about
Toon menu
Analyse

Grootbanken verzetten zich tegen Belgisch verbod op aasgierfondsen

Op 6 mei hebben acht politieke partijen, zowel van meerderheid als oppositie, op voorstel van drie socialisten en twee NGO’s een wetsvoorstel ingediend om de zogenaamde "aasgierfondsen” te kortwieken.
maandag 25 mei 2015

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Belgisch wetsvoorstel tegen aasgierfondsen 

Klein België doet soms grote dingen. Met het voorstel beoogt men “de Belgische rechtbanken efficiëntere (juridische) middelen aan te reiken om de activiteiten van de aasgierfondsen aan te pakken”. 

Tijdens een persconferentie kwam de Ambassadeur van Argentinië persoonlijk het voorstel ondersteunen. Meer dan begrijpelijk, want de aasgierfondsen die vandaag Argentinië aanvallen, hebben in het verleden België al het leven zuur gemaakt. 

Aasgierfondsen, ook wel "procederende schuldeisers", zijn investeringsfondsen die voor een spotprijs staatsobligaties of schulden van staten opkopen. Vervolgens starten ze een gerechtelijke procedure en verplichten de staten ertoe de nominale waarde van hun schuld terug te betalen. Met "nominale waarde van de schuld" bedoelt men de waarde die obligaties of schuldvorderingen hadden op het moment dat ze werden uitgegeven, vermeerderd met de achterstallige rente. Winstmarges van aasgierfondsen variëren dan ook makkelijk van 300 tot 3000(!) procent.

Endgame 

Vooreerst wil het nieuwe wetsvoorstel met een selectie aan objectieve criteria “zo precies mogelijk de omstandigheden benoemen waarin de rechtsvordering die het aasgierfonds instelt tegen de debiteurstaat neerkomt op voor de schuldenaar schadelijke en gevaarlijke speculatie”. Als dat duidelijk is bewezen, kunnen Belgische rechters de opvorderingen van schuldeisers beperken “tot een bedrag dat kleiner is dan de nominale waarde van de schuld”. 

Zo'n maatregel betekent - binnen de Belgische wetgeving - het einde van de bestaansreden van de aasgierfondsen, vermits zij alleen maar winst maken door dit verschil. In dronkenmanstaal: “it takes the spirit out of the booze”.

Voor Argentinië is dit een precedent van cruciaal belang. Zeven procent van de Argentijnse staatsschuld is immers al jaren in de handen van NML Capital en andere aasgierfondsen in eigendom van de Amerikaanse miljonair Paul Singer, een van de grote ultraconservatieve geldschieters van de Bush-dynastie. 

Vorig jaar nog veroordeelde een Amerikaanse rechter met steun van het Amerikaanse Supreme Court Argentinië, en dwong het land om aan de eisen van de aasgierfondsen te voldoen. Dit met voorrang op de overige 93 percent - grotendeels Europese - schuldenaars, die wél een een vermindering (haircut) van 70 % op hun titels hadden aanvaard. 

26 keer de aankoopprijs 

Aasgierfondsen zien dit anders. Zij hebben, meer dan tien jaar geleden, voor 49 miljoen Argentijnse staatsschulden gekocht op de secundaire markt met een nominale waarde van (op dat moment) 832 miljoen. Vandaag eisen ze met de steun van de Amerikaanse wetgeving het volledig bedrag plus 600 miljoen rente, dus een totaal van meer dan 1,3 miljard dollar - oftewel goed 26 keer meer dan de aankoopprijs.

Om toch zijn schulden te kunnen uitbetalen aan het grootste deel van zijn schuldeisers, tracht Argentinië dit te doen buiten de gerechtelijke invloedssfeer van de Verenigde Staten, namelijk in Europa. Nu, op 26 maart 2015 heeft de Amerikaanse rechter Griesa aan de Belgische maatschappij Euroclear opgelegd geen gevolg te geven aan Argentijnse eisen zolang de aasgierfondsen hun geld niet hadden. 

Euroclear 

De Belgische coöperatieve Euroclear, met zetel in Brussel, is de grootste compensatiekamer (International Central Security Depositories) ter wereld. Clearinghouses zoals Euroclear dienen onder andere als wettelijke tussenpersonen voor gestandaardiseerde contracten bij termijntransacties op de wisselmarkt. De turnover van Euroclear is ongeveer 500 000 miljard euro’s per jaar en de maatschappij heeft het beheer over ongeveer 23 000 miljard euro’s activa van klanten. Tot nu toe, heeft Euroclear ingegeven aan Amerikaanse druk. Maar, moest de nieuwe wet er door komen, dan zullen Belgische rechters Euroclear kunnen verplichten aan de eisen van Argentinië  en vele andere landen te voldoen, en dit vrij van elke Amerikaanse tussenkomst. 

Paniek 

Dit is waarschijnlijk de reden waarom er erg paniekerig word gereageerd in buitenlandse financiële kringen op het Belgische wetsvoorstel: 

Bijvoorbeeld, op 7 mei, dwz. 24 uur na het indienen van het wetsvoorstel, hebben deurwaarders, in opdracht van buitenlandse belangen, getracht beslag te nemen op 52000 euro die op de bankrekeningen stonden van de Argentijnse ambassade in Brussel. Dit gebeurde volledig buiten de Belgische wetgeving om en in flagrante overtreding met de Conventie van Wenen die de buitenlandse vertegenwoordigingen in ons land immuun maakt voor dergelijke confiscaties. 

Lobbying 

Toen de Commissie van financiën in de Kamer op 20 mei het wetsvoorstel begon te bespreken werd de druk op de politici meer dan verdubbeld. 

Volgens ooggetuigen heeft Febelfin (Belangengroep van de Belgische financiële sector) aan de leden van de Commissie een “Amendement Febelfin” uitgedeeld. Ongehoord. 

Dezelfde dag drukte het dagblad De Tijd een opiniestuk van Robert Shapiro. Deze voormalige Amerikaanse staatssecretaris voor Handel onder Clinton, is vandaag de vicepresident van de American Task Force Argentina (ATFA), een goed gestructureerde belangengroep die optreed voor de aasgierfondsen inclusief Paul Singer. 

Volgens Shapiro hebben Belgische politici “een stoomcursus financiën nodig”: “De term ‘aasgierfonds’ heeft voor velen een negatieve connotatie maar de rol van die investeringsfondsen mag niet onderschat worden. Voor landen die erg diep weggezakt zijn in een financiële crisis zijn die fondsen dikwijls de laatste reddingsboei om op de internationale markten nog aan geld te geraken…” 

Open VLD-parlementsleden Luk Van Biesen, trekker van het wetsvoorstel, en Lode Vereeck, mede-initiatiefnemer en jaren docent economie in Argentinië, hebben sterk gereageerd tegen Shapiro. “Het siert Shapiro dat hij openlijk toegeeft de belangen van de aasgieren te behartigen. Zijn argumenten houden economisch echter geen steek. Meer nog, ze zijn gewoon fout. (…) Aasgierfondsen kopen staatsobligaties op voor een appel en een ei wanneer een land bankroet dreigt te gaan of is gegaan. Het zijn zuivere speculanten die onredelijke winsten nastreven en landen tot een tweede bankroet dwingen. Het ontbreekt hun compleet aan financiële ethiek”. 

Washington slaapt slecht 

En tenslotte, en dit is een duidelijk bewijs dat aasgierfondsen alleen maar huurlingen en snipers zijn van de officiële grootbanken, een brief gestuurd aan Eric Van Rompuy, hoofd van de Commissie van financiën, door Timothy D. Adams, de CEO van the Institute for International Finance (IIF) van Washington. 

Het IIF, zo schrijft Adams, is met 500 leden in 70 landen, op wereldvlak veruit de voornaamste belangengroep van banken, verzekeringsmaatschappijen, kapitaalbeheerders, soevereine en pensioenfondsen, centrale banken, enz. Het IIF zo gaat het, verdedigt een wettelijk kader dat zowel risicovermindering als duurzame economische groei kan bevorderen “in het belang van haar leden”. Als leden van de beheersraad van het IIF vindt men vertegenwoordigers van de werelds grootbanken. Niet alleen Citigroup, Santander, Morgan Stanley, UBS en Société Générale, maar ook BNP Paribas waarvan de Belgische staat nog steeds een grote aandeelhouder is. 

Een Belgisch wetsvoorstel dat de rechtsvorderingen van de aasgierfondsen bestempelt als “immoreel” kan natuurlijk alleen maar als onaanvaardbaar worden beschouwd door deze belangen. 

De financiële wereld heeft duidelijk moeite om in België een kritiek te vinden tegen het project. Het zogenaamd “socialistisch” dagblad De Morgen gaf op 21 mei het woord aan de Nederlander Derk Jan Eppink, een senior fellow Europa bij het London Center for Policy Research in New York om het wetsvoorstel als “werk van moraalridders” af te schilderen. 

Adams van het IIF besluit in zijn brief aan Van Rompuy: “De ‘wet betreffende de aasgierfondsen’ aan uw commissie voorgelegd zal het wettelijk voorspelbaar kader ondermijnen door het invoegen van onprecieze en subjectieve criteria die men a posteriori zal toepassen op elke inspanning (...)”. 

Zoals iemand die aan het wetsvoorstel meewerkte het ons het zegde: “Al dit lawaai bewijst alleen maar dat we beginnen druk uit te oefenen waar het zeer doet”.

Karel Vereycken, stichter Agora Erasmus

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Frans geschreven en door de auteur vertaald in het Nederlands voor publicatie op DeWereldMorgen.be

reacties

3 reacties

  • door Brigitte Van Gerven op dinsdag 26 mei 2015

    Ik wil hier iets aan toevoegen over moral hazard. Als men het over moral hazard heeft denkt men altijd aan de schuldenaren: het zou toch ongehoord zijn als je schulden aangaat, en ze daarna niet (of slechts gedeeltelijk) moet terugbetalen. Zoiets zet mensen, en landen, tot risicogedrag aan. Dit is de overweging die meestal gemaakt wordt om te rechtvaardigen dat schuld volledig moet worden terugbetaald.

    Maar moral hazard bestaat ook voor schuldeisers. Geld uitlenen is een onderneming waar een zeker risico aan verbonden is. Je wordt beloond voor dit risico door een interest die hoger is naarmate het risico hoger is. Schuldeisers moeten het risico beoordelen bij het toestaan van een lening, en geen exuberante bedragen uitlenen aan mensen of landen die het overduidelijk niet kunnen terugbetalen. Als schuldeisers echter altijd in het gelijk gesteld worden, dan introduceert dit opnieuw een moral hazard: dan wordt het risicogedrag van de schuldeisers niet bestraft, maar zelfs beloond. In dit geval wordt het simpel: leen je geld uit aan wie het minste in staat is om het terug te betalen – want hierop krijg je de hoogste interest.

    Het is dus duidelijk dat er een evenwicht moet gezocht worden om moral hazard zowel bij schuldenaren als bij schuldeisers te vermijden.

    Als schuldeisers echter via de rechter kunnen afdwingen dat ondanks een failliet van hun schuldenaar ze toch de volledige leensom terug moeten krijgen, dan is dit evenwicht verstoord.

    • door Chris Hermans op dinsdag 26 mei 2015

      Ik ben blij om iemand anders dit eens horen te zeggen. Bijna niemand bij wie deze redenering nog ooit uit zichzelf op lijkt te komen. De neoliberale propagandamachine werkt tegen een moordend tempo, en het volk heeft de oogkleppen strak opstaan...

  • door Jean Van den Bosch op dinsdag 26 mei 2015

    Verstandige beslissing van België. Vooral voor het geval WIJ in de vuurlinie gaan liggen. Gezien onze staatsschuld en andere schulden is de Belgische tijdbom sinds lang al het tikken. Hoe gaan we dat oplossen de Onze-Lieve-Vrouw-kathedraal of het stadhuis van Brussel als onderpand geven? België is virtueel failliet. Staat dan binnenkort in China. Zijn we ineens van het onderhoud vanaf.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties