about
Toon menu
Analyse

Het debat over racisme: de geschiedenis herhaalt zich

In 1992 en 1994 schreven Jef Verschueren en Jan Blommaert twee boeken over racisme. Blommaert ziet opvallende gelijkenissen met die periode in de slogans die nu worden ingezet om racisme goed te praten. Het gaat net als toen over "feiten" die men moet "durven benoemen" om "taboes te doorbreken", "zaken bespreekbaar te maken" en "het debat te openen", waarop tegenstanders "politiek correct" reageren.
woensdag 1 april 2015

In 1992 en 1994 brachten Jef Verschueren en ikzelf achtereenvolgens Het Belgische Migrantendebat uit en Antiracisme. Beide boeken zijn niet meer in de handel en dat is jammer.

De discussies over racisme in dit land, gevoed onder meer door uitspraken van Liesbeth Homans, Bart De Wever en andere N-VA-coryfeeën, en aangewakkerd door de hele discussie over de oorzaken van zogeheten "radicalisering" van moslimjongeren, vertoont immers enorme gelijkenissen met de discussies die we in de vroege jaren negentig beschreven in beide boekjes.

Meer nog, er is een rechtstreekse lijn te trekken, een volmaakte continuïteit dus, tussen de debatten van twee decennia terug en de huidige debatten. Ik geef zes punten aan en begin in het verleden.

Doorbraak Vlaams Blok

1. Toen het Vlaams Blok z'n eerste electorale doorbraak forceerde in Antwerpen in 1988 en daarna nationaal in 1991, deed de partij dat op basis van een agenda die achteraf door de rechter als racistisch werd bepaald. De slogan Eigen Volk Eerst, gekoppeld aan een uitgesproken anti-immigratieretoriek, die in toenemende mate Moslims ging viseren, bleek uitmuntende electorale artillerie te zijn. Nadat het succes ervan was gebleken in 1991, ging het Vlaams Blok nadrukkelijk dat racistische profiel centraal stellen. In 1992 publiceerde Filip Dewinter het "70-punten plan", of preciezer, "Immigratie: de oplossingen. 70 voorstellen ter oplossing van het vreemdelingenprobleem." Centraal daarin stonden:

  • de oproep om geen verdere immigratie in dit land toe te laten; 
  • de aanwezige migranten te dwingen tot assimilatie, en 
  • hun een aantal rechten en voorrechten te ontzeggen, gekoppeld aan 
  • een criminaliseringsstrategie die aspecten van de identiteit van allochtone Belgen tot vergrijp herdefinieerde.

Het was die cocktail die in 2004 door de rechter werd veroordeeld als racisme, een overtreding van de Antiracismewet van 1981 (dus gestemd in tempore non suspecto).

De argumenten van het Vlaams Blok 

2. Hierop aangevallen gebruikte het Vlaams Blok systematisch een reeks argumenten.

Hun uiting van racisme werd voorgesteld als vrijheid van meningsuiting, het eenvoudige stellen van de waarheid, en het durven benoemen van de feiten, het op de agenda zetten van migratie als probleem. Het Vlaams Blok schiep een discursieve wereld waarin zij de stem van het volk vertolkte – de slogan Wij Zeggen Wat U Denkt was een bepalend campagnemiddel. Het Blok zegde wat "de elite" niet wilde zeggen, maar wat de "gewone mensen" wel voelden en dachten. Het Vlaams Blok had het voortdurend over dingen "bespreekbaar maken", de zaken "durven zeggen zoals ze zijn" – en schiep zo een imago van oprechtheid, volksheid, en democratie.

Het Vlaams Blok schiep in die wereld een tegenstrever: de elite, of preciezer, de linkse hoogopgeleide elite die "taboes" had uitgeroepen over de problemen die met migratie gepaard gingen. De wereld werd, met andere woorden, ingedeeld in een volkse massa, vertegenwoordigd door het Vlaams Blok, en een hoogopgeleide en kosmopolitische elite, vertegenwoordigd door de andere partijen. Die volkse massa woonde in de "gemengde" wijken en had dus een directe ervaring met de nadelen en problemen van diversiteit; die elite woonde in rustige wijken waarin men zelden een migrant ontmoette, en had dus "makkelijk praten" als het over migratie en diversiteit ging. Het aan bod laten komen van de stem van hen die niet tot die elite behoorden werd voorgesteld als een democratische daad, een daad van verzet tegen de elite die de macht in dit land in handen had. Zich daartegen verzetten kreeg snel het etiket van politieke correctheid (wat vreemd genoeg een negatief begrip is).

Een aantal stemmen werd daardoor meteen gediskwalificeerd. Allochtonen waren vanzelfsprekend betrokken partij en vermits zij het doelwit waren van de stigmatiserende veroordelingen van het Vlaams Blok – de "beklaagde" in het proces, zeg maar – konden zij onmogelijk "neutraal" en "onbevooroordeeld" zijn. Zij waren dus geen stem in het debat – wanneer het Vlaams Blok met minderheden sprak, had ze het over de noodzaak van die minderheden om "hun verantwoordelijkheid op te nemen" en "de problemen in hun gemeenschap" niet langer te verdoezelen maar aan te pakken. Idem met experts en opiniemakers: die werden voorgesteld als "spreekbuizen", "vazallen" of "collaborateurs" van de allochtonen, als leden van de elite ("gesubsidieerde" academici, bijvoorbeeld, of "linkse" journalisten), en dus evengoed als bevooroordeeld en niet neutraal.

Deze retoriek was nieuw en werd als een alternatief voorgesteld: het Vlaams Blok herschiep de uitgangspunten van wat men onder "democratie" begreep (die democratie moest "volks" zijn en niet elitair), polariseerde de debatten rond een as van "waarheid versus leugen", waarbij de "waarheid" stond voor ongefilterde racistische stellingen en de "leugen" voor deskundige of politieke nuances, voor antiracisme en linkse samenlevingsmodellen. Wie de visie van het Vlaams Blok niet deelde stond dus niet achter de waarheid, verborg zich achter taboes en "gedachtecontrole", hield het volk voor de gek en was dus een antidemocraat.

Het effect van dit racistisch discours

3. Vermits dit verhaal vanaf 1991 electoraal bijzonder lonend bleek (en non-stop, tot 2006, lonend bleef), was het effect ervan enorm.

De eerste electorale doorbraak van het Vlaams Blok werd beantwoord door de Regering met de oprichting van een nieuwe instelling, het Koninklijk Commissariaat voor het Migrantenbeleid (KCM), onder leiding van de Christendemocratische politica Paula D'Hondt. In november 1989 bracht het KCM een eerste rapport uit, Integratie(beleid): Een werk van lange adem. Daarin: (a) volgde het beleid de "probleemdefinitie" van het Vlaams Blok: ja, er waren ernstige samenlevingsproblemen die het gevolg waren van migratie; (b) en legde ze die problemen ook meteen bij de migranten zelf, die een "integratieprobleem" hadden; (c) dat in hoofdzaak een gevolg was van aspecten van hun cultuur: gebrekkige kennis van het Nederlands, bepaalde "archaïsche" tradities en "waarden" die niet strookten met de onze (noteer de onvergetelijke frase die hierbij werd gebruikt: "richtinggevende sociale beginselen waarover een autochtone meerderheid het impliciet eens lijkt te zijn").

Dat laatste kreeg geleidelijk aan een focus: Islam. Vanaf het begin van de jaren negentig spreken mensen zoals Guy Verhofstadt en ook Paula D'Hondt, over de "vergissing" van de erkenning van de Islam als officiële religie in dit land, en over de fundamentele onverzoenbaarheid van Islamitische waarden met die van een "moderne verlichte samenleving" (zo bestempelde men de onze toen). Het beleid neemt dus vanaf 1989 de premissen over van het Vlaams-Blokracisme, en daarover ging ons boek uit 1992.

Wat racisme betreft: het KCM voerde daarin een uiterst omzichtige koers, waarin "bepaalde vormen" van racisme werden voorgesteld als normale reacties van de autochtonen op het gebrek aan integratie onder allochtonen. Het regende eufemismen zoals "onzekerheid", "angst voor het vreemde", "onbekendheid" wanneer men de voorkeur van het Vlaams Blok electoraat voor racisme moest bespreken.

Noteer, terloops maar niet onbelangrijk, dat in diezelfde periode het einde van de Koude Oorlog optreedt, gevolgd door een enorme opstoot van etno-nationalisme in Oost-Europa, de Balkan en elders. Racisme (incluis de genocidaire aspecten ervan, zoals in Bosnië en Rwanda) werd dan ook voorgesteld als een "overdreven" vorm van "normaal" en zelfs "universeel" nationalisme – de voorkeur voor de eigen mensen, of, lichtjes geherformuleerd, "Eigen Volk Eerst". In die periode wint de baseline van het Vlaams Blok dus aan geloofwaardigheid door de ontwikkelingen in, bijvoorbeeld, ex-Joegoslavië, de Baltische staten en de Kaukasus, waar zowat iedereen "Eigen Volk Eerst" lijkt te roepen.

In de media slaat deze baseline eveneens aan. Opiniemakers zoals de uiterst invloedrijke hoofdredacteur van De Standaard Manu Ruys worden megafonen voor de stelling dat "het Vlaams Blok de juiste vragen stelt maar foute antwoorden geeft". De nationale electorale doorbraak van het Vlaams Blok in 1991 wordt door persmensen meteen vertaald als een deugdelijke analyse van een democratisch deficit: "de kloof tussen burger en politiek", het feit dat de Wetstraat van de Dorpstraat is vervreemd en dat onze "traditionele" partijen (ook dàt beeld ontstaat in die periode) terug moeten naar de basis. De media, met voorop mensen zoals Yves Desmet, Filip Rogiers en Siegfried Bracke, zullen dit motief gedurende jaren blijven hanteren. Het geloof in dit motief zal aanleiding geven tot een hele reeks nieuwe formats voor politieke berichtgeving: een versnelling ervan, het "verlichten" ervan in infotainment, de personalisering van politiek (de "mens achter de politicus", iets waarin figuren als Bert Anciaux de eerste kampioenen worden) en zo meer. De media zullen het motief van de "kloof" niet enkel becommentariëren in de jaren negentig en daarna, ze zullen het ook implementeren in een hele reeks mediatieke ingrepen.

Het middenveld raakt diep verdeeld over het migrantenthema, en meer in het bijzonder rond twee deelthema's: (a) gelijkheid, meer bepaald de toekenning van stemrecht aan hier residerende migranten, en (b) racisme en antiracisme. 

Wat dit eerste betreft: doorheen de jaren tachtig staat stemrecht voor migranten constant op de agenda van elke regering; met het aantreden van Paula D'Hondt wordt het sine die opgeborgen. Het argument daarvoor (met kracht en gezag verspreid door onder anderen Etienne Vermeersch) is dat stemrecht "in de kaart van het Blok zou spelen". Hetzelfde argument wordt gebruikt als het over antiracisme gaat: een té doorgedreven antiracisme zou het Vlaams Blok wind in de zeilen geven door haar electoraat te aliëneren en te "stigmatiseren" – en dus moest de riem er worden afgelegd. De these dat racisme vaak eigenlijk "iets anders" is (onzekerheid, angst voor het vreemde, overdreven nationalisme en zo meer), of, meer nog, vaak het gevolg is van slecht gedrag vanwege onze allochtonen, een "normale reactie" op "gebrekkige integratie" wordt doorheen het hele spectrum van het publieke debat aanvaard. Over deze thema's schrijven Jef Verschueren en ik in 1994 ons tweede boek Antiracisme.

In het gehele politieke veld leidt de doorbraak van het Vlaams Blok tot vertwijfeling. Politici van "traditionele" partijen aanvaarden de stelling van het Vlaams Blok dat zij vervreemd zijn van het gewone volk en beginnen doorheen de jaren negentig aan grootschalige "vernieuwingsoperaties". De Burgermanifesten van Guy Verhofstadt zijn er het startschot van. Deze gaan gepaard met de vernieuwingen in de media die ik eerder aangaf, en de synergie van beide maakt van het populisme van het Vlaams Blok de dominante teneur van de nieuwe politiek. BV's worden politici, en politici worden BV's, de oneliner domineert het spreken, en continue opinie- en marktonderzoekjes vervangen de ideologische lijn van partijen. Noteer dat deze vernieuwingsoperaties allemaal de herdefinitie van "democratie" door het Vlaams Blok aanvaarden. De aanvaarding van deze fundamentele punten maakt van het cordon sanitaire dat in de vroege jaren negentig rond het Vlaams Blok wordt gegoten een papieren tijger – de partij wordt uitgesloten van macht, terwijl ze een fenomenale invloed verwerft doorheen het gehele politieke spectrum.

Wat dan betreft het beleid van de regeringen, dit gaat vanaf de vroege jaren negentig stelselmatig mee met de basisprincipes van het Vlaams Blok. We zagen al hoe het integratiebeleid van het KCM de problematiek zonder omwegen aan de deur van de allochtonen legde; heel het veld van "integratie" raakt vanaf het midden van de jaren negentig (onder impuls, met name, van Louis Tobback) steeds meer verweven met veiligheid, en "law and order" wordt in de alledaagse praktijk het dominante integratiebeleid. (Over deze thema's schreef ik in 2001 Ik Stel Vast). Tobback bouwt dan ook de gesloten instellingen voor uitgeprocedeerden, die nu kennelijk allemaal crimineel zijn en een veiligheidsrisico op gelijke voet met overvallers en verkrachters; en zowat elke partij gaat elke verkiezing in met een agenda die vooral een "streng en doortastend" migratiebeleid voorstelt. De aanslagen van 11 september 2001 maken van de band tussen "Islam" en "gevaar" ten slotte in heel het Westen ook een staatsdoctrine. Islam is vanaf dat ogenblik niet langer meer gewoon een godsdienst, het is een soort van tijdbom die door politie- en veiligheidsdiensten zeer nauwlettend in de gaten moet worden gehouden.

Een kort tussenbesluit

4. We zien dat vanaf het begin van de jaren negentig, onder impuls van het Vlaams Blok maar snel overgenomen door zowat alle andere partijen en prominente opiniemakers racisme volmaakt bespreekbaar is. Meer nog, aangezien het de electorale successen van het Vlaams Blok kan verklaren wordt het in vele gevallen als normaal voorgesteld, als een verklaarbare reactie op allochtoon wangedrag. Antiracisme, zeker in een doortastende vorm, wordt vermeden, en zelfs de dagvaarding van het Vlaams Blok die in 2004 tot haar veroordeling leidt (en de partij een echte nekslag geeft) kan rekenen op bijzonder veel kritiek vanuit de politiek en de media. Gegeven de electorale slagkracht van het Vlaams Blok is racisme zelfs bepalend voor de politieke agenda van de jaren negentig en daarna, want we zien hoe fundamentele premissen ervan worden overgenomen in alle geledingen van de politiek en de media. Om het kort en bondig te stellen: racisme is al twee decennia op geen enkele manier een "taboe", het omgekeerde wel – het échte taboe in het migrantendebat gaat over de rol en inbreng van de autochtone meerderheid en haar instellingen inzake racisme en discriminatie. Racisme is de politieke correctheid sinds de jaren negentig in dit land, om het effe stout te zeggen, en zich racistisch uitlaten vergt bijzonder weinig "durf" en "moed", en is hoegenaamd niet vernieuwend of controversieel. Het volstaat een kijkje te nemen op de discussiefora van grote media om vast te stellen hoe weinig "taboe" racisme nog is in dit land.

Politieke consensus over de 'aanpak van racisme'

5. Sinds ruim twintig jaar is de politieke consensus over deze thema's in dit land dan ook als volgt te omschrijven:

Men moet zeer voorzichtig zijn met aantijgingen en beschuldigingen inzake racisme, want racisme kan een "normaal" gegeven zijn dat geen kwade intenties inhoudt, het kan gewoon een "waarheid" zijn. Over aanklachten rond racisme wordt dan ook bemiddeld in dit land, en het aantal veroordelingen op grond van de Antiracismewet is verbijsterend laag – nog geen 2 procent van de klachten leiden tot een veroordeling en staatssecretaris Elke Sleurs kan kortweg verklaren dat "het veld nog niet rijp is" voor doortastende antidiscriminatiemaatregelen zoals praktijktests in privébedrijven.

Migranten hebben niet enkel problemen – in onderwijs, tewerkstelling, huisvesting en zo voort – maar ze zijn ook een probleem, en dit probleem is sinds de jaren negentig niet van omschrijving veranderd: het probleem ligt in onaangepastheid inzake identiteit en gedrag.

De oplossing van de "migrantenproblemen" liggen dan ook grotendeels bij de migranten zelf, zij zijn verantwoordelijk voor het probleem dat ze zijn. Aan deze verantwoordelijkheid valt niet te morrelen: wijzen op zaken zoals structurele sociaaleconomische achterstelling, racisme en discriminatie worden gezien als excuses die de eigen verantwoordelijkheid evenwel niet kunnen uitvlakken.

Beleid uit het verleden – doorgaans aangeduid als "links" beleid – is verantwoordelijk voor het "verrotten" van deze problemen, want het heeft "geweigerd" ze aan te pakken. Dit beleid zou een "opendeurpolitiek" hebben gehouden (vreemd, gegeven de immigratiestop die sinds 1974 van kracht is in dit land), domweg "regularisaties" en een "snel-Belg-wet" hebben goedgekeurd die ongecontroleerde migratie veroorzaakte, wat uiteraard gegeven de eerder beschreven logica "vanzelfsprekend" leidt tot toegenomen problemen en meer racisme.

Noteer een conceptuele en praktische verschuiving die zich geleidelijk aan over twee decennia voltrekt en die uitvoerig is beschreven in de wetenschappelijke literatuur over racisme sinds de jaren negentig. "Racisme" gaat, in zijn traditionele versies, over "ras" – huidskleur en fysieke kenmerken van mensen. Sinds de holocaust (waarin begrippen van "ras" uiteraard centrale instrumenten waren) ziet men een uitbreiding ervan tot "etniciteit" en "nationaliteit". Maar nog belangrijker is de grote uitbreiding ervan die sinds de jaren tachtig door Etienne Balibar is beschreven: racisme gaat niet meer over "ras" of "etniciteit", maar over een vaag en potentieel oneindig geheel aan eigenschappen dat men "cultuur" noemt. Het hedendaagse racisme is een racisme dat zich richt op de culturele identiteiten, eigenschappen, opvattingen en gedragingen van mensen – incluis hun religieuze opvattingen gedragingen, zeker in het geval van Islam. De verschoven focus van "grote" kenmerken zoals huidskleur naar "kleine" kenmerken zorgt ervoor dat men racisme deels kan "versnipperen", en dus minder uitgesproken en zichtbaar kan maken, door zich te richten op haast microscopische eigenschappen van mensen en hun gedragingen. Denk aan de hoofddoek als typisch voorbeeld hiervan: een vestimentair detail dat voor zowat elke andere burger als een vanzelfsprekend deel van de eigen keuzevrijheid zou beschouwd worden, dat echter wordt gezien als een betekenisvolle aanwijzer van iets veel groters, van een "integratieprobleem" en zelfs van het fundamentele conflict tussen de waarden van de Islam en die van onze "moderne en verlichte" samenleving. Ook het dragen van een baard, het houden van de Ramadan, het weigeren van varkensvlees, het uitspreken van de religieuze aanroeping "allahoe akhbar" – al deze microscopische gedragselementen kunnen nu worden voorgesteld als deel van een groter geheel, en kunnen zo het voorwerp worden van discriminaties die, indien toegepast op andere bevolkingsgroepen, tot de heftigste protesten zouden leiden. Elk van deze details kan bovendien gemotiveerd of gerationaliseerd worden op zo'n manier dat men associaties met racisme kan vermijden – zoals de Mechelse Ursulinen deden toen ze stelden dat het dragen van lange jurken door jonge Moslima's een gevaar voor valpartijen inhield en dus beteugeld moest worden door de school die verantwoordelijk is voor hun veiligheid en welbevinden. Het begrijpen van hedendaags racisme is onmogelijk indien men geen rekening houdt met deze verschuiving in het "veld" van racisme, en in het versnipperde en verhullende effect ervan. 

De politieke consensus van dit moment houdt daardoor nog een element in: het beteugelen van kleine eigenschappen en gedragingen van allochtonen is geen racisme maar een kwestie van gezond verstand en rationeel bestuur.

Van Dewinter naar Homans, Francken en De Wever

6. We kunnen het nu hebben over Liesbeth Homans, Theo Franken en Bart De Wever, en onze analyse hoeft niet veel ruimte te beslaan. We weten dat de N-VA haar verkiezingsoverwinning van mei 2014 nagenoeg volledig te danken heeft aan een overgelopen electoraat van het Vlaams Belang. Die campagne waarbij deze kiezers naar N-VA werden toegezogen nam haar aanvang in het najaar van 2012, toen de N-VA het Antwerpse stadsbestuur overnam. Vanaf dat ogenblik werd systematisch de oude retoriek van het Vlaams Blok overgenomen, en werd ook de logica van het Vlaams-Blok-racisme symbolisch gestalte gegeven, met name door Liesbeth Homans. Het was Homans die als eerste het motief hanteerde dat racisme een "relatief" begrip is dat vaak "als excuus voor persoonlijk falen" wordt gehanteerd, terwijl men "de eigen verantwoordelijkheid" maar moet opnemen en "de geboden kansen" maar beter moet benutten. En het was Homans die opperde dat seropositieve illegale migranten enkel aidsremmers zouden kunnen krijgen van het OCMW op voorwaarde dat ze een vrijwillige terugkeerverbintenis ondertekenden. De continuïteit met de oudere retoriek van het Vlaams Blok is overigens ook treffend in het geval van Theo Francken, die een onderscheid maakte tussen "goede" en "slechte" migranten (rijk versus arm, kortweg samengevat) en van oordeel was dat we in dit land te veel van het tweede type hadden toegelaten. We zien ook hoe Bart De Wever beide wegbereiders als springplank gebruikt om op zijn beurt racisme "relatief" te verklaren en zich te beklagen over het feit dat vorige (linkse) regeringen in dit land veel te veel "slechte" migranten hebben toegelaten.

We zien dat deze uitspraken, die rechtstreekse echo's zijn van de retoriek van het Vlaams Blok die in 2004 als racistisch werd veroordeeld, ook telkens gepaard gaan met de randelementen die het Vlaams Blok errond gebruikte, en die intussen gemeengoed zijn geworden: het feit dat dergelijke uitspraken gewoon "feiten" zijn die men moet "durven benoemen" om "taboes te doorbreken", "zaken bespreekbaar te maken" en "het debat te openen", en dat tegenstanders "politiek correct" reageren door het benadrukken van taboes. 

Nogmaals: dit deuntje gaat al twee decennia mee, weinig zaken waren zo makkelijk "bespreekbaar" als de slechte eigenschappen van onze migranten, en van een taboe op dit soort uitspraken is al sinds 1989 absoluut geen sprake meer,

Meer nog: de echte politieke correctheid over dit thema houdt in dat men het een "taboe" noemt en dat men het voorstelt alsof erover spreken een grote mate van moed en durf vereist, samen met een grote drang naar waarheid. Net dit is een duizenden malen gezongen refrein van twee decennia oud, en het refrein definieert de traditie van extreemrechts sinds de doorbraak van het Vlaams Blok. Door dit refrein nu over te nemen maakt de N-VA zich eenvoudigweg tot volmaakte en volledige erfgenaam van die partij, incluis van het racisme dat die partij in 2004 haar naam, reputatie en politiek gewicht heeft gekost. Dit past zonder twijfel in een electorale consolidatiestrategie van deze partij, die doorheen talrijke analyses snapt dat haar enige electorale groeimarkt aan de extreemrechtse marge van het electoraat te vinden is, bij die kiezers die tijdens de vorige verkiezingen nog steeds van oordeel waren dat de N-VA onvoldoende racistisch was, en die zo op het Vlaams Belang zijn blijven stemmen.

Het binnentrekken van dat electoraat zal de N-VA gevaarlijk dicht brengen bij de grens die door het Vlaams Blok fataal werd overschreden en die leidde tot haar veroordeling in 2004. Een stevig georganiseerd middenveld houdt deze grens vandaag nauwgezet in de gaten. De N-VA heeft dus zeer weinig bewegingsruimte – de eerste racismeklacht is inmiddels ingediend.

Dat middenveld heeft echter alles te winnen bij een goed geïnformeerde historische blik. Dat is de reden waarom ik dit stuk schrijf.

In de mediacommentaren op de gecontesteerde uitspraken van Bart De Wever werd de indruk gewekt dat dit een nieuw gegeven was en dat De Wever inderdaad een "debat opende" of "thema's bespreekbaar maakte" en "taboes doorbrak". Niets is minder waar. De Wever plaatste zich eenvoudigweg in een discursieve traditie van ruim twintig jaar diep – de traditie van Vlaams en Antwerps extreemrechts – en deed dus hoegenaamd niets nieuws.

Wat hij wél deed, was een spoor betreden dat z'n extreemrechtse voorgangers gedurende jaren electorale wind in de zeilen gaf, maar hen uiteindelijk aan de foute kant van de wet deed belanden en daardoor hun politieke respectabiliteit liet verliezen. Het is aan het middenveld om, met die historiek in het achterhoofd, deze extreemrechtse versnelling van De Wever zorgvuldig in de gaten te houden, en er keihard op te reageren wanneer het hoort.

Wanneer dergelijke uitspraken en hun achterliggende logica racistisch waren in 2004, dan zijn ze dat nu nog steeds. Filip Dewinter was rond de eeuwwisseling ruim even belangrijk en onaantastbaar als Bart De Wever nu. Ook dat houdt men best in gedachten. 

Bronnen: 

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

23 reacties

  • door Piet De bisschop op woensdag 1 april 2015

    Het is ook het enige thema dat de Antwerpse burgemeester en zijn gevolg nog wat kan opbrengen. De communautaire plaat, door de alliantie met de Waalse liberalen, moet (tijdelijk) worden opgeborgen. Wat het sociaal-economische betreft, daar is het zoveel mogelijk schade beperken. Zowat iedereen staat immers achter de eis van een meer gelijke verdeling van de besparingen en de noodzakelijke tax-shift. Het putten uit het vroegere Vlaams Blok discours (thema's van veiligheid en racisme) hebben, naast het voordeel van behoud van electoraat, ook als dankbaar gevolg voor N-VA dat de aandacht wordt afgeleid van de twee andere thema's waar zij vroeger, als populistische oppositiepartij, danig mee scoorden.

  • door Dave op woensdag 1 april 2015

    "Vanaf het begin van de jaren negentig spreken mensen zoals Guy Verhofstadt en ook Paula D'Hondt [...] over de fundamentele onverzoenbaarheid van Islamitische waarden met die van een "moderne verlichte samenleving" (zo bestempelde men de onze toen). Het beleid neemt dus vanaf 1989 de premissen over van het Vlaams-Blokracisme, en daarover ging ons boek uit 1992."

    Geniet onze samenleving dan niet van de gevolgen van de Verlichting, zoals emancipatie, algemeen stemrecht, vrij onderwijs, vrije seksualiteit, scheiding tussen kerk en staat en persoonlijke vrijheid van religie? Zijn deze elementen allemaal verzoenbaar met de Islam? Heeft het hebben van een (historisch gefundeerde) mening over een religie ook maar iets te maken met racisme en rassenhaat?

    Onze moderne samenleving is trouwens ook niet verzoenbaar met de Christelijke waarden. Dat was net het hele punt van de Verlichting.

    • door Joris Luyckx op donderdag 2 april 2015

      De Verlichting is ook verantwoordelijk voor walgelijke uitwassen, van nazisme tot kolonialisme. Het zou Verlichtingsapologeten dus wel sieren die uitwassen ook te koppelen aan de Verlichting en ze niet af te doen als zaken die er niets mee te maken hebben, wat op zowat alle vlak feitelijk (!) incorrect is.

      We zijn hier bijna allemaal kinderen van de Verlichting en dat geldt niet voor vele allochtonen. Interreligieus debat is daarnaast amper nog aanwezig en dat zorgt ervoor dat wij, atheïstische Verlichtingskinderen, zo vol zijn van onze eigen heilsleer en met religie bijna alleen maar slechte associaties maken. Dat is dus ook een vorm van dogmatisme, want religie brengt ook heel veel goede, mooie dingen voort.

      Een scheiding van kerk en staat vind ik echter onontbeerlijk (figuurlijk in mijn geval, want ik ben tegen zowel kerk als staat). Daarop geef ik niets toe. Of die scheiding noodzakelijk uitmondt in het verbieden van religieuze symbolen of klederdracht in de publieke sfeer? Dat vind ik niet. Of die scheiding betekent dat er geen religieus onderricht meer mag gegeven worden in het onderwijs? Daar ben ik zelf nog niet helemaal uit. Of die scheiding neutraliteit garandeerd in de publieke ruimte? Dat is gewoon paternalistische onzin, waarvan het Verlichtingsdogmatisme de oorzaak is.

      Ik ben niet bang van de islam, noch van moslims. Ik ben bang van de gekken en volksmenners die de islam aangrijpen om aan het moorden te slaan. Daarvoor is een religie zéér dankbaar (omdat bijbelexegese vaak enkel door priesters/imams/rabijnen wordt gedaan die nadien hun interpretatie prediken), maar dat is de Verlichting ook (cf. eugenetica, imperialisme, vrije markt,...).

      Zowel de Verlichting als religie hebben hele goede en akelig slechte kanten. Racisme schuilt in beide.

      • door Dave op donderdag 2 april 2015

        Het nazisme heeft nooit zonder de steun van het Vaticaan zo veel slachtoffers kunnen maken. http://en.wikipedia.org/wiki/Reichskonkordat Hitler vond van zichzelf dat hij streed voor god en de goede zaak. Heeft absoluut niets met de Verlichting te maken. Kolonialisme is ook van alle tijden, zie bv de conquistadors en het veroveren van de Nieuwe Wereld.

        De Verlichting heeft jammer genoeg niet alle uitwassen van de kerk kunnen teniet doen, want ook slavernij was tot diep de 20e eeuw onderdeel van de Christelijke leer. Maar er is ten minste vooruitgang. Die zie ik helemaal niet in de Islam.

        Uiteraard heeft religie goede kanten, en kan het bv als troost dienen bij overlijden of pijn. Maar dat doet niets af van al het intrinsiek slechte. Religies die streven naar een 'end of days' scenario (armageddon, jihad, noem het wat je wil), en waar de leden ervan soms gewoon niet kunnen wachten tot de wereld brandt (bij jihadisten is dit overduidelijk), daar is niets goeds aan. En dan mogen ze af en toe een cent geven aan het plebs, dat is slechts een rookgordijn.

        Ik zie niet in wat voor slechts de Verlichting heeft gebracht. Het heeft de mensen vrijheid gegeven. Hoe deze vrijheid wordt ingevuld, is volledig aan ons. En soms wordt die vrijheid misbruikt of beschaamd, bv door de leemte van religie in onze maatschappij te proberen op te vullen door een andere.

        • door Joris Luyckx op donderdag 2 april 2015

          Ik ga echt niet opnieuw een discussie voeren over de rol van de Verlichting in het nazisme. Dat is voor mij een uitgemaakte zaak (cf. "De mens voorbij" van Gie van den Berghe (over wetenschapspositivisme en eugenetica) of "Het verdorven genootschap" van Philipp Blom (over de rol van Rousseau in de opkomst van het nationalisme)) en daar kom ik niet meer op terug. Slavernij werd medio 19de eeuw overigens ook een product van het Verlichtingsdenken: zo dacht men bvb. dat er een wetenschappelijk bewijs gevonden was voor de inferioriteit van 'de neger' (cf. frenologie, craniologie).

          Daarnaast, dat kolonialisme van alle tijden is, wil niet zeggen dat in de Verlichting het kolonialistische idee opeens gecontesteerd werd. Integendeel, i.p.v. religie werd Verlichting geëxporteerd op dezelfde vijandige wijze (lees: vrije markt, natiestaat, nieuw politiek bestuur,...).

          U haalde emancipatie, vrij onderwijs, vrije seksualiteit en persoonlijke vrijheid van religie aan als exponenten van de Verlichting. Wel, die zijn óók van alle tijden. Ik vind dat u dus best wel Verlichtingsdogmatisch denkt: wat u niet goed uitkomt heeft er niets mee te maken, wat u wel goed uitkomt is de verdienste van de Verlichting. Dat hoeft nochtans niet. Geen enkele ideologie / filosofie is vrij van fouten. Moslims worden vandaag bijna verplicht zich te verontschuldigen voor de uitwassen van de islam. Verlichtingskinderen hoeven dat niet te doen. Beetje hypocriet allemaal...

          Daarnaast gebruikt u jihadisme in één betekenis van het woord (moslims die jihad nastreven zijn namelijk niet allemaal terroristen of bekeringsgezinden), evenals een zéér karikaturaal beeld van wat religie is ("inherent slecht"). 't Heeft echter niet veel zin daar hier verder op in te gaan (gebrek aan ruimte en tijd).

          • door Dave op donderdag 2 april 2015
            • door Joris Luyckx op donderdag 2 april 2015

              Neen, religie vergiftigt niet alles - da's weer zo'n dogmatische platitude (nuja, toegegeven, 't werd ook gebruikt als titel van 'n boek, dan mag zoiets uiteraard wel om wat te provoceren). Denken dat men spreekt vanuit het Grote Gelijk en dat men bovendien de Enige Waarheid bezit, dàt vergiftigt alles. Dat gaat ook op voor Verlichtingskinderen - zij hebben géén patent op redelijkheid, intelligentie of empathie. De strekking die bvb. stelt dat alle metafysica volstrekt irrelevant is, is zo'n Groot Gelijk / Enige Waarheid-piste. Daar vind je atheïstische marxisten, conservatieven en liberalen.

              Ik heb dat boek van Hitchens niet gelezen, dat geef ik toe, maar in de speech die hij houdt, overtuigt hij me niet. Hoe voorgekauwd, ongeïnspireerd en verpletterend stereotiep is die speech ook? Mix wat Richard Dawkins, Etienne Vermeersch, Wim Van Rooy en Bill Maher, et voilà. Verf zien drogen op een muur is boeiender dan dat.

            • door Didier op zaterdag 4 april 2015

              In deze interessante discussie tussen Joris en Dave schaar ik me volledig aan de kant van Joris, omdat hij een evenwichtige, genuanceerde en doordachte positie inneemt. Aan extremisme, vermenging van ‘kerk’ en Staat en Eigen-Gelijk-Dogma’s - uit welk hoek ze ook komen - heeft deze wereld helemaal geen nood. Vredelievende mensen moeten het tegengestelde betrachten, en daarbij iedereen zijn eigenheid gunnen, al was het maar omdat we de ‘andere’ meestal niet kennen, en onze veroordeling ervan doorgaans berust op de eigen beperkingen, vooringenomenheid of luiheid.

  • door jempi op donderdag 2 april 2015

    Het proces tegen het toenmalige Vlaams Blok was eerder een politiek proces (afrekening) omdat deze partij voor de trado's een te groot gevaar? dreigde te worden. De waarheid heeft ook zijn rechten!

    • door Didier op donderdag 2 april 2015

      Het Vlaams Blok/Belang heeft onnoemelijk veel schade aangericht aan de sociale cohesie tussen de bevolkingsgroepen, en is dus (ook in zijn huidige veredelde vorm en onder een andere naam) in de eerste plaats een gevaar voor de samenleving. Politiekers die zich daartegen verzetten hadden gelijk. Mensen die die partij vergoelijken dragen mee bij tot de haat.

      • door jempi op donderdag 2 april 2015

        Als u niet akkoord bent met de visie van een partij, kan u nog altijd uw stem gebruiken in het stemlokaal. Een afrekening moet niet gebeuren voor een rechtbank, dan zouden er veel partijen moeten verboden worden, ook de extreem-linkse. U heeft het terecht over sociale cohesie, maar was een bevolkingsgroep (24 % van de Vlamingen) die op het toenmalige VB hebben gestemd van geen tel dan voor u. Ah ja, we zijn niet akkoord met een politieke visie van een bepaalde partij, dan maar naar de rechtbank stappen en laten verbieden en de kiezers van die partij monddood maken. Democratie? of ...

        • door Dieter op donderdag 2 april 2015

          Op welke basis zouden 'vele' partijen dan wel veroordeeld/verboden kunnen worden in een rechtstaat? Je zit hier niet op HLN.BE, hé? Hier hebben we graag gefundeerde stellingen, ook van de andere kant. Met platitudes zoals de jouwe kunnen we niks beginnen.

          • door jempi op donderdag 2 april 2015

            FDF, PVDA,

          • door jempi op vrijdag 3 april 2015

            Heb ik door mijn reactie op zere teentjes getrapt. Bijvoorbeeld het FDF wegens haatzaaierij tegen een hele bevolkingsgroep (de Vlaamse), PVDA wegens de onvoorwaardelijke steun aan mensenrechtenschenders Stalin, Mao en Kim II “We, delegates from Communist and Workers’ Parties, participants of this Seminar, wish success and extend our firm solidarity to the Worker’s Party of Korea and the Korean People in the important struggle of peace on the Korean peninsula, in Northeast Asia and the whole world”, de PS wegens de zich voortdurend opvolgende schadalen binnen deze partij, ...

            • door Dieter op vrijdag 3 april 2015

              Veel succes met uw rechtzaak.

              • door jempi op zaterdag 4 april 2015

                Om maar aan te tonen hoe absurd het proces was tegen het toenmalige VB.

                • door Dieter op zaterdag 4 april 2015

                  Je hebt helemaal niks aangetoond, jempi. Hoogstens heb je laten zien wat je persoonlijke frustraties zijn en dat je een VBer bent. Nogmaals, het staat je vrij om rechtszaken te proberen aan te binden tegen bvb het PVDA. Dan kom je eens in aanraking met wat 'aantonen' betekent. Nog eens veel succes gewenst!

  • door Luc E op donderdag 2 april 2015

    “If it looks like a duck, quacks like a duck, it's a duck!”

  • door Luc Vinckx op donderdag 2 april 2015

    Wanneer we op tv beelden zien uit de VS waarop zwarten - op alle mogelijke verwerpelijke manieren - gediscrimineerd worden door blanken , spreken we allen onze afschuw uit. En terecht. Het gaat hier om de zwaarste vorm van racisme die er ook maar bestaat. We bestempelen - zonder enige vorm van schroom - die blanke Amerikanen als racisten. Keren we terug naar ons land en de verklaringen van Bart De Wever. Vervang in zijn tekst Marokkanen en Berbers door zwarten en negers en iedereen - met gezond verstand - zal begrijpen , dat we niet anders kunnen dan zijn discours als discriminerend en racistisch te noemen. Hopelijk zal er een rechtelijke instantie de moed hebben , waarschijnlijk niet in Belgie , maar Internationaal wel , om hem er op te wijzen dat er een nultolerantie bestaat betreffende racistische uitspraken.

    • door Piet De bisschop op donderdag 2 april 2015

      Zoals, na het ongestraft politiegeweld met de dood van twee twee zwarte mannen als gevolg, Obama (toch niet direct een extreem-linkse activist, al zullen sommigen zelfs daar aan twijfelen) het zegt : "racisme tegen Afro-Amerikanen is diep geworteld in de Amerikaanse samenleving en geschiedenis" (waarschijnlijk moeten wij hier Afro-Belgen wat aanvullen met Marokkanen-Berbers).

      • door ria aerts op zaterdag 4 april 2015

        U hebt gelijk. Racisme is diep geworteld in veel mensen, meer dan je zou denken. Ik schrik er altijd van hoe sympathieke, ogenschijnlijk brave en sociaal voelende mensen er niet voor terugschrikken om afschuwelijk discriminerende dingen te zeggen over andere nationaliteiten en minder fortuinlijke bevolkingsgroepen, vaak barbaars en die, indien uitgesproken door publieke figuren, onmiddellijk zouden leiden tot een rechtszaak. Toch houden deze mensen van hun kinderen, zorgen ze voor hun ouders en betalen ze braaf hun belastingen. Ze zouden geen vlieg kwaad willen doen. Toch denk ik dat er in een wereld waar er genoeg is voor iedereen en dat ook eerlijk verdeeld wordt minder racisme zou zijn. Haat, angst, het gevoel van naderend onheil, de stijgende armoede of de vrees ervoor, dat alles wordt uitgebuit door machten die willen heersen door te verdelen. De vijanden die vroeger enkel ver weg buiten onze grenzen waren leven nu ook onder ons. Dat is de ideale voedingsbodem voor nog meer racisme. Geen wet, geen juridisch proces kan daar tegenop.

        • door Dieter op zaterdag 4 april 2015

          Heel mooie reactie, Ria. Niet alleen de vinger op de wonde, maar ook een pleister en een knuffel. Merci.

  • door Roland Horvath op zaterdag 4 april 2015

    1/ In het discours van het Vlaams Blok en van BDW/ N-VA worden dezelfde fouten gemaakt. Zo vertelt BDW niet een mening, een voorstelling van zaken, een verhaal of een theorie. Zijn mening is de waarheid. Uit die houding volgt ook dat geen andere meningen acceptabel zijn.

    Van een verhaal kan men hooguit zeggen dat het redelijk is en dat het in overeenstemming is met feiten. Waarheid is iets anders. Van de weergave van een enkelvoudig feit kan men zeggen dat ze waar is of onwaar bijvoorbeeld het is klaar of het is donker.

    2/ N-VA spreekt altijd in naam van het hele Vlaamse volk en dat zonder last of ruggespraak. Het volgt uit hun ideologie. Het volk, vertegenwoordigd door de Leider, staat boven de burger en alleen het volk dus de Leider heeft recht van spreken. Dat gold al 250 jaar terug, referentie: de geschriften van Georg Friedrich Hegel.

    3/ Ook de groep die besproken wordt, de immigranten, heeft geen recht van spreken.

    4/ Er wordt er op los gefantaseerd bij VB/N-VA. Zoals de hoofddoek. Religieus, kledingstuk, provocatie, om uit te dagen, cultureel bepaald, identiteit.

    5/ Geen empathie met de immigranten. Geen enkel positief punt wordt genoemd.

    6/ Er wordt nooit op aangedrongen dat de overheid bijvoorbeeld de politie een afspiegeling zou zijn van de maatschappij.

    7/ De maatschappij is een collectief proces. Ook integratie van immigranten kan maar slagen als de 'twee partijen' meewerken.

    8/ Er wordt niet over individuen gesproken maar over groepen: Immigranten, Berbers. Elke kwalificatie wordt veralgemeend.

    9/ Sedert de val van het ijzeren gordijn voeren de US een laster campagne tegen moslims, want de US wilde in islamitische landen in Azië oorlog gaan voeren. De hetze van VB/ N-VA stemt daarmee overeen.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties