Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Waterarmoede dreigt voor tienduizenden gezinnen

Het gratis drinkwater verdwijnt en de vaste kosten stijgen. Zowel vanuit milieu-oogpunt als sociaal oogpunt is dit geen goed beleid.
vrijdag 7 augustus 2015

Foto: Flickr / madanelu


Tot voor deze regering aan de macht kwam, werd het verbruik van een basishoeveelheid water beschouwd als levensnoodzakelijk. Er waren maatregelen om elk gezin te laten genieten van een minimumverbruik aan een betaalbare prijs. Zo deed de overheid belangrijke uitgaven op het vlak van water.

De Vlaamse regering Bourgeois I heeft een andere visie. Ze vindt dat alle kosten voor water doorgerekend moeten worden in de prijs die de gezinnen betalen. Het hoort niet dat belastingopbrengsten gebruikt worden om een deel van de kosten voor nutsvoorzieningen te betalen, aldus de Vlaamse regering. Bovendien vindt ze dat ook de kosten voor het armoedebeleid op het vlak van water volledig doorgerekend moeten worden in de factuur. Die visie hangt samen met de optie om maximaal te besparen op de begroting van de Vlaamse overheid.

Hoe zit de drinkwaterfactuur in elkaar?

Alle gezinnen krijgen jaarlijks een integrale waterfactuur van hun watermaatschappij. Deze waterfactuur bestaat uit een drinkwaterluik en een afvalwaterluik.

Het drinkwaterluik valt op zijn beurt uiteen in twee delen: 

  • een jaarlijkse vaste vergoeding per wooneenheid die aangesloten is op het drinkwaternet (een soort abonnementsgeld). De hoogte van deze vaste vergoeding verschilt van watermaatschappij tot watermaatschappij.
  • een variabele vergoeding per verbruikte kubieke meter water.

Het afvalwaterluik omvat een variabel bedrag voor de zuivering van afvalwater door de NV Aquafin (de bovengemeentelijke saneringsbijdrage) en een variabel bedrag voor de inzameling van afvalwater door de gemeenten (de gemeentelijke saneringsbijdrage).

Gratis water

De variabele vergoeding voor drinkwater wordt beïnvloed door het systeem ‘gratis drinkwater’. Dat houdt in dat gezinnen per inwonend gezinslid 15 m³ gratis drinkwater ontvangen. Zo betaalt een gezin van drie personen geen variabele drinkwatervergoeding voor de eerste schijf van 45 m³ drinkwaterverbruik. 

De inkomsten die de drinkwatermaatschappijen hierdoor mislopen, recupereren ze door de volgende verbruiksschijven duurder te maken en/of door de vaste vergoeding op te trekken. 

Tot 2014 betaalden alle gezinnen en bedrijven per jaar ongeveer 600 miljoen euro voor de waterzuivering. De Vlaamse overheid betaalde het tweede deel van de kosten - ongeveer 250 miljoen euro - met belastinggeld. 

Wat wil deze regering veranderen?

Vlaams minister Joke Schauvliege (CD&V) wil de vaste vergoeding voor drinkwater optrekken tot het niveau van de watermaatschappij die het hoogste bedrag aanrekent. Al voorziet ze een vermindering naargelang de gezinsomvang. 

De variabele vergoeding zal navenant dalen, zodat de wijziging van de tariefstructuur uiteindelijk toch gelijke inkomsten oplevert voor de watermaatschappij. Daarnaast wil ze een progressief variabel tarief invoeren: mensen die veel verbruiken betalen vanaf een bepaalde hoeveelheid meer voor hun verbruikte kubieke meters.

Ook voor de zuivering van afvalwater wil ze een jaarlijkse vaste vergoeding invoeren. Ook hier is een vermindering voorzien in functie van de gezinsomvang.

De regering Bourgeois besliste ook om het systeem ‘gratis drinkwater’ af te schaffen vanaf 1 januari 2016. De bovengemeentelijke saneringsbijdrage wordt dan weer met 20% verhoogd; die maatregel zorgde voor een besparing van 43 miljoen euro op de begroting 2015. 

Verhoogd armoederisico dreigt

Vaste vergoedingen optrekken (drinkwater) of invoeren (afvalwater) geeft een verkeerd signaal, en dit zowel vanuit milieu- als sociaal oogpunt. Het ontmoedigt ten eerste zuinig watergebruik. Ten tweede zal het zorgen voor een herverdeling van de kosten voor water binnen de groep van de gezinnen.

Vooral de eenpersoonsgezinnen dreigen het kind van de rekening te worden, en in die groep zit een in verhouding groot percentage armere gezinnen. Zo blijkt uit de armoedestatistieken dat alleenstaande vrouwen zonder kinderen een duidelijk verhoogd armoederisico hebben. De minister heeft wel het voornemen om de vaste vergoeding te verminderen in functie van de gezinsomvang, maar dat helpt de eenpersoonsgezinnen niet.

Meer sociale correcties nodig

De regering moet beseffen dat de voorziene correcties naargelang de gezinsomvang eerder een negatief dan een positief sociaal effect hebben. Daarom is een goed systeem van sociale correcties noodzakelijk voor zoveel mogelijk mensen onder de armoededrempel. 

Nu ontvangt ongeveer 5% van de Vlamingen die correctie, terwijl meer dan 10% van de Vlamingen onder de armoedegrens zit. Maar in een recente brief over het Vlaams actieplan armoedebestrijding liet minister Homans (N-VA) alvast weten dat de regering momenteel geen plannen heeft om de doelgroep die compensaties krijgt te vergroten.

Stimulans voor zuinig watergebruik?

Een belangrijk motief waarom de regering het systeem van het gratis water afschaft, is de ondersteuning van de concurrentiepositie van bedrijven. De gratis-maatregel werd immers voor een klein deel mee betaald door KMO’s. 

Laat die maatregel nu net een doorgedreven vorm van progressieve tarifering geweest zijn. De minister wil die maatregel vervangen door een afgezwakte vorm van progressieve tarifering. Daarmee pakt ze in de media uit als zou de nieuwe maatregel een forse stimulans zijn voor zuinig watergebruik. Ze vergeet er alleen bij te vertellen dat het oude systeem met lagere vaste vergoedingen en een sterkere progressieve tarifering (via het gratis water), veel sterkere impulsen gaf op dat vlak.

Verder is er de verhoging van de bovengemeentelijke saneringsbijdrage. Die is louter bedoeld als een besparing op de overheidsuitgaven van 43 miljoen euro per jaar. Dat bedrag wordt onder meer doorgeschoven naar de factuur van de gezinnen. Bovendien zal door het optrekken van de bovengemeentelijke bijdrage ook de daaraan gekoppelde gemeentelijke bijdrage stijgen met een bedrag dat kan oplopen tot ongeveer 60 miljoen euro. Tenzij het systeem van sociale correcties wordt aangepast (wat er blijkbaar niet in zit), zal dit de waterarmoede doen stijgen.

Water als collectieve voorziening

Elk gezin heeft een bepaalde basishoeveelheid water nodig om menswaardig te kunnen leven. Waarom kunnen wegen, onderwijs en zorg wel (deels) betaald worden met overheidsmiddelen of collectieve middelen, en waarom mag dat niet voor een basisverbruik water? 

Waarom moeten alle kosten voor nutsvoorzieningen doorgerekend worden op de factuur van de gezinnen? De essentie van het verhaal is natuurlijk dat - bij belastingen - iedereen betaalt in functie van zijn inkomen en ontvangt in functie van zijn noden. Bij een kostendoorrekening via een factuur betalen gezinnen omdat ze aangesloten zijn op het net (de vaste vergoedingen) en omdat ze een bepaalde hoeveelheid drinkwater verbruiken of afvalwater lozen (de variabele vergoedingen). De politieke koerswijziging is duidelijk...

Pieter Verbeek, adviseur studiedienst Vlaams ABVV

* * *

De Vlaamse regering van N-VA, Open VLD en CD&V zit op 25 juli 2015 exact één jaar in het zadel. Hoog tijd voor een bilan van het gevoerde beleid. In deze reeks artikelen analyseert de studiedienst van het Vlaams ABVV hoe de factuurregering Bourgeois I de rekening systematisch doorschuift naar de burgers en daarbij ook de laagste inkomensgroepen niet ontziet. 

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

6 reacties

  • door spacemonkey op vrijdag 7 augustus 2015

    De geautomatiseerde beurshandel heeft het voorbije decennium een hoge vlucht gekend. Daardoor zijn specialisten in computerwetenschappen en programmeurs bij investeringsbanken en hedgefondsen bijzonder gegeerd.

    Gediplomeerden met een universitaire graad in statistiek, wiskunde of natuurkunde kunnen erop rekenen hun carrière aan te vangen met een startloon van ongeveer 70.000 pond per maand.

    Meteen is het ECHTE kwaad op deze planeet dan gelokaliseerd meen ik te mogen stellen. De instellingen die zich aan dit soort prakrijken schuldig maken, zij die er hun diensten en ziel aan verkopen, en zij die er gebruik van maken gewoon weg crimineel. Gelegaliseerd wel is waar . Getolereerd nog even . Want de ontwrichting en de gevolgen van die planetaire verkrachting is inmiddels zowat overal merkbaar. Europa beschikt over het meest humanitaire en in sociaal maatschappelijke context, voor de gemiddelde mens(en) beste systeem. De vernietiging ervan is echter nakend. Enkel een kwestie van wanneer het beest echt gelost wordt. Spijtig genoeg gaat het epicentrum zich hier ergens situeren.

  • door Jean Van den Bosch op vrijdag 7 augustus 2015

    Goed geschreven artikel, alleen spijtig dat de nieuwe prijzen nog niet bekend zijn. Water wordt inderdaad een luxe-product, terwijl het gewoon een basisrecht is. Buiten de "onvermijdelijke" stijging van de waterprijzen, krijgen we nog een stijging van de elektriciteitsfactuur. Ik schat dat iedere Vlaming in 2016 zo'n 500 Euro extra kan (lees moet) afdragen. Alleen stel ik mij de vraag wat "de kracht van verandering" en vriendjes in 2016, of nog eerder, zullen uitvinden. Om ons nog meer geld uit onze zakken te kloppen. Met al deze regeringen (meervoud) gaat dat ons waarschijnlijk, binnen 5 jaar, 2500 Euro kosten. Goe bezig zou ik zeggen (?).

  • door ria aerts op zaterdag 8 augustus 2015

    Waarom wordt elke prijsverhoging doorgeschoven naar de gezinnen? Omdat de gezinnen uiteindelijk altijd op een of andere manier alles moeten betalen. Ze hebben geen lobby- of drukkingsgroepen om hen te verdedigen. Ze hebben steeds minder democratische macht. En... het einde is nog niet in zicht. Er zit nog vet op.

  • door Maurice de Liberaal op maandag 10 augustus 2015

    In Nederland hebben we altijd al het water per kubieke meter betaald. Dit is mijns inziens volstrekt rechtvaardig. Iemand met een zwembad betaalt veel meer dan iemand met alleen een douche. En water is zo goedkoop, het tarief in Limbug is 70 cent per kubieke meter. De armen geven veel meer geld uit aan hun smartphone dan aan water.

    • door antbover op dinsdag 11 augustus 2015

      Ach zo , en vanwaar haalt ge uw gegevens ? Of zegt u zomaar iets , een cafégesprek herhalend ? Wat !ik weet , dat is dat water een basisrecht is , zolang het ook wordt gebruik om het basiswelzijn te vervullen . Zo zal een zwembad niet onder die norm vallen , of m.a.w. vanaf een bepaald verbruik komt er een zgn. abnormaliteit naar boven, zwembad of niet . Het is pas vanaf zo'n abnormaliteit dat er zeer hoge kosten dienen aangerekend te worden. Al de rest zou eigenlijk gratis moeten zijn ( criteria zijn in te vullen ). Deze regering is er eentje met de mentaliteit van de huisjesmelkers ; de sukkelaars alles ontnemen , maar dan wel onder één of ander mom van " goed doen". CD&V , stap maar uit deze regering , want niet alleen uw achterban haakt af .Laat het N-VA hun stront maar zelfs opkuisen ; er zal heel veel werk aan de winkel zijn. Waar is er enige belastingaanpak op vermogens te zien ? De (lichtzinnig) geuite eden van Mijnheer Peeters , daar wordt niet meer over gesproken. Nee, Mijnheer Peeters , voor u geldt hetzelfde als voor de rest van de regering : totaal ongeloofwaardig.

      • door Maurice de Liberaal op woensdag 12 augustus 2015

        In Nederland levert de overheid geen gratis diensten (met uitzondering van politie) om de volgende redenen: 1) de overheid maakt kosten voor de productie van deze diensten, deze moeten toch op de een of andere manier betaald worden. Dan is rechtstreekse betaling door de verbruiker de meest simpele en eerlijke manier 2) gratis leidt vaak tot verspilling, er is geen prikkel om zuinig te doen 3) In Nederland is nog nooit een arme van de dorst ongekomen. Het is zeer verstandig van de Belgische overheid om hetzelfde pad te kiezen.

      Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties