Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

"Het landschap wordt grijs en verliest zijn kleur"

De toespraak van kunstenaar Jan Vromman tijdens het Hart boven Hard-evenement in Brussel naar aanleiding van de algemene staking: "Kunstenaars zijn vormgevers. Ze zijn maar een van de spelers, maar wel een noodzakelijke. Vormgeven wil zeggen scheppen, uitvinden, animeren (leven geven). Subsidie aan dat vormgeven onttrekken, is gelijk aan conservatieve vormen bekrachtigen, versterken."
dinsdag 16 december 2014

Mijn dochter vertelde mij dat ze piket moest staan aan haar secundaire school. Ik vroeg mij af wat dat moest voorstellen, een piket aan een school op een vakantiedag? Ze wist ook niet wat dat eigenlijk was, een piket. Veel geduld om mijn uitleg te aanhoren, had ze evenmin. Maar er is daar actie en die actie is er in een publieke ruimte. 

Dit is onschatbaar: de discussie omtrent het sociale en economische moet in de publieke ruimte, op straat blijven. Als die zich alleen binnenskamers afspeelt, is die discussie zonder kracht. Waar de sociale strijd uit het publiek domein verdwijnt, komt er plaats voor ‘verdeel en heers’ en zelfs fundamentalisme. Dit is ontegensprekelijk, los van het lamleggen van een economische activiteit, ook de essentie: er moet ruimte en tijd zijn voor reflectie, gesprek, discussie. Een actiedag zoals die van vandaag is daar bijzonder geschikt voor. 

Diaspora

Ik werk als lesgever in een hogeschool waar jongeren opgeleid worden om te werken voor media als theater, film, documentaire, televisie, radio,… Soms is er de stille ambitie om later, binnen een bepaalde discipline, als kunstenaar erkend te worden. Ook wij, lesgevers, stimuleren die ambitie, we willen persoonlijke werkstukken. We hopen dat ze leren nadenken over hun medium en over wat ze met dat medium willen vertellen.  

Affirmeren ‘kunstenaar’ te zijn, is niet altijd gemakkelijk. Zijn we dan niet die mensen die niet produceren, vrijwel niet bijdragen tot de economie en alleen maar geld kosten aan de gemeenschap via subsidie? Moet die diaspora van gesubsidieerde kunstenaars niet aan banden worden gelegd? Is besparing niet aangewezen? 

We voelen ons dus verplicht ons kunstbedrijf en de opleidingen aan kunsthogescholen te verantwoorden. 

Participatie

In vele buurlanden wordt al bespaard. Neem het statuut van de ‘Intermittents’ in Frankrijk, het kunstenaarsstatuut. Dat was royaal, kunstenaars konden, tussen twee opdrachten in, van een hoge uitkering genieten. En ja, af en toe was er misbruik… Maar het terugschroeven van dat statuut laat zich nu concreet gevoelen. Tal van initiatieven die kunstenaars, tot in de kleinste dorpjes en zaaltjes opzetten, vaak met lokale mensen, vallen nu stil. Ze bestonden omdat de milde vorm van uitkering ervoor zorgde dat kunstenaars met hun kunst konden bezig zijn, tijd hadden. Dit vloeide terug naar de samenleving. Kunstenaars kunnen immers niet wachten op grote erkenning, ze willen bezig zijn. De initiatieven zorgden voor decentralisatie, participatie, deelname van kansarme groepen, het levend houden van inhoudelijke discussies.

Het terugschroeven van de steun is dan ook de uiting van de wil om de vele kleine initiatieven onmogelijk te maken. De machtsgroepen van het kapitaal en neoliberalisme hebben blijkbaar liever consumenten in de rijen voor Macro of Primark, dan burgers die participeren aan kunst en cultuur en aan het maatschappelijk debat. Besparing is ook altijd een ideologische keuze en is veel meer dan een louter economische maatregel. 

Dit is waar hier op gewezen wordt: kunstenaars vormen voor het overgrote deel niet zoiets als een gesloten kaste en zijn niet alleen bezig met ‘hun ding’. Ze geven les, ze nemen deel aan sociaal-artistieke projecten, ze zijn de motor van een actie als Hart boven Hard. Ze ontwikkelen visies samen met ingenieurs, biotechnici, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, … ze openen het theater voor lezingen en debatten. Ze willen een maatschappelijke bijdrage leveren. Soms maken ze zelfs kunst uit een bewogenheid, omdat ze verontwaardigd zijn over onrecht. 

Moloch

Over de zin van vele producten en diensten kan gediscussieerd worden, net zoals er over de betekenis van kunst kan gesproken worden. De achtergrond voor de discussie is wel een harde wereld waar arbeid en natuur uitgebuit worden. Er staat meer op het programma van de heersende politiek: het breken van de vakbondswereld, het afdingen van vrijhandelsakkoorden, meer macht aan steeds minder economische groepen, toenemende concentratie van rijkdom en toename van armoede en gedweeheid (emo-televisie, blockbusters, antidepressiva, …).

Sociale strijd is een noodzaak en de enige weg is die van transitie. Wat betreft arbeid, verloning en het gebruik van natuurlijke middelen zijn nieuwe wegen de enige uitkomst. Er is urgentie. De oude moloch van groei en financiële speculatie ten koste van alles kent alleen wreedheid. Als een enorme, oude en zieke olifant slaat hij met zijn tanden. De doodstrijd van het neoliberalisme wil zich aanprijzen als een recept voor de toekomst. Het is aan de kunstenaars het portret van de olifant te tekenen.  

Droom

De gemeenschap moet investeren in kunst en kunstenaars en kunsthogescholen, omdat de toekomst ook vorm moet gegeven worden. Kunstenaars zijn vormgevers. Ze zijn maar een van de vele spelers, maar wel een noodzakelijke. Vormgeven wil zeggen scheppen, uitvinden, animeren (leven geven). Subsidie aan dat vormgeven onttrekken, is conservatieve vormen bekrachtigen, versterken. De acties van de kunstenaars zijn een diaspora, een rijk pallet aan expressies. Het terugschroeven van subsidies versterkt de grote kunsthuizen waar de machtigen zich lekker voelen en hun genummerde plaatsen hebben. Het landschap wordt grijs en verliest zijn kleur. Veel mensen, onder wie veel jongeren, moeten hun droom kunstenaar te zijn opgeven.  

Als we als kunstenaars deelnemen aan deze actie, dan is dat niet uit frivoliteit! 

Dank voor de aandacht. 

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

2 reacties

  • door Patrick Baele op woensdag 17 december 2014

    Vermits dit artikel naar ons Hart is en we een Beeldend artistiek team zijn willen we Jan Vromman uitnodigen de video "Michelangelo's Strike" op You Tube te bekijken. Namens De Academie voor Beeldende Kunst Gent , Lizzy Pauwels , Patrick Baele en alle actievoerders van de Academie

  • door Rik Martens op zaterdag 20 december 2014

    Mag ik eens weten, Jan Vromman, hoe het zit met je lesgeven? Ben je vast benoemd? Heb je een volledig lesplan? Hoeveel tijd hou je dan over voor je kunst? En voor je BAM? Die BAM, wordt die gesubsidieerd? Wat produceer je zoal op een jaar? Gewoon maar om je opmerkingen te kunnen kaderen.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties