Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Analyse

Drie breekpunten voor in het stemhokje

De opwarming van de aarde, de groeiende kloof tussen rijk en arm en onze steden die almaar diverser worden. De manier waarop we de komende vijf jaar met die drie uitdagingen omgaan, zal het aanschijn van onze samenlevingen en heel onze planeet bepalen.
woensdag 21 mei 2014

Wat het klimaat betreft is het vijf voor twaalf.  Als we de opwarming van de aarde willen beperken tot twee graden Celsius, moet de globale uitstoot van broeikasgassen in 2020 beginnen dalen. Twee graden warmer betekent dat we nog meer stormen, overstromingen, bosbranden en grote droogtes krijgen dan vandaag. Zonder ingrijpende maatregelen stijgt de temperatur met vier en misschien zelfs zes graden.

Volgens klimaatprofessor Corinne Le Quéré, directeur van het Britse Tyndall Centre for Climate Change Research, krijgen we vanaf vier graden een totaal andere planeet. “Verwacht een verandering van het leefmilieu zoals we dat nu kennen met inbegrip van alle vormen van leven op alle breedtegraden, van het weer, de seizoenen en klimatologische patronen zoals de lucht- en zeestromingen die het weer in Europa bepalen.”

De bescherming tegen de stijgende zeespiegel en grote stormen wordt op dat moment ook in het rijke Westen onbetaalbaar.

Over zes jaar is het 2020. Zondag 25 mei kiezen we de laatste generatie Belgische en Europese politici die maatregelen kunnen nemen om het rampscenario af te wenden.

Veel te voorzichtig

Door de overdreven aandacht voor enkele klimaatsceptici vergeten we dat er veel meer klimaatspecialisten zijn die de conclusies van het klimaatpanel van de VN (IPCC) veel te voorzichtig vinden.

Kevin Anderson bijvoorbeeld, één van de meest vooraanstaande specialisten van Groot-Brittannië, schreeuwt het waar hij kan van de daken. Om 50 procent kans te hebben dat de twee-graden-grens niet overschreden wordt, moeten de geïndustrialiseerde landen vanaf nu elk jaar hun uitstoot met tien procent verminderen.

Dat kan niet door hier en daar wat bomen aan te planten en groenere wagens te promoten. In 2008, toen de economie tot stilstand kwam door de ergste crisis sinds de jaren '30, daalde de uitstoot met zeven procent in de rijkste landen. Twee jaar later zaten we weer even hoog.

“Na twintig jaar van bluf en leugens hebben we een revolutionaire verandering van de politieke en economische hegemonie nodig”, schreef Kevin Anderson onlangs.

Terwijl de slopende verkiezingsdebatten en het steekspel tussen Bart De Wever en alle anderen al onze aandacht opslorpten, verscheen de voorbije weken het ene alarmerende bericht na het andere. “De ineenstorting van het ijs op West-Antartica is niet meer te stoppen”, schreven wetenschappers van de NASA. Er zijn nu al reusachtige branden in California, en Bosnië-Herzegovina, Servië en Kroatië kampten de voorbije week met de ergste overstromingen in meer dan honderd jaar. En april 2014 wordt wellicht de warmste april ooit.

Kantelmoment

Rechtse denktanks in de VS maar ook rijke investeerders als Bill Gates bereiden nu al de duistere toekomst voor. Zij geloven (en willen vooral) niet dat die revolutionaire ommekeer er komt en mikken op climate engineering. Zij hopen geld te verdienen met technologische lapmiddelen om de opwarming tegen te gaan. Een schild van zwaveldioxise in de stratosfeer of snel groeiende algen die CO2 opslaan. Of zelfs een poging om de aarde van baan te doen veranderen met de hulp van kernfusie. De Australische wetenschapper Clive Hamilton waarschuwt in zijn nieuw boek Earthmasters voor de enorme risico's die gepaard gaan met die sciencefiction-oplossingen.

Aan de campagne was niet te zien dat we op een kantelmoment zitten wat het voortbestaan betreft van de aarde zoals we ze kennen. Naast de opwarming kampt de wereld en Europa in het bijzonder met nog twee grote uitdagingen: de groeiende ongelijkheid en de omgang met samenlevingen die steeds diverser worden.

Dat die ongelijkheid toch af en toe de kranten haalde, hebben we te danken aan de Franse econoom Thomas Piketty die een onverwachte bestseller schreef met een wetenschappelijke pil van 700 pagina's. Piketty toont met statistieken aan dat we terugkeren naar de negentiende eeuw toen grote fortuinen doorgegeven werden van generatie naar generatie. De na-oorlogse periode met de uitbouw van een sociale zekerheid en belastingen die de grootste fortuinen afroomden, lijkt een korte uitzonderlijke episode in de geschiedenis van het kapitalisme.

De inkomensongelijkheid in de VS is nu even groot als in 1928, de tijd van The Great Gatsby en het jaar voor de grote crash. De top 0,1 procent legt de hand op 11 procent van alle inkomens. Ook in Canada en de UK zien we die trend. De één procent bezit in de VS nu 30 procent van alle vermogens. In Europa is dat ook al 25 procent.

Enkele recente studies maken dat nog aanschouwelijker. Oxfam berekende dat de 85 rijkste mensen evenveel bezitten als de helft van de wereldbevolking oftewel anderhalf biljoen euro. Die rijken worden ook almaar rijker. In 29 van de 30 landen die Oxfam onderzocht, werden de belastingen voor de allerrijksten verlaagd. Meer dan 70 procent van de wereldbevolking leeft in landen waar de ongelijkheid toenam.

De 1 procent

De 1000 rijksten Britten zagen hun fortuin verdubbelen in vijf jaar tijd. Alleen al vorig jaar werden ze 15 procent rijker. In de rest van Europa zagen de meeste werknemers hun inkomen dalen. In Groot-Brittannië wonen nu 104 Britse pond-miljardairs, drie keer meer dan 10 jaar geleden.

Om wereldwijd tot de 1 procent te behoren, moet je per gezinslid trouwens een vermogen hebben van 750.000 dollar. De rijkste tien procent van de wereld bezit 86 procent van alle vermogens. De drie rijkste mannen bezitten evenveel als het nationaal inkomen van de 47 armste landen ter wereld. Elke dag sterven (vooral in die landen) 22.000 kinderen aan oorzaken die met armoede te maken hebben.

De link met het klimaat is trouwens snel gelegd. De VS verbruikt met 5 procent van de wereldbevolking 30 procent van alle grondstoffen. Met de derde grote uitdaging kunnen we ook snel een bruggetje maken. Gedreven door armoede en sinds kort ook door het veranderende klimaat en de bijhorende conflicten werken nu al 105 miljoen mensen in een land waar ze niet geboren zijn.

Vijftig jaar na het begin van de Marokkaanse en Turkse migratie naar België zijn onze steden diverser dan ooit. Bijna 70 procent van de -5-jarigen in Antwerpen heeft een niet-Belgische afkomst. In Gent is dat bijna 50 procent. In Brusselse gemeenten als Sint-Gillis en Sint-Joost vormen wat we autochtonen noemen nog een minuscule minderheid van minder dan tien procent.

Verkrampt

Maar hoe gekleurder onze steden worden, hoe verkrampter er gereageerd wordt op die diversiteit. Onze steden staan vol monumenten die het kolonialisme nostalgisch herdenken. Als Obama op bezoek komt, duikt er een apencartoon in de krant op en krijgt hij een blackface-speculoos als cadeau. Vrouwen met een hoofddoek krijgen geen kans op school en op de arbeidsmarkt.

Die verkramptheid vertaalt zich in structurele discriminatie en rapport na rapport toont hoe hardnekkig die is. Relatief werken er bijna vijf keer meer mensen van Maghrebijnse origine met een uitzendcontract dan autochtonen. Meer dan de helft van de werknemers met Maghrebijnse roots heeft een dagloon dat lager ligt dan 100 euro. Bij autochtonen is dat 25,6 procent.

42 procent van de vastgoedagenten gaat in op een verzoek om te discrimineren. 40 procent van de allochtone leerlingen in Vlaanderen bereikt niet het minimale niveau dat eigenlijk mag verwacht worden op vijftienjarige leeftijd.

Uw keuze

Het klimaat, de groeiende ongelijkheid en onze steden die superdivers worden. Met die uitdagingen houdt u best rekening als u de komende dagen nog een laatste keer nadenkt over uw keuze op 25 mei.

Piketty stelt een vermogensbelasting voor. Klimaatspecialist Kevin Anderson wil een revolutionaire verandering van onze economie en onze diverse steden vereisen een onverbiddelijke aanpak van racisme en discriminatie.

Het staat nu al bijna vast dat de volgende regering en de volgende Europese Commissie die dringende maatregelen niet zullen nemen. Na 25 mei zal er dus opnieuw betoogd en actie gevoerd moeten worden. Meer dan ooit, groter dan ooit. We hebben niet één maar drie of vier burgerrechtenbewegingen zoals die van Martin Luther King nodig.

Op 25 mei stemt u dus ook beter voor politici die zij aan zij met de actievoerders op straat zullen staan en die hun stem zullen laten weerklinken in de parlementen. Er zullen helaas al genoeg mensen stemmen op politici die elke actievoerder liefst meteen een GAS-boete geven.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

8 reacties

  • door wvancleemput op woensdag 21 mei 2014

    Zelfs Piketty besluit o.a. in zijn 600 pg boek Capital met de opmerking dat de bescherming van het natuurlijk kapitaal (milieu/klimaat) urgenter en moeilijker is dan het oplossen van socio-economische problemen.

  • door Johan De Schacht op woensdag 21 mei 2014

    De hier aangehaalde breekpunten worden gekristalliseerd in de ggo-problematiek in de landbouw. -De grootschalige, gemechaniseerde en door chemie doordrongen landbouw is mede oorzaak van de opwarming en heel wat milieuschade op aarde. Wetenschappers anticiperen daarop met een landbouwtechniek die dit alleen zal versterken. De ontwikkeling van genetisch gemodificeerd plant- en zaaigoed vraagt nog meer energie en technieken gebaseerd op niet hernieuwbare grondstoffen. -ggo,s komen enkel en alleen de agro-industrie ten goede. Land-grabbing is maar mogelijk dank zij de ggo-techniek. Het is hallucinant hoeveel miljoenen kleine boeren wereldwijd door land-grabbing en dus door ggo,s hun bestaansvoorwaarden verliezen. Ggo maakt de kloof tussen rijk en arm in versneld tempo groter. -ggo's maken daarenboven monoculturen van duizenden ha mogelijk. Bovendien verdringen ze, door contaminatie, andere landbouwtechnieken. Met ggo's mag men de zo noodzakelijke biodiversiteit helemaal vergeten.

    Tijdens de voorbij legislatuur bracht de ggo-problemtiek heel wat opschudding met zich mee en leek het of een echt debat op gang kon komen. Maar lobbyisten deden waarvoor ze betaald werden en de politici, wetenschappers en boerenorganisaties dansten perfect naar de pijpen van de multinationale ondernemers. Geen wonder dat iedereen, zelfs de groenen die problematiek in hun verkiezingsretoriek mijden. Andermaal een bewijs dat waar onze toekomst werkelijk van af hangt geen verkiezingsitem waard is.

  • door Roland Horvath op woensdag 21 mei 2014

    De opwarming van de aarde, 2/de ongelijkheid en 3/de diversiteit in de maatschappij. Die problemen raken niet opgelost omdat we ze niet willen oplossen of beter we zijn te egoïstisch bij het verdelen van de goederen, van de mogelijkheden. Lange termijn denken, algemeen belang en oplossingen die blijven duren, zijn er niet bij.

    De aarde mag ontploffen. 2/Een maatschappij met te grote inkomens- en vermogensongelijkheid gaat kapot samen met het hele economische productie- en distributie apparaat, het kan ons niet schelen. En 3/discrimineren leidt onder andere naar ongelijkheid.

    Er moet bij gezegd dat veel van de nefaste denkbeelden en houdingen voortdurend goed gepraat worden in de media. Zo stellen liberalen zich voor dat neoliberalisme een vorm is van liberalisme en dat wat het voortbrengt de tand des tijds wel zal doorstaan. In feite heeft neoliberalisme niets te maken met een 'duurzaam' liberalisme. Het is de wet van de sterkste en wie het meest pakt heeft het meest. Zo ook conformeren de media bvb in Vlaanderen zich heel erg aan de politiek correcte stromingen: A/Het neoliberalisme van de EU en van neoliberale partijen als de 3 zusters VB/LDD/N-VA en in iets mindere mate van CD&V en OVLD en B/het communautaire, de regionalisering van België, goedbedoeld maar mislukt om niet te zeggen rampzalig. Ook linkse media zoals DMorgen doen daar aan mee zeker nu vlak voor de verkiezingen. Zoals Ludwig Wittgenstein al zei: 'Niets is makkelijker dan zichzelf te bedriegen. '

    De 3 problemen moeten nu en tegelijkertijd aangepakt worden. De ongelijkheid is het eenvoudigste. Met wat goede wil, die er niet is bij de machtigen, is dat in een handomdraai opgelost via bedrijfslasten of eventueel vermogensbelasting . Aan het omgaan met diversiteit moet iedereen meewerken. En de opwarming van de aarde: Met kan proberen er iets aan te doen, maar men kan de natuur niet dwingen, de natuur is machtiger dan de mens.

  • door Brigitte Van Gerven op donderdag 22 mei 2014

    Wat mij telkens weer verwondert is hoe weinig mensen echt tot nadenken in staat zijn. Hoogstens zijn ze in staat om een bepaald conceptueel kader te assimileren, een moreel kompas dat hen in staat stelt over alles – meestal met grote nadruk - een oordeel te vellen.

    Elk voorstel dat binnen de grenzen van dit conceptueel kader valt is zinnig en kan besproken worden. Elk voorstel dat daarbuiten valt is waanzinnig, ondenkbaar, naïef, dom.

    Het conceptuele kader van deze tijd is het neoliberalisme.

    Als mensen beweren dat ideologieën verleden tijd zijn betekent dat feitelijk dat één ideologie zo overheersend geworden is dat ze onderhuids is gegaan, dat ze zo stevig heeft postgevat in de gedachten van de mensen dat we ons geen wereld kunnen voorstellen zonder. In zekere zin worden ALLE standpunten erdoor bepaald, zelfs de standpunten van de tegenstanders van het neoliberalisme.

    Het is niet gemakkelijk om je morele kompas los te laten en een nieuwe denkwijze te ontwikkelen. Het betekent in de eerste plaats dat alles wat je van tevoren in je leven gedaan hebt opeens volgens nieuwe regels wordt beoordeeld. Je eigenwaarde hangt ervan af, alles wat je denkt te hebben bereikt in het leven. Het is gemakkelijker om de werkelijkheid te filteren en alleen op te merken wat in je conceptuele kader past.

    Maar kunnen we nu werkelijk onze denkwijze niet omgooien, blijven we ons nu vastklampen aan ons morele kompas als aan een knuffeldekentje, zelfs als de toekomst van de aarde op het spel staat ? Blijven we zeggen: “we kunnen de klimaatverandering niet afremmen”, omdat dat ons in staat stelt om weg te zinken in zelfgenoegzaamheid ?

    Indien we verder gaan met business as usual, dan zal de mensheid een op hol geslagen klimaatverandering triggeren. De aarde is een niet-lineair systeem dat abrupt van de ene evenwichtstoestand naar de andere kan schieten. Die “andere” evenwichtstoestand zal een radicaal andere aarde zijn, met grote delen die onbewoonbaar zijn. Een wereld die geen miljarden mensen meer kan onderhouden. Een wereld vol sociale onrust, geweld, hongersnood, oorlog. En de verandering zal onomkeerbaar zijn. Is dit niet voldoende motivatie om terug op een fundamenteel niveau na te denken over de keuzes die we – impliciet of expliciet – maken ?

  • door Bart op donderdag 22 mei 2014

    Een heel interessante invalshoek - maar helaas helpt het me niet verder in de keuze tussen Groen en PVDA+. Bij de betoging tegen de GAS-boetes heb ik ze allebei gezien. Ik vind persoonlijk dat geld en banken en de zogezegd alternatiefloze manier waarop we er mee omgaan hét centrale thema zijn. Neem de macht over het geld terug, en de wereld verandert. Ik denk dat NewB daarop de beste kansen biedt, maar dat terzijde. Groen is veel actiever in het bankendebat dan de PVDA. Maar de schrijver van Hoe Durven Ze verdient een megafoon. Moeilijk, moeilijk. Dat wordt een beetje mengen. Bart Staes vind ik ook een Europese reus; wie er in slaagt een opiniestuk dat keihard tegen het TTIP is in De Morgen te krijgen de dag na de eerste omsingeling (van de EU-top), spreekt voor mij.

  • door Berten Debergh op donderdag 22 mei 2014

    Beste mensen, voor de zoveelste keer lees ik een reactie die sluit als een bus. Hebben wij aanrdbewoners werkelijk zoveel herhalingen nodig om door te hebben dat we inderdaad onze "moeder aarde" "verkloten"? En blijven we met zovelen beweren dat dit niet waar is, of: dat het nu toch te laat is, of: dat we het wel technisch zullen oplossen? Merken we zelfs niet dat de kostprijs (het gezondheidsfactuurtje) vele malen hoger is dan die comfortverbetering? Maar ja, als je de comfortbonus laat gaan naar de happy few en de kostprijs naar de hele gemeenschap, de zwaksten het eerst, dan kan je het niet voelen bij de welgestelden. Dus, beste kiezers, maak gebruik van uw stem om het voelbaar te maken bij die rijke potverteerders, bij hen die met genoegen op hun wondereiland leven.

  • door Frank Roels op vrijdag 23 mei 2014

    De problemen zijn natuurlijk overweldigend, en ik zie alles somber in. Maar Christophe Calewaert besteedt geen aandacht aan de 30 miljoen werklozen in Europa. Daar moeten even zoveel jobs voor gecreeerd worden. Er bestaan daarvoor talrijke plannen, en er zijn ook de resultaten van het stimulusprogramma van Obama (half zoveel werklozen in de VS als in de EU). Kleinlinks heeft hier nog maar weinig voorgesteld; ze focussen zeer sterk op nationale situaties, niet op Europa. http://www.socialistsanddemocrats.eu/europe-back-to-work#1 http://www.social-europe.eu/2014/04/unemployment-in-europe/

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties