeveer alles, niet alleen in het voorzorg principe dat in de EU gehanteerd wordt. De verschillen zijn onoverbrugbaar. En de minder eisende wetgeving van Canada/VS kan met CETA hier in de EU van kracht worden.

    De trend is tegenwoordig minder globaal en meer lokaal. Van Holslag tot De Grauwe & Co, allen pleiten ze voor meer lokaal, onder andere omwille van de ecologische kosten.

    CETA is een totaal waardeloos, schadelijk en gevaarlijk verdrag: Weg er mee. We moeten ons bevrijden van de kapitalistische waanzin vooral uit de VS, die mens, milieu, maatschappij en overheden als grondstoffen wil gebruiken. En meer afstand houden van de oorlog stokende en oorlog voerende VS.

  • door Rieteke en Corneille Van den Borne op donderdag 27 oktober 2016

    Door het ondertekenen van dergelijke verdragen bevorder je dat de allerrijksten , de oligarchen, makkelijker en sneller nog rijker worden. Geen enkele volksvertegenwoordiger die niet uitsluitend het belang van de superrijken wil behartigen moet er op tegen zijn. dat dergelijke verdragen die democratisch verkozen regeringen buiten spel kunnen zetten van kracht worden. Als welke politicus dan ook beweert dat dergelijke verdragen alle burgers ten goede komen wordt de waarheid erg veel geweld aangedaan. En dan druk ik me netjes uit. Het is net als 2000 jaar geleden dat de mensen op grote schaal worden afgeleid door brood en spelen. Ik houd mijn hart vast waar dit uiteindelijk toe leidt. We worden op grote (Europese) schaal voor de gek gehouden. Ik zou van de daken willen schreeuwen: "Beste medeburger wordt wakker en zorg er voor dat we andere bestuurders krijgen".

  • door Carlos Pauwels op vrijdag 28 oktober 2016

    Waarom is openbare rechtspraak betrouwbaar en private niet? Magnette gaat er dus van uit dat bij private rechtspraak gefoefeld wordt en bij openbare niet. Hallo??? Dat is een zwaarwichtige insinuatie. En als ik nu eens zeg dat ik de PS niet vertrouw, voor geen haar? Dat is ook zwaarwichtig. Ik weet het.

  • door Carlos Pauwels op vrijdag 28 oktober 2016

    Daarnet is er gestemd in het Waals parlement. U raadt het nooit. PS, cdH en MR hebben voor gestemd. Ecolo en PTB tegen. Waarom was dat nu zo voorspelbaar? Omdat hier het gewone politieke spelletje is gespeeld. Die stemming heeft niets te maken met de inhoud van het verdrag. Dus volgens Ecolo wordt er niet gezorgd voor het milieu in tegenstelling tot wat Magnette verkondigt. Voor de PTB is er niets goed, dat is simpel. Nog eens het bewijs dat Magnette gereden heeft voor het eigen belang, niets meer, niets minder. Hopelijk valt de frank bij de Walen.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties