about
Toon menu
Interview

Kritische joden nauwelijks gehoord in Vlaanderen

Dit weekend vond in Brussel naast een pro-Palestijnse ook een pro-Israëlische betoging plaats. De betoging riep op tot steun voor Israël en was gericht tegen het "anti-semitisme". Impliciete boodschap: wie jood is kan onmogelijk tegen Israël zijn of de Palestijnse zaak genegen zijn. Maar de feiten wijzen in een andere richting. Steeds meer Belgische en Vlaamse joden keren zich tegen de politiek van Israël. Alleen beschikken ze nauwelijks over een platform
woensdag 30 juli 2014

Anya Topolski, onderzoekster aan de KULeuven en praktiserend joods, ageert reeds jaren tegen de erg eenzijdige wijze waarop de joodse gemeenschap in Vlaanderen wordt in beeld gebracht. Alsof alle joden pro-Israël zouden zijn. Alsof Joods Actueel de enige spreekbuis van joden in Vlaanderen is. En alsof er geen linkse en progressieve joden zouden bestaan.

Maar de vraag is, hoe komt het dat een links en progressief Joods standpunt zo moeilijk aan bod komt in Vlaanderen? Waarom komt de pluraliteit die leeft binnen de Joodse gemeenschap zo weinig aan bod in de Vlaamse media?

Volgens Topolski heeft het te maken met specifieke historische omstandigheden. “De ultra-orthodoxe joden zijn vrij dominant in Vlaanderen. Ze hebben veel macht en beschikken over veel geld. Een deel van dat geld is afkomstig van de Belgische staat. Op die manier heeft de ultra-orthodoxe gemeenschap de middelen om hun eigen scholen en media op te richten. Daarnaast beschikken ze ook over een uitgebreid internationaal netwerk van geldstromen. Het gevolg van dat alles is dat hun opinie dominant is in Vlaanderen.”

“Bovendien schuwt de ultra-orthodoxe gemeenschap iedere vorm van pluraliteit binnen de joodse gemeenschap. Ze staan niet open voor anders denkende joden en weigeren die ook een platform te geven. Je kan een blad als Joods Actueel bezwaarlijk pluralistisch noemen. Maar toch wordt dit blad steevast opgevoerd als de spreekbuis van de joden in Vlaanderen.”

“In franstalig België is de invloed van de ultra-orthodoxe joden veel kleiner. Zij staan meer onder invloed van het Franse laïcisme. In franstalige België zie je dan ook een pluralistischer landschap. Een organisatie als UPJB (Union des Progressistes Juifs de Belgique) krijgt er veel meer airplay dan in Vlaanderen zou mogelijk zijn.”

Media en extremisme

DeWereldMorgen.be

“Het is niet enkel een bepaald deel van de joodse gemeenschap dat een ander deel probeert het zwijgen op te leggen. Ook de grotere media in Vlaanderen doen hun duit in het zakje. Dat vind ik soms heel frustrerend.”

“Om een voorbeeld te geven: ik was zelf aanwezig op enkele van de protestacties. Uitlatingen van extremisme of gewelddadige incidenten waren daar nauwelijks aanwezig. Maar van zodra ook maar één inidividu iets fouts zegt of doet, wordt daarop ingezoomd. Ik heb het gevoel dat dat nog veel sterker gebeurt dan bij andere protestacties.”

“Wat media vaak doen is de boodschap van het protest neutraliseren door op het marginale extremisme te focussen. En dan wordt geschreven dat de protesten anti-semitisch zijn. Hieruit kan dan makkelijk de conclusie getrokken worden dat mensen uit de joodse gemeenschap het protest niet onderschrijven. Of dat alle mensen die de Palestijnse zaak steunen toch anti-semitisch zijn."

Een ander geluid

Nochtans zijn er in Vlaanderen wel degelijk joden aanwezig die zich afkeren van het Israëlische project en van de aan de gang zijnde oorlog in Gaza. Het probleem, volgens Topolski, is dat dat deel van de joodse gemeenschap niet georganiseerd is. Het gebrek aan organisatie is een gevolg van weinig financiële of structurele steun voor dit deel van de joodse gemeenschap. De focus ligt op interne zaken: geld zoeken voor een rabbijn, gebouwen te onderhouden of lessen hebreeuws inrichten.

“Het gebrek aan organisatie bij progressieve joden staat in schril contrast tot het buitenland. Op het Europese niveau heb je twee grote progressief-joodse organisaties. JCall (www.jcall.eu) is wat je zou kunnen noemen een centrum-linkse organisatie. Zij staan gematigd kritisch tegenover het optreden van Israël, maar over het algemeen zijn ze eerder gematigd volgens mij. Ze hebben vele kleine afdelingen, over gans Europa. Maar Vlaanderen ontbreekt.”

“Eveneens op Europees niveau heb je EJJP (European Jews for a Just Peace – www.ejjp.org). Dat is een overkoepelende federatie van dertien linkse groeperingen. Dichter bij ons heb je het Nederlandse Een Ander Joods Geluid (www.eajg.nl). Met een aantal gelijkgezinden ben ik momenteel aan het bekijken hoe we een afdeling van Een Ander Joods Geluid kunnen opstarten in Vlaanderen.”

Oriëntalisme

“Als hier een Vlaamse afdeling van Een Ander Joods Geluid wordt opgericht, dan hoop ik dat we verder gaan dan een focus op het conflict Israël-Palestina. Dat is nodig. Wat veel mensen niet beseffen is dat er een link bestaat tussen het antisemitisme, het Europese racisme en de Israëlische politiek. Dergelijke verschijnselen zijn het gevolg van een Europees denken dat vooral vanaf de achttiende eeuw opgang maakte. Europa probeerde de wereld volgens zijn beeld op te delen in termen van ras, nationaliteit en religie. Dat is de kern van het probleem.

“Persoonlijk kant men ook heel sterk tegen de reductie van het Palestijns-Israëlisch conflict tot een religieus conflict. Alsof het om een conflict tussen twee religies zou gaan. Daar zit iets denigrerend in. Het is een makkelijke wijze om als seculiere Westerlingen de kern van het conflict te neutraliseren en af te doen als iets een primitief conflict, aangedreven door religieuze fanatici. Hier is een duidelijke link te maken met wat Edward Saïd Oriëntalisme noemt: het"'Oosten" wordt gepercipieerd als irrationeel, sensueel en primitief. Terwijl het Westen wordt aanzien als rationeel, democratisch en geciviliseerd."

“De waarheid is natuurlijk dat het Israëlisch-Palestijns conflict een door en door politiek conflict is. Het heeft alles te maken met racisme, kolonialisme en macht. Bovendien is het een conflict waarin het Westen een verpletterende verantwoordelijkheid draagt. De rol van de Shoah, de UN, de VS en de EU kunnen niet buiten de discussie gehouden worden.”

Spiraal van geweld

Dat uitgerekend nu een initiatief wordt opgezet om een andere Joods geluid te laten horen vanuit de joodse gemeenschap is uiteraard geen toeval. Het uiterst gewelddadige optreden in Gaza doet ook de gemoederen binnen de joodse gemeenschap hoog oplaaien. Ook binnen Israël.

“Afgelopen zaterdag nog hebben in Tel Aviv duizenden Israëlis betoogd tegen de Israëlische agressie in Gaza. Die actie was vooraf verboden, maar de politie liet uiteindelijk betijen. Ook in andere landen komen Joden steeds meer de straat op om hun afgrijzen te laten blijken. Dat doen ze heel openlijk. Net zoals het ondersteunen van een boycot tegen Israël. Dat is, wat mij betreft, toch behoorlijk ongezien. Ik zou durven spreken van een kentering.”

“Wat ik ook merk is dat steeds meer joden, ook Vlaamse joden, de sociale media aanwenden als het platform dat ze niet hebben. Sociale media fungeren als een alternatief voor de rechtse joodse propaganda.”

“Veel joden hebben het gevoel dat dit conflict een stap te ver is. Het is teveel geweest. Dit is een eindeloze, bloedige herhaling van hetzelfde. Het besef begint te rijzen dat de Israëlische politiek geen zoden aan de dijk brengt. Het leidt tot niets. Buiten een spiraal van geweld.”

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

10 reacties

  • door jmdoumont op donderdag 31 juli 2014

    Merci pour cette bonne analyse !!! Je ne peux souhaiter a Anya Topolski de developper son projet ,afin que les Juifs progressistes de Flandre puissent aussi faire entendre leurs voix . Jean-Marie Doumont Anvers

    • door Anya Topolski op vrijdag 1 augustus 2014

      Aimerait tu participer? Si oui svp envoyer moi une e-mail.

  • door Frank Roels op donderdag 31 juli 2014

    De website van de Union des Progressistes Juifs de Belgique verdient hier toegevoegd te worden. Het is niet omdat hun naam en site Franstalig is, dat hun jarenlange bijdrage aan de strijd voor Palestijnse mensenrechten niet moet erkend worden. Ik ken meerdere Nederlandstaligen die er lid van zijn. http://www.upjb.be/ Natuurlijk is het juist, dat de grote media een soort conspiration du silence toepassen wat betreft joodse bewegingen die kritisch staan tegenover de Israëlische politiek en misdaden. De grote media vertonen dominante discours, voor veel onderwerpen, en afwijkende meningen komen nauwelijks of niet aan het woord. De media hebben immers de vrijheid van meningsuiting in hun bezit.

    • door Anya Topolski op vrijdag 1 augustus 2014

      Beste Frank,

      Ik heb over jullie geweldig werk en website (en ook de werk van Simone Susskind) in de interview maar niet alles (spijtig) was gepublicieerd. Wij zijn zeker om plan om samen te weren met jullie.

      MvG, Anya

      • door Joeri op dinsdag 5 augustus 2014

        Het zou inderdaad jammer zijn om de inspanningen te verdelen... Alvast bedankt om eindelijk nog 's over ONE STATE te spreken op het nieuws!

  • door Frank Roels op donderdag 31 juli 2014
  • door HELENE PASSTOORS op vrijdag 1 augustus 2014

    Frank Roels heeft gelijk, ook Vlaamse Joden zijn lid van de UPJB die overigens veel meer activiteiten en interesses heeft dan Palestina. Waarom zou je je dan aansluiten bij wat een Nederlandse one-issue-club lijkt te zijn? De B van UPJB staat voor 'belgisch'...

    Maar inderdaad, of het in België is of in Frankrijk of waar dan ook, moeten progressieve Joden veel moed hebben om voor hun overtuigingen uit te komen. Ze krijgen het verschrikkelijk te verduren, soms t/m doodsdreigingen. Zie de blog van Henri Goldman vd UPFB: http://blogs.politique.eu.org/Des-Juifs-pour-Gaza? (En veel andere posts van Goldman)

    Voor Frankrijk zie bijv. hoe Arié Alimi, een practiserende Joodse advokaat uit Sarcelles het te verduren kreeg toen hij herrieschoppers in een pro-Gaza betoging (uiteraard zonder meer voor 'Jihadisten' uitgemaakt!) deze week voor het gerecht verdedigde. http://blogs.mediapart.fr/blog/arie-alimi/270714/francais-avocat-juif-ne-sarcelles-dans-le-desordre (ook in video van een debat op Médiapart gisteravond: http://www.mediapart.fr/journal/france/310714/en-direct-de-mediapart-special-gaza) Hopelijk zijn deze links zonder abonnement te openen, sorry!!

    Maar dus veel moed toegewenst aan de progressieve Vlaamse Joden!!

    • door jvra op zaterdag 2 augustus 2014

      In dit overzicht is de beweging van anti-zionistische orthodoxe joden vergeten. Krtiische joodse stemmen tegen de staat Israël zijn geen monopoliie van linkse of seculiere joden! Het is dan ook verkeerd de joodse religieuze orthodoxie te identificeren met zionisme. De 'Jews against Zionism' baseren zich op een eerder mystieke of spirituele interpretatie van de Torah, wars van politieke claims op het bijbelse land Israël. Ook in Antwerpen is een groep actief, maar deze tegendraadse stemmen worden uiteraard geboycot en monddood gemaakt.

      • door ReuvenbenAvraham op zondag 3 augustus 2014

        Hoe kijk ik als aanhanger van het Chassidisme tegen het politiek beleid in de Medine Israel aan. Het Zionisme dat ontstaan is van nog voor Herzl is een beweging wat dat geen raakvlakken heeft met de religie. Maar zijn de ideeen van het Zionisme naat te realiseren in de 21e eeuw? Als ik terugkijk na de moord op de drie tieners bij Chevron, de verbranding van een palestijns kind in een auto, staat dat laatste pal tegenover de Joodse leer. De Belzerrebbe en zijn Rebbetsin als de burgermeester van Jerusalem drongen aan tot rust en toenadering waaraan ook gehoor werd gegeven. Maar Nethanyahu en liberman hadden toch andere ideeen. Mijn mening is, wij Joden hebben niet het recht om zomaar Palestijnen te verdrijven uit de "Bezette gebieden." Bovendien hebben wij niet het recht om zomaar huizen te confisceren. Dat behoort niet tot de reputatie van een stukje Jodendom, dat de lichtdrager moet zijn van de torah. Wat hebben wij Joden uit het verleden moeten leren vanaf de verwoesting van de tempel, de Kruistochten, Autodafne's, de bloedige Spaanse Inquisitie, Heksenverbrandingen en Reformatie en Contra-Reformatie tot aan de val van het Communisme; blijkbaar niets. Willen wij deze eeuwige titel "het Licht van de Torah" behouden, dan moet wij veel gaan bijstellen door afstand te nemen van macht en politiek. Misschien wordt dit Forum dan ook aantrekkelijk voor de orthodoxie.

  • door isabelle grynberg op dinsdag 5 augustus 2014

    Eindelijk. Ik voel me al jaren van mijn identiteit onteigend telkens ik "de woordvoerders" van de Vlaamse joden zie, hoor of lees. Ik word er steeds chagrijnig van en voel me gemuilkorfd. Waarom krijgen die mensen het woord in mijn naam. Dat ze voor zichzelf spreken, maar niet voor mij. Ik deel hun blinde liefde voor Israël niet, ik keur de Israëlische politiek niet goed, ik steun Israël niet, ik zie in elke niet jood geen potentiële antisemiet, ik ben geen zelf-hater... We bestaan, maar onze stem wordt nooit gehoord. Mocht ik paranoïde zijn zou ik zeggen dat dit een antisemitisch complot is om vooral de indruk te geven dat er maar één enkele joodse strekking en gedachte bestaat, een soort van politieke orthodoxie bovenop de religieuse orthodoxie. Wel nee, er zijn evenveel manieren om joods te zijn dat er joden zijn (en misschien nog meer omdat het soms zeer dubbel voelt), en dat geldt voor elk volk, elke levenbeschouwing, elke gemeenschap. Mensen zijn divers, ook binnen hun eigen "identiteit". Vandaag hebben we allemaal veelvuldige en diverse identiteiten. Elkeen is een kleine wereld op zich. En in die diversiteit lopen er ook in Vlaanderen joden rond die een "ander joods geluid" zouden willen latent horen.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties