Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Tijd om angst voor terreur weer in te ruilen voor democratie

Het is alweer een tijd geleden dat in België dreigingsniveau 3 van kracht werd. Het is inmiddels verlaagd, maar nooit grondig gemotiveerd. Zo blijven we, met para's op straat, leven in een uitzonderingstoestand, terwijl er steeds weer iets gebeurt dat strijdig is met de maatregelen van bovenaf. "Wordt het niet tijd de angst en de dreiging in te ruilen voor een ware verdediging van onze democratie?"
donderdag 26 maart 2015

Twee maanden heeft dit land in een uitzonderingstoestand geleefd. Dreigingsniveau 3. Met in het kielzog een hele rist maatregelen. Nu verlaagt men het dreigingsniveau, maar blijven para's blijkbaar nodig voor politietaken. Tijd om eens na te gaan waar ons dat heeft gebracht.

De aanslag op Charlie Hebdo en de joodse supermarkt dateert van 7 januari. De daders liepen hun martelaarsdood tegemoet in de Vigipirate omknelling. Op 15 januari werd bij een antiterreuractie in Verviers "een tweede Parijs vermeden". In het vuurgevecht met de politie kwamen de verdachten om. Sindsdien horen we niks meer van het onderzoek. De namen van jongeren uit Molenbeek werden gelekt. Er wordt gesproken over jihad-netwerken, maar die zijn nooit geduid. Dan weer zou het gaan om een amateuristische revanche op het politiekantoor van Molenbeek. Enfin. "het onderzoek loopt nog" en we moeten blijven hopen dat we ooit klaarheid krijgen.

Er zijn overigens sindsdien geen aanwijzingen op nieuwe terreuraanslagen geweest. Maar Verviers bleek wel ernstig genoeg, zo een week na Parijs, om te vrezen dat eventuele "slapende netwerken" tot de actie zouden overgaan. En dus installeerde de regering "dreigingsniveau 3" met als belangrijkste effect dat soldaten werden ingezet voor de binnenlandse beveiliging. En dat politieagenten hun wapen mee naar huis mochten nemen. N-VA-voorzitter Bart De Wever wil dat allang. Hij heeft dat dan ook in augustus 2014 alvast in het regeerakkoord laten zetten. De setting van zo'n zichtbare bedreigende wereld helpt als je harde maatregelen wil nemen. Maar zijn coalitiepartners waren niet mee. Ze vonden in de sociale strijd of de havenstaking toch een onvoldoende aanleiding. Maar de wereldwijd genetwerkte jihadisten verwekten, ook al zonder directe dreiging, wel voldoende draagvlak voor zo'n symbolisch beleid. Nu het dreigingsniveau volgens OCAD is verlaagd van 3 naar 2, heeft De Wever het gedaan gekregen dat in de joodse buurt in Antwerpen toch nog altijd soldaten patrouilleren. Ook als is dat peperduur. In tijden van besparingen toch een vreemde maatregel. Het gaat natuurlijk over iets anders: over gespierde politiek.

Want voor zover we weten, en de transparantie is in die zaken natuurlijk ver zoek, hebben de soldaten al die weken niet voor een verhoogde veiligheid kunnen zorgen. Ze hebben in elk geval niet kunnen verhinderen dat een werkster in Delhaize slachtoffer werd van een zuuraanslag. Of dat een jonge vrouw in Wevelgem zelfmoord pleegde met het dienstwapen van haar man. Maar ze waren wel het excuus om een Pegida-betoging te verbieden – en dus ook de veel grotere wake van Hart boven Hard, of om de jaarlijkse herdenking van het stoppen van het twintigste konvooi naar Auschwitz in Boortmeerbeek af te gelasten. Moest de herhaalde verlenging van dat dreigingsniveau 3 dienen om ons gewoon te maken aan het inperken van onze burgerrechten? En om het radicaliseringsthema te gebruiken om een repressief beleid, tot en met afname van de nationaliteit, uit te denken?

Jazeker, de eerste weken is er nog even gediscussieerd over andere begeleidende maatregelen: lessen burgerschap in de scholen, de invoering van een algemeen vak levensbeschouwing in het onderwijs en dat niet alleen over te laten aan de verzuilde religies zelf, meer vorming en discussie in de media. Maar die interesse lijkt alweer over en op dat vlak zijn geen maatregelen genomen.

Maar bewijzen de aanslagen midden februari in Kopenhagen dan niet dat er een reële terreurdreiging is? Zeer zeker, maar de politieke reactie van de Denen bewijst evenzeer dat die niet hoeft beantwoord te worden met een militarisering van de samenleving. Wel integendeel, daar is de boodschap dat net een uitdieping van de democratie het antwoord moet zijn op het salafistische fascisme. De autoritaire verleiding is net wat die terreur opzoekt. En zo'n klimaat speelt dan weer in de kaart van uiterst rechtse antidemocraten.

Want wat heeft het radicalismedebat naast de gewenning aan soldaten in de straten tot nu opgeleverd? Een bewustwording over de effecten van dagelijks racisme en uitsluiting? Een verhoogde inspanning inzake het maatschappelijke debat over democratie? Maatregelen tegen discriminatie? Wel integendeel! Het relativeren van racisme en het doorschuiven van de verantwoordelijkheid naar de minderheidsgroepen. Het vergoelijken van het “eigen volk eerst” en het opdrijven van de “voor wat hoort wat”-retoriek. Inburgeringsbeleid verwarren met repressief migratiebeleid. Kortom: verrechtsing met autoritaire trekjes.

Wordt het niet tijd de angst en de dreiging in te ruilen voor een ware verdediging van onze democratie? Jammer genoeg zal geen enkele van de daders van de recente aanslagen door een rechtbank worden berecht. Hun drijfveren blijven speculaties, die soms nodeloos worden opgeblazen in een soms ranzig ideologisch gevecht. Laten we weer snel overgaan tot wat een ware democratie siert: een open politiek debat, goede burgerschapsvorming in het onderwijs, democratische burgerrechten, vrije meningsuiting. Snel, want de laatste weken heeft de autoritaire verleiding het gehaald. Binnenkort denken we nog dat het normaal is dat er soldaten in de straat patrouilleren. Regimes die militairen moeten inzetten en bevolkingsgroepen stigmatiseren, zijn zelden echte voorbeelden van democratie. We hebben onder het mom van terreurdreiging en radicalisme nu al wel genoeg ranzige praat gehoord.

  • Eric Corijn, cultuurfilosoof & sociaal geograaf (VUB);
  • Lieven De Cauter, cultuurfilosoof (KULeuven);
  • Lies Michielsen, jurist (Progress Lawyers Network);
  • Eva Brems, mensenrechtenspecialiste (UGent);
  • Hugo Franssen, mede-initiatiefnemer Hart boven Hard

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

3 reacties

  • door Jan Willems op donderdag 26 maart 2015

    Het recente optreden van de N-VA-politici komt niet uit de lucht gevallen en sluit bovendien aan bij hun standpunt inzake de sociale zekerheid. www.dewereldmorgen.be/blog/janwillems/2015/03/24/de-angstaanjagers-van-de-n-va

    • door ria aerts op zaterdag 28 maart 2015

      Ja, en zo maakt men van vreedzame samenlevingen bange, gesloten gemeenschappen. Kijk maar naar de ontwikkelingen (cfr. recente docu op Arte): buren die mekaar bespieden (bestaat bij ons ook al), wildgroei van camera's, camera's die met mekaar worden verbonden in wijken zodat men iedereen duidelijk herkenbaar lange tijd kan volgen (een privé-initiatief dan nog), drones die boven de hoofden patrouilleren, elke beweging op internet en sociale media die geregistreerd wordt voor analyses en later gebruik, gemilitariseerde politie die de afgedankte leger-hummers gebruiken bij betogingen... je zou al gaan denken dat wij, de brave burger, de eigenlijke vijand zijn. Bang van de opstand der horden, misschien?

  • door Maud Bolstein op zondag 29 maart 2015

    Een persoonlijke ervaring: De laatste tijd passeerde ik, op weg naar het werk, langs de Hertogstraat in Brussel. Daar zag je ze staan op tweehonderd meter van elkaar: duo's of trio's van militairen voor achtereenvolgens de Franse en Amerikaanse ambassade en de ambtswoning van de eerste minister. De meest nutteloze van die drie groepjes militairen zijn misschien wel deze aan de Amerikaanse ambassade, hetgeen zonder militairen ervoor, an-sich het meest 'beschermde' gebouw is Brussel. Op een dag vroeg ik hen waarom ze er bleven staan als het dreigingsniveau naar twee was herleid: hun antwoord: het dreigingsniveau is niet overal naar twee, vandaar dat we hier staan. Op mijn vraag of ze daar iets meer over konden vertellen, mochten deze heerschappen op bevel van bovenaf geen antwoord geven. Vreemd? Een ander symbolisch gebaar op mijn route: de Belgische driekleur hangt te wateren aan de ambtswoning van de eerste minister. Deze maatregel is ingevoerd door onze ultra-liberaal-conservatieve regering zonder draagvlak. Is het een afleidingsmanoeuvre? De laatste premier die er sliep was wijlen W. Martens. Welk van de twee genoemden is dan het meest nutteloos?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties