Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Het evangelie van Angela

Europees economisch bestuur is meer dan begrotingsdiscipline
zondag 15 januari 2012

Begrotingsdiscipline is door toedoen van rechtse regeringen en eurocommissarissen tot doel verworden in plaats van een middel om uit de eurocrisis te geraken. Dat het de kiezers, burgers, belastingbetalers nu - ruim twee decennia - na de val van het IJzeren Gordijn nu eens duidelijk moge worden: hier wordt over de rug van Europa, met de markten als excuus, een puur ideologisch beleid doorgedrukt. En laat dat nu precies dat neoliberale gedachtegoed zijn dat ons in de huidige gedereguleerde miserie heeft gestort. 

Nadat de kersverse Belgische regering na maandenlange onderhandelingen eindelijk een begroting kon presenteren, bleek de vreugde van korte duur. Want algauw was daar het nieuwe strenge Europa in de persoon van de Finse Eurocommissaris Rehn, die in een brief aan de Belgische regering duidelijk maakte dat de Europese Commissie geen begrotingstekort tolereert dat de heilige 3 procent-tekortnorm door lagere groeiverwachtingen met 0,25 procent overschrijdt. Minister Vanackere werd meteen opgedragen 1,2 miljard € extra te bezuinigen.

Inhoudelijke kritiek op het gebrek aan hervormingen om de economie en de begroting van België op langere termijn duurzaam en houdbaar te maken, zouden geen kwaad kunnen. De veel te hoge lasten op arbeid, de fragiele financiële sector, het gebrek aan duurzame energievoorziening en ga zo maar door. Je zou zeggen, dat er behalve het terug op orde brengen van het huishoudboekje van het land, er nog genoeg ander fundamenteel werk aan de winkel is voor België. Ik noem iets als de strijd tegen de alomtegenwoordige fiscale en andere fraude. Als België haar fraudeniveaus terugbrengt tot die van de buurlanden, zou ze er budgettair meer dan 10 miljard euro op vooruit gaan. Of het écht vrijmaken van de markt door enkele schadelijke monopolies, zoals die bestaan voor de energiemarkt, te bestrijden. Dat moet deze liberaal-christendemocratische gedreven regering toch aanspreken?

Maar nee, de eis van de Europese Commissie blijft beperkt tot één simpel cijfertje: zorg dat je begroting onder de drie procent blijft. Vanackere wordt geconfronteerd met de gevolgen van zijn eigen christendemocratische obsessie met louter begrotingsdiscipline. Laten we dat voor het gemak 'Het evangelie van Angela' noemen. De christendemocratische minister realiseerde zich dat, en besloot direct om 1,3 miljard aan uitgaven te bevriezen. Maar écht fundamentele keuzes voor hervormingen om de begroting structureel op orde te krijgen werden niet gemaakt. Daar is voor welke  Europese regering dan ook immers géén tijd meer voor, met het pistool van de financiële markten op het hoofd gericht. Bovendien raakt de Europese bazooka maar niet met voldoende monetaire munitie gevuld. 

De neiging van Eurocommissaris Rehn om de geloofwaardigheid van Europese begrotingscontrole te herstellen is begrijpelijk nadat het stabiliteitspact in 2003 door de voorgangers van Merkozy definitief tandeloos werd gemaakt. Vandaag kondigde Rehn trots aan dat de reactie van België op de brief van Rehn aantoont dat de nieuwe, strengere begrotingsregels "nu al vruchten afwerpen". Prachtig! Welke vruchten werpen die precies af? Is het goed nieuws dat België nog harder gaat bezuinigen nadat de groeiverwachting van België naar beneden is bijgesteld? Wel als louter strenge begrotingsdiscipline het doel is. Niet wanneer je begrotingsdiscipline als een van de middelen beschouwt om de Europese economie op langere termijn gezond en houdbaar te maken.

Een van de belangrijkste manieren om Europa weer op de rails te krijgen is het creëren van waardige jobs voor mensen. Dat doe je ondermeer door het weer op gang krijgen van de productie via innoverende kleine bedrijven, investeren in KMO's, investeren in onderwijs, investeren in liefst duurzame productie. "What we need is jobs. Not only Steve Jobs, but green jobs, stupid!" Bij het definitief uitbreken van de crisis in 2008 riepen daarom allerlei verstandige mensen - het was toevallig ook de Europese groene campagne - dat we nood hadden aan een verstandige, Europees gedragen investeringspolitiek in de vorm van een Green New Deal.  

Een leger aan economen waarschuwde intussen dat nog veel harder bezuinigen, met het levensgrote gevaar van een recessie in aantocht, domweg geen hout snijdt. Door de gelovigen in het evangelie van Angela, wordt er niet naar geluisterd. Dit ondanks het feit dat een wreed, in vivo economisch experiment genaamd Griekenland zich onder onze ogen voltrekt. Dit jaar zal het vierde opeenvolgende jaar van negatieve economische groei worden voor dit land (-7 %), de werkloosheid steeg met 40% en zal volgens de vakbonden dit jaar een kwart van de arbeidsbevolking treffen. Begin december liet de Griekse zakenwereld weten dat er de laatste twee jaren 60.000 (vooral kleinere) bedrijven op de fles gingen en dat dit cijfer het komende jaar nog eens verdubbeld zal worden. Op de sociale gevolgen van dit alles ga ik hier maar niet in, het gaat om de markten tevreden te stellen nietwaar? Daarom moet Griekenland van de EU en het IMF stug blijven besparen. 

Zelfs de aangescherpte regels van het Stabiliteits- en Groeipact geven blijk van dit inzicht dat het evangelie van Angela niet zaligmakend is. In tijden van recessie, of in het geval van een uitzonderlijke crisis is er enige flexibiliteit in het corrigeren van te hoge begrotingstekorten. Hierover staan in het nieuwe verdrag waarover momenteel wordt onderhandeld zelfs ruimere marges.
Maar de conservatief-liberale meerderheid bestaande uit 23 van de 27 Europese Commissarissen en 22 van de 27 Europese regeringsleiders blijft er in de praktijk tegelijkertijd blind voor. Streng zijn lijkt voor hen belangrijker dan de economische uitkomst daarvan. Begrotingsdiscipline kan helpen om een nieuwe, acute schuldencrisis te voorkomen, maar dat is nog iets anders dan het te beschouwen als acute oplossing voor een stagnerende Europese economie. De Europese aanpak van de eurocrisis kan alleen slagen als zij op drie pijlers rust: begrotingsdiscipline, solidariteit en democratische inspraak.

Wat landen als België per direct nodig hebben is geen paniekvoetbal om het begrotingstekort koste wat kost onder de drie procent te krijgen. Waar de Belgische regering en de Europese Commissie zich nu eerder op zou moeten concentreren - en dat geldt evengoed voor vele andere landen - is dat voorkomen wordt dat de noodzakelijke hervormingen niet worden uitgesteld. Fiscale harmonisatie in de EU bijvoorbeeld, is iets waar Europese groenen al langer voor pleiten.
Een (budget neutrale) verregaande vereenvoudiging van de fiscaliteit, met minder fiscale voordelen en lagere basistarieven zou een grote hulp zijn voor en ademruimte geven aan Belgische KMO's, die kreunen onder de grote administratieve overlast. Voor heel wat EU-landen zou een verschuiving weg van inkomstenbelastingen (in het bijzonder lasten op arbeid), richting groene fiscaliteit en progressieve vermogensrendementsheffingen en/of progressieve uitgavenbelastingen ook een hele stap vooruit betekenen. Of wat te denken van een beleid waarbij slapend privé-kapitaal wordt geactiveerd voor investeringsprogramma's om sneller uit de recessie te raken lijkt aangewezen?

Laat niemand nog zeggen dat progressieve, groene politici geen alternatieven aandragen. En het punt met betrekking tot dit soort van noodzakelijke en duurzame hervormingen is dit: ook dáárvoor heeft de Europese Commissie sinds kort nieuwe instrumenten. Met behulp van nieuwe regels voor Europees economisch bestuur kunnen landen die te weinig doen om hun langdurige werkloosheid, te hoge private schulden of vastgoedbubbels aan te pakken door de Commissie gecorrigeerd worden. Terecht, want dit soort economische ontwikkelingen zijn minstens zo belangrijk om de Europese economieën en begrotingen structureel op de rails te krijgen. Toch blijft de crisisaanpak telkens weer steken bij het inperken van overheidsuitgaven. Het is Angela's evangelie voor en na.

Ik zeg hiermee niet dat het de Europese Commissie en de Europese regeringsleiders zijn die ons steeds dieper in de crisis doen wegzakken. Maar het zijn wél deze Europese Commissie en het zijn deze Europese regeringsleiders van conservatieve en liberale inborst, die zeer selectief shoppen en daarmee het slechtste in het Europees economisch bestuur naar boven halen. Ere wie ere toekomt.

Bart Staes is parlementslid in het Europee parlement voor Groen.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

12 reacties

  • door Alex op zondag 15 januari 2012

    Waarom moet Europa de organisatiestructuur van een (groep) multinational zijn. Top-down.

    Waarom kan de organisatiestructuur van Europa geen platform zijn zoals Google, Wikipedia met meer input van de bevolking? Nieuwe structuren = nieuwe inkomstenmodellen.

    Een nieuw inkomstenmodel zou veel meer kunnen opleveren dan de besparingen die ze nu gaan doorvoeren. We zouden naar een hoger niveau kunnen overschakelen. Mannen zoals Van Rompuy zijn intelligente mensen, maar ze missen de big picture.

    Eerlijk, we weten hier toch allemaal wat de uitkomsten zijn van de besparingen in een multinational; slechtere voorwaarden voor de werknemer, en grotere winsten voor de top. Zo zal het ook zijn voor Europa.

    Het huidig bestuur van Europa gaat meer en meer op het regime van Mubarak lijken. De bevolking laten verarmen en zelf in weelde baden.

  • door dw op maandag 16 januari 2012

    De regeringsleiders in Europa zijn allen afkomstig uit de middenklasse. Daar zitten geen miljardairs (1percenters). Weten zij iets wat wij niet begrijpen? Waarom doen ze dat hun eigen klasse aan? Of, zijn ze louter uit op persoonlijk gewin? die wijngaard met kasteel in Toscane bvb. Als Van Rompay het heeft over het 'licht aan het eind van de tunnel', wat bedoeld die man dan? Ik stel me dan domme vragen, zoals "denkt Herman dat zijn kleinkinderen een goed leven kunnen hebben in dat licht? of denk hij genoeg te verdienen (op korte termijn) om ze een mooie erfenis te bezorgen zodat ze tegen een stootje kunnen? Simpele huisvrouwvragen. Weten zij iets wat wij niet begrijpen?

    • door Alex op maandag 16 januari 2012

      Er is altijd licht aan het eind van de tunnel. Maar hoe lang is de tunnel? En moeten we Herman Van Rompuy volgen in de tunnel? Volgens mij draait hij momenteel rondjes in die tunnel.

      • door Wouter Braeckman op maandag 16 januari 2012

        Hoe lang is in godsnaam die tunnel!!!

    • door Alex op maandag 16 januari 2012

      Om uit de tunnel te geraken heb je een plan nodig. Een visie, waar iedereen naar kan toewerken. Als het doel of de visie verwezenlijkt wordt (dat kunnen kleine stappen zijn) is er licht. De communicatie van dit plan naar de bevolking toe is er niet echt. Of mogen wij niet deelnemen? Als de mensen niet kunnen deelnemen aan dit plan zal er weinig licht zijn voor hen. En met deelnemen bedoel ik niet besparen, meer belastingen betalen en harder werken.

    • door Alex op maandag 16 januari 2012

      Om uit de tunnel te geraken heb je een plan nodig. Een visie, waar iedereen naar kan toewerken. Als het doel of de visie verwezenlijkt wordt (dat kunnen kleine stappen zijn) is er licht. De communicatie van dit plan naar de bevolking toe is er niet echt. Of mogen wij niet deelnemen? Als de mensen niet kunnen deelnemen aan dit plan zal er weinig licht zijn voor hen. En met deelnemen bedoel ik niet besparen, meer belastingen betalen en harder werken.

    • door svdl op maandag 16 januari 2012

      Van één misconcept zou je mijns inziens moeten afstappen; quote "De regeringsleiders in Europa zijn allen afkomstig uit de middenklasse" Nope, niet waar. Eerder de rijkste laag van de burgerij (boven middenklasse) en sommigens reeds de onderste laag van kapitaal met "k"... Zeker GEEN middenklasse.

    • door jacquet yves op dinsdag 17 januari 2012

      Ze leven in een Eurobubbel en ja hij zal genoeg verdiend hebben om zijn familie voor lange jaren op het droge te houden geld is ontzettend belangrijk in die middens waarom denk dat de Europese ambtenaren naar het Hof van Straatsburg stappen omdat ze misschien hun 6% opslag gaan mislopen(6%hé)op een loon van al een paar duizend euro netto en met een belastingstarief gebaseerd op de Portugese dat is 20% dus ontzettend laag.Daar draait het allemaaal om denk niet dat degenen die daar werken dat voor u doen anders waren er al lang minimumlonen gekomen voor iedere Europsese burger.Neen binnen de Eurobubble bedient men zichzelf uitstekend op alle gebied.

      • door dw op dinsdag 17 januari 2012

        Dus het is een tunnel met enkele smalle, goed verborgen uitgangen. Waar die uitgangen zijn is info voor de "incrowd", en de enkeling die er op eigen kracht in slaagt om er eentje te vinden. Voor alle anderen blijft het licht eeuwig een klein puntje in de verte. Is dat het? Dat moeten staes en co-parlementairen maar eens gaan vertellen in de media. Dringend.

  • door Wouter Braeckman op maandag 16 januari 2012

    De 3 magische recepten van het neo-liberalisme, liberalisering, privatisering, en deregulering Ik heb het nooit verstaan, en waarschijnlijk zal ik het nooit verstaan. Ik kan geen rationeel antwoord vinden waarom Europa, met zijn geschiedenis van de sociaal-democratie, ooit is meegegaan in dat neo-liberale verhaal. Was het om de VSA terwille te zijn? Om mee te stappen in de afgezaagde retoriek van de Angelsaksen? Dat de Europese Commissie dat effectief heeft gesteund (de Bolkenstein-richtlijn is een prachtige illustratie) En ik heb nochtans al serieus gezocht naar rationele elementen. We proberen een iets of wat eerlijke wereld te creëren, het verschil tussen rijk en arm te temperen, de lasten in de wereld iets of wat gelijk te verdelen. En dan zo een systeem! Het is een verhaal dat in eerste instantie heel mooi klinkt, meer concurrentie, lagere prijzen voor de consument, meer keuze (alhoewel 't voordeel daar ook heel twijfelachtig is), het individu komt beter aan zijn trekken, enz., enz.. Maar dan stel ik me de vraag, is het niet aan de politiek om verder te kijken dan haar neus lang is? We laten de politiek niet meer regeren, het is gewoon de economie. De helft van de politiekers is niets meer of minder dan marionetten van de economie. Is het vreemd dat de helft van de politiekers een stevig zitje hebben in het bedrijfsleven? Leve het individualisme!! Wetten worden door het eindeloze gelobby van de bedrijven geschreven naar de hand van die bedrijven. En wie is de dupe? Jan met de pet. Toegegeven, ze zijn wel heel inventief als ze het woord democratisering gebruiken. The “American dream” wordt altijd de hemel ingeprezen. Waarbij wel wordt vergeten (lees: doelbewust genegeerd) dat het verschil tussen de rijken en de armen bijna nergens zo groot is, dat, als we over het groepje rijken praten, we babbelen over hooguit één procent van de bevolking (als het al zoveel is), dat de concurrentie bikkelhard is (de psychologische truc van houdt één ezel een wortel voor, en de rest zal wel volgen), dat je niet meer werkt om te leven maar leeft om te werken, als je ziek bent je een zaak voor hebt en de meesten over de grote plas twee banen hebben. En ik kan waarschijnlijk nog voorbeelden aanhalen, maar ik kan er niet direct opkomen. Dus ik ben eigenlijk nog altijd op zoek naar wat dit wondermooie nu is van “the American dream” Iedereen wordt er beter van (op korte termijn). Toch een fantastisch verhaal? “The American way of life”. Een fantastisch verhaal (je moet wel alleen in het nu leven en niet te veel denken aan de gevolgen) En nu hoor je dezelfde retoriek weer klinken als het gaat om een concurrentiëler Europa. Maar hebben we als samenleving niet de morele verantwoordelijkheid om ook eens achter ons te kijken. Door de fantastische recepten van het neo-liberale discours (IMF) hebben we het al naar de vaantjes geholpen in Afrika, de voorbeelden zijn zo talrijk dat ze bijna niet meer op te noemen zijn. En toch maar weer naar die aloude recepten, privatiseer, dereguleer en liberaliseer. Het valt zeker niet te ontkennen dat in bepaalde landen waar het economisch goed gaat de roep naar zo een hervormingen erg luid klinkt. Maar zijn we dan niet dringend toe aan een ander model? Zoals al gezegd, het klinkt allemaal heel mooi, en voor het afzonderlijk individu is het op korte termijn iets fantastisch. Ook dat er meer harmonisering moet komen in het beleid van iedere afzonderlijke lidstaat kan weinig op tegen zijn om een sterker Europa te krijgen. Maar zoals de kaarten nu liggen, is het vooral een hervorming dat de economie moet dienen, een hervorming die maakt dat de greep van de economie op het publieke wordt versterkt, dat de kloof tussen rijk en arm groter wordt. Zoals al eerder aangehaald. We zitten nu in een systeem waarin het voordeliger is iemand in het ziekenhuis te slaan dan om iedereen te respecteren. Want dan moet er een team worden opgeroepen het ziekenhuis komt eraan te pas, de ambulance doet extra kilometers, enz. In het huidig systeem is 't ook beter elke keer na het eten alle borden weg te smijten. Want dan moeten er nieuwe worden gemaakt, en extra geld rolt. En zijn we echt zo blind om de absurditeit daarvan te zien? Willen we daar echt naartoe??? Waar zijn we in godsnaam mee bezig?

  • door Joris Verschueren op maandag 16 januari 2012

    in Der Freitag, links Duits opinieblad stond enkele weken terug een gelijkaardig, maar nog iets verregaander artikel. Het neemt als uitgangspunt: "Wat als we aannemen dat de trage Europese reactie niet uit handelingsonbekwaamheid voortkomt, maar een bewuste strategie is?" Dan hoeven we niet meer te jeremiëren over hoe de bazooka maar niet geladen geraakt (trouwens, wat is dat toch met die bazooka's en pistolen? een wetgevend kader kan ruim voldoende zijn.) en verdwijnt de misleide verbazing over de zwakheid van de Europese leiders. zie: http://www.freitag.de/positionen/1150-schockstrategie-f-r-europa De conclusie geef ik hier alvast (vertaling zie verder): "So gesehen ist die deutsche Kanzlerin keine „Getriebene“, keine Marionette der Finanzmärkte, sie ist weder schwach noch unfähig oder kopflos. Sie folgt ihrem Kalkül, Rettungsaktionen auf die allerletzte Minute hinauszuzögern, und so – im Pakt mit den Spekulanten – die Krise stetig auszuweiten und permanente Panikstimmung zu erzeugen. Die kalkulierte Eskalation der Krise verleiht der deutschen Regierung die Macht, ganz Europa eine Politik der Entsolidarisierung und wachsenden sozialen Ungleichheit aufzuzwingen." (Zo bekeken is de Duitse kanselier geen marionet van de markten ... Ze volgt haar kille berekening om de reddingsacties tot de laatste minuut uit te stellen en - overeenkomstig de wensen van de spekulanten - de crisis uit te breiden en permanent voor paniekstemming te zorgen. Het berekende uit de hand lopen van de crisis verleent de Duitse regering de macht heel Europa een politiek van afbouw van de solidariteit en van toenemende sociale ongelijkheid op te dringen.) Een beetje lezen in Der Freitag nuanceert meteen ook de ongenuanceerde vingerwijzingen naar "De Duitsers".

  • door Herman Michiel op woensdag 18 januari 2012

    Dat Bart Staes de moeite neemt zijn visie op de Europese actualiteit uiteen te zetten, is een goede zaak. Ik heb er in ieder geval méér aan dan aan de nieuwjaarswensen die ik net ontving van “Saïd El Khadraoui’s Happy Rating Agency” (sic), waarin hij me een “Triple A” wenst. Op Staes’ artikel kan men tenminste nog reageren, en zo ’n heel klein beetje bijdragen tot de vorming van de publieke opinie over Europese politiek. En dat is nodig! Zoniet kunnen groene en sociaal-democratische politici zich blijven voordoen als voorvechters van een sociaal en tegenstanders van het rechtse neoliberale Europa als ze zich tot een linkser publiek richten, en ondertussen samen met dat rechts Europa allerlei dingen goedkeuren. Overdreven? Laat ons de feiten bekijken. Zowel groenen als sociaal-democraten (in België en elders) waren in 2005 hartstochtelijke verdedigers van de Europese grondwet. Dit neoliberaal compendium kwam er weliswaar niet door, dank zij het NEE bij de referenda in Frankrijk en Nederland, maar zoals bij monsterlijke gedrochten nog wel voorkomt, kwam het na zijn dood terug boven water, dit keer onder de gedaante van het Verdrag van Lissabon. Nu baseren alle maatregelen van het ‘rechtse Europa’ zich op dit Verdrag van Lissabon. Misschien voelen groenen en sociaal-democraten zich ‘gepakt’ door dit ‘misbruik’ dat rechts Europa van Lissabon maakt? Maar in de politiek is naïviteit een fataal gebrek! Of zou rechts Europa zich ten onrechte beroepen op het Verdrag van Lissabon? Waarop wachten groenen en sociaal-democraten dan om juridisch ongegronde initiatieven aan de kaak te stellen? Ander zeer recent voorbeeld. Eurocommissaris Olli Rehn baseert zich voor zijn bedreigingen aan het adres van lidstaten op het ‘wettelijk pakket’ (beter bekend als ‘sixpack’) dat op 28 september 2011 door het Europees parlement werd goedgekeurd en sinds 13 december van kracht is. In diverse publicaties en opinies hebben groenen en sociaal-democraten dit sixpack (terecht) bestempeld als een overwinning van rechts Europa. Niet alleen worden de overheidsfinanciën in een versmachtende dwangbuis geprangd die economisch herstel onmogelijk maakt, maar het sociaal-economisch beleid van elke lidstaat wordt via een ‘scorebord’ door de Europese Commissie permanent bewaakt. Om ‘onevenwichtigheden’ te detecteren… Maar de enige onevenwichtigheid die de EU kent is de afwijking van het concurrentiepad, en terugkeer op het rechte pad betekent de lonen beknotten, de arbeidsvoorwaarden flexibiliseren, indexmechanismes, pensioenstelsels, collectief overleg onder druk zetten… En dat hebben groenen en sociaal-democraten wel degelijk goedgekeurd (verordening 1176/2011, met als rapporteurde Portugese sociaal-democrate Ferreira); uzelf en de meeste groenen hebben bovendien de begeleidende verordening 1174/2011 goedgekeurd die boetes (350 miljoen euro per jaar voor België) oplegt bij niet opvolging van de commissie-aanbevelingen (de meeste sociaal-democraten onthielden zich). Uw kritiek op het “neoliberale gedachtegoed dat ons in de huidige gedereguleerde miserie heeft gestort” lijkt me dan ook weinig in overeenstemming met uw politieke praktijk.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties