Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Geen onderwijs van sociale segregatie, maar één voor handen, hoofd en hart

maandag 8 juni 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

De Standaard kopt vandaag: “sociale klasse overrulet talent”. De krant wijst op een onderzoek van FOD economie, waarin de situatie van 340.000 jongeren in 2001 en 2011 wordt vergeleken. Daaruit blijkt dat de kansen om een diploma hoger onderwijs te behalen vooral afhankelijk zijn van sociale afkomst en niet van talent. Nooit was de kans op mobiliteit tussen de klassen kleiner. Dagelijks worden zo kansen van jongeren ontnomen, enkel en alleen op basis van het gezin waarin zij zijn geboren. De maatregelen van de regering vergroten deze ongelijkheid. Het is tijd dat minister Crevits haar verantwoordelijkheid neemt.

De mythe van de meritocratie

Jongeren met laagopgeleide ouders, jongeren met buitenlandse roots en kinderen van alleenstaande en gescheiden ouders, hebben twee tot vier keer minder kans op een diploma hoger onderwijs dan andere jongeren. Een patroon dat we duidelijk kunnen onderkennen in deze resultaten, is dat kinderen die thuis minder mogelijkheden hebben tot ondersteuning, ook minder kans hebben op een diploma hoger onderwijs. Dat heeft alles te maken met de keuzes die verschillende opeenvolgende regeringen hebben gemaakt over ons onderwijssysteem.

De cijfers zijn namelijk het resultaat van een onderwijssysteem waarin sociale ongelijkheid wordt bestendigd, en zelfs wordt versterkt. Dat heeft alles te maken met de meritocratische visie op onderwijs die sterk leeft, en die haar uitwerking vindt in het watervalsysteem. Een kind van zes jaar met hoogopgeleide ouders, heeft in het eerste leerjaar een voorsprong op een kind van zes jaar met laagopgeleide ouders. Toch wordt daar weinig rekening mee gehouden. Men kijkt naar de vermeende capaciteiten van de kinderen in kwestie, en op basis daarvan wordt een schoolcarrière uitgestippeld. Kinderen van laagopgeleide, gescheiden en alleenstaande ouders en jongeren met buitenlandse roots, krijgen dan ook disproportioneel vaak het advies om af te zakken naar TSO en BSO. De onderzoekers noemen het watervalsysteem niet voor niets een ‘grote ongelijkheidsmachine’. Als die jongeren dan toch het hoger onderwijs bereiken, hebben ze ook daar minder kansen dan anderen. Hier speelt het feit dat veel van deze jongeren naast hun studies moeten bijklussen een grote rol.  

Maatschappelijke verantwoordelijkheid

Alle onderzoekers halen aan dat deze ongelijkheid nog zal vergroten als we niets doen. We dreigen een samenleving te creëren van volledige maatschappelijke segregatie tussen hoog- en laagopgeleiden. Als we de maatregelen van de regering en de voorstellen van verschillende rectoren wat nader bekijken, lijkt dat wel de toekomst die zij voor ons in petto hebben.

Hoog tijd om dit probleem echt aan te pakken dus. Hoog tijd voor minister Crevits om hier hoogste prioriteit aan te geven. Het watervalsysteem, dat al zo lang onder vuur ligt, moet worden afgeschaft. We kunnen voorbeeld nemen aan het Finse onderwijssysteem, waar de leerlingen hoge resultaten behalen, en waar de sociale ongelijkheid klein is. Daar volgen jongeren tot hun 16de hetzelfde curriculum. De mogelijkheid om vooroordelen en sociale achtergrond te laten spelen in de suggesties naar jongeren, bestaat daar dus niet tot de leeftijd van 16 jaar. Nadien bestaat de mogelijkheid tot specialisatie. We moeten ook méér middelen geven aan onderwijs in het algemeen, en aan kansengroepen in het bijzonder. Ten slotte moeten we alle drempels die de toegang tot (hoger) onderwijs bemoeilijken, doen verdwijnen.

Onze minister en de rectoren van VUB en KU Leuven pleiten jammer genoeg voor maatregelen die de sociale segregatie zullen versterken. Het zijn de jongeren die thuis minder omkadering krijgen, die slechter scoren. Door de ongeziene besparingen op onderwijs van 800 miljoen euro, wordt in die omkadering nog maar eens geknipt. De minister schrapt ook expliciet middelen voor kansengroepen (denk maar aan de GOK-middelen en het aanmoedigingsfonds). 

Paul De Knop, rector van de VUB, verdedigde onlangs in een interview met het studentenblad Moeial de maatregelen van de regering. Hij vergeleek de prijs van een jaar studeren met die van een iPhone en sprak over beursstudenten in een Land Rover. De hierboven geschetste sociale ongelijkheid in acht genomen, is dat niet enkel oneerlijk, maar ook wereldvreemd. Rik Torfs, rector van de KU Leuven, pleit ondertussen duchtig voor meer selectie aan het hoger onderwijs. En wil ons doen geloven dat die selectie op basis van de capaciteiten van studenten zal plaatsvinden. Excuseer? Van rectoren van grote universiteiten in het land, verwacht ik op zijn minst dat ze de maatschappelijke context in dat land kennen, begrijpen en daar ook rekening mee houden. 

Een ander onderwijs is mogelijk

Ons onderwijs is er een van sociale selectie, die begint van in de wieg en wordt verdergezet tot aan de hogeschool of universiteit. Met een watervalsysteem, besparingen op onderwijs en middelen voor kansengroepen, de verhoging van het inschrijvingsgeld en strengere selectie aan de poort, zijn we maar twee stappen verwijderd van een samenleving die volledig gesegregeerd is naar sociale klasse. 

We hebben de keuze, we kunnen de regering haar gang laten gaan. Dan opteren we voor die maatschappelijke segregatie en een elitair onderwijs, waar een grote groep op basis van haar sociale achtergrond uit de boot valt. We kunnen ook streven naar een samenleving waarin iedereen gelijke kansen krijgt, te beginnen bij onderwijs. Een samenleving waarin onderwijs echt een herverdelende functie kan opnemen. Waar wordt geïnvesteerd in onderwijs voor handen, hoofd en hart, in plaats van erop te besparen. Aan u de keuze. Ik ken de mijne.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.