Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Opinie

Revolte van welgestelden, geen 'terreur' in Venezuela

Venezuela zou ten prooi zijn aan crisis en chaos, door aanhoudend protest tegen het ontbreken van basisvoeding en goederen. Zij die daar meest onder lijden, protesteren helemaal niet, wel selecte Venezolanen met personeel om aan hun noden te voldoen. Toch beschuldigt de VS president Maduro van “een terreurcampagne tegen zijn eigen bevolking”.
zaterdag 14 maart 2015

NOOT VAN DE REDACTIE - 14 maart 2015: Een lezer heeft ons er op gewezen dat dit artikel reeds dateert van maart 2014. Dit is inderdaad een analyse die Mark Weisbrot schreef over de rellen in Venezuela in het voorjaar van 2014. Door een intern misverstand in de redactie werd deze vertaling geplaatst in plaats van een recent artikel van dezelfde auteur. De analyse die Weisbrot in maart 2014 maakte van de rellen komt echter nog steeds overeen met de analyse die hij in maart 2015 maakt. Dat neemt niet weg dat de lezer dient te weten dat dit artikel, door ons gepubliceerd in maart 2015, van maart 2014 dateert. 

Beelden vervormen de realiteit, ze kennen macht toe aan televisie en video en zelfs aan verstilde beelden op foto's, op een manier die diep kan inwerken op het bewustzijn van mensen, zonder dat ze het zelf beseffen. Ik dacht dat ik immuun was voor dit herhaald portretteren van Venezuela als een mislukte staat, in de greep van een populaire volksopstand.

Ik was daarom niet voorbereid op wat ik te zien kreeg in (de hoofdstad) Caracas afgelopen maand (januari 2014). Hoe weinig bleek het dagelijkse leven onderhevig aan die protesten. Integendeel, de normaliteit overheerste in het grootste deel van de stad. Ook ik had me dus laten vangen door de beeldvorming van de media.

Altamira protesteert

Grote mediakanalen hebben wel uitvoerig gerapporteerd dat de armen in Venezuela niet deelnemen aan de protesten van de rechtse oppositie, maar dat is een understatement: het zijn niet alleen maar de armen die afzijdig blijven – in Caracas protesteert zo goed als niemand, behalve dan wat volk uit een paar rijkere wijken zoals Altamira. Daar houden groepjes demonstranten zich ledig met nachtelijke gevechten tegen veiligheidstroepen, met het werpen van stenen en brandbommen en het wegrennen voor traangas.

Als je van de arbeidersbuurt Sabana Grande naar het stadscentrum wandelt, dan merk je helemaal niet dat Venezuela in de greep zou zijn van een “crisis” die de interventie van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) vereist, wat John Kerry ook moge vertellen. De metro werkt perfect, hoewel ik niet kon afstappen aan het station van Alta Mira, waar de rebellen hun uitvalsbasis hadden, tot ze deze week werden verdreven.

Ik kreeg mijn eerste glimp van die barricades in Los Palos Grandes, een wijk met hogere inkomens, waar demonstranten wél steun van de plaatselijke bevolking krijgen. De omwonenden tieren daar tegen eender wie de barricades tracht weg te nemen – wat trouwens enorme risico's inhoudt voor wie dat probeert (ten minste vier mensen verloren blijkbaar al het leven, toen ze werden beschoten tijdens pogingen om barricades te verwijderen).

Joggers

Maar zelfs hier aan deze barricades gaat het leven redelijk gewoon zijn normale gangetje. Er is hoogstens wat heen en weer geroep in het verkeer. Tijdens het weekend zat het Parque del Este vol met families en joggers, zwetend in de tropische hitte – voor de tijd van Chávez moest je hier nog betalen om het park binnen te geraken. Ik heb me laten vertellen dat de plaatselijke bewoners erg teleurgesteld waren sinds de minderbedeelden hier gratis mochten binnenstappen. De restaurants puilen hier nog steeds uit 's avonds.

Reizen biedt je natuurlijk niet meer dan een korte reality check en ik bezocht Caracas hoofdzakelijk om data te verzamelen over de economie. Ik werd echter heel sceptisch over het verhaal dat dagelijks werd afgedraaid in de media, namelijk dat toenemende tekorten aan basisvoeding en andere consumptiegoederen de drijfveer achter de protesten zouden zijn.

Hamsteren in overvloed

De mensen die het meeste te lijden hebben onder deze tekorten zijn immers de armen en de arbeiders. De inwoners van Los Palos Grandes en Altamira – daar waar ik de echte protesten heb gezien – hebben hun eigen huispersoneel, dat voor hen in de wachtrijen klaarstaat om zo aan al hun noden te voldoen. Ze hebben daar inkomen en bergruimte groot genoeg om een hele inventaris aan producten op te slaan.

Deze mensen lijden niet – het gaat hun zelfs zeer goed. Hun inkomen is immers gestaag gestegen sinds de Chávez-regering een decennium geleden controle kreeg over de olie-industrie. Ze kregen toen zelfs een duur extraatje van de regering: iedereen in het bezit van een kredietkaart (en daar vallen armen en de meesten van de miljoenen werknemers buiten) heeft recht op 3000 dollar per jaar, tegen een vaste, gesubsidieerde wisselkoers. Ze kunnen die dollars voor zes keer meer op de zwarte markt dooverkopen, een jaarlijkse subsidie van verschillende miljarden dollars voor deze geprivilegieerden – en toch zijn zij het die deze rebellie van 'troepen' voorzien.

SOS Venezuela

Deze klassenstrijd is natuurlijk altijd al grimmig en onontkoombaar geweest, maar nu meer dan ooit. Wanneer je voorbij de menigte wandelde, die was komen opdagen voor de 5 maart-herdenkingen ter ere van het overlijden van Chávez, dan zag je een zee van Venezolaanse arbeiders, met zijn tienduizenden waren ze. Je vond daar echter geen dure kleding of schoenen van 300 dollar. Wat een contrast met de ontevreden massa's van Los Palos Grandes met hun Grand Cherokee Jeeps van 40.000 dollar per stuk, met daarop de slogan van het moment: SOS VENEZUELA.

Wat Venezuela betreft, John Kerry weet aan welke kant van deze klassenoorlog hij strijdt. Vorige week, net toen ik Caracas verliet, sloeg deze Amerikaanse minister haast dubbel in zijn retorische fusillade tegen de regering. Hij beschuldigde president Maduro ervan “een terreurcampagne tegen zijn eigen bevolking” te voeren. Kerry dreigde er mee het Inter-Amerikaanse Democratische Charter van de OAS in te roepen tegen Venezuela en sancties te treffen.

Met dat OAS-Charter tegen Venezuela staan zwaaien, is echter een beetje zoals Vladimir Poetin bedreigen met een VN-goedkeuring voor de afscheiding van de Krim. Misschien heeft Kerry het nog niet opgemerkt, maar enkele dagen voor zijn bedreigingen nam de OAS een heel andere resolutie aan. Die keerde zich tegen het beleid van de VS. De OAS-lidstaten zich solidair met de regering van Maduro. Negenentwintig landen stemden voor de resolutie, enkel de rechtse regeringen van Panama en Canada schaarden zich achter de VS.

'Terreurcampagne'

Artikel 21 van het OAS-Charter slaat op de “ongrondwettelijke onderbreking van de democratische orde van een lidstaat” (zoals de militaire coup in Honduras in 2009 die Washington hielp legitimeren, of de mislukte militaire coup in Venezuela in 2002, waarbij de Amerikaanse regering nog meer hielp).

Gezien zijn recentste stemming lijkt het eerder waarschijnlijk dat de OAS zijn Charter zal inroepen tegen de Amerikaanse regering, omwille van de drone-moorden op Amerikaanse burgers, waarover nooit een proces werd gevoerd, dan dat het dit zou doen tegen Venezuela.

Kerry's retoriek over een “terreurcampagne” staat al even ver verwijderd van de realiteit en lokte al even voorspelbaar een soortgelijke respons uit van de Venezolaanse minister van Buitenlandse Zaken, die Kerry een “moordenaar” noemde.

Doden bij de demonstraties

Hier heb je de feitelijke waarheid over die beschuldigingen van Kerry: sinds de aanvang van de protesten in Venezuela blijkt dat er meer mensen zijn omgekomen door de hand van demonstranten dan door die van de veiligheidstroepen. Volgens de Amerikaanse ngo Center for Economic and Policy Research in januari 2015, zijn er blijkbaar in totaal zeven personen omgebracht door demonstranten  – onder wie een motorrijder die onthoofd werd door een kabel die over de weg gespannen was – en vijf officieren van de Nationale Garde. Daar zijn ookbij  de doden die zijn gevallen toen ze probeerden barricades van de protesten af te breken, 

Wat het politiegeweld betreft, minstens drie mensen blijken inderdaad te zijn omgebracht door de Nationale Garde en andere veiligheidstroepen. Dat waren echter twee demonstranten en een activist die aan de kant van de regering stonden. Sommigen beschuldigen de regering ervan dat er nog drie doden meer vielen door gewapende burgers. In een land waar er gemiddeld 65 of meer moorden per dag gebeuren, is het echter best mogelijk dat deze daders los van de protesten hebben gehandeld.

21 leden van de veiligheidstroepen werden desalniettemin gearresteerd voor vermeende misbruiken, waaronder een aantal van de gepleegde moorden, niet bepaald wat je een “terreurcampagne” zou noemen.

Poging tot machtsgreep

Opiniepeilingen geven aan dat deze protesten helemaal niet populair zijn in Venezuela, ook al doen ze het in het buitenland veel beter . Daar worden ze door mensen als Kerry voorgesteld als “vreedzame protesten”. Deze gegevens suggereren eerder dat de meerderheid van de Venezolanen deze verstoringen zien voor wat ze werkelijk zijn: een poging om de verkozen regering af te zetten.

De binnenlandse politieke motieven voor Kerry's aanstellerigheid zijn heel simpel. Aan de ene kant heb je de Cubaans-Amerikaanse lobby in de staat Florida en hun neoconservatieve bondgenoten. Die staan te schreeuwen om omverwerping van de huidige regering in Caracas. Aan de linkerzijde heb je in de VS, wel, niks eigenlijk. Dit Witte Huis geeft geen moer om Latijns-Amerika. Wanneer door dit beleid de meeste regeringen in dit Latijns-Amerikaanse halfrond nog meer zullen walgen van Washington, zal dat in de VS zelf geen electorale gevolgen hebben.

Misschien denkt Kerry dat de Venezolaanse economie in elkaar zal zakken en dat dit sommige van de niet-rijke Venezolanen de straat zal doen opgaan tegen de regering. De economische situatie is zich in werkelijkheid echter aan het stabiliseren – de maandelijkse inflatie neemt al af sinds februari. De zwarte marktdollar verloor zwaar aan waarde, toen het nieuws kwam dat de regering een nieuwe, op de markt gebaseerde wisselkoers zou opleggen.

Het gaat beter

Venezolaanse staatsobligaties keerden 11,5 procent rente uit in de periode van 11 februari (de dag dat de protesten begonnen) tot 13 maart 2014, het hoogste rendement volgens de Bloomberg dollar emerging market bond index. Tekorten zullen naar alle waarschijnlijkheid in de komende weken en maanden nog meer afnemen.

Natuurlijk, dat is nu net het grootste probleem van de oppositie: de volgende verkiezingen zijn nog anderhalf jaar weg en tegen die tijd zou het best kunnen dat de huidige economische tekorten en de inflatie, die nochtans zo drastisch waren toegenomen de voorbije vijftien maanden, weer zullen opgelost zijn.

De oppositie gaat waarschijnlijk voor de zoveelste maal de parlementaire verkiezingen verliezen, zoals ze al elke verkiezing hebben verloren de laatste vijftien jaar. Hun huidige oproerstrategie helpt hun eigen zaak dus niet echt vooruit: het lijkt er zelfs op dat het de oppositie intern nog meer heeft verdeeld en de Chavistas hechter heeft verenigd.

De enige plaats waar de oppositie wel steeds meer brede steun lijkt te vergaren, is Washington.

Dit artikel verscheen in maart 2014. De oorspronkelijke, Engelse versie van deze tekst stond hier. Vertaald door Sarah Wagemans.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

6 reacties

  • door antoon Vandevelde op donderdag 12 maart 2015

    Ik heb een Venezolaanse doctoraatsstudent en die heeft me wel heel andere verhalen verteld dan in dit artikel staan. Geweld en criminaliteit zijn dagelijkse realiteit geworden in V. Exclusieve afhankelijkheid van olie-inkomsten. En die dalen deze dagen drastisch. Geen ontwikkelingsstrategie op langere termijn... Ik weet niet hoe welgesteld mijn student en zijn familie wel of niet zijn. Maar dat de realiteit veel genuanceerder is dan dit artikel beschrijft, daar ben ik wel zeker van. Toon Vandevelde

  • door erik jota op vrijdag 13 maart 2015

    Graag wijs ik jullie er op dat dit een artikel is van 20 maart 2014, destijds verschenen op Weisbrot's blog voor The Guardian. Zo goed als een jaar oud dus, en gezien de snelle ontwikkelingen niet zo relevant meer. Zeker niet wanneer er met cijfers geschermd wordt. De Wereld Gisteren.

    • door Lode Vanoost op zaterdag 14 maart 2015

      Deze kritische bemerking klopt volledig. Het blijkt om een intern misverstand binnen de redactie te gaan, waarvoor ik alleen persoonlijk verantwoordelijk ben. Na lectuur van een recent artikel van Weisbrot meende ik dit door te zenden naar de vertaalredactie, maar heb na het klikken op links in het artikel verkeerdelijk een verkeerde weblink van dezelfde auteur over het zelfde onderwerp doorgegeven. De analyse die Weisbrot maakte over de rellen van vorig jaar klopt volgens hemzelf echter nog grotendeels. Dat neemt niet weg dat de lezer dient te weten dat dit artikel van maart 2014 dateert, daarom ook een toelichting bovenaan dit artikel.

      DeWereldMorgen.be zoekt bewust informatie bij andere dan de klassieke bronnen. Van Mark Weisbrot heeft de redactie reeds meermaals een vertaling geplaatst, omdat wij ons kunnen vinden in zijn kijk op Latijns-Amerika in het algemeen en Venezuela in het bijzonder. Dat verandert niets aan het feit dat ik hier in de fout ben gegaan, waarvoor mijn excuses.

    • door antond op zondag 5 juni 2016

      De wereld eergisteren! Lees het nu nog eens na (juni 2016). Maar van de hand van Weisbrot verbaast niets mij meer!

  • door HELENE PASSTOORS op maandag 16 maart 2015

    Niet helemaal het onderwerp, maar wat betreft de huidige clash van Venezuela en de VS met de Amerikaanse sancties, moet men toch dit artikel lezen http://www.infolatam.com/2015/03/16/obama-vs-maduro-historia-secreta-de-un-conflicto-inevitable/?utm_source=Newsletter%20de%20Infolatam&utm_medium=email&utm_campaign=Newsletter_16_marzo_2015_Brasil:%20La%20crisis%20ser%C3%A1%20larga

    Ik kan het zelf niet helemaal inschatten. Maar Infolatam is vaak goed geïnformeerd. De auteur is een bekende liberale analyst van Cubaanse oorsprong die al zeer lang in Spanje woont.

  • door jstraaijer op dinsdag 17 maart 2015

    Toch maar een account aangemaakt omdat de behoefte groot is om op dit artikel te reageren. Sinds 1999 ben ik bekend met de situatie in Venezuela. Ik heb een aantal jaren in het prachtige land van toen mogen wonen en ben getrouwd met een Venezolaanse vrouw uit de lagere middenklasse.

    Dit artikel is wel een heel eenzijdige visie op de werkelijkheid. Net alsof Venezuela Caracas is. Ik heb vrienden in verschillende Venezolaanse klasses. Van deze mensen is op dit moment naar schatting 10% aanhanger van het huidige regime. Dit regime houdt zich inderdaad bezig met intimidatie en onderdrukking.

    Mensen die afhankelijk zijn van de overheid in welke vorm dan ook worden gemaand de overheid te steunen. Doen ze dit niet dan zullen ze de consequenties moeten aanvaarden. Dit betekent veelal ontslag vanuit overheidsfuncties terwijl mensen afhankelijk zijn van het beetje geld wat ze ermee verdienen.

    U noemt het gesubsidieerde dollars. Zo kun je ernaar kijken. Echter, 'Control de cambio' zoals ze het in Venezuela noemen heeft natuurlijk een heel ander doel. Hiermee probeert de overheid de inflatie te beperken en maakt men de afhankelijkheid van het eigen land groot. Dit betekent dat mensen worden beperkt in hun vrijheid om hun geld elders uit te geven. Immers: het kopen op de zwarte markt is verboden.

    De criminaliteit floreert zodanig, dat wij niet de laatste jaren niet meer naar Venezuela gaan. Voor je ogen iemand neergeschoten zien worden helpt niet

    Ooit zag ik iets in de visie van Hugo Chavez. Het idee om het geld in Venezuela beter te verdelen is uitstekend. Echter de uitvoering is volstrekt mislukt. Sterker nog: de verdeling is verslechterd. Er zitten toevallig aardig wat mensen met veel geld in de huidige regering (ook daar heb ik kennissen). Hoe zou dat nou komen?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties