Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Analyse

Waarheen met links in Vlaanderen?

Nu het stof van de verkiezingsdag stilaan gaat liggen, krijgen we zicht op hoe het met de Vlaamse linkerzijde gesteld is. Algemeen kan geconcludeerd worden dat zowel Groen, sp.a als PVDA+ overwinningsnederlagen hebben geleden. De cruciale vraag is wat het effect van die overwinningsnederlagen zal zijn op de toekomst van de Vlaamse linkerzijde.
maandag 26 mei 2014

De pogingen van de Vlaamse sociaaldemocraten om de verkiezingsuitslag te verkopen als 'standhouden' en zelfs een 'beloning voor het opnemen van de verantwoordelijkheid', werden vanochtend in de meeste kranten snel doorprikt. Hoewel sp.a inderdaad standhoudt en op sommige plaatsen licht vooruitgaat, is er weinig reden tot feestvreugde. Zowel op Vlaams, federaal als Europees niveau, verliest sp.a een zetel.

Als men de uitslag van gisteren naast de eerdere verkiezingsuitslagen voor de kamer legt, dan wordt de crisis van de Vlaamse sociaaldemocraten maar al te duidelijk. Tijdens deze verkiezingen haaldde sp.a 14,2 procent voor de Kamer. Dat is een daling van 0,8 procent ten opzichte van de score van 2010. Als we beide uitslagen in een ruimter tijdsperspectief plaatsen, dan ontstaat een onthutsend beeld: dit is de laagste uitslag van sp.a sinds 1977, het jaar waarin de BSP uit elkaar viel in de PS en de SP.

Groen lijkt dus alvast een evidentere winnaar dan sp.a. Maar ook hier valt door de confetti heen ontgoocheling te bespeuren. Een ontgoocheling die niet zonder grond is. Groen steeg, maar niet zo spectaculair als gehoopt. De partij had stiekem gerekend op een score van twee cijfers, maar de grens van tien procent werd niet overschreden.

Dé ontgoocheling op links lag in het donkerrode kamp. De campagne van PVDA+ had als inzet om Peter Mertens op het pluche van een kamerzetel te krijgen. Dat lukte niet. Hoewel PVDA+ haast overal zijn eigen score verdubbelde of zelfs verdriedubbelde, strandde de PVDA+-opmars op een procentuele zucht van de kiesdrempel.

Same old

De verwachte dijkbreuk op links bleef dus uit. Groen noch PVDA+ lokte op ingrijpende wijze kiezers weg uit de sp.a-stal. Gevolg is dat het verlies van sp.a te weinig spectaculair is om het als ontegensprekelijk verlies te framen – hoewel het dat wel is – en dat Groen noch PVDA+ zich kunnen opwerpen als rijzende ster aan het linkse firmament.

Groen en sp.a kunnen zich de luxe niet permitteren om op hun bescheiden lauweren te rusten. Hoewel druk er intern ook gediscussieerd en geanalyseerd zal worden, de communicatie naar buiten toe zal berustend en aanmoedigend zijn. Bovenal zal zowel bij Groen als sp.a het geluid weerklinken dat er verder in de ingeslagen richting moet gewandeld worden.

Dat is misschien de ware nederlaag van links. De manier waarop de kaarten geschud werden, noopt parlementair links er vooral toe om verder te doen zoals ze bezig zijn. De nederlaag van PVDA+ zal vermoedelijk het eind inluiden van een noodzakelijke herprofilering en herbezinning binnen de Vlaamse linkerzijde. Een herbezinning die ongetwijfeld wel was ingezet als PVDA+ een spectaculaire score had neergezet.

Veelzeggend in dit verband was de uitspraak van Bruno Tobback tijdens de verkiezingsshow. Hij had het onder meer over de ambitie om links te verenigen zoals N-VA rechts verenigt. Met andere woorden: sp.a droomt er luidop van om de linkse kiezers die nu PVDA+ en Groen stemmen opnieuw binnen te rijven. Dat betekent het verderzetten van de strijd op links zoals die ook tijdens de campagne werd gevoerd, met alle contraproductieve gevolgen vandien.

Broederstrijd

De droom dat sp.a links opnieuw kan herenigen is – op z'n zachtst gezegd - een ijdele droom. De partij verkeert in een toestand van structurele crisis. De band tussen de socialistische vakbond ABVV en de sp.a is bijvoorbeeld flink vertroebeld. Hoewel de ABVV-top tijdens de campagne expliciet opriep om voor sp.a te stemmen, bestaat er een duidelijke tendens bij heel wat militanten om aansluiting te zoeken bij radicaal links.

Bovendien heeft de sp.a zich bij monde van Bruno Tobback meermaals laatdunkend uitgelaten over het ABVV. De lijm waarmee de ABVV-top en sp.a tijdens deze verkiezingscampagne weer bij elkaar werden geplakt, is intussen opgedroogd en breekbaar. Het blijft een open vraag hoe de relatie tussen vakbond en partij zich verder zal ontwikkelen.

Sp.a is de voorbije decennia vervreemd geraakt van haar achterban en werd een gesloten machtspartij. Enige aansluiting met buitenparlementair-links is haast onbestaande. Onder het mom van 'verantwoordelijkheid' werd een koers gevaren die soms lijnrecht inging tegen sociaaldemocratische basiswaarden.

Hoewel Groen zich tijdens deze campagne heel wat constructiever en pluralistischer heeft opgesteld dan sp.a, lijkt de kans reëel dat ook deze partij onder impuls van het verkiezingsresultaat op zichzelf terugplooit. Het lijkt niet meer dan evident dat Groen zich verder zal positioneren als de rechtstreekse concurrent van sp.a. De broederstrijd op links kan dus onverminderd verder woekeren de komende jaren.

21ste eeuw

De vraag is wat die broederstrijd ons tot hiertoe heeft opgeleverd en wat hij ons in de toekomst nog kan opleveren? Het antwoord is even kort als veelzeggend: niets. Wat de opkomst van PVDA+ en Groen bewezen heeft is dat steeds meer linkse kiezers zoekende zijn en zich niet langer herkennen in de partij die de N-VA van links probeert te zijn. Evenmin hebben die kiezers een boodschap aan een constante concurrentiestrijd tussen verschillende linkse krachten.

Wil links opnieuw sterk staan in de komende jaren, dan zal er heil moeten gezocht worden in pluraliteit, dialoog en – vooral – nederigheid. Geen enkele partij moet proberen de linkse N-VA te zijn. Veeleer moet ingezet worden op samenwerking waarbij ieders eigenheid bewaard blijft, op basiswerk en op politiek opbouwwerk dat het enge electoralisme overstijgt. Het links van de 21ste eeuw heeft niet meer de luxe om zich te verliezen in de broedertwisten van de 20ste eeuw.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

12 reacties

  • door GPS voor de toekomst op maandag 26 mei 2014

    Moet het initiatief verplicht van de bestaande politieke partijen komen?

    Bestaat er een mogelijkheid om verbindend te werken vanuit de basis of zelfs vanuit meerdere bases?

    We kunnen het alleszins proberen. De weg is wijzer dan de wegwijzer.

    Laat ons het kostbaarste wat we bezitten delen. Wat het kostbaarste is?

    Wellicht tijd, gezond voedsel, zuivere lucht en van die dingen ...

  • door Abrimont op maandag 26 mei 2014

    Thomas, je oproep voor pluraliteit, dialoog en – vooral – nederigheid onderschrijf ik volledig. Maar de voorstelling alsof een partij de NVA van links zou trachten te zijn vind ik ongepast en ongegrond en geen basis voor wat je erboven aanhaalt.

    • door Thomas Decreus op maandag 26 mei 2014

      Abrimont, dat 'N-VA van links' is een letterlijk citaat van Bruno Tobback ...

      • door Abrimont op dinsdag 27 mei 2014

        oh juist, ik herinner mij die ongelukkige uitspraak.

  • door Marc De Prins op maandag 26 mei 2014

    Niet zo fraai die taal allemaal, doch goed geprobeerd om alles uit te leggen. Ik denk persoonlijk dat het tijd word om een echte democratie te worden, en die stemplicht eens af te schaffen, dan zal het kiezersveld er helemaal anders uit zien, want nu zijn er veel die zo maar wat kiezen hier in Vlaanderen, omdat die of die politieker ooit eens iets gedaan heeft voor hun, en dit heeft totaal niets met politieke kennis te maken. Op politiek vlak zijn over het algemeen de Vlamingen analfabeet, ik hoop dat de NV-A niet alles gaat uitvoeren want ze in hun achterhoofd heeft, want dan heb ik 41 jaar voor niets gewerkt, want ik behoor niet bij die meer dan 80.000 miljonairs die België kent, want dat verdien je niet met hard werken, want dan was ik erbij geweest.

    • door jenkinson op dinsdag 27 mei 2014

      Decreus trekt hier verschillende verkeerde conclusies. PVDA mag dan geen verkozenen hebben, maar ze heeft wel geen nederlaag geleden. PVDA mag dan al zeer sterk staan in Antwerpen en doet het ook niet slecht in Mechelen, buiten deze steden in de provincie Antwerpen is er amper enthousiasme voor PVDA. Het zou me dan ook sterk verwonderd hebben moest er een zetel zijn binnegehaald. SPa de NVA van Links? Ik betwijfel sterk dat Bruno Tobback bedoelde dat hij de partijen van links wil "uitzuigen". De lessen uit het verleden tonen trouwens aan dat dit niet mogelijk is. Een pluralistisch links is trouwens noodzakelijk om een zo breed mogelijk links kiezerspubliek aan te trekken. Bovendien hebben Groen en PVDA kiezers aangetrokken zonder SPa verder "leeg te zuigen". Veel zal afhangen van de houding van Groen. Is Groen bereid rond concrete thema's te werken aan een nu meer dan noodzakelijk te vormen progressief front? Maar ook, s PVDA bereid hier een weliswaar bescheiden en loyale rol in te spelen zonder zich sectair op te stellen? Is SPa realistisch genoeg om te aanvaarden dat een pluralistisch links een voldongen feit is? Er ligt hier in elk geval een historische kans voor het grijpen.

  • door PraetMichiel op dinsdag 27 mei 2014

    Links zou volgens mij nu moedige conclusies moeten durven trekken. Het is namelijk onverstandig om een linkse oppositiepartij te hebben en een linkse regeringspartij. Strategisch gezien zou het slimste dus zijn als sp.a en Groen nu samen in de oppositie zouden gaan. Dan kunnen ze samen een links blok vormen (en hun eigen accenten blijven leggen) ten opzichte van een rechtse regering.

    Wanneer sp.a besluit verder te doen met de tripartite (zonder Groen) pleegt ze eigenlijk politieke zelfmoord. Want dan zal de regering als links worden blijven gezien terwijl ze vooral rechtse maatregelen neemt (om n-va af te houden). Indien sp.a en Groen samen in de regering zouden gaan lijkt me dit ook niet werkbaar, want dan zou je al met de tripartiten + Groen en ecolo moeten zitten. Daarbij kan je zoal voorspellen dat het geen vijf jaar zal duren vooraleer de regering valt en dat dit n-va alleen nog groter zal maken.

    Sp.a en cd&v komen deze verkiezingen nog goed weg (cd&v vooral door Dehaene en sp.a door de mensen schrik aan te jagen voor n-va en te doen alsof zij daar de enige oplossing voor waren). Indien deze partijen wat minder geluk hadden gehad, had Groen over de 10% gegaan en lagen de kaarten anders.

    Moest ik de linkse partijen zijn zou ik gokken op oppositie. 5 jaar lijkt lang maar het lijkt me het beste alternatief om rechts te bekampen. De kans bestaat er ook in dat een rechtse regering het geen 5 jaar volhoud en zal vallen (vb. nieuwe wereldwijde economische crisis). Om links dus te redden, naar de toekomst toe, zouden de linkse partijen nu samen in de oppositie moeten gaan. De Vlamingen hebben blijkbaar een rechtse regering nodig om te beseffen hoe goed links kan zijn.

  • door Frank Roels op dinsdag 27 mei 2014

    Samenwerking ter linkerzijde: niet vergeten dat die reeds enkele jaren bezig is, op stedelijk vlak. In Gent is er het college Spa+Groen+O-VLD. In Borgerhout hebben Spa en PVDA en.? het gezamenlijk bestuur (of vergis ik mij?). Er zijn nog dergelijke samenwerkingen. De verkiezingsuitslag weerspiegelt een verschijnsel dat al generaties lang in dit land herhaald wordt: ondanks het wijd gemediatiseerde ongenoegen over Spa (hèt thema van deze dagen), slaagt klein-links er niet in verkozenen te halen (wel dus in Wallonië). Voorlopers van PVDA+ zijn een hele lijst van klein-linkse pogingen.

    • door Wernerr op woensdag 28 mei 2014

      De stelling dat PVDA verloren heeft in deze verkiezingen is toch echt niet correct. Uit het niets haalt de partij 2 verkozenen in het federaal parlement, 2 in het Brussels parlement en 2 in het Waals parlement. Nooit gezien. De partij wilde 2 verkozenen halen in het federale parlement, en die heeft ze. Welliswaar is de kiesdrempel op provinciale schaal nergens gehaald in Vlaanderen, maar de PVDA is wel nationaal georganiseerd en waar de verkozenen vandaan komen heeft geen belang. Deze verkozenen zullen de partij nu ook elders helpen groeien.

      Kijk in het bijzonder naar Antwerpen stad: 8,9%, en de 4de grootste partij, voor CD&V en voor VLD, wie had dat ooit kunnen dromen?

      Ik denk dus dat met deze verkiezingen de kiemen gelegd zijn voor een serieuze doorbraak van de PVDA die de rode stemmen ter linkerzijde op termijn kan verenigen, en strategische allianties met Groen zal aangaan rond concrete themas.

  • door Roland Horvath op dinsdag 27 mei 2014

    Links moet beter samenwerken of nog beter niet verdeeld zijn in meerdere partijen. Maar op zondag 25 mei hebben de media en de partij van het grootkapitaal gewonnen. N-VA staat uitsluitend voor het grootkapitaal/ miljardairs/ GMO. Niet voor middenstand, KMO, consumenten. Zoals ze zelf zeggen: Het nationale is geen doel maar middel. In hun geval een neoliberaal doel samen met het grootkapitaal, dat de meeste Vlaamse media domineert. Zonder een massale campagne van de media geen overwinning. Een foto van de Leider -bijna- elke dag in elke krant en bij VTM en VRT zijn een absolute garantie voor de overwinning.

    Daarom de volgende vraag: Kan er eindelijk iets gedaan worden aan het reeds jaren durende corrupte gedrag van de VRT, een overheidsinstelling, in het bijzonder van de programma's Terzake en Reyers Laat tegenover nationalistische, separatistische en/of neoliberale partijen VB, LDD en N-VA? In dat reeds meer dan 10 jaar durende gekruip is er nooit een vraag gesteld ter verduidelijking als één van die grote lichten of beter grote stokers een slogan debiteerde zoals 'De Walen profiteren van de Vlamingen'. Er werd bijvoorbeeld niet gevraagd of dus de armen profiteren van rijken. VL is rijker dan WA. Uiteraard is het gedrag van de VRT journalisten voor een groot gedeelte bepaald door de directie, de bestuursraad en de Vlaamse regering. Dat is echter geen excuus. Ook omdat het steeds een belediging van -, een tekortkoming tegenover de kijker is.

    • door Jef Stevens op woensdag 28 mei 2014

      Het wordt inderdaad tijd dat de media zich eens herbronnen. Wetten en decreten zouden er zogezegd voor zorgen dat de media neutraal blijven. theoretisch gezien klopt zit ook, maar in praktijk hebben sensatie en concurrentie een te groot belang... waar Bart De Wener zeer sterk op inspeelt.

      Links moet dus inderdaad beter samenwerken, maar moet dit vooral opzichtig doen; de perceptie veranderen is de sleutel...

  • door GuidoSteenkiste op woensdag 28 mei 2014

    Thomas Decreus stelt de het lijkt dat Groen na de verkiezingen op zichzelf terug plooit en dat het meer dan evident is dat Groen de rechtstreekse concurrent van de Spa blijft. Mij lijkt, om in dezelfde stijl te blijven, dat het niet evident is en een opdracht voor beide partijen om een antwoord te vinden dat door de onderstroom van de samenleving wordt opgepakt over solidariteit in een samenleving waarin individualisme de boventoon voert, en over duurzaamheid in een samenleving waarin consumptie en groei gepropageerd worden.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties