Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Analyse

Tien jaar na de dood van Savimbi: einde van de Angolese burgeroorlog

Tien jaar geleden op 22 februari 2002 werd Jonas Savimbi, de Angolese rebellenleider, gedood in een vuurgevecht met regeringstroepen in de oostelijke provincie Moxico. UNITA was daardoor onthoofd en zes weken later al werd het definitieve vredesakkoord getekend. De brutale ontknoping van een van de langst aanslepende burgeroorlogen in Afrika die meer dan één miljoen mensen het leven kostte.
woensdag 22 februari 2012


Vandaag is Angola een buitengewoon groeiland dankzij de massale olie-inkomsten. Maar de sporen van de 27-jaar durende burgeroorlog (1975-2002), die volgde op een gewapende bevrijdingsstrijd tegen het Portugese kolonialisme (1961-1975), in volle Koude Oorlog, zijn nog verre van uitgewist. Savimbi blijft ook vandaag nog een uiterst controversiële figuur.

Voor zijn vijanden is hij de brutale rebellenleider die door zijn onverantwoorde houding na de verkiezingen van 1992 - die hij verloren had, maar hij wilde zijn nederlaag niet aanvaarden - de vrede de rug toekeerde en resoluut voor de oorlog koos.

Volgens Savimbi waren de door de VN overhaast en slecht georganiseerde verkiezingen van 1992 een gigantische fraude. Hij staakte de stembusslag met zijn MPLA-rivaal José Eduardo dos Santos, en keerde terug naar de bush om te doen wat hij het beste kende: guerrillaoorlog voeren om het grondstoffenrijke land onbestuurbaar te maken. Hij kon daarbij rekenen op de inkomsten uit de rijke diamantregio's die hij controleerde. En ondanks VN-embargo's bleven die diamanten op de wereldmarkt verschijnen en bleven wapenhandelaars wereldwijd gouden zaken doen met beide oorlogvoerende partijen.

Schim uit het verleden, populair als beltoon

De meerderheid van de huidige UNITA-aanhangers beschouwt Savimbi als een schim uit het verleden. Jongeren in Luanda hebben slogans uit zijn beruchte toespraken als beltoon op hun mobiele telefoon, maar weten nauwelijks nog iets over zijn rol in de bloedige recente geschiedenis van hun land.

UNITA (União Nacional para a Independência Total de Angola) heeft zich kort na het vredesakkoord van 2002 al snel omgevormd tot een moderne politieke partij die resoluut heeft gebroken met het gewelddadige en autoritaire guerrillaverleden. Sinds het partijcongres van 2003 is Isaías Samakuva, de vroegere vertegenwoordiger van UNITA in Europa, de democratisch verkozen leider. Na de parlementsverkiezingen van september 2008 heeft UNITA nog nauwelijks 16 zitjes over in het 220 leden tellende parlement in Luanda, een fractie van haar vroegere aanhang. In september 2012 zouden er weer presidentsverkiezingen worden gehouden, de eerste sinds 1992 ...

"UNITA kan zich niet helemaal distantiëren van wat Savimbi vertegenwoordigde, hoewel het huidige leiderschap geen moeite heeft om toe te geven dat hij tactisch een aantal zware fouten heeft gemaakt", zegt Alex Vines, hoofd van het Afrika-programma bij het Chatham House-onderzoeksinstituut in Londen, en auteur van talrijke boeken over de oorlog in Angola. "Zelfs na tien jaar, is het nog steeds pijnlijk. De grootste fout die Savimbi heeft gemaakt, was dat hij de verkiezingsuitslag niet aanvaardde en terugkeerde naar de oorlog", zegt Vines.

Slachtoffer van eigen overmoed

Justin Pearce, BBC-correspondent in Angola op het moment van Savimbi's dood, verklaarde onlangs nog dat de guerrillaleider het slachtoffer was geworden van zijn eigen overmoed. "Het was een enorme fout om te denken dat hij militair kon zegevieren na de veranderende wereldsituatie van 1990. Hij geloofde écht dat het zijn lot was om de ware leider van Angola te zijn."

Savimbi heeft er nooit voor teruggeschrokken om vermoedelijke dissidenten in zijn eigen beweging fysiek uit te schakelen, de burgerbevolking te terroriseren en zijn operaties te financieren met zogenaamde 'bloeddiamanten'. Maar zelfs tegenstanders herinneren hem als een zeer charismatisch man, een begenadigd spreker en een intellectuele kracht om rekening mee te houden. Hij sprak vloeiend zeven talen en onderhield contacten over heel de wereld.

Paula Roque, een Angola-historica aan de universiteit van Oxford: "We mogen niet vergeten dat voor een groot deel van de Angolese bevolking uit het binnenland UNITA echt iets vertegenwoordigde," vertelde ze aan AFP. Net als veel andere historici, wees Roque erop dat ook de MPLA-regering meer dan haar aandeel had in de oorlogswreedheden. Onder meer door na de verkiezingen van 1992 duizenden UNITA-supporters af te slachten in en rond Luanda.

Al tien jaar lang, vraagt de familie van Savimbi dat zijn lichaam zou begraven worden in zijn geboortedorp in de provincie Bié. De autoriteiten weigeren, uit angst dat de site een bedevaartsoord zou worden. Savimbi's geest is er nog steeds.

Product van de geostrategische belangen van de Koude Oorlog

Jonas Malheiro Savimbi (3 augustus 1934 - 22 februari 2002) was een typisch product van de geostrategische belangen die tijdens de Koude Oorlog het Afrikaanse continent in een slagveld veranderden. In maart 1966 richtte hij UNITA op als een 'authentieke' bevrijdingsbeweging tegen het Portugese kolonialisme nadat hij gebroken had met de MPLA omdat hij die niet 'links' genoeg vond en te veel steunend op een intellectuele stedelijke elite.

Tussen 1964 en 1966 had de jonge Savimbi lange tijd in China verbleven voor een militaire training, waar hij onder de indruk was gekomen van Mao's boerenrevolutie. Hij wou zijn beweging duidelijk in maoïstische richting stuwen en kon daarbij aanvankelijk op steun vanuit Peking rekenen. Toch bleef hij in de eerste plaats een Afrikaanse nationalist. Pas later zou hij meer en meer in het vaarwater terechtkomen van president Mobutu van Zaïre en vooral van de VS.

Wat op 4 februari 1961 kleinschalig begon als een opstand tegen het repressieve koloniale bewind van dictator Salazar, mondde uit in een regelrechte 'bevrijdingsoorlog' die zelfs niet eindigde met de onafhankelijkheid op 11 november 1975. Het land viel immers ten prooi aan de machtsstrijd tussen Oost en West in een van de bloedigste passages van de Koude Oorlog.

Twee totalitair denkende bewegingen, de regerende marxistische MPLA, gesteund door de Sovjet-Unie en haar bondgenoten; en de nationalistische rebellen van UNITA, gesteund door onder meer de VS, Zuid-Afrika (onder het apartheidsregime) en in de beginfase ook China, bestreden elkaar de macht met wisselende successen.

De burgerbevolking zat vaak letterlijk tussen twee vuren. Alleen met de massale militaire hulp van de Cubanen kon het MPLA-regime in de jaren tachtig standhouden tegen de Zuid-Afrikaanse invasie. Maar van enig perspectief op ontwikkeling was geen sprake. Alle beschikbare middelen gingen naar de militairen en de elites die volop profiteerden van de oorlog.

UNITA zou tussen 1986 en 1991 voor ongeveer 250 miljoen dollar geheime hulp ontvangen hebben van de regering-Reagan, de op een na grootste begunstigde na de moedjahedien van Afghanistan. Volgens Ronald Reagan was "Savimbi de meest efficiënte vrijheidsstrijder ter wereld".

VN-debacle van 1992

Wie dacht dat met het einde van de Koude Oorlog ook een einde zou komen aan de burgeroorlog in Angola, was eraan voor de moeite. In tegenstelling tot 'zusterland' Mozambique waar de moegestreden partijen bereid waren een dialoog aan te gaan, bleven de wapens in Angola de agenda bepalen. In 1992 leek er nochtans hoop op vrede te bestaan en werden er in september zelfs verkiezingen georganiseerd onder supervisie van de VN.

Helaas, aan een plan tot ontwapening van de strijders en voor een duurzame vrede hadden de onderhandelaars niet gedacht. Ook de financiële middelen om het proces tot een goed einde te brengen, waren nooit toereikend. Enige betrokkenheid of inspraak van de bevolking was er al evenmin. Zoals kon worden verwacht, accepteerde bovendien de verliezer van de verkiezingen (Savimbi) de uitslag niet.

Niet veel later hervatten beide legers de strijd opnieuw. Dit keer was de oorlogsgruwel nauwelijks te overzien. Voor de VN zat er niets anders op dan na dit zoveelste Afrika-debacle het ontredderde land met stille trom te verlaten. In de beruchte stedenslag van 1993-1994 vielen er gemiddeld duizend doden per dag (ter vergelijking: in dezelfde periode vielen er in de oorlog in ex-Joegoslavië ongeveer duizend doden per maand!). Wat nog restte aan infrastructuur werd vakkundig met de grond gelijk gemaakt.

Oorlog om olie & diamant

Nog voor het einde van de Koude Oorlog had regeringspartij MPLA haar marxistisch jasje overboord gegooid omdat ook de steun van de vroegere bondgenoten hoe langer hoe meer op de helling kwam te staan en er elders (vooral in de VS) meer geld te verdienen viel. Met het wegvallen van de ideologie werd de MPLA nog meer oncontroleerbaar corrupt. Dankzij de ontdekking van zeer rijke olievelden voor de kust kon de regering schaamteloos veel geld verspillen aan modern wapentuig.

UNITA wou onder Savimbi koste wat het kost de rijkste diamantgebieden in het centrum en het oosten van het land onder controle houden. De oorlog in de jaren negentig dreef volledig op bloeddiamant en olie, enige ideologische grondslag was uit het conflict verdwenen. Alles draaide om de controle over de bodemrijkdommen.

Als doekje tegen het bloeden en om de schijn te redden, kondigde de VN internationale sancties af tegen UNITA. Diamanten uit gebieden onder controle van UNITA mochten niet meer worden verhandeld en wapenleveringen aan de rebellenbeweging werden illegaal verklaard. Toch bleef een sluitende controle op de precieze herkomst van diamanten uit.

Ook het regeringskamp kon zich zonder al te veel problemen blijven bevoorraden via allerlei dubieuze transacties en wapenhandelaars. In dit kader past ook de zaak-Falcone en Gaydamak, waaruit ook de medeverantwoordelijkheid van Franse politiek-commerciële belangen (de zogenoemde 'Angolagate') blijkt.

Dat de Angolese regering sinds de jaren negentig op zo'n goed blaadje staat in Washington (terwijl vroeger UNITA door dik en dun werd gesteund) heeft dan ook alles met olie te maken. De Angolese olie bood de VS een waardevol alternatief om de afhankelijkheid van de oliebevoorrading uit het Midden-Oosten te verminderen. Tussen de 'oliepresidenten' George Bush Sr. en Dos Santos klikte het ook op persoonlijk vlak bijzonder goed. Een relatie die sinds Bush junior zijn intrek nam in het Witte Huis alleen maar hechter werd.

Totale oorlog of dialoog?

Het gedeeltelijke isolement waarin UNITA was terechtgekomen, begon de militaire slagkracht van de rebellenbeweging eind de jaren negentig aan te tasten. Voor de regering-Dos Santos was dat het moment om definitief met de historische tegenstander af te rekenen. Op het vierde MPLA-partijcongres van december 1998 kondigde Dos Santos aan dat "de enige weg naar vrede de totale oorlog" is.

Het nieuwe regeringsoffensief tegen de traditionele UNITA-kerngebieden in de Centrale Hooglanden was in het voorjaar van 1999 bijzonder hevig. Hoe langer hoe meer werd duidelijk dat UNITA terrein moest prijsgeven al konden de rebellen soms ook hard terugslaan tot zelfs in de omgeving van de hoofdstad in de zomer van 2001.

De brutale rekrutering van nieuwe regeringssoldaten (bij razzia’s werden jongeren gewoon van straat geplukt en meteen naar het front gestuurd) zette veel kwaad bloed en vervreemdde het MPLA-regime nog meer van de meerderheid van de bevolking. Een direct gevolg was dat het percentage deserteurs in het regeringsleger fors steeg.

Steeds meer Angolese burgers waren de oorlog beu en probeerden zich zo goed en zo kwaad als het kon te organiseren om iets aan de schijnbaar uitzichtloze situatie te veranderen. Sinds in 1992 de civiele samenleving voorzichtig de kop begon op te steken, ontstond in de loop van 1999 een eerste goed gestructureerde vredesbeweging onder impuls van de kerken met steun vanuit enkele vakbondskoepels.

Het 'Manifest voor de Vrede' dat hieruit ontstond, riep beide oorlogspartijen op om via een dialoog tot een oplossing te komen. Op veel steun uit het buitenland moesten ze alvast niet rekenen, want na het VN-debacle van 1992 had de buitenwereld zo goed als alle interesse in dit 'vergeten conflict' verloren. Behalve dan de oliemaatschappijen, de diamanthandelaars en de wapenindustrie die gouden zaken bleven doen met het corrupte regime én de rebellen.

22 februari 2002: het einde van een tijdperk

Maar zelfs na het einde van de Koude Oorlog, bleef Savimbi koppig doorvechten. Tot hij op 22 februari 2002 in een hinderlaag viel van het Angolese regeringsleger nadat Amerikaanse satellieten zijn exacte positie in de jungle van de oostelijke provincie Moxico hadden doorgegeven aan zijn aartsrivaal president Dos Santos. Toen de Angolese staatstelevisie de beelden van Savimbi's met kogels doorzeefde lichaam toonde, was dat voor vele Angolezen het einde van een tijdperk.

Nauwelijks zes weken na het wegvallen van de charismatische rebellenleider werd op 4 april 2002 een staakt-het-vuren getekend. Dat het dit keer menens was, bleek al snel toen tienduizenden uitgehongerde UNITA-strijders zich met hun familieleden aanboden in de demobilisatiecentra. Tien jaar later houdt de vrede nog altijd stand.

Na 40 jaar van oorlog en geweld kent Angola nu al tien jaar vrede, maar de weg naar een enigszins normaal functionerende democratie en een duurzame ontwikkeling voor alle inwoners zal nog heel lang zijn. Vooral de immense corruptie begint steeds meer bewuste burgers te storen: er is een groot gebrek aan toezicht op de staatsfinanciën, waardoor enorme bedragen uit vooral de olie- en diamantindustrie geruisloos kunnen verdwijnen in de zakken van een kleine elite. Voor de heropbouw van het verwoeste land moest Angola zijn toevlucht zoeken tot internationale donoren, NGO's en massale Chinese en Braziliaanse investeringen.

Sterke groeicijfers, arme mensen

Toch blijft Angola een land met verschillende snelheden waarbij het immense binnenland geenszins profiteert van de inkomsten van de olie-industrie. Miljoenen mensen zijn er aangewezen op humanitaire hulp. Veertig procent van de bevolking leeft nog onder de armoedegrens. Volgens recente cijfers van het Wereldvoedselprogramma (WFP) zijn minstens 1,5 miljoen mensen blootgesteld aan voedselonzekerheid, omdat meer dan de helft van het voedsel moet worden ingevoerd en dus duur is.

Elke dag vallen er nog slachtoffers bij ongevallen met niet ontplofte landmijnen. De meest elementaire basisvoorzieningen betreffende gezondheidszorg, zuiver drinkwater en scholing ontbreken. Zeker in die gebieden waarnaar de meeste vluchtelingen zijn teruggekeerd. Omdat de toestand zo weinig vooruitgang te zien geeft, moeten mensen veel langer in tijdelijke opvangkampen verblijven dan oorspronkelijk gepland. Dat geeft dan weer aanleiding tot andere problemen en conflicten.

Oliebusiness houdt politiek in greep

De bevolking had na het einde van de oorlog nochtans hooggespannen verwachtingen. Voor velen is de ontgoocheling groot en het geloof in de politiek klein. Al denkt niemand aan het spookbeeld dat de oorlog zou kunnen herbeginnen ... Vorig jaar kwam het enkele keren tot felle betogingen in de hoofdstad Luanda van jongeren en studenten tegen het regime-Dos Santos. Velen lieten zich inspireren door wat er gebeurde in Noord-Afrika, maar een brede volksbeweging is daar vooralsnog niet uit voortgekomen.

De economie zou tussen 2004 en 2008 jaarlijks met gemiddeld 17 procent groeien, het sterkste groeicijfer van Centraal-Afrika. Vandaag produceert Angola 1,65 miljoen vaten ruwe olie per dag, goed voor 85 procent van de inkomsten. Het land is sinds 2008 Nigeria voorbijgestoken als grootste olieproducent van Afrika. Luanda is al uitgeroepen tot duurste stad van het continent.

Enkele weken geleden maakt president Dos Santos - onafgebroken aan de macht sinds 1979 - bekend dat Manuel Vicente, tot voor kort de CEO van het machtige staatsoliebedrijf Sonangol, hem zal opvolgen na de aangekondigde presidentsverkiezingen van september 2012. Dit geeft aan welke macht de oliebusiness heeft verworven in de Angolese politiek.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

5 reacties

  • door Helene P op donderdag 23 februari 2012

    Dag Jan, informatief artikel. En goed idee om die bloedige geschiedenis in herinnering te brengen. Maar toch een opmerking. Zie je Savimbi niet ondanks al je kritiek toch niet 'n beetje te rozig? Welke 'Afrikaanse nationalist' zou in hemelsnaam de apartheid omhelzen? De apartheid 'steunde' Savimbi niet zomaar, ze bewapenden, trainden en bepaalden de strategieën van Unita en hun eigen troepen vochten (tot ze verslagen werden in Cuito Cuanavale in 1988) jarenlang met Unita binnen Angola, tot in Cabinda (de enclave ten noorden van de RDCongo). Savimbi diende niet zomaar in de Koude Oorlog, maar diende rechtstreeks de belangen van de apartheid. Unita viel ook de ANC kampen in Angola aan en vocht tegen Swapo (Namibië) Dat moet in ieder artikel over Savimbi toch duidelijk uit de verf komen, lijkt mij. Dat is trouwens ook waarom de Cubanen gevechtstroepen hebben gestuurd. (Niet voordien noch nadien, niet zomaar voor de 'Koude Oorlog') Wordt in jouw bronnen de geschiedenis niet 'n beetje herschreven in dit opzicht? Volgens mij is Savimbi een van de verschrikkelijkste en meest gewetenloze 'warlords' in Afrika. De enige ideologie die erachter zat was uiterst rechts etnisch nationalisme, ook wel 'tribalisme' genaamd (Afrikaans nationalisme is iets anders.)

    Dan vraagje: tijdens de tijd van de Angolese bevrijdingsoorlog steunde Mobutu niet Unita, maar de FLNA van Roberto Holden en later MPLA. Wanneer is Mobutu dan Unita gaan steunen en hoe?

    • door jan.vancriekinge op donderdag 23 februari 2012

      Dag Helene,

      Het was geenszins mijn bedoeling om een 'rozig' beeld op te hangen van Savimbi, noch om een uitgebreid stuk te schrijven over de figuur Savimbi. Wel om de dood van de UNITA-leider, tien jaar geleden, aan te grijpen als een keerpunt in een van de bloedigste en langst aanslepende oorlogen die Afrika heeft verscheurd. Over Savimbi is inderdaad heel veel te zeggen, en hij heeft vele watertjes doorzwommen en zich voor vele karren laten spannen, zeker ook die van het apartheidsregime in Zuid-Afrika. De belangen van de apartheidsstaat, ook en vooral de economische, pasten ook wonderwel in de Koude Oorlog. Dus daar zie ik beslist geen tegenstelling.

      Was hij een Afrikaanse nationalist? Ongetwijfeld, nationalisme heeft immers diverse uitingsvormen die niet noodzakelijk samenvallen met wat algemeen onder het progressieve 'pan-Afrikanisme' wordt verstaan. Met UNITA wilde hij wel álle Angolezen bereiken, niet alleen de mensen van zijn eigen Ovimbundu-volk uit Centraal-West-Angola. 'Tribalisme' vind ik in deze context een wat ongelukkige term, die al te vaak op Afrikaanse conflicten wordt geplakt om ze af te doen als 'primitief' en 'achterlijk', waar ze vaak veel complexer zijn dan we vanuit een Europees standpunt maar kunnen vermoeden. Het FNLA van Roberto Holden was trouwens een bevrijdingsbeweging die in de eerste plaats streefde naar een herstel van het oude Kongo-koninkrijk, in vergelijking was UNITA wel degelijk 'nationalistisch'.

      Savimbi was ongetwijfeld een bloedige schurk, maar wel een die - net als Mobutu - over gewiekste diplomatieke gaven beschikte om zijn tegenstanders tegen elkaar uit te spelen tot meerdere eer en glorie van zichzelf en zijn 'zaakjes'. Dat hij daarbij steun kreeg van het gehate apartheidsregime of de CIA of zelfs van China onder Mao in de beginfase: als het zijn zaak maar diende. Over je vraag naar de steun van Mobutu voor UNITA kan ik volgende citaten geven. Maar daar is uiteraard nog veel meer over te vertellen!

      "Angola to Zaire's southwest is also integral to the developments in Zaire. Both the Angolan government (headed by Eduardo Jose dos Santos) and Jonas Savimbi, who heads the Union for the Total Independence of Angola, were preoccupied with developments in Zaire. Because the internationally sponsored peace agreement in Angola was not completely resolved, owing to Savimbi's refusal to participate in a government of national unity with the Angolan government, the threat of renewed violence existed. Savimbi had been dependent on Mobutu since the mid-1970s when Zaire sided with the unsuccessful covert U.S. operation aimed to prevent the MPLA from gaining control of Angola. Throughout the 1980s, Mobutu allowed Zaire to be a conduit to supply UNITA with weapons and munitions, as Savimbi destabilized Angola in concert with South Africa. Subsequent to the 1992 Angolan elections, in which Savimbi was defeated by the MPLA, UNITA used Zaire as a base for its renewed attacks on Angola. Savimbi understands that, if Mobutu's regime collapsed, he would lose Zaire as a base for his machinations. The Angolan government supports the ADFL as a means to finally end UNITA's military lifeline, as well as Zaire's support for secessionists in the oil-rich Cabinda Enclave." 'Mobutu was Chaos. The downfall of a US Third World client' by George Wright (Zmagazine, June 1997)

      "Angola chose to participate in the First Congo War because members of Mobutu's government were directly involved in supplying the Angolan rebel group UNITA." Filip Reyntjens, The Great African War: Congo and Regional Geopolitics, 1996-2006. Cambridge, Cambridge UP, 2009

      "Mobutu was hooked and absorbed huge quantities of CIA money in return for his services. The Americans used him as an intermediary in channelling money to Jonas Savimbi's UNITA in Angola. A former head of the CIA in Zaire told that nearly $25m was sent through Kinshasa to the UNITA rebels. Mobutu made sure to take his cut." Inside Mobutu's court, New African (November 1997)

      'Delicate Situation' in Angola "The two leaders said their wide-ranging discussions covered the 'delicate situation' in Angola, Zaire's neighbor, where the US-backed UNITA rebel movement on Thursday announced an end to a two-month-old truce brokered by Mobutu and Zambian President Kenneth D. Kaunda at Mobutu's presidential palace in Gbadolite. South Africa and Zaire are supporters of UNITA, the National Union for the Total Independence of Angola, although Pretoria no longer provides direct military assistance." Los Angeles Times, 26 August 1989

  • door Marc Vandepitte op donderdag 23 februari 2012

    Het is weinig geweten dat Cuba een heel belangrijke rol heeft gespeeld in het einde van de Apartheid en in de onafhankelijkheid van enkele landen uit de regio. Op het Afrikaans continent was het piepkleine Cuba in de jaren zeventig tot negentig een belangrijk tegengewicht tegen supermacht VS. Het Cubaanse leger bracht in Cuito Cuanavale (Angola 1987/1988) een beslissende slag toe aan het apartheidsregime van Zuid-Afrika, dat tot op het laatste moment door de Westerse democratieën werd gesteund. Dat heeft mee de machtsbalans doen overslaan met grote gevolgen voor zuidelijk Afrika. We laten kroongetuige Mandela hierover zelf uitvoerig aan het woord: “We komen hier met een groot gevoel van schuld die we hebben t.a.v. het Cubaanse volk. Welk land kan een indrukwekkender palmares van altruïsme voorleggen dan Cuba in zijn relaties met Afrika? Hoeveel landen in de wereld genieten van het werk van Cubaanse gezondheidswerkers en leerkrachten? Welk land heeft ooit Cuba’s hulp tevergeefs gevraagd? Hoeveel landen die bedreigd werden door het imperialisme of die vochten voor nationale bevrijding konden rekenen op Cuba’s steun? In de gevangenis hoorde ik voor het eerst van de gigantische steun die Cubaanse vrijwilligerstroepen het Angolese volk gaven, zo groot dat je er aan zou twijfelen of het waar was! ... Wij in Afrika zijn gewoon slachtoffer te worden van landen die ons territorium willen inpikken en onze soevereiniteit willen onderuit halen. Het was nooit voorgekomen in de Afrikaanse geschiedenis dat een ander volk de wapens opneemt om ons te verdedigen.... De verpletterende nederlaag die het racistische leger werd toegebracht in Cuito Cuanavale, was een overwinning voor heel Afrika! ... Zonder de nederlaag van Cuito Cuanavale zou de ban op onze organisaties niet opgegeven geweest zijn! De nederlaag van het racistische leger in Cuito Cuanavale heeft het mogelijk gemaakt dat ik vandaag hier ben! Cuito Cuanavale is een keerpunt geweest in de bevrijdingsstrijd van het continent en voor ons land in de strijd tegen de gesel van de apartheid! De beslissende nederlaag van Cuito Cuanavale heeft de krachtsverhoudingen in de regio veranderd en verminderde substantieel de capaciteit van het Pretoria-regime in het destabiliseren van de buurlanden.”

    Bron: De Factor Fidel, Antwerpen 2008, p. 124. Zie ook http://cubanismo.net/cms/nl/artikels/mandela-gevierd-cuba.

  • door Helene P op zondag 26 februari 2012

    @Jan: bedankt, ik had de saga Mobutu-Angola niet gevolgd. Wel weet ik dat Mobutu ook (diamant-)zaken deed met het apartheidsregime, dus verbaast het me niets. Wb 'Afrikaans nationalisme': in mijn woordenschat is dat 'nationaal nationalisme' zoals de bevrijdingsbewegingen beleden en vaak nog belijden. (Inderdaad is dat niet hetzelfde als panafrikanisme, hoewel dat gecombineerd kan worden, het een sluit het andere niet uit.) Dat Afrikaans nationalisme is dus anti(neo)koloniaal en meestal progressief. Bijv. Lumumba, Mandela en het ANC, Frelimo, Swapo, Nyerere enz enz worden Afrikaanse nationalisten genoemd. 'Etnisch nationalisme' is rechts en conservatief en de oorzaak van vele oorlogen en moordpartijen in Afrika zoals in Rwanda, het Zulu nationalisme van Buthelezi enz. Ook het Vlaams nationalisme noem ik 'etnisch nationalisme'... (en herinner Belgen er graag aan dat dat hetzelfde is als 'tribalisme')

    @Mark: je hebt natuurlijk gelijk. Het eerste directe gevolg van Cuito Cuanavale was de bevrijding van Namibië dat Zuid-Afrika al vele jaren lang illegaal bezette (het was een Duitse kolonie en sinds 1919 een protectoraat; de VN trok al in 1946 het mandaat van Zuid-Afrika in). Het meest indrukwekkende is nog wel dat alle Cubanen vrijwilligers waren en gingen om de apartheid te verslaan, wat ze dus ook gedaan hebben. Ik heb kort nadien in Cuba met een aantal van die vrijwilligers gesproken. En ja, het Westen heeft de apartheid altijd de hand boven het hoofd gehouden ondanks de mooie woorden. En ook de VN sancties nooit echt toegepast... In België is bijv. de terminaal voor Zuid-Afrikaanse steenkool in Gentse haven gebouwd toen de betreffende sanctie al lang van kracht was. Die steenkool was voor de Belgische electriciteitscentrales. (Dit ook terwijl de Limburgse mijnen sloten... want de centrales aanpassen aan de Limburgse steenkool was "te duur"!) Frankrijk leverde het materiaal voor de kerncentrale in de Kaap die gediend heeft om de atoombom te produceren. Enz enz. Het Westen heeft ook via de VN de sancties veel te vlug opgeheven, aan het begin van de onderhandelingen ten De Klerk met de hulp van Inkatha (etnische nationalisten) een dubbele strategie had die dankzij Mandela en het ANC niet gekomen is tot een burgeroorlog. Door het voorbarig opheffen van de sancties tegen de zin van Mandela en het ANC heeft de cruciale Zuid-Afrikaanse mijnindustrie toen meteen hun kapitaal naar Europa verhuisd (o.a. door hun aandelen in de Londense Beurs onder te brengen). Daarmee exporteren ze tot de dag van vandaag hun winsten in plaats van te investeren in eigen land. De Amerikaanse steun zgn aan Savimbi was ook steun aan de apartheid, zijn leger en agressies in de regio. Ook zijn Mandela en alle voormalige politieke gevangenen van de apartheid pas enkele jaren geleden verwijderd van de Amerikaanse lijst van 'terroristen'! Kortom, al dat ophemelen van Mandela in het Westen heeft voor veel Zuid-Afrikanen nog 'n bitter smaakje...

  • door moina op zondag 31 januari 2016

    Uit een oud perspectief, Over apartheid gesproken,. Wie heeft apartheid eigenlijk uitgevonden ? De rode duivels de beauté, de blauwe duivels, de gekleurde duivels ? En dan heb ik het nog niet eens over de andere gekleurde duivels, het duivels netwerk der discipelen in het oude Europa. In ieder geval heb ik geprobeerd om de source te localiseren van deze apartheid duveltjes via Google en ik kwam het volgende tegen : Racial segregation in South Africa began in colonial times under the Dutch Empire, and continued when the British took over the Cape of Good Hope in 1795. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Apartheid

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties