Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Analyse

De diepere krachten achter het vakbonds-bashen

"De tijdgeest, eerder dan de economische crisis en het beleid dat erop volgt, kan wel eens de grootste tegenstrever zijn van de vakbonden", schrijft professor Jan Blommaert.
zaterdag 28 januari 2012

Ik hoorde deze namiddag een zoveelste schandalige interview met een vakbondsman op Radio 1- de ACV-voorzitter Marc Leemans. Die moest zich tegenover een strenge interviewster achtereenvolgens verantwoorden voor (1) het feit dat de staking niet lijkt aan te slaan want dat er ook niet-stakenden zullen zijn (wel wel); (2) het feit dat de staking gebeurt terwijl er een overleg is opgestart met de regering en de werkgevers (wel wel); (3) het feit dat het ACV niets te zeggen lijkt te hebben over het ABVV (wel wel), en (4) het feit dat het ACV een geloofwaardigheidsprobleem heeft sinds de Dexia-crisis (wel wel).
Eerder vandaag hoorde ik al over Voka-hoofdmannen die pamfletten aan vakbondslokalen uitdelen (wel wel), en las ik golven van staking-bashing op een politiek forum.

Wel wel. Er is sinds november kennelijk een offensief bezig - het zoveelste, maar alweer erger en brutaler - tegen de vakbonden, en het draait rond enkele motieven: (a) de economische kost van de staking op een moment dat we ons dat niet kunnen veroorloven, en (b) het recht op werken van zij die niet wensen mee te staken.

Het belang van economische schade

Dat eerste is al behoorlijk behandeld. De economische kost is precies het doel van de staking als middel in de sociale strijd. Het is een signaal aan de werkgever: 'vandaag maak jij geen winst via onze arbeid', en zoals we weten is arbeid het enige middel dat de werknemer heeft om eisen kracht bij te zetten en onrust te uiten.

Als Van Quickenborne, VBO of Voka daar dus mee afkomen, dan produceren ze een platitude: UITERAARD is er een economische kost aan de staking, en hoe hoger die kost, hoe meer geslaagd de staking. De finaliteit van stakingen is immers onderhandelen: de tegenpartij aanzetten tot onderhandelingen, en meer nog, tot een bepaalde attitude in die onderhandelingen. Want er kan dan wel 'overleg' zijn, maar als dat overleg enkel bestaat uit luisteren naar wat de overheid en de werkgevers dicteren, dan is overleg geen voldoende middel om tot een oplossing te komen.

Ik hoop dan ook uit de grond van mijn hart dat er maandag enorme economische schade is. Dàt, eerder dan het aantal stakerskoppen die men allicht zal tellen, is de barometer voor het succes van de staking. Het is te hopen dat er vele honderden miljoenen aan winsten niét verdiend worden die dag en dat de staking écht economisch pijn doet.

Als Voka zegt dat ze zich geen stakingen kunnen veroorloven in de huidige conjunctuur, dan hoop ik dat ze het menen, want dan hebben ze maar één keuze: onderhandelen en zoeken naar alternatieven voor de huidige maatregelen (die, zoals we weten, bij lange niet ver genoeg gaan voor Voka).

Voor Van Quickenborne zal het een signaal zijn dat hij als minister het overleg moet voeren zoals het moet gevoerd worden: voor de maatregelen, niet erna, en niet als een sessie ‘luister eens naar mij’ maar als een echte onderhandeling.

Het kostte hem amper enkele dagen om de pensioenhervormingen op te stellen en door het parlement te jagen, maar bijna een maand om een eerste aftastende vergadering te hebben met de vakbonden. Die jongen moet een lesje leren, een lesje in democratie. Forse economische schade is daarom duidelijk het enige middel om het huidige crisisbeleid enigzins te democratiseren.

De werkgevers willen geen staking omdat ze ‘de economie moeten aanzwengelen’ zodat er ‘welvaart en welzijn geschapen wordt’. Voor wie? En wanneer? En gaan we dat doen door middel van de maatregelen die ons nu vanuit Europa worden opgedrongen? Wie eenvoudige vragen stelt bij dat soort uitspraken merkt snel dat ze vers en krokant gebakken lucht zijn.

De 360° werknemer

Het tweede argument is interessanter. De tsunami van tweets van werklustigen wijst op een heel duidelijke maatschappelijke tendens, één die men echter zelden of nooit onder de aandacht brengt.

Die tendens is de zeer verregaande individualisering van de arbeidsmarkt, met het ontstaan van wat men inmiddels de '360° werknemer' is gaan noemen: een werknemer wiens gehele persoon en persoonlijkheid wordt gecheckt, gewogen, gecontroleerd en gemonitord in het arbeidsproces via een (de pan uit swingende) industrie van psychologen en coaches.

Men is geen lid meer van een sociale klasse, een etnische groep, een arbeidscategorie of sector, zelfs een gender-groep. Men is een soeverein 'individu' dat, door middel van zijn/haar volstrekt unieke bekwaamheden, een (loop)baan heeft en via diezelfde kwaliteiten in dienst zal blijven of niet, een mooie bedrijfswagen zal krijgen of niet, onkostenvergoedingen zal krijgen of niet, zal doormarcheren naar het middenkader of niet, en ga zo maar voort.

In dat proces speelt letterlijk àlles een rol: hoe men eruit ziet, hoe men zich kleedt, hoe men praat, hoe men omgaat met collega's, de hobby's, consumptiepatronen en fascinaties die men heeft (food!!), hoe men het doet op Facebook, hoe vaak men moet roken of plassen tijdens de werkuren, of men een slechte adem heeft of niet - àlles kan een reden zijn voor inspectie en 'assessment': "voel jij je hier nog wel gelukkig?" "je lijkt een beetje down de laatste tijd", "Er zijn klachten over jou dat je koppig en niet flexibel genoeg bent", en zo voort. En àlles kan een reden zijn tot opwaartse mobiliteit - promotie, salarisverhoging - of neerwaartse mobiliteit - ontslag of carrière-stagnatie.

Lees de katernen in de krant: men zoekt niet enkel naar 'iemand met een A1 diploma electromechanica' of 'ervaring in de logistiek', maar meer nog naar een 'soepel', 'vlot', 'spontaan', 'dynamisch' en 'ambitieus' persoon, iemand die 'houdt van teamwork' en 'flexibel en creatief' denkt, die 'van uitdagingen houdt' en 'zijn/haar grenzen wil verleggen'.

Niemand lijkt nog op zoek te zijn naar iemand die zich neerlegt bij de bevelen van de baas, bereid is tot overwerken zonder vergoeding, z'n werk mee naar huis wil nemen of z'n relatie omwille van z'n werk naar de haaien wil helpen. Neen: men zoekt naar de schoonste, beste, slimste en tofste MENS, niet meer naar een WERKNEMER.

Het is Big Brother, Komen Eten en Temptation Island, maar dan op de arbeidsmarkt. En net zoals in Big Brother, Komen Eten en Temptation Island is het onderliggende mechanisme er één van oneindige concurrentie: alles wat je bent en voorstelt, speelt een rol in het beschouwen van je arbeidsprestaties; alles kan dan ook een element worden van concurrentie met anderen. Je boekt evenveel omzet en winst als Carine, maar jouw adem is soms wat minder aangenaam om ruiken (want, foei, je rookt), je verzorgt je niet, je bent minder vlot in het team, je bent wat van je punch aan het verliezen en zo meer.

Die 360° werknemer is het ideaal van de Flexicurity-arbeidsmarkt, waarin we volkomen flexibel moeten zijn en op elk moment competitief moeten zijn op de arbeidsmarkt, via permanente bij- en herscholingen ('life long learning'), en via een absolute zorg voor je zelf - je héle zelf. Het is een arbeidsmarkt waarin elke collectieve dimensie is vervangen door een absolute nadruk op individuele kwaliteiten en eigenschappen, en waarin de werknemer dus alleen de strijd met de arbeidsmarkt moet aangaan.

De perfecte loonslaaf

Men onderschat hoe diep dit model van de 360° werknemer al is doorgedrongen in de samenleving. Zeker in de jongere generatie is ze penetrant aanwezig - de mensen die nog mooi zijn, nog 10 kilometer kunnen lopen zonder cardiovasculaire risico's, nog geen kinderen hebben en dus nacht- en weekendwerk geen obstakel vinden, vers van school komen en dus prima up-to-date skills en competenties hebben, en nog eens vlot omspringen met de smartphone en met Facebook ook.

Meer nog, het is deze individuele focus in het discours van de arbeidsmarkt die hen gretig en hongerig maakt, en ambitieus - wie wil er immers niet geboekt staan als creatief, vlot, dynamisch, energiek, spontaan, goed-in-de-groep en zo meer? Succes in de job wordt zo het bewijs dat men de menselijke perfectie benadert – een zo dominant succes dat alle menselijke zwakheden erdoor weggevlakt worden.

Voor die mensen is het collectieve karakter van een vakbond het tegendeel van wat ze zelf beschouwen als de kern van hun leven in de arbeidsmarkt. Vakbonden ontnemen hen die unieke individualiteit die ze als het recept zien voor professioneel succes, en bovendien: vakbonden vertégenwoordigen hen, en dat wil zeggen: ze doen dingen die ik eigenlijk zelf beter kan. Neen, ik ben geen deel van een categorie ('bedienden', metaalarbeiders'), ik ben uniek en ik ben sterk en slim genoeg om mijn eigen boontjes te doppen. Ik red mezelf wel uit deze crisis, ik heb Marc Leemans niet nodig - dank U.

Ik denk dat we de huidige golf van vakbonds-bashing niet los kunnen zien van deze diepere trend in de samenleving. We kunnen die trend verstaan als een klassiek geval van vals bewustzijn - de flexibele, dynamische en energieke werknemer is in essentie de perfecte loonslaaf die men kan uitbuiten tot in de kleinste vezel van zijn/haar wezen, precies omdat professioneel succes zo sterk verweven wordt met persoonlijk succes. De psychologisering van arbeid maakt professioneel falen tot een persoonlijk trauma, en slagen tot een persoonlijke triomf. Wie dit gelooft is in staat tot de grootste vormen van zelfvernedering en doorstaat enorme hoeveelheden druk, beledigingen en andere vormen van oppressie.

Typisch vals bewustzijn. Maar die trend is er en speelt wel degelijk een rol. Je leest uitingen ervan dag in dag uit op fora waar men de staking van commentaren voorziet, op Twitter en Facebook. Want één ding hebben deze flexibele, dynamische en creatieve mensen gemeen: ze nemen geen blad voor de mond en ze zijn zeer overtuigd dat hun wereldbeeld perfect klopt (want kijk: ik rijd met een BMW van het werk! En kijk, ik ben al over de kop van een oudere collega gesprongen!).

En de vakbonden?

De vakbonden staan dus niet enkel onder druk vanwege de overheid, de werkgevers en de grote media. Ze staan ook onder druk vanuit structurele veranderingen in de arbeidsmarkt. Ze hebben zich de afgelopen maanden beraden over de uitbreiding van het arsenaal aan actiemiddelen. De staking lijkt versleten als actiemiddel, ook al is en blijft het het meest effectieve (en allicht het énige effectieve) actiemiddel. Maar het is goed dat ze nadenken over een ruimer geheel aan actievormen en vormen van sensibilisering.

Die tendens naar indvidualisering en psychologisering op de arbeidsmarkt is wellicht een thema waarrond ze stevig zullen moeten mobiliseren. De visie op de arbeidsverhoudingen die de vakbonden aanhangen en die hun raison d’être zijn, wordt hoe langer hoe minder begrepen en moet dus dringend opnieuw ‘onderwezen’ worden.

Ze wordt overwoekerd door een heel nieuwe ideologie van de arbeidsmarkt, een ideologie die naadloos aansluit bij een hele reeks andere tendensen in onze samenleving, van nieuw consumptiegedrag tot en met het vormen en uiten van publieke standpunten op fora en in andere media. Die tijdgeest, eerder dan de economische crisis en het beleid dat erop volgt, kan wel eens de grootste tegenstrever zijn van de vakbonden.

De afgelopen paar maanden is gebleken dat vakbonden een staking nog moeilijk kunnen doen aansluiten bij een belangrijk deel van de publieke opinie. Ik denk dat er nog een moeilijker probleem klaar ligt: hoe leg je het belang van collectieve organisaties in de arbeidsmarkt uit, tegen een oprukkende nieuwe cultuur die precies dat aspect ontkent, en het vervangt door een – volkomen illusoir – beeld van de vrije, soevereine, jonge en ambitieuze mens die van niemand kletskoek aanneemt? Dan van zichzelf?

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

114 reacties

  • door Sos op zaterdag 28 januari 2012

    Het paternalisme en de onwil om verder te kijken dan de eigen dogma's is weerzinwekkend in deze tekst en bij uitbreiding op deze site. Iedereen die tegen de staking is is ofwel een individualist (lees egoïst) ofwel slecht geïnformeerd lees dom). Ik draag het hart links mijn beste vrienden maar moet toekijken hoe "mijn" vakbonden zich opsluiten in betweterigheid en achterhaalde retoriek.. Tries, intriest

    • door AdrienD op zaterdag 28 januari 2012

      Welke "dogma's" moeten dan herbekeken worden? Over welke "achterhaalde retoriek" heb je het specifiek? Tis makkelijk om zo'n lege statements te maken, maar ze bijstaan met argumenten is wel heel wat anders.

      Tuurlijk is niet iedereen die tegen de staking is individualist of slecht geïnformeerd, maar de overgrote meerderheid van hen is dat wél. Je lijkt er van uit te gaan dat de meeste mensen die tegen de staking zijn een klassenbewustzijn hebben, wat ik ten zeerste in vraag stel.

      • door Sos op zaterdag 28 januari 2012

        De term "klassenbewustzijn" is in mijn ogen alvast een mooi voorbeeld van achterhaalde retoriek. De "vijand" van deze tijd is niet langer "het patronaat" (nog zo'n voorbeeld) maar de grote beleggers, speculanten, IMF, banken,... Ik zie niet in waarom ik tegen mijn werkgever (een KMO) zou moeten gaan staken eerlijk gezegd. En om dan vervolgens hier te moeten lezen dat ik een dommerik en individualist vind ik spijtig.

        Sterft gij oude vormen en gedachten zou ik haast denken..

        • door bernard marc op zondag 29 januari 2012

          Het patronaat gaat wel hand in hand met de beleggers ,het patronaat is de eerste om de index aan te vallen via vbo en unizo.Dus staak ik wel mee!

        • door Jan D op maandag 30 januari 2012

          Als je denkt dat er geen klassentegenstellingen niet meer zijn, dan ben je ziende blind. Het is de bezittende klasse die ons in deze diepe financiële crisis geduwd heeft met hun casinokapitalisme. Het zijn deze kapitalisten die alle lasten afschuiven op de nek van de werkende klasse om de bezittende superrijke klasse nog rijker te maken. Dus als je het begrip klasse als achterhaalde retoriek beschouwt dan bewijst dat enkel dat je politiek, economische, sociaal inzicht zeer zeer klein is. Open je ogen en kijk naar de klassentegenstellingen om je heen...

    • door Staf op zaterdag 28 januari 2012

      Ik kan mij hier alleen maar bij aansluiten. Ik erger mij mateloos aan de polariserende communicatie van de vakbonden zoals op de degevolgen.be. Ik ben zelf lid vand e vakbond maar kan totaal niet achter de staking staan van Maandag. Ik heb geen probleem individualist genoemd te worden als ik niet alles wat van de vakbond slik.

      • door J. Blommaert op zaterdag 28 januari 2012

        ... die zal hopelijk merken dat ik op geen enkel punt heb gezegd dat 'wie niet wil staken' een 'egoïst' of îndividualist' is. Herlees de tekst dan ook eens aandachtig en volg mijn argument. Ik waarschuw de vakbonden voor een verschuiving in het mens- en maatschappijbeeld die al een tijd bezig is. Ik veroordeel daarbij niemand, ik stel vast.

        Grondig lezen is, beste Sos, een noodzakelijke voorwaarde om wat oude vormen en gedachten te helpen sterven.

        • door Sos op zaterdag 28 januari 2012

          Ik heb de tekst weldegelijk grondig gelezen. Dat u er van uitgaat dat wie uw mening niet volgt het eigenlijk niet goed begrepen heeft is een probleem dat ik wel vaker merk hier maar soit..

          U omschrijft de mensen die zich uitspreken tegen de staking inderdaad niet als dom maar legt hen in de mond: “ik rijd met een BMW van het werk! En kijk, ik ben al over de kop van een oudere collega gesprongen!”. Verder verwijt u hen “vals bewustzijn” en noemt hen “perfecte loonslaven”, enz... Tja, dan hoeft u mij inderdaad geen individualist of dommerik meer te noemen. Ik herken hetzelfde soort retoriek als wanneer ik op de Knack-site wordt verweten een linkse rakker te zijn… Misschien, en, dat was eigenlijk de insteek van mijn reactie, zou er ipv zelfgenoegzaam te zoeken naar “schuldigen” beter eens aan wat zelfreflectie gedaan worden.

          Verder geeft u niet echt een antwoord op mijn vraag waarom ik tegen mijn KMO moet gaan staken omdat ik het niet eens ben met een regeringsbeslissing. Een regering dan ook nog eens onder quasi curatele staat van de EU?

          • door J. Blommaert op zaterdag 28 januari 2012

            (a) maak een onderscheid tussen een 'mening' en een 'redenering' a.u.b. (b) lees ook de dingen die niet meteen tot de focus van Uw belangstelling horen, a.u.b. (c) geef de auteur het voordeel van de twijfel, dat hij zich niet uitslooft voor z'n Groot Gelijk, a.u.b. (d) Overweeg zelf of U redenen hebt om te staken of niet, a.u.b. Staken is een recht en geen plicht

            • door Sas op zondag 29 januari 2012

              a) uw redenering is nochtans wat mij irriteert en vat ik samen als: 1) wie tegen de staking is is, is een 360* werknemer 2) een 360* werknemers is een domme loonslaaf 3) dus iedereen die niet staakt is een domme loonslaaf? b) die heb ik wel degelijk gelezen en met delen daarvan heb ik geen enkel probleem en sluit ik mij aan bij de mevrouw hieronder (Marlies?) c) De polariserende manier waarop heel het artikel geschreven is en het dedain waarmee u zich uitdrukt tav wie het niet met u eens is laat mij weinig anders dan te denken dat u alleen uw groot gelijk voorstaat d) u kan blijkbaar ook niet recht praten wat krom is.

              • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

                Dag 'Sas'. Ik zal U niet overtuigen, want U vindt dit allemaal zever. Dat is prima. Dan moet ik me verder ook niet moe maken met uitleg. Lees enkele van de reacties van andere deelnemers hieronder voor verheldering en concretisering, als het U tenminste interesseert.

                Nog één ding, over Uw KMO-werkgever. U lijkt voor Uzelf geen argumenten voor staking te vinden want U gaat ervan uit dat die staking 'tegen de KMO' is. Dat is één manier van analyse; een andere reikt wat ruimer en gaat over de grotere logica van deze crisis. Ze vertrekt van een diagnose van de crisis zelf. Die is veroorzaakt door de instorting van een reusachtige en criminele speculatiegolf in de financiële sector, die enerzijds enorme overheidsschulden tot gevolg heeft omdat de overheden de banken moesten bijspringen, en anderzijds bij diezelfde financiële instellingen heeft geleid tot een nog agressiever vorm van speculatie (niet meer tegen banken maar tegen overheidsbegrotingen).

                Het gevolg is dat zowel de Belgische staat als Uw concrete KMO-werkgever nu enorme moeite heeft om geld te lenen voor investeringen. Uw KMO is dus net zozeer slachtoffer als Griekenland, Ierland of noem maar op. De wijze waarop men deze crisis wil aanpakken is volstrekt éénzijdig: het verlagen van de overheidstekorten om het object van speculatie - de Euro - te stabiliseren (terwijl de speculatie zelf niet wordt belemmerd). Deze eenzijdige benadering heeft twee concrete gevolgen: (a) het verlagen van het investeringsvermogen van de overheid, die vanaf nu niemand meer uit de nood kan helpen; we worden zo de facto een neoliberale economie waarin de staat geen enkele rol meer kàn spelen, ondanks de decisieve rol van de staat in het oplossen van de recente crisis, (b) het afbouwen van de publieke voorzieningen en (c) het installeren van een arbeidsorde die volkomen ondergeschikt is aan de noden van 'productiviteit' van de industrie.

                Intussen blijven de financiële instellingen onaangetast: ze blijven netjes waar ze zijn, incluis hun topmensen die direct verantwoordelijk zijn voor de crisis (en wie denkt dat dit nu populisme is moet zich maar even in de literatuur inwerken), en ze doen rustig voort met nog grootschaliger en riskanter speculatie: tegen elke regering in de Eurozone en tegen het Europese noodfonds. In dit proces wordt elke vorm van democratie aan de kant gezet, en blijkt een inspectieteam van het IMF of een bookmakerskantoor in New York genaamd Fitch of Moody's meer invloed op de besluitvorming te hebben dan eender welke verkozen parlementaire meerderheid. Volgens de laatste besluiten van de EU is het zelfs verboden dat nationale regeringen zelf alternatieve strategieën zoeken om uit de crisis te raken. Deze DWM site staat vol met informatie hierover, en ook de grote media hebben daar al volle bak informatie over verschaft (zie bijv. de jongste Knack). Ik vind niks uit.

                De structurele mechanismen waaruit deze crisis is voortgekomen worden dus NIET aangepakt, en de toekomst laat zich dan ook makkelijk raden. Het is niet onwaarschijnlijk dat Uw KMO één dezer de boeken zal moeten neerleggen. De reden is echter niet de staking, wel het feit dat Uw patroon geld moet gaan lenen aan 7%, daardoor elke winstmarge moet verzaken en dus droog valt inzake middelen om te investeren en tijdelijke problemen te bufferen. Dit patroon wordt gekoppeld aan een strategie die tot verarming en arbeidsonzekerheid leidt, waardoor het consumptiegedrag van mensen aangetast wordt (de solden dit jaar zijn bijv. geen succes, het Autosalon evenmin). En Uw KMO-patroon geniet bovendien uiteraard niet van de privileges inzake belastingen die mega-bedrijven in dit land genieten. Hij/zij kan dan ook niet structureel bezuinigen, kan nog moeilijk aan vers geld raken, en ziet daarenboven zijn afzetmarkt krimpen. Vraag hem/haar misschien eens of hij/zij die analyse deelt en hoe hij/zij zich daarbij voelt.

                Uw patroon zou dus maandag best mee actie kunnen voeren, dat zou helemaal niet onlogisch zijn, zij het dat die actie niet tegen de vakbonden en hun staking zou moeten gericht zijn, maar MET die vakbonden zou kunnen gebeuren tegen de manier waarop de nasleep van deze crisis een nog diepere crisis aan het veroorzaken is, een crisis die hem/haar wellicht spoedig zijn/haar bedrijf zal kosten.

                Voila, nog maar eens mijn 'groot gelijk', en nog maar eens geschreven met 'dédain' en 'arrogantie' neem ik aan. Als U het nuchter en neutraal naleest zal U misschien zien dat ik U hier gewoon een alternatief gedachtespoor aanreik. Doe ermee wat U wil, Sas/Sos. U hebt nog de hele dag om te beslissen, en U bent daar volkomen vrij in. Denken is in deze crisis echter geen luxe of tijdverspilling, maar een noodzaak.

                • door Sas op zondag 29 januari 2012

                  Beste,

                  ik zie hier helemaal geen alternatief gedachtespoor maar in grote lijnen mijn eigen visie op de crisis. Het enige verschil is dat ik, in tegenstelling tot u blijkbaar, weet dat de gemiddelde KMO zich niet kan permitteren mee te staken. Theoretisch klinkt het allemaal zeer goed, dat de economische schade niet groot genoeg kan zijn, en de achterban hoort dat graag maar de realiteit is anders...

                  Om het met uw eigen woorden te zeggen: kom eens wat meer in de echte wereld.

                  • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

                    Sos/Sas, mijn wereld is even echt als de uwe. Ik weet dat dat moeilijk te aanvaarden is, maar toch is het zo. Leg Uw KMO-patroon uit dat de tegenstander elders zit dan op het stakingspiket aan zijn poort. Dat is niet theoretisch, maar héél erg praktisch.

                    • door Sas op zondag 29 januari 2012

                      De schuldeisers aan zijn deur zijn waarschijnlijk toch nog net iets praktischer. Wat betreft het uitleggen aan mijn patroon betreft: uiteindelijk moet u dus toegeven dat een sensibiliseringsactie in KMO's effectiever zou zijn dan een blinde staking. U spreekt uzelf hier dus (niet voor het eerst) tegen

            • door Karel Oerlemans op zondag 29 januari 2012

              Mijnheer Blommaert, goed, linksen zien zichzelf automatisch als beter dan de rest, maar misschien moet u maar eens ophouden met zo neerbuigend te doen. 'Sos' werkt voor een KMO en zit dus in de echte d.i. productieve economie. Het is vanuit uw vastbenoemde (dus beschermde) academische positie wel héél gemakkelijk om te hopen 'op grote economische schade maandag' zoals u in een andere commentaar deed.

              Nooit aan gedacht dat het onder meer door de arrogantie van een bepaald slag linkse intellectuelen is dat mensen gedegouteerd verrechtsen?

              • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

                Lees mijn reacties over die KMO eens, Oerlemans, ze staan hier in het lang en het breed.

              • door Vanglabeke Noël op maandag 30 januari 2012

                De manier waarop Jan hier iedereen van antwoord dient verdiend wat mij betreft het allerhoogste respect . Een intellectueel naar mijn hart die het debat niet schuwt en die daarbij heel sterk tegengif biedt aan al dat rechts tot extreem-rechts patronaal offensief in de media .

        • door John Die Niet Staakt op maandag 30 januari 2012

          Ik hoop van ganser harte dat deze economische schade moge gecompenseerd worden met grote happen uit uw toekomstig belachelijk hoog pensioen. L O E S E R!

          • door Robrecht Vanderbeeken op maandag 30 januari 2012

            John die niet staakt zou beter 'John heeft ongelijk' noemen en moet vooral op zichzelf kwaad zijn

          • door dana op maandag 30 januari 2012

            dit is hln niet

            • door WimD op maandag 30 januari 2012

              Als 2 honden vechten om een been loopt een derde er mee heen. Zo voel ik deze hele problematiek en poloarisatie aan. Persoonlijk denk ik dat er een heel groot probleem is (wereldwijd) en dat wij, stakers en niet-stakers, hier het slachtoffer van zijn. En ondertussen blif ik met de vr

            • door WimD op maandag 30 januari 2012

              Als twee honden vechten om een been loopt een derde er mee heen... Ik denk dat er (wereldwijd) een heel groot probleem is en er iets serieus aan 't mislopen is. En hiervan zijn wij, stakers en niet -stakers, het lijdend voorbeeld. Om niet het woord 'slachtoffer' te gebruiken. Persoonlijk vraag ik me af of de manier van staken, zoals vandaag gebeurt, hiertegen een antwoord is. Ik vrees van niet, alle argumentatie, met wellicht de beste bedoelingen geschreven, "pro" ten spijt. Ook geloof ik dat er bij de tegenstanders van de staking mensen zijn die intuitief voelen dat het probleem veel dieper zit en niet zien hoe die staking daar een antwoord op kan zijn. Misschien simpel, al te simpel? Als van dat gevoel misbruik wordt gemaakt dan is dat wel heel, heel spijtig. Een slimme 3de hond is dat dan alleszins ...

          • door aquavives op maandag 30 januari 2012

            Eventjes tussendoor: naar het schijnt zijn 'loser' en 'autist' tegenwoordig de meest gebruikte beledigingen op de speelplaats. Het wordt dus al door een deel van de toekomstige werknemers als heel erg beschouwd dat je niet meekan in het neo-liberale drama. (drama omdat ik het erg vindt, hier vallen vele slachtoffers) En wie het gevoel heeft dat er iets niet klopt, en zich min of meer uit de strijd terugtrekt, krijgt het etiket autist. WAAR IS HET IDEE GEBLEVEN DAT HET GOED IS OM ELKAAR TE HELPEN? Blijkbaar voelen vele mensen zich pas goed als ze iemand de grond in kunnen boren. Je kan ook je eigenheid baseren op échte waarden: medeleven, openheid, vriendschap, samenwerking, respect voor alle leven, dialoog, ...

            • door johan van lent op woensdag 1 februari 2012

              luc, ik heb de indruk dat we hier voor het grootste deel onder gelijkgezinden zijn; mensen die het goed voor hebben met elkaar. er zijn er ook met een andere mening en dat is hun goed recht misschien moeten we dat maar negeren, we zijn tenslotte ook geen watjes ik koester alleszins uw warme, solidaire woorden bedankt

          • door johan van lent op dinsdag 31 januari 2012

            john, die veel aan zichzelf denkt: u ziet in loeser de verkeerde tegenstander, alsof wij ons latere pensioen kunnen bepalen. anderen, die niet werken maar verdienen aan kapitaal, speculatie en ik weet niet wat nog allemaal zouden misschien ook een klein - rechtvaardig deeltje kunnen bijdragen. om dat te bekomen moet er al eens actie gevoerd worden (nog veel te weinig als je het mij vraag) uw pensioen zal er wel bij varen

      • door YannD op zaterdag 28 januari 2012

        Ik persoonlijk erger mij ook mateloos, maar dan aan de polariserende communicatie OVER de vakbonden. En ook aan de mensen die er prat op gaan niet alles te slikken wat de vakbond zegt, maar blijkbaar wel kritiekloos alles aanvaarden wat de media hen door de strot rammen én wat ze verzwijgen. Al eens opgelet vanuit welke hoek ons telkens weer de zogezegd zinvolle argumenten worden aangepraat? De manier waarop vertegenwoordigers van de vakbonden telkens weer en steeds agressiever worden gedwongen zich te verdedigen voor het uitoefenen van het stakingsrecht, in plaats van de kans te krijgen te praten WAAROVER HET WERKELIJK GAAT, namelijk: alternatieven voor de sociale afbraak die bezig is onder het mom van noodzakelijke besparingen? Word verdomme wakker, kameraad!

        • door Christel op maandag 30 januari 2012

          Groot gelijk YannD! Ik erger me eveneens persoonlijk aan de zwartmaking van de vakbonden en het gezwets van de media die heel mijn weekend verpest hebben door uur na uur in het radio- en ander nieuws te zeiken over de staking van vandaag, en zichzelf als een mantra constant herhalen alsof de vakbonden verouderd zijn en niet de stem van de jeugd meedragen. Ik heb vandaag een 7- tal stakerposten binnen BHV bezocht en met evenveel dertigers als vijftigers een goei pint gedronken. De piepjonge arbeiders (20-gers) raken doorgaans niet verder dan een interimcontract zodat ze blijvend gebukt gaan onder de welles - nietes chantage met contractjes van week tot week. Een marteling die in heel wat bedrijven gedurende maanden, zelfs jaren ongestraft wordt toegepast... heeft de "blackmedia" er ook al eens aan gedacht dat onze jeugd hierdoor stemdood wordt gemaakt? Mijn gedacht is het hoog tijd dat de vakbonden hardere en strijdlustigere acties ondernemen tegen het gedoogde onrecht op onze jongeren. groeten

    • door Vanglabeke Noël op maandag 30 januari 2012

      Wat mij betreft een heel goede tekst van een intellectueel die aan de kant staat van de zwakkeren in de maatschappij . Sos ????? wat een naam zeg ,verwijst naar socialisme . Maar als ik dan lees wat onze "sos" te vertellen heeft lijkt mij de schuilnaam "sos" heel slecht gekozen . Ik doe hierbij dan ook de suggestie voor een schuilnaamverandering . Ik dacht aan "pat" van patronale praat voor onze vriend .

      • door SOS op maandag 30 januari 2012

        En u bent de ayatollah die gaat beslissen wie doe goede en wie de slechte socialisten zijn? Mag ik er aan herinneren dat mijn ( idd "mijn") voorzitter, dhr Toback ook geen fan was van de staking...

        Mvg

        • door Vanglabeke Noël op maandag 30 januari 2012

          Klucht van het jaar Tobback die een socialist zou zijn . Kom zeg,Tobback is net als de andere kopstukken van den SPA gene socialist . Is eerder een blauwe met een roze frakske aan . Remember het generatiepact enz . Trouwens straffen toebak zat indertijd eens in de zevende dag toen de toenmalige SP in de oppositie zat . Tot mijn verwondering kon hij in een debat enkel holle slogans naar voor brengen,had duidelijk totaal geen dossierkennis . En de door mij voor 100 % verdedigde Jan Blommaert heeft dossierkennis op overschot .En ni schelden mister anoniem (sos,sas of wat weet ik allemaal niet meer ) . Ik schrijf hier mijn mening onder mijn eigen naam, zonder schelden of wat dan ook . Scherp dat wel .

        • door johan van lent op dinsdag 31 januari 2012

          beste sos, uw voorzitter zijn naam wordt nog altijd met twee b's geschreven, is verder voorzitter van de sp.a, een politieke partij. die zoals de andere partijen zoveel mogelijk stemmen wil. daarom moet hij al eens kort door de bocht en plat op de buik. dat maakt hem geen voorbeeldsocialist; eerder een doorsneeworst.

    • door Gerard van Rooijen op maandag 30 januari 2012

      Ik zat al klaar om deze prof van repliek te dienen, maar jij zegt alles wat ik wilde zeggen heel gevat en bondig.

      Nog wel even dit: momenteel zijn de vakbonden haar eigen grootste vijand. Zolang zij niet afstappen van het idee dat ze maar te pas en te onpas "het publiek" kunnen gijzelen vanwege het "hogere goed", zullen ze alleen maar meer en meer een anti-vakbond klimaat kweken. En geloof me: dat doe mij als weldenkend progressief mens waarschijnlijk meer pijn dan de dogmatici die zich kritiekloos achter de officiële vakbondslijn scharen. Want ik ben ervan overtuigd dat we nog steeds een sterke vakbond nodig hebben. Maar graag wel eentje die in de realiteit van nu staat, en die écht voeling met haar achterban, én met wat er in de maatschappij leeft, heeft. De vakbonden van nu doen meer schade dan goed voor de werknemers.

    • door Guido Vereecke op dinsdag 31 januari 2012

      Dag Sos,

      Mocht het u passen, bezoek ik graag eens het ivoren torentje waarin u zich dagelijks bevindt. Via DeWereldMorgen hoor ik het wel van u.

      Gegroet,

      Guido Vereecke Laureaat van de Arbeid van België

      • door Sos op woensdag 1 februari 2012

        [title]euh, steeds welkom mvg Sos[/title]euh,

        steeds welkom

        mvg Sos

  • door Marc van Brunschot op zaterdag 28 januari 2012

    Prima stuk over de doorgeslagen individualisering van de arbeidsmarkt en de maatschappij. Het geheim: de vrijheid is volledig losgekoppeld van de verantwoordelijkheid. Dit berust op de totale illusie dat handelingen en gedachten van het ene individu geen gevolgen voor andere individuen zouden hebben. Het leidt tot de door Blommaert hierboven beschreven ieder-voor-zich-leving, die ontaardt in een dodelijke concurrentiestrijd. Kortom, een benepen begrip van 'survival of the fittest' die onherroepelijk voert naar de ondergang van het mensdom. En dat was niet wat Darwin bedoelde. De enige manier om die catastrofe af te wenden is onze wederzijdse afhankelijkheid te erkennen en bijgevolg (uit welbegrepen eigenbelang) rekening te houden met anderen. De keuze dus tussen ikke en hebben (liberalisme) of wij en delen (socialisme)!!!!!!!!!!!!!!!!! Een opmerking: het is tijdgeest zonder tussen s.

    • door peter op zaterdag 28 januari 2012

      bedankt

    • door D Gilles op maandag 30 januari 2012

      "Een opmerking: het is tijdgeest zonder tussen s". Helemaal niet. Dat kan je zelf kiezen hoor. Ga eens een kijkje nemen op Taaladvies: http://www.onzetaal.nl/taaladvies/advies/tussen-s

  • door Frederick Bouckaert op zaterdag 28 januari 2012

    360 werknemer

    De 360 werknemer betekent ook dat er geen loyaliteit meer is, en dat die werknemer makkelijk opstapt als hij/zij ergens anders een betere baan kan vinden; hetzelfde geld ook voor werkgevers, die werknemers vervangbaar vinden. Die mobiliteit werkt ook tegen de identificatie met vakbonden en werknemersklassen, en vormt een extra uitdaging aan de vakbonden om mensen te mobiliseren.

  • door Wim op zaterdag 28 januari 2012

    Misschien kloppen uw beweringen voor de arbeidsintensieve sectoren maar de dienstensector staat al veel verder: daar moeten de werkgevers nu vechten om de werknemers te verleiden in de war on talent. Zeker in de informatica waar men veel minder naar diploma's maar veel meer naar attitude kijkt: leergierig zijn, weten wat je wil en resultaatgericht werken wordt ook meer geapprecieerd dan stipt van 9 tot 5 aan je bureau zitten.

    Uw discours - en dat van de vakbond - leest voor mensen uit de dienstensector inderdaad als volledig achterhaald: 40j terug in de tijd, wij tegen zij, er van uitgaand dat elke werkgever wel door en doorslecht moet zijn, net niet gespeend van enige complottheorieën. Terwijl de moderne werkgevers eerder vanuit een samenwerking tussen werknemer en werkgever uit gaat, de werknemer keuze vrijheid geeft en hen ook niet in een keurslijf van x uren per week werken dwingt. Dat vertaalt zich in productievere werknemers die durven er voor gaan en durven fouten maken, en daardoor gesteund worden door hun werkgever (en veel kosten want de Belgische staat heeft arbeid peperduur gemaakt). De slinger is trouwens terug aan het hellen naar een betere balans tussen werk & privé.

    De jongere generatie is mondiger geworden, durft zich meer te uiten en neemt graag de zaken zelf in handen. Het is de uiting van de trial-and-error generatie: ze leren al vroeg door videospelletjes te spelen dat als Mario niet al springend over een hindernis raakt, ze het anders moeten proberen en gaan zo ook in hun verdere leven te werk.

    Iedereen zal zich daaraan moeten aanpassen: werkgevers, vakbonden, media. Doe je dat niet dan ben je gedoemd maatschappelijk irrelevant te worden. Dat gebeurt vandaag al met het auteursrecht (zie naar de vruchteloze strijd om de piraterij te beteugelen) en dreigt ook met het stakingsrecht te gebeuren,

    Maar als je een werkgever idd beschouwt als iemand die alleen maar uit is op profiteren van de "noeste arbeid van den werkmensch", ja dan riskeer je wel eens de volgende generatie niet te begrijpen en hun dus als hopeloos vedwaald te beschouwen vanuit je eigen referentiekader. En dan dreigen de vakbonden te verworden tot een meneer pastoor die met opgestoken vingertje waarschuwt en toetert wat men wel en niet mag doen. Helaas voor meneer pastoor accepteert de jongere generatie dit niet meer. Misschien tot hun eigen ondergang, wie zal het zeggen.

    Mr. Blommaert zou eens de grotere IT dienstenbedrijven in de sector moeten gaan bezoeken (of de FOD SZ van Frank Van Massenhoven) en met eigen ogen vaststellen dat we daar al 20j verder staan vergeleken met het beeld dat hij schept van de loonslaaf.

    En om af te sluiten: ja een leergierige vlotte A2'er is vaak beter geplaatst dan een vastgeroeste A1 die denkt dat zijn diploma hem automatisch recht geeft op een bepaalde job.

    • door Peter Braet op zaterdag 28 januari 2012

      De staat dicteert de markten.Dat ismijn mening. De werkgevers hebben vandaag verzocht om een indexsprong. Europa wil ook een verhoging van de pensioenleeftijd. De vakbonden hebben dus gelijk. Ik hoop dat de staking op alle manieren een overdonderend succes wordt. U zal daar geen last van hebben, u kan thuis werken. Wat we dringend nodig hebben is eerherstel voor Vadertje Staat en Moedertje Overheid in deze verweesde samenleving. Behoud, en waar nodig herstel, van de verzorgingstaat. Ook weinig flexibelen, niet competitieven, onconcurrentiëlen, laagperformanten zonder economisch inzicht en met nog minder ambitie, ondynamischen, weinig competenten die niet bereid zijn om nog veel te gaan bijleren, enzovoort, enzoverder... hebben recht op een goed leven. U mag dat noemen zoals u wil. De standpunten zullen enkel verharden. Hopelijk zal in de toekomst de staat weer zijn taak vervullen en dus de markten dicteren.

    • door Marc van Brunschot op zaterdag 28 januari 2012

      Dit gezwatel is in mijn ogen een perfecte illustratie van de denkwijze en manier van spreken die Blommaert in zijn artikel beschrijft, let wel een verwerpelijke zienswijze! Het is moderwets geneuzel bedoeld om het eigenbelang te verhullen. En dat mijnheer Wim zonder achternaam is dat ook moderne bazen het maken van winst en persoonlijk gewin belangrijker achten dan het welbevinden van hun werknemers die zij eerst en vooral zien als een kostenpost. P.S. Lernhout en Hauspie, was dat ook niet zo'n schoolvoorbeeld van een ultramodern, vooruitstrevend bedrijf in de IT-sector?

      • door Wim op zondag 29 januari 2012

        Bon ik zie dat mijn poging tot nuance meteen afgeknald wordt en niemand een inhoudelijk argument aandraagt. Jammer.

        Mijn beste, het moet voor u heel jammer zijn dat uw achterhaald vijandbeeld en ditto complottheorieën minder en minder ingang vinden de moderne wereld. Er zijn sectoren die het al tot de 21ste eeuw geschopt hebben. Er zijn ondertussen ook mensen die een discussie kunnen voeren zonder meteen de man te spelen. Ik ben intussen een illusie armer dat er zich zulke individuen op deze site bevinden dus ik zal mijn niveau aanpassen aan het uwe. Blijkbaar gebeurt hier veel op de borst geklop van quasi communisten en zelfverklaarde intellectuelen die elke individule vrijheid en aanverwant succes willen beknotten, en het vijandbeeld wij tegen zij absoluut in stand willen houden, daarbij zeker niet gespeend van enige economische kennis.

        Ik zal het nogmaals herhalen: wij worden niet gebrainwashed en uitgeperst door onze werkgever. Onze werkgevers hebben ons zelfs meer nodig dan wij hen. En als zij niet toestaan dat wij ons werk/privé niet in balans houden weten ze dat de volgende werkgever klaar staat om ons dat wel te laten doen. De hier zo verfoeide coaching gesprekken zijn er wel, zeer informeel, waarbij niet artificieel naar ons welzijn wordt gevraagd maar waar de werkgever de voortgang van de projecten opvolgt en vooral goed de temperatuur meet bij de werknemer. Mijn werkgever is niet heilig, maar hij geeft me wel een job die ik graag doe. Ja dat bestaat, jobs waarin je je kan uitleven, de uitdaging aangaan en goed voelen, en er bestaan ondertussen werkgevers die beseffen dat het beste kapitaal hun werknemers zijn en de machines slechts tools om het werk uit te voeren. En daar ook naar handelen! Maar ook dat wordt meteen als indoctrinatie gezien. En die werkgever moet wel een door en door slecht mensch zijn.

        Maar goed, spijtig voor u dat u niet in zo'n sector bent beland en woedend bent op zij die het ondertussen al beter treffen. Spijtig voor u dat u er niet in slaagt van mee te evolueren met de tijdsgeest. Uw geraaskaal wekt echter net daardoor niet de minste sympathie meer op bij zij die nog de moeite nemen het standpunt van de andere te verkennen, en uiteindelijk schiet je alleen maar jezelf in de voet. Net zoals de vakbond haar boodschap in een vlaag van woede tegen alles en iedereen brengt minder en minder sympathie en begrip opbrengt, en daardoor ook nog eens de aandacht van de kern van de zaak afleidt.

        Deze site is eigenlijk gewoon het linkse hln. De forumreacties zijn hier van even bedenkelijk niveau als die van de NVA'ers op die site. Elk star met z'n oogkleppen op. Zwart of wit zonder enige nuance. Eigenlijk overstijgen jullie niet eens het niveau van G.W. Bush (ook zo'n groot denker): if you're not with us, you're against us... Jullie zullen me niet missen, ik jullie ook niet.

  • door Wouter Braeckman op zaterdag 28 januari 2012

    In mijn eerste jaar filosofie heeft de docent Filosofie ( J. P. Robbensyn, waarvoor dank trouwens) ons op een zinnetje gewezen dat me altijd zal bijblijven. De Grieken zijn pas begonnen met denken filosoferen over het leven, als er genoeg anderen waren die het werk voor hen deden (aergia & schole). In hun context waren dat dus de slaven. En zoveel jaren later zitten we met ongeveer hetzelfde probleem. Alles moet zo vlug gaan dat er nauwelijks tijd is om na te denken. Verleden zondag was het de nieuwjaarsreceptie van 11.11.11. met als één van de gastsprekers Guy Standing. En hij beschrijft ongeveer hetzelfde. Jan met de pet krijgt nauwelijks tijd om na te denken in wat voor situatie we nu zitten. En de vrije tijd die er toch is, weet de elite ruimschoots op te vullen met reality-shows en spelletjes. Geestdodende vrije tijd, meestal voor een scherm, liefst zo individueel mogelijk. Maar de elite beperkt zich zeker niet alleen tot dit domein. Ook de media spannen ze voor hun kar. De staking wordt afgedaan als iets misdadigs, maar daarbij wordt wel eens te meer verzwegen (doelbewust genegeerd eigenlijk) dat het wel weer het grootkapitaal is die de dans ontspringt bij de volgende besparingen. Is het dan zo dat we die lasten op arbeid zo hoog willen houden? Ik denk dat niemand zo zot is om onze sociale zekerheid op het spel te zetten. En als er één ding al zeker is, het geld moet echt wel ergens worden gevonden. Dus besparen, zeker. Al is het maar om uit het vizier te blijven van die verdomde financiële markten. Maar zoals nu wordt bespaard is het heel bedenkelijk of dit evenwichtig is. Als er al is gestreefd naar een zekere vorm van evenwichtigheid, ik denk dat niemand er ook aan maar moet twijfelen dat rechts serieus goed vertegenwoordigd is in deze regering. Dus met dit allemaal in het achterhoofd, te denken in wat voor situatie we zitten, is het dan zo raar dat deze situatie wordt aangeklaagd door middel van een algemene staking? Hoe lang nog voor we beseffen dat er iets drastisch moet veranderen? Gaan we wachten op Griekse situaties? Zijn we echt zo dom? Als ze in Davos (World economic Forum) al doorhebben dat dit systeem op sterven na dood is. Er is alvast één parallel met het verleden. Griekenland was het eerste land met echte democratie, ze hebben ons getoond welke weg we in Europa moesten opgaan. Nu tonen ze ons welke weg we zeker niet moeten inslaan!!

  • door Dre Wolput op zaterdag 28 januari 2012

    Dit is de meest verfrissende èn tegelijk de meest uitdagende visie/invalshoek die ik dezer dagen heb kunnen lezen op De Wereld Morgen. Ik zou het bijna betreuren dat ik niet meer actief ben als beroepskracht binnen het ACV om via die weg deze kijk op zaken, mee te kunnen inbrengen en bespreken. Goed geschreven Jan Blommaert

    • door Steven De Wit op zaterdag 28 januari 2012

      Dré, er zijn andere jongere ACV'ers die deze blog ook met gretigheid gelezen hebben. :-)

      • door Dre Wolput op zaterdag 28 januari 2012

        Dat is wat ik ook oprecht hoop en verwacht, Steven.

      • door a op maandag 30 januari 2012

        Zijn dat vrijwilligers die in de bedrijven schouder aan schouder naast de arbeiders staan ; of zijn dat -ologen die op de loonlijst van de vakbond zelf of van één of andere overheid staan???

  • door Steven De Wit op zaterdag 28 januari 2012

    Beste,

    wat is het aangenaam om herkenning van mijn eigen bevindingen helemaal te herkennen in wat u in mooie verwoordingen neerpent. Waar ik het als werknemer zonder hoger diploma tegen vrienden en collega's hou op 'Door de overdreven individualisering zijn de mensen de kracht van het collectief waar ze onvrijwillig deel van uitmaken vergeten. Ieder voert zijn eigen strijd in zijn eigen gelijk zonder zich nog te kunnen inleven in de ander.'... En dan staan ze mij daar aan te gapen. :-) Ik stuur uw tekst graag integraal door naar hen, met de zekerheid dat ze dan ook beter zullen begrijpen wat ik daarmee bedoel. Als nog net 'jonge' syndicalist kan ik alleen maar bevestigen dat we heel hard proberen om mensen te informeren en sensibiliseren. Samen met het voeren van actie als dat jammer genoeg onvermijdelijk blijkt. Bedankt voor uw schrijven, dat ik overigens niet eens lees als een pleidooi voor de staking, maar als een eerlijke stem die het debat wat meer inhoudelijke neutraliteit wil geven. Want vandaag hebben zoveel mensen een mening zonder eigenlijk te weten waarover het gaat. Dat merk je snel als je een paar keer rustig en beleefd reageert op de sociale media. De 'kritiek' valt gauw stil als je vraagt naar argumenten en concrete voorbeelden. Dan lijken de meeste anti-schrijvers plots door te hebben dat ze vooral holle woorden en slogans van anderen aan het reproduceren zijn. Het is goed voor jezelf te denken en zelfs te oordelen. Maar in het handelen dient men rekening te houden met de andere. Nog eentje: wat me bijzonder begint op te vallen is dat in het meerendeel van de negatieve berichtgeving in sociale en gewone media, er ook maar weinig inhoudelijke argumenten te vinden zijn. Steeds dezelfde 'grote' nagels waarop geslaan wordt, 'bevragingen' waar men toch de serieus de kwaliteit van de deelnemende populatie in vraag kan stellen. Daar waar je bij de mensen die in de verdediging geduwd werden merkt dat zij wél heel veel bronmateriaal hebben, heel veel argumenten en concreet uitgeschreven alternatieven kunnen voorleggen...

  • door Hugo De Maertelaere op zaterdag 28 januari 2012

    Ik heb deze bijdrage met stijgend ongeloof zitten lezen. Ik ben zelf actief geweest binnen HR en recrutering en heb een bedrijf opgericht dat nu aan 13 mensen werk geeft en ook nog eens gemiddeld 20 freelancers op FTE basis aan de slag houdt. Wij hebben altijd gewerkt op basis van de valorisatie van de medewerker als uitgangspunt ("if the workforce is happy, the clients will be too"). Zij werken waar, wanneer en hoe ze willen en worden een stukje boven de markt betaald. Zij hebben "autonomy, mastery & purpose", om het met D.H. Pink te zeggen. Dit is het model van de toekomst. Ook in industriële sectoren heeft een dergelijke werkorganisatie zijn plaats en de slimme bedrijven richten zich daar steeds meer op in. En dat is het echte probleem van de corporatistische, defensieve, weinig flexibele organisaties die de vakbonden zijn geworden. Zij hebben hier geen antwoord op, anders dan het behoud van verworven rechten die in dergelijke organisaties compleet voorbijgestreefd zijn. Er is in ons bedrijf doorlopend solidariteit tussen de werknemers, juist omdat dat de natuurlijke houding is van mensen die zich regisseur weten van hun eigen leven. Mensen worden "manager" bij de gratie van de mensen van het team en kunnen die verantwoordelijkheden ook zonder probleem teruggeven als ze bv. het terug wat kalmer willen aandoen. Je ziet dan ook dat mensen echt evolueren volgens patronen die voor hen zeer natuurlijk zijn en ze hebben weinig of geen externe stimuli nodig.

    Professor Blommaert moet dringend eens zijn licht opsteken bij auteurs zoals Ricardo Semler, D.H. Pink of eens op bezoek gaan bij de FOD Sociale Zekerheid, waar Frank Van Massenhoven en Tom Auwers een quasi mirakel hebben verricht en aangetoond dat "the New World of Work" net zo goed kan werken in een overheidsadministratie als in het bedrijfsleven (cfr. IBM, Microsoft).

    • door J. Blommaert op zaterdag 28 januari 2012

      @Hugo De Martelaere: degenen die deze nieuwe ideologie uitdragen en er een loopbaan rond bouwen zullen ze uiteraard niet zo snel afvallen. Ze zullen ze zelfs niet als 'ideologie' beschouwen maar als een nuchtere, zakelijke realiteit. In dat opzicht is Uw interventie een prima illustratie van wat ik in het artikel zeg.

      U hoeft zich niet aangevallen te voelen en U moet zich daar niet tegen te verdedigen; maar ik moet niet noodzakelijk een extern en analytisch standpunt aanpassen aan dat van degenen die ik bestudeer. Wij baseren ons in onze benadering overigens op de 'critical management' school, en we lezen het werk van de goeroe's die U citeert vanuit dat perspectief.

      Midden dit jaar verschijnt een boekje hierover, rijk gedocumenteerd met case studies over de praktijken van 'autonomie' en 'solidariteit' die U hier beschrijft. Ik stel voor dat we het debat dan ten gronde voeren.

      • door Hugo De Maertelaere op zaterdag 28 januari 2012

        Ik zie met belangstelling dat boek en de discussie eromtrend tegemoet.

        Ik denk helemaal niet "ideologisch" over de "new world of work". Wat ik wel wil aangeven is dat ik meer per toeval heb ontdekt dat wat ik deed binnen mijn bedrijf vanaf 2003 zeer goed paste in de "results only work environment". Ik werkte voordien bij grote organisaties en had ook als consultant sociaal recht talloze voorbeelden gezien van "corporate bullshit" en had me voorgenomen om zelf nooit daarin te vervallen. Een eigen bedrijf opstarten bood daarvoor de mogelijkheid. En in de praktijk werkt het ook stukken beter dan de klassieke "reward-driven" omgevingen die ik ervaren heb.

        Grappig detail: de meeste medewerkers die ons vervoegden werden na 2 à 3 weken enkele dagen ziek. Toen het zo al verschillende malen was voorgevallen vroeg ik eens aan een bevriende arts of daar misschien een verklaring voor was. Volgens hem was het een soort van "post-traumatische" reactie waarbij de psychische decompressie (hij formuleerde het als het wegvallen van de slechte stress) die de mensen voelden na enkele weken bij ons gewerkt te hebben leidde tot een dip in de lichamelijke weerstand en vandaar de ziekte (blijkbaar valt dat ook vaak voor bij stresskonijnen die op vakantie gaan en dan ziek worden). Of het waar is zou natuurlijk wetenschappelijk onderzoek vergen (voor hetzelfde geld was het een slechte filter in de airconditioning...) maar ik zou echt niet verbaasd zijn als dat onderzoek zou aantonen dat de verandering van werkklimaat de oorzaak was.

        • door Le grand guignol op zondag 29 januari 2012

          U zegt dat u "helemaal niet ideologisch denkt over de 'new world of work'". Dat zou best kunnen en ik trek dat ook niet in twijfel. Niettemin vraag ik me af of u er zich van bewust bent dat uw 'new world of work' in wezen gebaseerd is op een ideologie met een daarbij horend discours, namelijk: de managementideologie en het managementdiscours (zie bv. Chiapello & Fairclough, 2002; De Ridder, 2010; Diefenbach, 2009; du Gay, Salaman, & Rees, 1996; Hancock & Tyler, 2004; Rodriguez, 2005). Managers hebben immers de neiging om management te duiden als een kritisch-wetenschappelijk organisatorisch én politiek-ideologisch neutraal gegeven, terwijl het fundament van het managementdenken door en door politiek-ideologisch is. Thrift (2005:6) slaat naar mijn mening de nagel op te kop door het "buitengewoon netwerk van business schools, management consultants, management goeroes en de media" te beschouwen als het "culturele circuit van het kapitalisme". Een discours of vertoog kan men beschouwen als een geheel van opvattingen, vooronderstellingen, concepten en argumentatiekaders dat aan de hand van een specifiek vocabularium een bepaald beeld van de werkelijkheid in het leven roept en daardoor als het ware een denkruimte tot stand brengt voor de wijze waarop men de realiteit dient te interpreteren en te construeren, i.e., representeren. Het managementdiscours creëert desgevallend een welbepaald kader volgens hetwelk men de realiteit gaat verantwoorden alsook vorm gaat geven. Dat is net het aspect waar Blommaert het in bovenstaand artikel over heeft: de wijze waarop het begrip professionaliteit heden ten dage ingevuld wordt is zodanig ingrijpend dat persoonlijke aspecten (bv. attitude, karaktereigenschappen), die vroeger tot de privé van het individu behoorden, aangewend worden binnen een professionele context om een werknemer te evalueren, te coachen en te sturen. Het idee dat men werk en privé van elkaar gescheiden moet houden gaat desgevallend niet meer op: de professionele vereisten grijpen zodanig in op de persoonlijke levenssfeer en mensvisie van de persoon dat mensen indirect verplicht worden om hun leven een vorm en inhoud te geven die op een louter professionele leest geschoeid is. In plaats van het primaat van de zelfbeschikking ontstaat er een primaat van de arbeidsmarkt waardoor die zelfbeschikking verwatert tot een inhoudsloze conformiteit en zelfsturing in functie van een professionele context. Nieuwe vormen van expertise zoals management, consultancy en accounting spruiten rechtstreeks voort uit een neoliberale ideologie met als fundament het gedachtegoed van Hayek (Hull, 2007:154). Vermits het managementdenken op relatief korte tijdsspanne is doorgedrongen tot alle geledingen van de samenleving en niet in het minst tot het hedendaagse secundair en hoger onderwijs, worden jongeren als het ware opgeleid tot competitieve neoliberale individuen (Schöller & Groh-Samberg, 2007). Dit heeft geleid tot een topdown-gestuurde socioculturele omwenteling: niet enkel de pedagogische theorie en praxis zijn op neoliberale wijze geëconomiseerd, ook de mentaliteit van de jongeren is geneoliberaliseerd. Dat heeft verstrekkende gevolgen voor de wijze waarop we de samenleving inrichten, temeer omdat het neoliberalisme de samenleving als collectief vervangt door een competitieve marktcontext. Uiteindelijk geeft dat naar mijn mening aanleiding tot een 'bellum omnium contra homnes" waarbij vooral de zwaksten in de samenleving het slachtoffer worden van een 'homo homini lupus'-cultuur. Bij een neoliberale 'Schumpeterian workfare' met zijn flexibele arbeidsmarkt vallen achtergestelde groepen (bv. kansarmen, migranten) als eerste én systematisch uit de boot (zie bv. Tinnemans, 2012). De huidige tijdgeest is naar mijn mening een verziekte en asociale tijdgeest waarbij jongeren - inderdaad, zoals Blommaert alsook Rodriguez (2005) stellen - te kampen hebben met een vals sociaal bewustzijn.

          * Chiapello, E., & Fairclough, N. (2002). Understanding the new management ideology: A transdisciplinary contribution from critical discourse analysis and new sociology of capitalism. Discourse & Society, 13(2), 185-208. doi: 10.1177/0957926502013002406 * De Ridder, W. (2010). Loonsystemen en management. Over de ideologie van het "postmoderne arbeidsbestel". Vlaams Marxistisch Tijdschrift, 44(3), 36-61. Retrieved from http://www.imavo.be/vmt/1036-De%20Ridder.pdf * Diefenbach, T. (2009). Management and the dominance of managers. An inquiry into why and how managers rule our organizations. Abingdon, UK: Routledge. * du Gay, P., Salaman, G., & Rees, B. (1996). The conduct of management and the management of conduct: Contemporary managerial discourse and the constitution of the ‘competent’ manager*. Journal of Management Studies, 33(3), 263-282. doi: 10.1111/j.1467-6486.1996.tb00802.x * Hancock, P., & Tyler, M. (2004). ‘MOT your life’: Critical management studies and the management of everyday life. Human Relations, 57(5), 619-645. doi: 10.1177/0018726704044312 * Hull, R. (2007). The great lie. Markets, freedom and knowledge. In Plehwe, D., Walpen, B., & Neunhöffer, G. (Eds.), Neoliberal hegemony : A global critique (pp. 141-155). Abingdon, UK: Routledge. * Rodriguez, C. J. F. (2005). Managerial mythologies and false consciousness in postmodern capitalism. Paper for the EPHEMERA Conference: Capturing the moving mind: management and movement in the age of permanently temporary war., Trans-Siberian Train (Moscow-Novosibirsk-Beijing), 10-20 September 2005. Retrieved from http://www.ephemeraweb.org/movingmind/papers/fernandez.pdf * Thrift, N. (2005). Knowing capitalism. London, UK: Sage. * Tinnemans, W. (2011, December 9). Flexicuritymodel levert meer werkende armen op. Retrieved from http://www.socialevraagstukken.nl/site/2011/12/09/flexicuritymodel-levert-meer-werkende-armen-op/ * Schöller, O., & Groh-Samberg, O. (2007). The education of neoliberalism. In Plehwe, D., Walpen, B., & Neunhöffer, G. (Eds.), Neoliberal hegemony: A global critique (pp. 171-187). Abingdon, UK: Routledge.

          • door Hugo De Maertelaere op maandag 30 januari 2012

            U wijst terecht op het gevaar van een éénzijdige benadering van organisatieleer en HR problematiek binnen managementscholen. Ik ben zelf Vlerick alumnus en het belang van intermenselijke relaties binnen een bedrijfsomgeving kwam nauwelijks aan bod in mijn MBA (deels ook doordat het programma nogal overladen was en wat er al van HR werd gedoceerd was vooral gericht op "tools" en organisatieleer (ze waMintzberg).

          • door Gerd op maandag 30 januari 2012

            ... van de analyse van Blommaert.

            De manager of CEO is veel kwaadaardiger dan de ouderwetse patroon. Veel inhaliger ook.

          • door Hugo De Maertelaere op maandag 30 januari 2012

            U wijst terecht op het gevaar van een éénzijdige benadering van organisatieleer en HR problematiek binnen managementscholen. Ik ben zelf Vlerick alumnus en het belang van intermenselijke relaties binnen een bedrijfsomgeving kwam nauwelijks aan bod in mijn MBA (deels ook doordat het programma nogal overladen was en wat er al van HR werd gedoceerd was vooral gericht op "tools" en organisatieleer (ze waren toen nogal fan van Mintzberg). Het is nu net in door het onderkennen van het belang van die intermenselijke relaties als kern van jouw activiteit (zowel tussen collega's onderling in alle richtingen als tussen collega's en externe partijen) dat je als organisatie een enorm verschil kan maken. Je moet dan wel vertrekken van een aantal stevig verankerde waarden die, éénmaal vastgelegd, door iedereen ZONDER uitzondering, moeten worden nageleefd (cfr. wat Semler deed bij Semco) en de medewerkers aanleren om te communiceren vanuit deze waarden en het belang van meta-communicatie te onderkennen (verwachtingen en percepties correct managen, nooit vooronderstellingen maken over anderen, maar vragen stellen, enz....). Het klinkt misschien nogal simpel en naiëf, maar in de praktijk werkt het verdomd goed. Dat is volgens mij de basis van de New World of Work, die iedereen moet begrijpen alvorens je zoiets kan gaan opzetten in het eigen bedrijf. Al de rest (organisatie met bv. doorgedreven thuiswerk, carrière-ontwikkeling, ...) volgt eruit.

            De tegenstelling gedrag en vaardigheden binnen de private sfeer vs. werk die u nogal lijkt te onderstrepen kan ik niet volgen. Als mensen op het werk functioneren vanuit een waarde-gedreven optiek en intrinsiek gemotveerd worden door "autonomie, vervolmaking en doel" zullen zij dat ook doen binnen de privé-sfeer, omdat het een authentieke houding is die zowel het individueel als collectief welzijn verbetert. Dit model is trouwens onafhankelijk van de aard van een organisatie (profit/non-profit) en ook op cultureel vlak het meest neutraal. Ik ben het er evenmin mee eens dat deze aanpak leidt tot meer individualisering, wel integendeel. Wat wel klopt is dat het individu veel meer op zijn waarde wordt gelaten (bv. bepaalt zelf, als regisseur van zijn leven hoe, waar en wanneer er wordt gewerkt) en binnen het zelfsturende team verzekerd weet van intrapersonele en collectieve solidariteit.

            Uw conclusie laat ik voor uw rekening, maar mijn (uiteraard anecdotische) ervaring als recruiter is net dat er bij jonge werknemers (-35) net wel een enorm draagvlak is voor solidariteit maar dat men niet langer aanvaardt dat deze zo wordt georganiseerd dat zij leidt tot corporatisme, verspilling en cliëntelisme. Men vertaalt solidariteit evenmin nog louter in termen van sociale zekerheid maar geeft er ook een veel actievere betekenis aan op meer globale schaal (klimaatactivisme, intergenerationele solidariteit in 2 richtingen, enz...). En vrees niet, al die "puur neoliberaal" georiëteerde studenten die nu uit de managementscholen stromen zullen na harde confrontaties met de realiteit wel inzien dat type A gedrag zo z'n nadelen heeft... ;-) The future's so bright, I gotta wear shades! ;-)

  • door Marlies Stubbe op zaterdag 28 januari 2012

    Bedankt voor dit artikel, want het heeft me doen nadenken.

    Ik geloof dat de evolutie van "werknemer" naar "mens" aan de ene kant veel positieve kanten heeft: als mens gaan werken, betekent ook iets realiseren in de maatschappij. Dat is niet alleen zo voor een sociaal werker, maar ook wie voor een bedrijf werkt. Hij/zij kan zeggen dat hij/zij iets gemaakt heeft, dat hij/zij een meerwaarde biedt voor de samenleving. Economische meerwaarde creëren is namelijk niets vies. Uitbuiting is dat natuurlijk wel. Als we 's ochtends kunnen opstaan en als méns de trein opstappen, als we ook plezier beleven aan ons werk, dan denk ik dat we niet alleen economische meerwaarde creëren (jawel, in de marxistische zin van het woord), maar laten we zien dat arbeid ook iets moois en creërends, zelfs creatief is. Wie dat beseft, gaat tegen de vervreemding in (mijn lievelings-concept van Karl Marx, overigens). Vandaag zouden we dit zelfrealisatie noemen, en daar heb ik alvast niets op tegen.

    Aan de andere kant is het uiteraard een illusie dat de wereld rondloopt met creatieve, zichzelf realiserende werknemers. De geschoolden onder ons kunnen soms iets beter op tegen hun werkgevers, maar vele anderen kunnen dit niet. De toenemende individualisering van de maatschappij, het koppelen van de eigen identiteit en het eigen slagen & falen aan de job, het psychologiseren van arbeid... leggen de druk op werknemers hoog. Wij hebben allemaal wel eens een burn-out. Mijn Tsjetsjeense ex-collega heeft dat concept van burn-out nooit helemaal begrepen: "waarom je dat alles zo aantrekken? Het is je job, wees blij dat je er één hebt." Ik kon nog wat van haar leren.

    De marxistische analyse van patronaat versus 'loonslaven' is zeker deels nog geldig: we leven nog steeds in een kapitalistische wereld, en er ís nog steeds veel uitbuiting. Maar die theorie kwam tot stand in de 19de eeuw. De 21ste eeuw zit volgens mij veel complexer in elkaar: er is niet één werkgever, maar je werkgever is meestal zelf onderaannemer / zuster- of dochterbedrijf /... of op zijn minst op een 100tal manieren verbonden met andere bedrijven. Waarboven een aantal weinig transparante multinationals ressorteren. De "vijand van de arbeidersklasse" is niet meer één, maar heeft vele namen, is diffuus en moeilijk te vatten. Het is niet meer "de patron" tegen "de arbeider". Deze retoriek slaat dan ook niet meer aan, zelfs al is hij niet onwaar. En net dát is één van de problemen van de vakbonden (en van klein-links nog veel meer). Wie spreekt over "arbeidersklasse" of "klassenbewustzijn" roept helaas in de woestijn. De arbeider van vandaag is een werknemer, en wil graag een huis en een auto en een mooie boeiende reis naar de zon. Maar vooral, wil ook appreciatie voor zijn werk, en die is niet alleen materieel.

    Dus, Jan Blommaert, ik deel uw analyse wel, maar uw conclusie niet helemaal. We moeten niet wég van het coachen, het "hoe voel je je in je job". Want zich goed voelen in een job kan ik alleen maar toejuichen, evenals een goede relatie hebben met je werkgever. Maar we moeten wél opnieuw de grenzen trekken: je job is tenslotte ook maar je job. Er zijn nóg veel méér zinvolle zaken in het leven om zich aan te wijden. We moeten dus niet ons werk nog meer ons leven laten beheersen. En misschien moeten vakbonden zich daar maar op inspelen: werknemers aanspreken op datgene wat ze blijkbaar ook belangrijk vinden: een goede job hebben, waar je met plezier (ondanks een geeuw) voor opstaat, waar je een meerwaarde creëert die niet alleen economisch is. En misschien, als ze dat in een goed debat kunnen brengen, kunnen we opnieuw een collectief bewustzijn, een samen-gevoel creëren. Zonder dat we vervallen in "wij de arbeiders" tegen "zij het patronaat". Want die analyse vind ik te simpel voor de maatschappij van vandaag.

    Ik ben nog op zoek naar een betere analyse, en doe dit via trial and error. En daar is niets mis mee.

    • door Sos op zaterdag 28 januari 2012

      [title]Dank u Marlies, om te[/title]Dank u Marlies, om te schrijven wat ik denk maar niet uit mijn pen krijg :-)

    • door J. Blommaert op zaterdag 28 januari 2012

      Dat is een prima reactie, dank daarvoor. Ik besluit met een oproep aan de vakbonden om zich te bezinnen over het nieuwe culturele klimaat op de arbeidsmarkt. Die analyse moet gemaakt worden, en idealiter moet dit uitmonden in (a) een duidelijke en geactualiseerde visie op arbeid als een bepalende factor in een kapitalistische economie, rekening houdend met deze verschuivingen in het 'nieuwe werken'; (b) gekoppeld aan een streven om arbeid inderdaad meer 'menswaardig' en 'menselijk' te maken (de oude doelstelling van vakbonden). De analyse die ik maak van de individualisering en psychologisering van de arbeidsmarkt draait rond de paradox die deze tendens inhoudt: ze beweert enerzijds 'de mens' centraal te stellen, maar anderzijds ontmenselijkt ze merkwaardig genoeg de arbeidsverhoudingen, omdat elk aspect van iemands persoonlijkheid een object wordt van evaluatie-op-de-werkvloer. Er is m.a.w. steeds minder scheiding tussen 'leven-in-het-werk' en 'leven-buiten-het-werk'. Dat laatste is feitelijk opgeheven, het telt niet meer. 'Mens' wordt synoniem met 'werkkracht'.

      Ik denk dat de vakbonden deze nieuwe tendens moeten omzetten naar een vernieuwde visie op arbeids-inzet en arbeidsverhoudingen. Daarbij moeten ze vooral kritische afstand bewaren tegenover dat nieuwe model, en eclectisch zijn: behoud de goeie aspecten ervan en verwerp de funeste eigenschappen ervan. Er is geen ideaal arbeidsklimaat, er zal in elke omgeving altijd wel druk, overwerk en prestatiedwang zijn - het primaat van competitiviteit blijft immers overal gelden (ook in de ambtenarij), dat is: meer presteren met minder arbeid. Een goed draaiend bedrijf zal altijd met een minimum-bestaffing werken en daardoor maximale werkdruk op de werknemers leggen. Maar zelfs binnen zo een omgeving moeten menselijkheid en menselijke waardigheid centraal staan, en moet er bovendien een strakke scheiding bestaan tussen arbeid en niet-arbeid. Concreet: na de werkdag moet het werk echt gedaan zijn en moet de werknemer nog 'mens' genoeg zijn om zich met heel andere dingen te bemoeien en zich ook in andere domeinen te vervolmaken. 'Versoepeling' is fijn, zolang ze niet staat voor een realiteit waarin men 'soepel' werk meeneemt van kantoor naar huis en daar nog vijf uur doorwerkt omdat het moét.

      Het centrale probleem is dus de idee dat er enkel nog werk is, en dat men als mens nog enkel iets te betekenen heeft via arbeid - dat men enkel nog iets voorstelt wanneer men uitgebreide en positieve verhalen over het werk kan vertellen. Dat probleem is een effect van arbeidsverhoudingen waarin steeds meer 'leven' wordt opgezogen in 'werk', ten gevolge van de dwang tot verhoging van de productiviteit. En om zo'n arbeidsverhoudingen onder controle te houden heeft men grote en sterke vakbonden nodig, zowel om harde druk te zetten op de andere actoren in het arbeidsproces, als om 'softe' vormen van opleiding en sensibilisering te verzorgen. Een individu, hoe sterk en autonoom ook, is niet in staat de structuur van het arbeidsproces te veranderen. Hij/zij kan die enkel ondergaan, en zichzelf wijsmaken dat het eigenlijk allemaal reuze meevalt.

      Merkwaardig genoeg betekent dit dus dat we steeds meer vakbond nodig hebben. Wanneer we merken dat er een sterke druk is op werknemers, vooral jongere werknemers, om zich in te schrijven in de logica die ik in het artikel omschreef, dan moet die druk tegengegaan worden door sterke vakbonden, omdat de door die logica ontwikkelde nieuwe problemen structureel zijn en dus niet individueel. Het nieuwe arbeidsklimaat kan een nieuwe arbeids-ORDE worden, waarbinnen het 'normaal' is dat men voor 40 uur betaald wordt maar effectief 60 uur klopt, weekendklussen meeneemt en in het werk een zodanige druk ondergaat dat de fysieke en psychische gezondheid eronder lijden. Al die zaken doen zich al voor - we leven allemaal gemiddeld langer (en moeten volgens Van de Cloot en de zijnen daarom langer werken) maar we leven minder lang gezond, we lijden allemaal in toenemende mate aan kwalen die aan werkdruk gerelateerd zijn. Die nieuwe arbeids-orde moet het doelwit zijn van syndicale actie, want individuen kunnen ze zelf niet tegengaan.

      Noteer in dat opzicht, en in tegenstrijd tot wat ik hier in sommige reacties lees, dat individuen geen DADERS zijn in dit proces, maar SLACHTOFFERS. De nieuwe visie op arbeid wordt als een vanzelfsprekend pakket aan gedachten, gedragingen en beelden via honderden kanalen verspreid, van Business Schools, tot JobAt en advertenties in Trends. Ze worden opgezogen als de norm voor 'modern' werken, en als deel van een identiteit als jongere, maar zonder dat daar een kans op bevraging, kritiek en alternatief bij wordt gegeven. Ze worden mensen opgedrongen, met andere woorden. Wie daarmee meegaat is dan ook geen ploert of een dwaas, jij/zij is iemand die gewoon de dominante codes in verband met arbeid, ambitie en jong-zijn volgt.

      Ik heb zo'n mensen weinig te verwijten, en ik zie ze ook niet als vijanden van de vakbond. Integendeel: de vakbond moet zich volop inspannen om ook de belangen van precies dié mensen te dienen, die hen nu via Facebook en Twitter allerlei kwaads toeroepen. Een nuchtere analyse leidt snel tot het vermoeden dat deze mensen binnen twintig jaar wellicht een toontje lager zullen zingen, wanneer ze in een Flexicurity-model al enkele keren van werk zijn moeten veranderen, 'te duur' aan het worden zijn, en dus ook stevig op hun verwachtingen inzake loon en voordelen moeten inleveren (net wanneer ze een zware hypotheek hebben lopen en de kinderen veel geld beginnen te kosten). De flexibiliteit in Flexicurity is immers alles-omvattend, dus ook een flexibiliteit inzake loopbaan-structuur. Een steeds stijgende en verbeterende loopbaan is niet meer een vast gegeven; flexibiliteit betekent dat men het soms ook met véél minder zal moeten doen in bij de vorige job, dat men carrière-afbouw ondergaat eerder dan carrière-opbouw. Op zo'n momenten zullen die mensen misschien ontdekken dat de enigen die hier tegen met enige invloed protesteren de vakbonden zijn.

      Arbeid is een structureel gegeven, men heeft dus structurele actoren nodig. En die moeten zich permanent aanpassen aan de evoluties in de arbeidsorde. Dat is de bottom line van mijn artikel.

      • door Robrecht M op zondag 29 januari 2012

        De vraag is of de zogenaamde individualisering of het zogenaamde "narcisme" de boosdoener is. In mijn bedrijf (telecom) wordt vooral aan collectieve mentale programmering gedaan. De werknemer is helemaal geen individu, maar inderdaad "een mens" en dat rechtvaardigt doorgedreven vormen van controle op de werkvloer. De vakbonden zijn op alle terreinen aan het verliezen omdat de moderne managers woordjes als autonomie, vrijheid en individualiteit gebruiken terwijl ze in de praktijk (met de steun van de vakbondsafgevaardigden) net het omgekeerde nastreven. Niets is wat het lijkt. Bij ons op de dienst zit bijna niemand elke dag aan hetzelfde bureau. Onder het mom dat men een "leuke sfeer" wil scheppen, zit iedereen elke dag ergens anders. In werkelijkheid doet men dat om groepsdruk te creëren (welke individualiteit?) en wil men ook vermijden dat men te goed ingewerkt raakt. Indien ik morgen van job verander, kan ik het bedrijf geen schade berokkenen (door info aan een concurrerend bedrijf te geven bv.) want ik heb nooit een volledig zicht gehad op welke dienst nu precies wat doet. Eigenlijk is het simpel, al dat managmentjargon verbergt dat het om verhoogde controle gaat én dus een opvoeren van de werkdruk, punt. Daar hebben de vakbonden geen verweer tegen. In de dienstensector staan de vakbonden trouwens sowieso zwak. De enige reden waarom ze nog relatief veel leden hebben, is omdat ze betalingsinstellingen zijn van uitkeringen. De jonge, hippe groep van hoogopgeleiden die tegenwoordig de werkvloer betreedt heeft daar geen boodschap aan en ze heeft ongelijk. Ik heb daarover vorig jaar een interessant artikel gelezen : www.imavo.be/vmt/1036-De%20Ridder.pdf

        Een citaat:

        "In de praktijk kan dit betekenen dat werknemers worden aangespoord om hun ‘mening’ te geven via allerhande SWOT-analyses, waardoor het klimaat van ‘openheid’ en ‘vertrouwen’ versterkt wordt, terwijl de concrete arbeidsorganisatorische beslissingen indirect gelegitimeerd worden: het klimaat primeert op de cultuur. De grenzen tussen het private en publieke worden onder meer neergehaald door wat de managementliteratuur informal forms of address noemt. Het gaat daarbij om status levelling, wat al onmiddellijk verraadt dat het om de ‘perceptie’ van de hiërarchische verhoudingen gaat. Wanneer alle werknemers van het bedrijf elkaar dus met de voornaam aanspreken (iets wat normaal gezien eerst sociaal verworven moet worden), wordt een “gevoel” van gelijkwaardigheid gecreëerd dat de hiërarchische verhoudingen kan ondersteunen, aangezien ze niet als dusdanig gepercipieerd worden. In combinatie met allerhande events op en naast de werkvloer vallen de ‘mens’ en de ‘werknemer’ dus uiteindelijk volledig met elkaar samen. Alle terreinen van het bestaan worden bezet. Vrouwen onderbreken bijvoorbeeld hun zwangerschapsverlof om hun pasgeboren kind aan hun collega’s voor te stellen. Vooral het belang van de gezamenlijke maaltijden moet hier onderstreept worden. Tijdens de gezamenlijke maaltijd (lunch, koffie- en rookpauzes) kan de collegialiteit versterkt worden, kunnen schouderklopjes worden uitgedeeld of reprimandes subtiel verpakt worden. ‘Symbolisch kapitaal’ wordt rijkelijk geëtaleerd en (her)verdeeld. ‘Smaken’ of politieke meningen worden daardoor uiteindelijk gewoon genivelleerd, waardoor ze ook op de werkvloer geen onderhuidse spanningen meer kunnen veroorzaken. Onder gelijkgestemden is het immers aangenaam vertoeven. Kortom, een gezamenlijke identiteit kan volop gecelebreerd worden en dit binnen een uiterst informeel kader. De werknemer die zich aan dergelijke interpellatiemechanismen wenst te onttrekken (ze aanvallen heeft toch geen zin), wordt als een ‘clandestiene reiziger’ ontmaskerd en kan vroeg of laat uit de organisatie worden weg gefilterd. Tijdens dergelijke bijeenkomsten worden immers ook allerhande jobs (‘informele vacatures’) verdeeld of promoties afgedwongen. Uitsluiting en zelfuitsluiting worden dus inwisselbaar gemaakt, de werknemer wordt onvermijdelijk ‘gesubjectiveerd’ (onderworpen aan formele en informele machtstechnologieën) of zal de organisatie moeten verlaten. Met welke ‘grieven’ kan hij vervolgens gaan aankloppen bij een vakbond of arbeidsrechtbank? Voor diegenen die geen deel wensen uit te maken van een ‘atmosfeer van wederzijds vertrouwen’, bestaat geen genade. Dit zijn banale voorbeelden van de wijze waarop het ‘culturele’ in de praktijk verbonden is met arbeidsorganisatie en arbeidsverhoudingen. Wat de arbeidsverhoudingen echter op een veel ‘efficiëntere’ manier regelt – en stakingen nagenoeg onmogelijk maakt – zijn de zogenaamde heterogene loonstructuren (grote verschillen tussen individuele lonen voor hetzelfde werk)."

        • door Le grand guignol op zondag 29 januari 2012

          Ik kan uw mening alleen maar bijtreden. De tekst van De Ridder is inderdaad een waardevolle bijdrage en ik heb naar dezelfde tekst verwezen in mijn reactie (cf. http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2012/01/28/de-diepere-krachten-achter-het-vakbonds-bashen#comment-31930 ). In de desbetreffende reactie heb ik nog een aantal andere bronnen vermeld, mogelijk vindt u daar interessante lectuur tussen.

          • door Robrecht M op zondag 29 januari 2012

            Ik had je reactie niet gezien. Er zijn blijkbaar meer bronnen voorhanden om deze discussie wat te stofferen. Wanneer ik eens door je literatuuroverzicht ga, vraag ik mij toch af waar onze Belgische sociale wetenschappers zich intussen mee bezighouden? Ook in de debatten die de afgelopen dagen gevoerd worden, horen we alleen maar de usual suspects. Liberalen en libertarians die doen alsof ze een "algemeen belang" dienen, het hebben over "de economie", enz. De realiteit is anders. Toegegeven, de vakbonden zijn in hetzelfde bedje ziek, maar bedenk:

            Eerst kwamen ze achter de gepensioneerden aan en ik deed niets, want ik was geen gepensioneerde. Dan gingen ze achter alle ambtenaren aan en ik deed nog steeds niets, want ik was geen ambtenaar. Nadien gingen ze achter de werklozen aan en ik liet betijen, want ik was niet werkloos. Nu komen ze achter mij aan en is er niemand meer die het voor mij kan opnemen.

  • door Dirk D op zaterdag 28 januari 2012

    Ik ben zelf actief als syndicalist binnen de openbare sector. Zelfs hier, in een wereld die nog gecontroleerd wordt door systemen waar men enkel "officieel" promotie kan maken door examens, begint er ook een generatie aan te komen die een individuele kijk hebben op hun arbeidsmilieu. Mensen beginnen hier ook te denken "als ik het maar heb!". Dan denk ik aan het krijgen van een mooi kantoor, het krijgen van de beste verlofperiode, enz. Dit zijn misschien geen grote zaken, maar dit alles gaat ten koste van het collectief denken en samenwerken binnen een overheid om de beste dienstverlening te bieden. Men geeft dit denken nog voeding met het opstellen van zogenaamde "ontwikkelcirkels". Dit is een strikt persoonlijke evaluatie van hoe functioneer ik en wat moet ik doen om dit te verbeteren? Men zou beter een ontwikkelcirkel van een overheidsdienst op zich maken met daarin de analyse van wat er kan verbeteren aan de groep op zich om de dienstverlening te verbeteren! Als syndicalist ben ik ook bewust van dit gegeven en probeer daar een passend antwoord op te vinden. Je kan dit negeren en zeggen "de tijd zal de mensen wel tot verstand brengen", maar dan loop je achter de feiten aan. Ik probeer een manier te vinden om er mee om te gaan en ook de mensen bewust te maken van wat de gevolgen kunnen zijn van hun individuele manier van denken. Het artikel kan ik als syndicalist zeker smaken. Ik ga er zeker niet tegen in omdat ik me al bewust was van het gegeven. Alleen zouden meer mensen deze tekst eens mogen lezen en eens nadenken of ze correct bezig zijn. Een beter alternatief dan gewoon meegaan van wat een bepaalde stroming ons via allerlei middelen (lees media) probeert op te dringen!

  • door JOHAN CLAERBOUT op zaterdag 28 januari 2012

    De bijdrage van de heer Blommaert is helder en duidelijk. Vakbonden missen momenteel duidelijke opiniemakers in de lawine van informatie. Hoopvol: na 30 januari 2012 is er ook nog leven. En gaat de syndicale strijd gewoon door !

  • door Gerd op zaterdag 28 januari 2012

    De vakbonden en hun politieke verlengstukken - waaronder vandaag ook de groenen - hebben historisch de kapitalistische door de staat geïnitieerde en ondersteunde economie van steeds groeiende koopwarenproductie samen met de leidende klasse en het patronaat geconstrueerd en ontwikkeld als zogenaamde welvaartstaat.

    Het historisch resultaat is de hedendaagse geglobaliseerde kapitalistische markt van het industriëel megasysteem dat zeer snel de levensvoorwaarden op de planeet aan het deterioreren en ondergraven is. Deze zich mondiaal verspreidende productivistische prestatie-en consumptiemaatschappij wordt gekenmerkt door de verwoestende levensstijl van haar burgers, niet alleen ecologisch maar ook psychologisch.

    De habitus van de hedendaagse loonslaaf en de tijdgeest die Blommaert treffend beschrijft vallen te situeren in deze dominante ideologie van onbeperkte consumptie door het geatomiseerde massa-individu lapidair samengevat door de eeuwige verkiezingsslogan “Geen gezeik, iedereen rijk!“ De loonslaaf ontleent inderdaad zijn identiteit en status aan zijn loonbriefje en consumptiegedrag. En koestert daarbij als witteboordwerker de illusie “de regisseur van zijn eigen leven te zijn “. De realiteit is nochtans dat ook de hoogst geschoolden meer en meer de bijna hersenloze uitvoerders van geïnformatiseerde protocollen ofte aanhangsels van de computer worden naar analogie met de fabrieksarbeider als aanhangsel van de machine of lopende band in de hoogdagen van het fordisme.

    De collectieve tegenmacht die de vakbonden worden verondersteld te vormen is dus evenzeer een zinsbegoocheling. Hun belangrijkste argument voor de staking is dat de regeringspolitiek dreigt ... de economische groei aan te tasten. Net hetzelfde argument als dat van het patronaat tegen de staking.

    De vakbeweging krijgt vandaag de ideologische rekening gepresenteerd door het soort samenleving dat zij zelf mee op de sporen heeft gezet en in stand houdt.

    De eeuwige eis tot verhoging of handhaving van de koopkracht, het vasthouden aan de de ongelijkheid vergrotende loonindexering, de aanvaarding van een loonspanning van 1 op 5, het in stand houden van de ongelijkheid in werkloosheidsuitkeringen en pensioenen op basis van deze loonverschillen, het blijven rekenen op vervroegde of verhoogde pensioenen voor bepaalde categorieën van loontrekkenden, de ideologische verheerlijking van de loonarbeid gekoppeld aan een bepaald arbeidsethos zijn evenzoveel standpunten waarmee de vakbonden de verwoestende levensstijl van de op concurrerend carrièrisme en consumentisme gerichte verwende middenklasse continueert en ideologisch bevestigt.

    Eén van de lessen van de revolterende jongerenbewegingen en tegencultuur van de zestiger en zeventiger jaren was dat de corporatistische werknemersorganistaties en hun stalinistische en sociaal-democratische politieke apparaten een belangrijk deel van het probleem zijn eerder dan de oplossing ervoor.

    Een nieuwe tegenbeweging die het echte collectieve belang van Moeder Aarde en haar menselijke en niet-menselijke volkeren verdedigt is dringend nodig. Wil de vakbond daar deel van uit maken dan is een fundamentele zelftransformatie onontbeerlijk.

  • door J. V. op zaterdag 28 januari 2012

    Geniaal stuk, Blommaert zou dat moeten linken aan het narcisme in onze samenleving. Het is de narcistische ingesteldheid van werknemers die toelaat dergelijke human resource tactieken ingang te laten vinden. Werknemers worden verleid als zijnde unieke individuen, en vanuit die optiek laten ze een overheersing toe over hun private zaken. Het is "self-government" volgens human resource idealen, want niemand wil zich presenteren als een mens met gebreken. Individuele uniciteit, narcisme en mimese als psychologische trucs tot manipulatie zodanig dat mensen zichzelf plooien naar wat gevraagd wordt.

  • door Robrecht Vanderbeeken op zaterdag 28 januari 2012

    Knappe analyse! De nieuwe tijdgeest is inderdaad een uitdaging waarin de vakbonden moeten opboksen tegen een ingelepelde cultus van het 'ik'.

    De Britse documentairemaker Adam Curtis brengt in zijn docu The Century of the Self een knappe schets van een evolutie doorheen de tweede helft van vorige eeuw, die toont hoe het hyperindividualisme van vandaag ontstaan is. Vakbondsafgevaardigden zouden die zeker eens moeten bekijken.

    Gratis te bekijken op: http://thoughtmaybe.com/video/the-century-of-the-self

  • door Ines Schaependonck op zaterdag 28 januari 2012

    Dank u voor dit artikel. Dat had ik even nodig ! !

  • door Tom Van Hout op zaterdag 28 januari 2012

    Rake analyse van Jan Blommaert. En verrassend beschaafde comments. Leerrijk en verfrissend.

    Dat hypercompetitiviteit en -individualisering de norm zijn geworden in onze samenleving (en met name aan universiteiten) gaat hand in hand met de explosie aan amateur duursporters. In amper vijf jaar tijd is het aantal triatlons, tijdritten, loopwedstrijden in ons land spectaculair gestegen. En klagen sportverenigingen over een gebrek aan interesse. Je bent geen fietser zonder de Ventoux in minder dan 2u te zijn opgereden, je bent geen triatleet zonder Ironman deelname ('word lid van de Iron Managers'), je bent geen loper zonder een marathontijd van minder dan 4u. De lat ligt hoog. En niemand lijkt er stil bij te staan.

  • door Fil Cam op zondag 29 januari 2012

    Weerzinwekkende tekst, zoals de eerste commentator al zei. De arrogantie waarmee een minderheid uit naam van een meerderheid die haar niet moet hebben haar wil probeert op te leggen aan een democratische samenleving, het ruikt naar de goelag. Het is dezelfde denkwijze als die van neo-nazi's die menen te mogen handelen in naam van heel het blanke ras. Onze vakbonden zijn ontspoorde machtsorganisaties geworden. Als het er om gaat om écht de belangen van de werknemers te verdedigen, bvb. wanneer een multinational de werknemers van verschillende landen tegen elkaar uitspeelt, dan staan ze nergens.

    • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

      Kan U met het oog op een zinvolle discussie toch proberen iets preciezer te zijn, 'Fil Cam', en uitleggen wat er precies zo 'weerzinwekkend' aan dit specifieke artikel is, op welk punt 'een minderheid' (ik ben alleen als auteur, maar dat kan moeilijk anders) 'haar wil wil opleggen' (met de elementen die ik geef?) aan een 'democratische samenleving' (de lezers?) 'die haar niet lust' (?). Misschien ook toelichten op welke manier dit (een discussie op een forum) moet ruiken 'naar de goelag'? En op welke manier deze 'werkwijze' (het schrijven van dit welbepaalde artikel) 'dezelfde' is als die van de 'neo-Nazi's'? Blijkt dat hier uit deze discussie?

      Deze 'minderheid' (ik dus) is uiterst benieuwd naar Uw toelichtingen en Uw standpunt. Laat het toch iets preciezer zijn dan de aaneenschakeling van standaard-beledigingen die we hier lezen. Leg ze dus eens in detail uit a.u.b.

    • door Rudi op zondag 29 januari 2012

      Uw reactie doet echt niets terzake en is zelfs zwaar beledigend. Als een minderheid op Twitter een paar honderden tweets de wereld instuurt, dan spreekt de pers over een sterke reactie tégen de staking. Wat is daarvan dan de democratische waarde? Ik vind dit artikel een interessante insteek en kan bevestigen dat die 360°-tendens waarbij individuele werknemers tegen mekaar worden uitgespeeld wel degelijk schering en inslag is binnen bedrijven. De moderne vorm van 'verdeel en heers'. Vakbonden zullen zich aan deze tendens moeten aanpassen.

  • door Fred Guldentops op zondag 29 januari 2012

    Hoe je dat uitlegt? Ik kan alleen zeggen hoe ik dat als delegee (probeer) te doen: aanknopingspunten zoeken met heel concrete problemen op de werkvloer, zeggen dat als we die willen verbeteren of in ons voordeel ombuigen, we daarbij best de steun van de vakbond kunnen gebruiken, en dat het daarom niet slecht is om mee te doen met de staking, dat "de vakbond" (ik spreek liever over "onze vakbonden", hoewel collega's vaak "le syndicat" of "de vakbond" als een apart bedrijf zien), dan ook meer geneigd zal zijn om iets terug te doen.

    enfin dezelfde logica die erachter zit: de eigen onderhandelingspositie van de groep werknemers versterken, maar dan meer als werknemers tegenover het "vakbondsapparaat": "kijk eens, wij hebben meegestaakt, nu willen we boter bij de vis. We hebben ook laten zien aan de directie dat we bereid zijn geweest om te staken als het ons niet aanstaat, dus het kan geen kwaad om in 't vervolg meer met onze eisen rekening te houden. Want we weten dat een directie dat allesbehalve graag heeft dat er gestaakt wordt."

    Ik weet wel dat het vandaag de dag meer en meer een luxepositie is om in een bedrijf te werken waar een degelijke vakbondswerking is, dus mijn verhaal is misschien niet representatief. Maar ik zou in elk geval overal waar mogelijk is trachten een zo goed mogelijke vakbondswerking uit te bouwen, mensen stimuleren om aan de sociale verkiezingen mee te doen enz.

    Het zwart maken van "sociale verkiezingen" door patronaat en rechtse media past volgens mij ook in die logica. Niet onlogisch van de patrons om die te bagatelliseren of te brandmerken: democratisering van onze vakbonden zal ons vermoedelijke alleen maar sterker maken.

  • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

    Er is nog een element dat het vermelden waard kan zijn wanneer we denken aan een verdiept debat over arbeid: het onderscheid tussen 'actieven' en 'niet-actieven' in het discours over arbeid.

    Elke vorm van menselijk handelen is uiteraard 'actief' en produceert in principe iets dat potentieel nutswaarde heeft en meerwaarde kan opleveren. Maar kijk eens naar hoe het onderscheid tussen 'actief' en 'niet-actief' in de praktijk werkt.

    -Wie van rente of andere kapitaal-inkomsten leeft is wel degelijk 'actief'. Op welke grond? Economisch is dergelijke 'activiteit' parasitair, dus wat is hier zo 'actief' aan?

    En kijk eens naar de volgende voorbeelden. Men verricht dezelfde activiteit maar wordt op volkomen andere manieren behandeld:

    -Wie de eigen kinderen thuis opvoedt is 'niet actief'; wie de kinderen van een ander gezin opvangt is wel 'actief'. -Wie de eigen kleren strijkt is 'niet actief', iemand die in een strijkatelier werkt is wel 'actief'. -Wie de eigen woning kuist is 'niet actief'; wie die van anderen kuist is 'actief'

    En vervolgens:

    -Wie na een aantal jaren zelf opvoeden, strijken en kuisen probeert 'actief' te worden, krijgt te horen dat de verworven ervaring niet meetelt omdat ze is opgedaan terwijl men 'niet actief' was. Als 'niet-actieve' kan men dus blijkbaar geen nuttige en relevante competenties opbouwen. Waarom niet?

    Uit al deze voorbeelden blijkt dat 'actief' enkel staat voor activiteiten die derden toelaten winsten te maken op die arbeid; wie 'niet actief' is genereert geen winsten voor derden. Waarom zou dit een relevant criterium zijn voor het onderscheid tussen 'actief' en 'niet-actief'?

    En tenslotte:

    -Wie thans werkloos (dus 'niet actief') is moet op bepaalde plaatsen kunnen bewijzen dat men 38 à 40 uur per week 'actief' is geweest met het zoeken naar werk. Zoniet is men niet 'niet actief' meer en vliegt men van de dop (naar een verder stadium van 'niet-actief', vermoedelijk). De 'niet-actieve' persoon moet dus full-time 'actief' zijn om z'n statuut van 'niet actieve' te behouden.

    Ben ik de enige die in deze categorieën wat spanning en tegenstrijd zie? En die dan ook nogal dikwijls de indruk heeft dat argumentaties inzake 'activering' niet echt kloppen? Kan dat eens wat dieper uitgespit worden?

    • door Le grand guignol op zondag 29 januari 2012

      Misschien is het interessant om een andere onderverdeling te maken, namelijk die tussen 'oeconomia' en 'chremastiké' en deze vervolgens te koppelen aan 'actief' vs. 'niet-actief'.

      Aristoteles (ca. 350 vChr.) maakte een onderscheid tussen 'oeconomia', i.e., economie of huishoudkunde - "als een goede huisvader beheren" - en 'chremastiké', i.e., activiteiten die zuiver gericht zijn op het verwerven van meer rijkdom. Voor Aristoteles bestond het verschil in het gegeven dat 'oeconomia' levensnoodzakelijk was terwijl 'chremastiké' geen levensnoodzakelijke meerwaarde betekende. Bijgevolg was 'chremastiké' onnatuurlijk, immoreel en verwerpelijk Rente vragen oftewel geld met geld verdienen beschouwde Aristoteles als een onnatuurlijke bezigheid; het maakte met andere woorden deel uit van 'chremastiké'.

      Wie zijn eigen kinderen opvoedt, de was doet, solliciteert,... is in wezen bezig met een vorm van 'oeconomia', wat we zouden kunnen beschouwen als een levensnoodzakelijke (economische) activiteit. Vermits rentenieren, speculeren,... geen natuurlijke activiteiten behelst zouden we het kunnen beschouwen als 'niet-(levensnoodzakelijk-)actief'.

      Volgens het huidige model is iemand, inderdaad, pas actief wanneer iemand een financiële meerwaarde (al dan niet voor derden) creëert. Echter, economie is veel ruimer dan dat: het betreft in wezen de wijze waarop de mens in zijn noden en behoeften voorziet. Het 'runnen' van een huishouden is vanuit dat perspectief wel degelijk een economische activiteit. De huidige onderverdeling tussen 'actief' en 'niet-actief' is gebaseerd op een louter kapitalistische benadering: geld met geld verdienen is niet zozeer een activiteit maar wordt binnen de huidige context wel als een activiteit omschreven. Terwijl een hele reeks levensnoodzakelijke activiteiten, die geen directe financiële meerwaarde genereren maar mogelijk wel een sociale meerwaarde, als 'niet-actief' beschouwd worden. Eigenlijk bepaalt vandaag de dag het kapitalisme het onderscheid tussen 'actief' en 'niet-actief'.

      • door t.aerts op maandag 30 januari 2012

        Belangrijke toevoeging inzake essentie van wat economie hoort te vertolken...en ik ben blij Guignol, dat ik jouw onderscheid hoor zoals Aristoteles verwooordde, dat kende ik niet. Cruciale inzichten in ieder geval. Anderzijds dit : het inzicht hoef je niet eens te 'kennen' : het verontrust me dat een spontaan aanvoelen over wat 'economie' in essentie zou horen te zijn, naar blijkt, niet zo vaak besproken. Hier wel dus, thanks.

        Het startartikel van Blommaert vind ik erg juist. Het essentiële van wat economie hoort te zijn, door hemzelf en Guignol hierboven vermeld, zie ik als hoogst belangrijke aanvulling.

    • door Tom De Roo op maandag 30 januari 2012

      De artificiële verdeling tussen (en invulling van) 'actief' en 'niet-actief' is inderdaad treffend, vaak enorm storend voor wie het opgelegd krijgt, en fundamenteel in het debat - al is het mij nog onduidelijk of het cultureel gezien nu oorzaak dan wel gevolg is.

      Mijn aanvoelen is dat het een symptoom is van een zichzelf reproducerend machtssysteem. Net als de 360°-graden werknemer; de gesluierde management-ideologie (waarbij Guignol in een andere reactie zeer terecht verwees naar de term 'cultureel circuit van het kapitalisme', maar het gaat m.i. dieper dan dat); enzovoort. Eigenlijk zie je heel veel parallellen met de filosofisch-historische analyses van Michel Foucault; o.a. uit "Discipline en straf" over hoe machtsstructuren disciplinerend werken, en aangaande het concept 'bio-macht', wat ik herhaald zie worden in dhr. Blommaert's verwijzing naar de mens/werknemer die zichzelf ook fysiek moet ombuigen naar het ideaalbeeld (of "moreel" falen indien dit niet lukt).

      Maar de vraag blijft: een symptoom van wat? Om dat te kunnen beantwoorden is een holistisch onderzoek nodig. En jammer: ik meen dat dhr. Blommaert in deze tekst neigt tot aanvaarden dat er sprake is van een (onzichtbaar) top-down model - daarmee is holisme al bij voorbaat afgeschreven. Enige "agency" van de mens/werknemer ter zake wordt namelijk schijnbaar onder de mat geschoven; althans, dat is de teneur die ik lees in de reacties van "misnoegde mens/werknemers" die zich aangesproken voelen "alsof zij domoren zouden zijn" en dies meer - zulks staat natuurlijk niet in de tekst, en ik geloof ook niet dat dhr. Blommaert dat bedoelt, maar het is wel een onbedoeld effect van de redeneertrant en de achtergrond van een dominant geloof in top-down werking (en blijkt o.a. ook uit de betiteling van mens/werknemers als "slachtoffers" e.d., alsof er tussen hen ook geen winnaars zitten). Het geeft ook een bijzonder groot Popperiaans probleem aan de redenering; ze komt namelijk over als niet-falsifieerbaar, aangezien men kan argumenteren dat wie er tegen is er net slachtoffer van is, en op die manier bewijst dat ze klopt. Ik denk ook dat de reactie van mevr. Stubbe in dat oorsprongslicht gezien moet worden (althans, zo lees ik het toch). Wat natuurlijk niet wil zeggen dat het uiteindelijk geen top-down gegeven zou blijken te zijn; ik wil enkel aangeven dat het artikel bottom-up "agency" mist, en daardoor ook niet ontkracht of plaatst versus (of, waarschijnlijk: in aanvulling tot) top-down.

      Ik denk daarom dat een 'historische reconstructie' á la Foucault van de fundamentele tweedeling "actief"/"niet-actief" een interessante cultuurantropologische oefening zou kunnen zijn, maar dan wel mits een volledig holistische benadering; dus sowieso met oog voor de agency van alle actoren, niet enkel het "systeem" dat dan gepercipieerde "slachtoffers" maakt. Misschien moet er in eerste instantie zelfs niet ver terug in de tijd worden gegaan; zolang er maar respect is voor de invloed van alle spelers op het fenomeen. Wat betekent "actief"/"niet-actief" vandaag voor bedrijfsleiders; bedienden; werklozen (en wat betekende het vroeger)? Hoe ziet een actieve/niet-actieve zichzelf op fysisch, cultureel, moreel vlak? Hoe doordringend is die term echt in het reële leven (wat is bijvoorbeeld het verband met de als paddenstoelen uit de grond groeiende vitamine-preparaten en -pilletjes om je "weer actief te kunnen voelen" zodat je er "heel de dag tegenaan kunt" - hint: bio-macht!)? Welke perifere culturele elementen zie je terugkeren? Wie gebruikt de tweedeling expliciet NIET, en waarom niet?

      En als we "oplossingen" gaan zoeken: kunnen we alternatieven voorstellen, en zo ja, wat zijn dan hun specifieke eigenschappen die hen anders maken? Hoe zorgen we er voor dat er niet iets in de plaats komt dat krek hetzelfde doet als dat wat we willen vervangen (cfr. de pre-feministische arbeidstegenstelling man/vrouw is nu vervangen door actief/niet-actief; de gender-basis is weg, de fundamentele perceptie van "verschil in economische waarde" waarschijnlijk niet...)? Wat moeten we allemaal nog herdenken willen we tot een inclusievere maatschappij komen (hint: de begrippen "economie" en "werk")? En: wat zouden we daarvoor moeten opgeven, en wat winnen we er bij; m.a.w. is zo'n inclusievere samenleving eigenlijk wel (democratisch) haalbaar en wenselijk?

      (Ik kan mij niet voorstellen dat er niemand zich dat allemaal al niet heeft afgevraagd en het heeft onderzocht, maar helaas ben ik niet zo echt bekend in dat onderzoeksveld...)

      • door Hugo De Maertelaere op maandag 30 januari 2012

        Hier ben ik volledig mee eens en u heeft perfect de vinger gelegd op wat mij zo stoorde in het originele artikel van Professor Blommaert. Ik heb getracht om vanuit mijn eigen ervaring een aantal tegenargumenten te geven (zie mijn reacties hieronder) maar u formuleert hier heel scherp het probleem met de visie van Prof. Blommaert.

        Als je kijkt naar mature en gedocumenteerde voorbeelden van de "new world of work" (SEMCO, of in Belgi¨FOD Soc. Zekerheid) dan zie je dat de "agency" net de drijvende kracht is, die dan gestuurd wordt door een set van waarden die berusten op een algemeen aanvaarde consensus (die deels topdown als vanuit de basis tot stand kwamen).

        Als iemand weet heeft van publicaties ivm het onderzoek waar u naar verwijst in uw laatste paragraaf, dan ben ik evenzeer vragende partij om die te bekijken (I could google it, maar het is staking #30j, weet je wel ;-))

        • door Tom De Roo op maandag 30 januari 2012

          Het probleem met die "new world of work" en die gecombineerde consensus lijkt mij dat ook dáár afvalligen zijn die niet in het systeem passen - dat kan niet anders, dat is grondbeginsel van chaostheorie. Niet iedereen kan immers overweg met die "agency" die ze dan zelf mogen uitoefenen (of zelf mee hebben mogen bepalen); sommigen functioneren beter als ze gewoon aankomen op het werk, in hun hokje gaan zitten, doen wat hun baas zegt zonder er bij na te denken, en om vijf uur vertrekken om niet meer aan het werk te denken, punt. Bijkomend: het is in zekere zin ook een sociaal sturend instrument, dat in de juiste handen zeker en vast heel eerbaar kan gebruikt worden, maar net zo goed kan misbruikt worden om iets minder toffe principes na te streven (i.e. top-down machtsreproducerend). In die zin moet ik dhr. Blommaert's reactie daarop onderschrijven; het is niet ideologie-vrij, en niet onschuldig, en kan in bepaalde gevallen een illusoir consensusmodel blijken te zijn.

          Een voorbeeld: landschapskantoren waar niemand een vaste stek heeft, werken óók onderlinge competitie en keuzestress in de hand - dat is experimenteel reeds aangetoond (al heb ik de referentie niet bij de hand, maar het stond ergens in de blog van het tijdschrift Science). Sommige mensen zijn namelijk heel erge gewoontebeesten; zij hebben een stamcafé waar zij meestal op een vaste barkruk aan de toog zitten, als zij op restaurant gaan zitten ze meestal aan dezelfde tafel (waarbij men dan als evolutiepsycholoog zelfs kan argumenteren waarom net die tafel wordt gekozen), zitten altijd vanachter in de bus (of net vanvoor, of aan de deur, ...), etc. Zo iemand maakt van zijn werkplek een expliciet comfortabele omgeving; foto's van de familie, een plantje (misschien zelfs een stek van eentje die thuis op de vensterbank staat), een muismat met de foto van het favoriete huisdier. Als hij/zij de boodschap mee krijgt dat dit echter "niet hoort", oftewel impliciet ("uw bureau moet aan het einde van de dag leeg zijn") oftewel zelfs expliciet ("er mag niets persoonlijks op uw bureau worden gezet"), dan is het automatische en vreselijke gevolg: vervreemding. En net dát hebben we niet méér nodig in deze maatschappij, wel integendeel. Maar daartegenover staat, dat sommige mensen net heel erg goed functioneren in zo'n omgeving; zij voelen zich in al dat overleggen en flexibel zijn en tegen elkaar afwegen als vissen in het water. (Vervreemding geeft trouwens ook macht; analoog met het Stockholm-syndroom. Je kan als "baas" over zo'n "nieuwe werkvloer" bijvoorbeeld heel veel identiteit en verworteling wegnemen en voor vervreemding zorgen, en dan een klein beetje terug toestaan om je macht te bevestigen en volgzaamheid te verkrijgen. Dikwijls zijn zij die zich als vissen in het water voelen in zo'n systeem ook behept met genoeg assertiviteit, intelligentie of intuïtie om dit systeem naar hun hand te zetten, desnoods ten nadele van hun iets minder gezegende collega's.)

          Bijkomend heb je ook de neiging om in die "new world of work" (voor zover ik er weet van heb) altijd wel met je werk bezig te zijn; je kan van thuis uit werken, desnoods in de zetel naast man/vrouw die een uitleg tegen je aan het doen is, je kan op vakantie je mail checken, ga zo maar door. Als je niet oppast, kan je in je werknemers-identiteit worden gezogen op momenten die vroeger tot je persoonlijke identiteit (en tijd) behoorden; dan gaat het niet om de werknemer die meer mens geworden is, maar de mens die meer werknemer is geworden. Nogmaals: dat sluit perfect aan bij sommige persoonlijkheden (en beroepen!), maar is vernietigend bij andere, en het vergroot ook de macht van de werknemer (het past allemaal goed in een principe van "divide et impera"). En ook dat kan oneerbaar gebruikt worden; seminaries die worden aangeboden om er voor te zorgen dat je de grens werk-privé nog kunt trekken, maar die in feite die ietwat negatief opgeschoven grens legitimeren.

          Dus mijn stelling is: die "new world of work" is niet zaligmakend, want er is ook daar een "uit-sluitend karakter"; er zijn mensen die er niet in passen, en die devianten verdwijnen uit beeld, terwijl net zou onderzocht moeten worden waarom zij niet aarden, en hen een alternatief aanbieden (misschien gebeurt dat ook? Hebt u daar zicht op?). Het is een systeem, en heeft daardoor de neiging elementen waar het sturing over heeft aan zich aan te passen (of te vervangen), in plaats van vice versa - en daardoor werkt het ook zelfbevestigend, en valt het niet op dat er "radertjes bestaan die niet draaien" (in die zin is het verwant aan de visie van de econoom Bastiat op "dingen die ongezien zijn").

          Wat niet wil zeggen dat zo'n systeem niet mag bestaan, of dat het niet werkt an sich, dat wil ik helemaal niet beweren! Maar, er moeten ook andere systemen zijn, met ruimte voor anders-functionerenden. We zijn allemaal wel ergens in iets deviant, en we gaan nooit tot een inclusieve samen-leving komen als niet iedere soort deviantie (tot op een redelijk niveau; verregaande psychopathie lijkt me moeilijk te plaatsen...) een werkbare plaats krijgt, en gelijkwaardige sociale rechten en plichten krijgt.

          • door Tom De Roo op maandag 30 januari 2012

            De zin "en het vergroot ook de macht van de werknemer", moet zijn "en het vergroot ook de macht van de werkGEVER" - excuses :)

          • door Hugo De Maertelaere op maandag 6 februari 2012

            Bedankt voor deze sterke tussenkomst. Ik kan me hierin volledig terugvinden. De caveats die je oplijst m.b.t. de new world of work lijken me terecht en elke organisatie die overweegt dit model in te voeren moet zich hiervan rekenschap geven. Trouwens, de "new world of work" benadering is geen eindpunt in de organisatieleer en ik zie al uit naar de verdere evolutie. Mogelijks komt daarbij de nadruk meer op de collectieve dimensie (performante zelfsturende organisaties) omdat daar de nefaste invloed van externe motivators (opgelegd door "managers") sterk wordt geminimaliseerd. Ook het toepassen van de NWOW principes in sterk geautomatiseerde omgevingen (productie, call-centers, ...) is alles behalve een evidentie, en ook daar verwacht ik nog veel evolutie. Exciting times ahead!

  • door Anoniem op zondag 29 januari 2012

    Ik vond het zeer interessant dit artikel te lezen en heeft me nieuwe inzichten gegeven in bepaalde werkingen binnen onze maatschappij.

    Los daarvan wil ik toch wel even aanhalen hoe enorm lachwekkend het merendeel van de antwoorden op dit artikel zijn. Het gebruik van moeilijke woorden zoals "polariserende communicatie" en dergelijke meer doet me enkel vermoeden dat deze individuen deze woorden gebruiken om hun tekort aan kennis te verdoezelen. Nog erger zijn diegenen die allerhande referenties aanhalen alsof ze hier een thesis uiteenzetten, terwijl ik me de vraag stel of ze wel degelijk begrijpen wat die referenties inhouden, laat staan ze effectief gelezen hebben van A tot Z.

    Nog verder hier op ingaan lijkt me weinig zinvol buiten het feit dat deze replies nog zelden tot nooit nagelezen zullen worden en bijgevolg brullende stemmen in een stomme kamer zijn. News flash, niemand geeft een fuck om uw mening.

    en laat dit laatste nu nét datgene zijn waar de professor in kwestie een probleem van maakt. De individualisering van onze maatschappij, dat is de kerngedachte achter heel dit verhaal.

    Verdeel en heers, een uitspraak gemaakt door Julius Cesar een dikke 2000 jaar geleden! Het straffe is dat jullie niet eens inzien dat dit EXACT hetgene is dat men aan het doorvoeren is. Verdeel het proletariaat zodat ze geen vuist kunnen maken tegen het huidige beleid. Men lacht u uit in uw gezicht en u vindt dat fijn.

    Een klopje op je schouder en een bank vooruit, u heeft zich zonet bewezen dom te zijn.

    Wat mij enkel doet concluderen dat het antwoord op de allereerste reacties "JA" is. Jullie zijn dom EN egoïstisch en dat zal op lange termijn uw eigen ondergang betekenen, want u voert een strijd tegen uzelf, proficiat, dat getuigd van een uitzonderlijke intelligentie.

    • door Le grand guignol op zondag 29 januari 2012

      Ik voel me met betrekking tot die referenties door u aangesproken en ik heb de desbetreffende artikelen of boeken wel degelijk gelezen. De rede voor het vermelden van die referenties berust niet op het willen uitpakken met 'kennis' noch op de indruk te wekken dat ik aan een thesis schrijf dan wel op een ondersteuning van mijn reacties enerzijds en een verwijzing naar mogelijke nuttige bronnen en informatie anderzijds. Het verschaffen van informatie is de eerste stap naar emancipatie. Blijkbaar zint u dat niet! Als u van mening bent dat niemand "een fuck om iemands mening geeft", wat doet u hier dan eigenlijk als ik vragen mag. Lees dan het artikel maar meng u niet in het debat. [ter zijde: "dat getuigt" is met een 't' in plaats van een 'd'. Maar ik ga u niet van domheid beschuldigen, heb geen schrik.]

    • door Anonymiss op zondag 29 januari 2012

      Met arrogante en zelfingenomen bazekes van Uw allooi gaan we ongetwijfeld nog hoge toppen scheren. Proficiat

      • door Robrecht M op zondag 29 januari 2012

        Een beetje flauw, niet? Ik heb mijn voordeel gedaan met de referenties die het "zelfingenomen bazeke" hier heeft gepost en ben hem/haar daar dankbaar voor. Newsflash: some people do give a fuck. Zo moeilijk leesbaar zijn die artikels en boeken trouwens niet, ze vragen alleen wat concentratie en een open geest.

      • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

        Met anoniem schelden, "Anonymiss", zullen we wél hoge toppen scheren zeker? Doe Uw masker af beste vriend, en neem verantwoordelijkheid op voor wat je schrijft.

    • door SOS op zondag 29 januari 2012

      [title]Beste anoniem, Als voor u de[/title]Beste anoniem, Als voor u de term " polariserende communicatie" moeilijke woorden zijn kan ik mij idd voorstellen dat u de discussie niet interessant vond. Mvg

  • door Stephan Bral op zondag 29 januari 2012

    Verrassing en déjà-vu: in één post. Geachte professor, ik weet niet wat ik, één van die 360° medewerkers waar u het over hebt, hierover moet denken. Moet ik meewarig het hoofd schudden, op zelfonderzoek gaan, mijn generatie met een vergrootglas bekijken, razend worden of depressief? Waarschijnlijk een beetje van elk, en dat is dan ook wat ik voor mezelf even gedaan heb, voor deze reactie aan het toetsenbord toe te vertrouwen (let op het gebruik van het woord "even", duidt alvast op het niet echt voldoende laten bezinken van zaken, waarvoor alvast mijn excuses). Bij deze...

    Laat me beginnen (en waarschijnlijk eindigen) bij uw conclusie: die is het pijnlijkst. Ze is volledig naast de kwestie, en getuigt, voor mij, van arrogantie en intellectuele luiheid.

    Als u denkt dat de vraag is "hoe men het belang van collectieve arbeidsorganisaties nog kan uitleggen" tegen deze generatie van "ikweethetbeters", dan hebt u het niet over een generatie, maar over een minderheid. Beter nog, u heeft het over een minderheid die u 10, 20 of 30 jaar geleden evengoed met deze post had kunnen aanspreken. U spreekt tegen wat we, toegegeven, met een nieuwe term, neoliberalen noemen. Deze mensen zien nu eenmaal de noodzaak niet in van een vakbond, in welke tijdsgeest dan ook. Zijn deze mensen fout?  Geen idee. Wat ik wel weet, is dat ze geen generatie-uiting zijn, maar een politieke uiting, net zoals ze dit waren in de jaren 60, 70, 80, 90 en 00. 

    U verwart deze minderheid met de collectiviteit, tot meerdere eer en glorie van uw artikel. Dit is een belediging voor "de rest", en getuigt van intellectuele luiheid.

    Het belang van een collectieve arbeidsorganisatie moet ons niet uitgelegd worden. Ik denk dat wij, veel meer dan de generaties die ons zijn voorafgegaan zijn, beseffen wat er ons te wachten staat. Mijn vrienden, van BMW rijdende yuppies tot treinwachtende werklozen, leven allemaal met de sluimerende angst dat we op een dood paard aan het rondrijden zijn. Wij willen niet gelukkig zijn in ons werk wegens een vals gevoel van veiligheid, we willen het zijn omdat we weten dat het een gemiddeld langer deel van ons leven zal uitmaken dan dat dat voor bepaalde anderen het geval is. Wij beseffen beter dan wie ook dat we in een maatschappij leven die zich in de laatste 30 jaar sneller heeft verrijkt dan wetmatig mogelijk was, en dat wij het verschil zullen mogen bijleggen. Om dat verschil bij te leggen kan enkel de collectiviteit ons helpen.

    Waaraan we ons mateloos storen is de invulling van die collectiviteit. De parallel met het instituut Kerk is in deze meer dan treffend. Jongeren verliezen hun geloof niet wegens het geloof op zich, ze verliezen het wegens het instituut dat zich enerzijds opwerpt als beschermer van dat geloof, maar anderzijds wel elke regel waar dit geloof voor staat met voeten treedt. "De vakbond" loopt hetzelfde acute gevaar. Het probleem is niet dat hun "beschermelingen" zich te veilig voelen, het omgekeerde is eerder de realiteit. Wij zien het stormtij komen, we zien dat de golven metershoog en onafwendbaar zijn. Wat  we ook zien is een kustwacht die ons vertelt dat zulke golven hier niet kunnen voorkomen, en dat het wel zeer ongepast zou zijn moesten deze golven onze kust bereiken, en dat we vooral moeten zorgen dat het kusttoerisme op peil blijft. 

    De steeds versnellende technologische evolutie, de vergrijzing van onze bevolking, en de heropstanding van significante delen van de "3e wereld" herschapen onze realiteit, en snel. Dit is zowel een kans als een bedreiging, maar tegenhouden doen we het in ieder geval niet. Wat we wel kunnen doen, is samen nadenken hoe we deze evoluties zo structureel mogelijk opvangen, waarbij ieder zijn steentje bijdraagt. 

    Wat mij, en veel van mijn generatiegenoten, tegen de borst stoot, is de haast blinde focus van de vakbond op historisch verworven rechten, is het feit dat zij de collectiviteit zelf stap voor stap verlaten, ten voordele van diegenen die al onder die historische  bescherming vallen. Wij veroordelen hun onbereidheid tot dialoog, hun panische angst voor verandering. Waarom we bozer zijn op hen dan op de werkgevers? Omdat de belangen van de werkgever duidelijk zijn: meer rendement uit minder kosten. De vakbond zou dezelfde belangen moeten hebben als de collectiviteit waar ze voor staan, maar op één of andere manier zijn deze niet duidelijk. Als gewone burger weten we niet meer wat ze belangrijker vinden: de eigen jobs, de eigen middelen, de eigen welvaart? Die van degenen die bijdragen betalen, die van de collectiviteit als geheel?

    Wat wij eisen is een vakbond die voor de collectiviteit opkomt. Wat wij eisen, is een vakbond die kijkt naar de wereld rond ons, die een notie heeft van de lange termijn. Een vakbond die ziet dat de gemiddelde Vietnamees geen boodschap heeft aan onze koopkracht, een vakbond die ziet dat onze welvaart is gebouwd op het verarmen van anderen (afscherming van de markt is minstens even gevaarlijk als hard kapitalisme), een vakbond die onderkent dat het volhouden van een index die vanaf een bepaald inkomen niets meer met te maken heeft met koopkracht, niet vol te houden is. Een vakbond die ziet dat we allemaal ouder worden, en dat aangepast werk en voortgezet onderwijs belangrijker zijn dan het mordicus vasthouden aan een gegeven pensioenleeftijd. Een vakbond die toegeeft dat het nog altijd de overheid Een vakbond die afstand durft te nemen van zijn eigen uitwassen, en minstens debatteert over "gewaagde" ideeën. 

    Mijn conclusie. Uw verwijzing naar de 360 graden-werknemer is òf vals, òf een analyse in de marge. Uw aanduiding van het probleem is naast de kwestie. Wij geloven rotsvast in het principe, net zoals we niet geloven in de huidige beschermheren van dit principe. Uw laatste twee zinnen getuigen van een intellectuele arrogantie.

    Dit is een mening. Mijn individuele mening. Een individuele mening die ik deel met vele ander individuen. Wij vormen samen een collectiviteit.

    • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

      Meneer Bral, dat is een uitstekende reactie die zowat alles herhaalt wat ik beweer - tenminste indien U ook enkele van de reacties in de discussie zou gelezen hebben. Ik zeg daar luid en helder dat de vakbond een heel ander concept van arbeid zal moeten ontwikkelen.

      Kan U mij dan ook eens uitleggen waarom er zo nodig wat beledigende handgranaten in mijn richting gegooid moeten worden - 'intellectuele arrogantie', 'intellectuele luiheid'? Of is dit gewoon een ritueel dat U meent te moeten voltrekken om een 'mening' te hebben - wat kakken op degene wiens mening je ten gronde onderschrijft zodat het lijkt alsof je iets origineels zegt?

      Ik noem zoiets onbeschoft, volkomen onnodig, en buitengewoon arrogant. Noteer dat dit de allereerste keer is dat ik de term 'arrogant' hier gebruik. Ik méén het dus ook.

      Ik zie in Uw reactie overigens geen enkel element dat mijn verhaal over de 360° werknemer weerlegt. Dus dat die analyse 'vals' zou zijn, of 'marginaal' zal ik ook maar tot Uw 'mening' rekenen, zeker, ook al vind ik geen enkele weerlegging in wat U zegt? Deel van hetzelfde ritueel? Of intellectuele luiheid? Of 'ikweethetbeterschap', zelfs zonder enige munitie die dat staaft?

      Ik geloof U niet. Bewijs wat U zegt. En beledig Uw hond of de beuk in uw tuin, niet mij.

      • door Stephan Bral op zondag 29 januari 2012

        Woord en wederwoord, altijd een feest.

        U zegt luid en duidelijk dat de vakbond een ander concept van arbeid zal moeten ontwikkelen. U legt, in tegenstelling tot anderen, de reden daarvoor in de ontwikkeling van een foutief wereldbeeld door hun "beschermelingen". Dat is een zéér paternalistische visie op de "arbeidende mens" (ref. "Typisch vals bewustzijn. Maar die trend is er en speelt wel degelijk een rol."). Ik verwijs hierbij naar dezelfde denktrant in het Vaticaan.

        De kers op de taart: "Je leest uitingen ervan dag in dag uit op fora waar men de staking van commentaren voorziet, op Twitter en Facebook. Want één ding hebben deze flexibele, dynamische en creatieve mensen gemeen: ze nemen geen blad voor de mond en ze zijn zeer overtuigd dat hun wereldbeeld perfect klopt (want kijk: ik rijd met een BMW van het werk! En kijk, ik ben al over de kop van een oudere collega gesprongen!)." "Men onderschat hoe diep dit model van de 360° werknemer al is doorgedrongen in de samenleving. "

        Wat u daar naar voren brengt is de beschrijving van een minderheid, en dan nog een groteske karikatuur van die minderheid. Als we, for the sake of thé argument, dat soort mensen verbinden met universitair gediplomeerden, dan spreken we over max 7 tot 10% van de gemeenschap, ervan uitgaande dat dit stuk voor stuk 360° mensen, enkel geïnteresseerd in de karikaturen zoals u ze naar voor brengt, zijn, zoals u ze meesmuilend noemt. Als we kijken naar de volledige gemeenschap van "twitterati" in BE, dan zijn dat er +- 150.000...

        Op basis van commentaren door een minderheid, maakt u karikaturen, die u vervolgens extrapoleert. Ik vind dat intellectuele arrogantie. Daarenboven vraagt u feiten aan anderen daar waar u zelf niet de moeite doet om uw eigen denkbeelden te kaderen. Mijn mening is grof voor u, die van u ook voor mij. Het verschil is dat u de post hebt ingeleid, ik heb erop geantwoord. Wat bewijst dit? Dat samen deel uitmaken van dezelfde commentaar-generatie. Punt.

        • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

          ... dat ik op dit soort kletskoek geen verdere commentaar hoef te geven. Breng eens een bezoekje aan de echte wereld, kameraad.

          • door Karel Oerlemans op zondag 29 januari 2012

            En dat zegt een academicus?! :D

          • door Karel Oerlemans op zondag 29 januari 2012

            En dat zegt een academicus?! :D

            • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

              Hoor ik hier een stereotype? Of kent U mij misschien persoonlijk? Kent U mijn woonplaats, de manier waarop ik leef? Kent U het werk dat ik doe? Weet U waarover mijn onderzoek gaat? Hebt U al studies van mij gelezen en de argumenten erin gecheckt? Kent U mijn inkomen? Mijn pensioenvooruitzichten? Mijn werkgever? Mijn vrienden en kennissen?

              Of was dit allemaal gewoon weer het gebruikelijke ritueel waarin men wat scheldt op mensen zoals ik en denkt dat men daarmee weg raakt omdat het zo in de mode is?

              • door SOS op maandag 30 januari 2012

                [title]Beste, heel uw pamflet (want[/title]Beste, heel uw pamflet (want dat is het) hangt aan elkaar van stereotyperingen. Ik kijk er naar uit te lezen hoe u dat in uw boek hieromtrent allemaal gaat onderbouwen.

  • door Vic Van Kerrebroeck op zondag 29 januari 2012

    Heel interessante debat hier. Ik wou gewoon nog even meegeven dat we binnen de vakbond (en dan meer specifiek het ACV) wel degelijk bezig zijn om een degelijke analyse te maken van de nieuwe arbeidsverhoudingen, arbeidsorganisaties. Cfr. ook onze houding tav 'het nieuwe plaats- en tijdsonafhankelijke resultaatsgedreven werk. Uitgangspunt hier: aanpassen of irrelevant worden, maar... met de nodig kritische geest en onderbouw. Daarom een pluim voor het stuk van prof. Blommaert net als de vele intelligente reacties hierop. Zeker nuttig voor verdere onderbouw en ontwikkeling van onze visie hierop. Mvg.

  • door J. Blommaert op zondag 29 januari 2012

    Dank aan iedereen die zinvol heeft mee gedebatteerd over dit artikel. Ik ga me nu voorbereiden op de 'We Strike Back' manifestatie in de Vooruit morgen. Alle succes toegewenst aan de actievoerders morgen.

  • door Voltaire op zondag 29 januari 2012

    Dit is de trial-and-error generatie, er zijn echter 7 miljard mensen op de wereld de 'error' is geen waardig maatschappelijk en vooral economisch variabel meer! Maar als 'lowclass' heb ik eigenlijk geen zaken meer met dit soort denken. Ik en mijn amper 1300 euro en mijn monotone jobkes de afgelopen tien jaar, waarom zou ik zelfs nog maar 'democratie' willen aanvaarden? Mijn denken en wereld zijn kapot door het falen van een politiek systeem dat zichzelf via media uitroept tot 'god', terwijl het niet meer of minder dan een 'fata morgana' moet voorstellen voor diegene in de lagere klasse. Stel jezelf één vraag;hoeveel mensen verdienen 1300 per maand of hebben amper 5000 euro op hun spaarrekening? A LOT OF PEOPLE! En die stemmen allemaal rechts,de pvda'ers vragen zich zot af hoe het komt dat zovele 'average joe's' pro Vlaams belang zijn of N-VA. En het ergste is dat Vlaams Belang en N-Va dit op alle manieren wegmoffelen, uiteraard want dit past niet in het 'liberaal' verhaal. Waar zijn de oude Communisten van vroeger? Of waarom neemt de jeugd er geen voorbeeld aan? Zo braaf; zo heilig en s.pa'achtig en groen!, ze dansen braaf het verhaal dat het Westen domineert. Een echte denkende Communist verwerpt dit; en ziet en preekt de zaken zoals ze zijn. De waarheid is niet leuk, maar ze leven helemaal niet! Anyway deze opinie is diep geschreven en wie ze niet aanvaarden kan moet verder MTV kijken...

  • door dan op maandag 30 januari 2012

    “De tijdgeest” komt niet uit de lucht gevallen maar is het resultaat van honderden omstandigheden… je kan die makkelijkheidshalve "krachtsverhoudingen” noemen en, ook al merk en zie je het niet, die zijn steeds aan veranderingen ondergevig. Sociale verworvenheden zijn dan net ook nooit sociale “verworvenheden” maar iets waarvoor dagelijks moet gestreden worden.

    Helaas heeft “links” de laatste decennia van vorige eeuw wereldwijd haar kansen verbrod…. En is thans in zowat alle wereldwijde krisissituaties irrelevant geworden waardoor de conservatieve krachten kunnen triomferen onder het TINA-motto (er is geen alternatief). Dit gaat zelfs zover dat in Davos zij zelf, bij gebrek aan waardige tegenstanders, hun eigen zelfkritiek opvoeren, en zelf het roer in handen nemen om “het kapitalisme te hermodelleren”. Sluitstuk daarbij is thans een bedrijfsvriendelijker staat en in de achtergrond wordtr openlijk het staatskapitalisme, waarop ze meer en meer openlijk verliefd zijn, opgevoerd, tegelijkertijd als boeman maar ook als ideaal… of hoe je in de geschiedenis ziet dat , in gelijkaardige omstandigheden, steeds dezelfde mechanismes naar voor geschoven worden door dezelfde belangengroepen…

    • door Gerd op maandag 30 januari 2012

      en : Helaas heeft “links” de ( laatste decennia van ) vorige eeuw wereldwijd haar kansen verbrod….

      Ik heb dit een beetje proberen te duiden in mijn reactie onder het kopje :" Vakbond en maatschappij : een nefast verstandshuwelijk "

      Het wereldsysteem begint inderdaad zelf vast te stellen dat het in het slop geraakt zonder evenwel een uitweg te kunnen formuleren.

  • door JL op maandag 30 januari 2012

    "Die jongen moet een lesje leren, een lesje in democratie."

    Ik verslikte mij toch even in mijn koffie toen ik dit zinnetje las. Ik denk dat Mr. Van Quickenborne heel goed weet wat een democratie is. Het komt erop neer dat bijna 60% van de Vlamingen rechts gestemd heeft in de laatste verkiezingen en dat de meerderheid dus wel degelijk niet aan de linkse (vakbonds)kant ligt.

  • door raymond haenen op maandag 30 januari 2012

    Het is overduidelijk dat er een georchestreerde anti-vakbondsaktie is opgezet door het patronaat. Triest dat de media dat grotendeels ongenuanceerd overnemen maar helaas hebben wij in Belgie geen kritische pers en al zeker geen onderzoeksjournalistiek zoals bijv. in NL. Kan er eens een uitzending gezijd worden aan de belastingsopbrengsten bij de grote bedrijven ? Van wie zijn al die dikke 4x4's, audi's en panamera's op de wegen ? De plaat van VBO, UNIZO en Kwikje is tot op de draad versleten. Argumenten zijn er niet ! Het kapitalistisch systeem loopt op zijn laatste benen maar sleurt helaas hele landen mee in de ondergang. It's all for the money en het korte gewin. Ik vrees dat veel werkende mensen die anti-vakbond zijn gewoon niet de recente geschiedenis kennen van laten we zeggen de laatste 200 jaar . Wij lijken hier blindelings achter de besparingstheorie van de chicagoschool aan te hollen terwijn Keynes en vele anderen duidelijk gemaakt hebben dat stimulering het middel is tot groei. Wie houdt de banken overeind; wie betaalt de krisis; wie de SZ, wel, niet de kapitalisten maar de man in de straat die eerlijk zijn belastingen betaalt en niet eens KAN ontduiken.Niet dus Arcelor dat nog geen 500 euro betaalt. Hallucinant. Hoe groter de stakingsschade hoe meefr impact als waarschuwing aan de graaiers met hun Lux. rekeningen. Ik hoop dus dat ze heel groot is.

  • door mieke matthijs op maandag 30 januari 2012

    Ik wou dat ik zo goed kon schrijven als Jan. Hij analiseert het zoals het in werkelijk is ? Was ook heel boos op het intervieuw van Annemie Peeters, heel agressief had zelf al veel vooroordelen.(zoals dikwijls) en vind het erg dat niemand daar op reageert. Het zou een vak op de middelbare scholen moeten . Wat doet de vakbonde, wat is de vakbond, wat betekend een vakbond in onze samenleving. Het gaat nu steeds over de babyboomers en de jongeren die boos zijn op elkaar. De media is daar voor een groot deel verantwoordelijk voor. Het is zoals Jan zegt de media bepaalt ons gedachtengoed. En natuurlijk zijn er mensen die dat misbruiken.

    • door Vanglabeke Noël op maandag 30 januari 2012

      Onvoorstelbaar hoe vakbonden tot naders order de vertegenwoordigers van de arbeidende mens zo zwaar aangevallen worden door patronaal geinspireerden waaronder de meeste journalisten die doodleuk de patronale sirenenzang meezingen . Het zou voor heel velen wenselijk zijn om 100 jaar terug te keren om te zien van waar wij werkmensen komen . De vakbonden hebben een cruciale rol gespeeld in de strijd voor meer menselijke arbeid,voor een behoorlijk loon, een kortere werkweek en jaarlijkse vakantie .Waardoor de werkmensen zich eindelijk ook konden ontplooien of gewoon even uitblazen als mens in hun verdiende en door vakbondsstrijd verworven vrije tijd . Reeds vanaf Martens in de jaren 80 staat dit alles onder druk,lonen die erop achteruit gaan,werkomstandigheden die verslechteren enz . Meer dan ooit zijn er strijdbare vakbonden nodig,meer dan ooit . Ik herinner mij de tijd uit mijn jeugd toen mijn vader moest werken als gewone arbeider van maandagmorgen tot zaterdagavond met een jaarlijks verlof van 14 dagen .Harde arbeid aan een laag loon zonder eindejaarspremie edm . Als ik zie dat bvb in Duitsland men mensen laat werken aan een loon van 4 a 6 euro/ uur dan duikt bij mij weer dat spook op van harde arbeid in slechte omstandigheden,vol stress en met een loon waar men niet op een menselijke manier kan van leven .Ik bedank daar feestelijk voor . 1,5 armen in België en 126 miljoen armen in de EU is al een schandaal op zich . Er hoeven er door de Merkels en de Di Rupos geen miljoenen meer bij te komen . Ik zou zeggen aan de werkmens en zijn vakbonden ,vecht en blijf vechten voor hetgeen je recht op hebt,en daartoe behoren ,menselijk werk,een goed loon en een goede sociale zekerheid .Een terechte strijd waar ik voor 100% achter sta .

  • door Bruno D. op maandag 30 januari 2012

    ... de 'Brave New World light' die belichaamd wordt door het '360°' werknemerstype dat Jan beschrijft en een systeem is dat nog voornamelijk draait op façade en antidepressiva, begint langs alle kanten barsten te vertonen. Met of zonder vakbonden.

  • door Willy Van den Bergh op maandag 30 januari 2012

    Hoogedele heer professor,

    Bekommer u vooral niet om enorme economische schade. Ik zal als simpele en alleenstaande magazijnbediende - plebs in uw ogen, vergeef me - de rekening wel betalen om uw academisch utopia met ivoren tronen te betalen.

    Met hartelijke groet,

    Iemand die een dag verlof moest opofferen omdat ik me geen loonsverlies door staking - er dient ook een appartement afbetaald - kon veroorloven.

    • door Steven B. op dinsdag 14 februari 2012

      Beste Willy,

      ik vind het erg, de ratrace waarin je verzeild bent. 1 dag loon afgeven kan niet meer wegens dure rekeningen en afbetalingen... U behoort dan nog net niet binnen de klasse van de working poor. Misschien kunnen succesrijke vakbondsacties, hervormingen die niet gestoeld zijn op de allesverslindende theorie van het neo-liberalisme ed. uw toekomst verbeteren.

  • door Dirk De Clercq op maandag 30 januari 2012

    De praktijk van een militant. Als militant voor kaders in een bedrijf is het inderdaad zeer moeilijk om deze groep te motiveren "solidair" te zijn. De meesten zijn inderdaad vooral bezig met hun carrière. Kontakt met een vakbond kan daar gevaarlijk bij zijn. Maar dan plots wordt er ééntje ontslagen, wegens herstructurering, of een nieuwe baas waar het niet mee klikt en dan staan ze daar bij de vermaledijde vakbond. Vakbond wat kan je nu voor me doen. We helpen die mensen, wees gerust en waarom. Omdat ze dan voelen dat ze "alleen" staan tegenover de werkgever bij het ontslag, die hen dikwijls ook nog eens probeert in het zak te steken. De tijden zijn inderdaad veranderd, werknemers zijn niet meer gebonden aan hun werkgever en dit heeft 2 redenen. De werknemer is meer individualistisch geworden, maar de werkgever is meer kapitalistisch geworden, het familale is er figuurlijk en letterlijk uit. Enkel telt nog "the name of the game is money". Zo creëert de werkgever ook de situatie dat de werknemer ook niet meer zo loyaal is. Onlangs was er bij de tijd het magazine hoe vandaag nog geld te verdienen, één tip was om maximaal 4 jaar bij dezelfde werkgever te blijven en zo al jobhoppend zijn salaris op te drijven, nu als die van de Tijd dit al zeggen ....

  • door Dirk De Clercq op maandag 30 januari 2012

    De praktijk van een militant. Als militant voor kaders in een bedrijf is het inderdaad zeer moeilijk om deze groep te motiveren "solidair" te zijn. De meesten zijn inderdaad vooral bezig met hun carrière. Kontakt met een vakbond kan daar gevaarlijk bij zijn. Maar dan plots wordt er ééntje ontslagen, wegens herstructurering, of een nieuwe baas waar het niet mee klikt en dan staan ze daar bij de vermaledijde vakbond. Vakbond wat kan je nu voor me doen. We helpen die mensen, wees gerust en waarom. Omdat ze dan voelen dat ze "alleen" staan tegenover de werkgever bij het ontslag, die hen dikwijls ook nog eens probeert in het zak te steken. De tijden zijn inderdaad veranderd, werknemers zijn niet meer gebonden aan hun werkgever en dit heeft 2 redenen. De werknemer is meer individualistisch geworden, maar de werkgever is meer kapitalistisch geworden, het familale is er figuurlijk en letterlijk uit. Enkel telt nog "the name of the game is money". Zo creëert de werkgever ook de situatie dat de werknemer ook niet meer zo loyaal is. Onlangs was er bij de tijd het magazine hoe vandaag nog geld te verdienen, één tip was om maximaal 4 jaar bij dezelfde werkgever te blijven en zo al jobhoppend zijn salaris op te drijven, nu als die van de Tijd dit al zeggen ....

  • door Paul Saint-Ghislain op maandag 30 januari 2012

    Bedankt Jan voor deze goede tekst. Ik vind het een heldere analyse en een interessante manier om naar de veranderingen in onze samenleving te kijken en naar de uitdagingen van vandaag. Ik vind het ook echt ongelooflijk met hoeveel geduld en omzichtigheid je op de in mijn ogen vaak verwarde reacties reageert.

  • door aronjaco op maandag 30 januari 2012

    Met de door u bedoelde " nieuwe werknemer" zal het mijn inziens gaan zoals met de banken. De individualiteit prediken zolang het goed gaat en als het tij keert naar de maatschappij toe eisen dat ze de zaken oplost. Puur egoïsme noem ik zo'n soort cultuur. Een cultuur van de “ zichtzelf-benoemende elite”. Jammer dat het inderdaad " moderne slaven zijn " , maar het besef daarover, het inzicht, is er helemaal niet. Ik ben de beste , of nog : spiegeltje , spiegeltje aan de wand ... Tot mislukken gedoemd die houding , toch voor het gros van die egoïsten. De wet van de jungle wordt verheerlijkt , dat totdat men zelf dreigt opgevreten te worden. Ondertussen, en dat kon reeds blijken , ben ik het eens met schrijver. Goed verwoord en nagels met koppen.

  • door Bram op maandag 30 januari 2012

    360°

    Ik vind de beschrijving van de 360° werknemer en de loonslaaf, wat m'n persoonlijke werksituatie betreft heel passend en accuraat ! Leven we nog in een democratie , nu alle partijen éénzelfde politiek volgen, zijn er geen gelijkenissen met het totalitaire nazi-regime , waar de volgelingen deelden in de buit ? De losers , die tellen niet mee in deze wereldorde .

  • door Veer op maandag 30 januari 2012

    Wat ik zo gek vind is dat jonge maar ook oudere werknemers zich zo tegen de vakbond afzetten, de vertegenwoordigers van hun eigen "klasse", de loontrekkende, de MISSCHIEN TOEKOMSTIGE werkloze, ontslagene, zieke, invalide enz. Effe afwachten of ze dan ook nog zo denken. Ik ken iemand die ook anti vakbond was maar op het moment dat het hem goed uitkwam er GRETIG gebruik van maakte. Raar hé?

  • door chris debruyne op maandag 30 januari 2012

    dit zijn de gewone leden van de raad van bestuur van de VRT. Verbind de namen met de bijhorende partij. Vraag: garandeert dit een onafhankelijke berichtgeving, of is deze partij-politieke samenstelling nefast.

    CD&V; CD&V; SP-A (Orangist); Open VLD; Open VLD; LDD; VB; VB; NV-A; NV-A;

    Marc De Clercq, Rudi De Kerpel, Hilde De Lobel, Eric Defoort, Eric Deleu, Jozef Deleu, Thérèse Deshayes, Claude Marinower, Annelies Van Cauwelaert, Valerie Van Peel,

  • door Voka lid op vrijdag 14 december 2012

    Als trouw VOKA lid moet ik de mensen hier toch even waarschuwen.

    De kans is zeer groot dat er hier mensen zijn die zich voordoen als socialist of vakbondslid, terwijl ze in werkelijkheid behoren tot het kamp van Voka, VBO enz. Het is een tactiek om door infiltratie te trachten legitimatie voor een bepaalde kromme manier van denken te laten insijpelen en tegelijkertijd op andere fora te kunnen aangeven dat zelfs de eigen achterban niet achter de vakbonden staat... Niet intrappen a.u.b.

    Het is zeer gemakkelijk discussies te vervalsen op internet door zich voor te doen als een ander om zogenaamd in naam van de opposant te spreken..

    Alexander, alles voor Alex en niets voor een Ander VOKA member ;-)

    PS: ik ben grote fan van J. Blommaert. Ik herken steeds mijn eigen conclusies in zijn opinies, maar helaas slaag ik er zelden in om het zo mooi en kernachtig te verwoorden als professor Blommaert.

    Over het nut van vakbonden kan ik zeer kort zijn: deze grafiek spreekt voor zichzelf, de relatie tussen het vakbondslidmaatschap en de lonen in de middenklasse: http://p.twimg.com/Aks-KABCIAAtxJX.jpg

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties