about
Toon menu
Opinie

Hoe de Shame-betoging bijna de Itinera Institute-mars werd

Anderhalve week voor de Shame-betoging die 40.000 mensen op de been bracht, probeerde de 'onafhankelijke' denktank Itinera Institute van Marc De Vos de manifestatie van de 'Bezorgde Burgers' te kapen. Uit die inmenging blijkt dat Itinera wel degelijk een ideologische lobbygroep is, schrijft politiek filosoof en mede-organisator van Shame Thomas Decreus.
woensdag 14 september 2011

In De Standaard van maandag 12 september lanceerde Dirk Van der Maelen (SP.A) een frontale aanval op de denktank Itinera Institute van Marc De Vos. De kritiek van Van der Maelen was niet bepaald mals: Itinera is in weerwil van wat het zelf beweert noch ideologisch neutraal, noch onafhankelijk.

Lang liet een antwoord van De Vos niet op zich wachten. In De Standaard van dinsdag maakt De Vos brandhout van de stellingen van Van der Maelen en verklaart hij zonder verpinken dat Itinera wel degelijk een onafhankelijke denktank is die zowel rechtse als linkse standpunten inneemt en die slechts aanbevelingen wil geven aan de politici.

Kortom, volgens De Vos is het Itinera Institute een totaal belangeloos adviescomité dat de noodlijdende politiek en economie uit haar zelf gevlochten knoop wil bevrijden. Als het van De Vos afhangt, verdient hij de Prijs Solidair 2011.

Over die Prijs Solidair gesproken, één van de genomineerden daarvan is De Bezorgde Belgische Betoger. Ik voel me, zonder mezelf daarbij op een pied de stalle te willen plaatsen, toch gedeeltelijk aangesproken door deze nominatie, daar ik samen met vier anderen in januari mee aan de wieg stond van de Shame-betoging. Een betoging waar zo’n veertigduizend Bezorgde Belgen in opstapten.

Maar ik wil het eigenlijk niet over Shame hebben in dit artikel, wel over enkele mails die ik van Marc De Vos himself en zijn Itinera Institute ontving in de woelige weken die aan Shame voorafgingen. Toen bleek dat Shame zichzelf qua doelstelling wel eens zou overtreffen en toen de media ons geen seconde meer met rust lieten, viel er plots een mailtje van Itinera Institute in mijn digitale postbus. De datum was 14 januari 2011 en de mail opende als volgt:

Dag XXXXXX en Thomas,
Zoals reeds meegedeeld is het Itinera Institute geïnteresseerd om het event op 23/1 te steunen.

Met enige belangstelling en gezond wantrouwen las ik verder:

Voor Itinera is de basisvoorwaarde van een samenwerking het meegeven van een inhoudelijke boodschap op het event. Een boodschap die een antwoord geeft op de noodzaak van de vorming van een regering. Itinera beschikt over voldoende content om hiervoor te zorgen. Kan Itinera op het event van 23/1 een inhoudelijke boodschap geven aan de deelnemers van de manifestatie?

Itinera wou dus een inhoudelijke boodschap meegeven. En dat terwijl wij er met Shame net angstvallig over waakten en steeds opnieuw duidelijk maakten dat wij met geen enkele groep wilden samenwerken die Shame probeerde te sturen. Itinera wou die bekommernis echter niet begrijpen, zo blijkt. Ze wilden zeven beleidsprioriteiten voor de komende legislatuur mee integreren in de boodschap die Shame uitdroeg. Of zoals het in de desbetreffende mail werd verwoord:

We constateren net zoals jullie dat de institutionele onderhandelingen aanslepen. Ongeacht hun uitkomst blijven de fundamentele uitdagingen voor ons land bestaan. Het Itinera Institute blijft geloven in de toekomst en trekt aan de kar. In de “Fast Forward”-reeks – die we momenteel organiseren – formulereren we beleidsaanbevelingen rond 7 cruciale thema’s: de beleidsprioriteiten voor de  volgende regering. Op deze manier wil Itinera duidelijk maken waarom er een regering moet zijn.

Over die beleidsprioriteiten zelf bleef Itinera in de mail– vermoedelijk doelbewust – ontzettend vaag. Maar een kleine speurtocht op de site van het Itinera leerde me het een en ander bij. De zeven beleidsaanbevelingen die in de 'Fast Forward'-reeks naar voren geschoven worden, hebben te maken met: langer werken, budgettaire hervormingen, hervormingen in de gezondheidszorg, fiscaliteit, een meer moderne en doeltreffende overheid, pensioenen en economische groei.

Wie wat verder grasduint doorheen de overvloed van studies, boeken en opinies die op de website van het Institute staan, weet vrij snel wat de visies zijn van Itinera betreffende deze materies.

Zo wordt ‘langer en meer werken’ voorgesteld als een noodzakelijk en onafwendbaar toekomstperspectief. Over het feit dat er langer en meer zal gewerkt worden is geen debat meer mogelijk volgens Itinera, hoogstens kan er nog gediscussieerd over hoeveel langer en hoeveel meer er zal moeten gewerkt worden.

Ook met betrekking tot budgettaire hervormingen is de boodschap vrij duidelijk: besparen! Rond de derde beleidsprioriteit, gezondheidszorg, lijkt Itinera meer genuanceerde standpunten in te nemen. Hoewel men tussen de regels toch ook de onmiskenbare neoliberale en asociale richting ziet doorschemeren.

In het lijvige boek “De toekomst van onze gezondheidszorg” staat bij de aanbevelingen van Itinera bijvoorbeeld te lezen dat men ijvert voor “een echt maatschappelijk debat over grond van de zaak […] zonder taboes: de grenzen van de interventie van de overheid en van de privésector, de ontwikkeling van de financieringsbronnen en de betrokkenheid van private verzekeraars.” [1]

En verder: “De burger-patiënt moet worden gestimuleerd om zich als een verantwoordelijke consument te gedragen.” [2] Het feit dat men hier over patiënten spreekt in termen van ‘verantwoordelijke consumenten’ is misschien nog het meest sprekend voor de richting die Itinera onze gezondheidszorg wil uitduwen.

Ook met betrekking tot de andere beleidsprioriteiten vormen de standpunten van het Itinera Institute niet bepaald een verrassing: qua fiscaliteit moet de belastingdruk naar omlaag (en zeker geen crisisbelasting voor de superrijken!), er dient bespaard te worden in de publieke dienstverlening (snoeien in het ambtenarenapparaat!) en om een crisis in het pensioenstelsel te vermijden dient er, wederom, langer en meer gewerkt te worden.

Nee, echt neutraal en onafhankelijk kunnen deze ‘beleidsprioriteiten’ niet genoemd worden. Het zijn stuk voor stuk (neo-liberale) politieke standpunten die zichzelf verbergen achter de maskers van economische noodzakelijkheid en exacte wetenschap.

Nu, we leven in een vrij land, en uiteraard kunnen de punten die het Itinera Institute verdedigt vrijelijk verkondigd worden. Maar daar gaat het hier niet om. Het gaat erom dat Itinera zich voordoet als een volledig onafhankelijk instituut, een adviesgroepje van experts die het beste met ons voorhebben en te pas en te onpas in de reguliere media worden opgevoerd als ‘onafhankelijke’ experts.

Dat zijn ze echter niet. Het is een lobbygroep en ze gebruiken de technieken van een lobbygroep. Als u daarvan nog niet overtuigd was, hier volgt een ander uittreksel uit de eerder geciteerde mail:

Itinera is – als aan de basisvoorwaarde kan voldaan worden – bereid om via zijn kanalen mensen te mobiliseren. We kunnen het event aankondigen op onze website, met een link naar jullie site. Kan er dan vanuit jullie communicatiekanalen ook een link voorzien worden naar de Itinera-site ? Kan Itinera in jullie externe communicatie mee opgenomen worden als partner? Worden er op de manifestatie flyers uitgedeeld? Zo ja, kan er hier dan ook inhoudelijk vanuit Itinera een bijdrage geleverd worden of een verwijzing gemaakt worden naar de site van Itinera? Itinera is bereid om voor deze uitgaven een bijdrage te doen.

Ik denk niet dat een dergelijke poging tot inmenging kan verenigd worden met het statuut van onafhankelijke denktank. Het is dan ook veelzeggend dat geen enkele andere politieke partij, belangengroep of onafhankelijke denktank op een zo doorzichtige (en inhoudelijke!) wijze de Shame-betoging heeft proberen te kapen.

Deze poging tot kaping zegt ook veel over de onmiskenbare politieke ambities van Itinera. U hoeft zich maar even in te beelden wat het zou betekend hebben als veertigduizend mensen achter een door Itinera gesponsord spandoek hadden gelopen met daarop: ‘Langer en meer werken, graag!’. Op slag zou de onafhankelijke denktank geworden zijn wat ze al is: een neoliberale lobbygroep met politieke ambities.

Thomas Decreus

Thomas Decreus is politiek filosoof (KU Leuven). Hij was ook mede-organisator van de Shame-betoging en oprichter van de Stockholmgroep.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

21 reacties

  • door E Van Laecke op woensdag 14 september 2011

    De neutraliteit van Itinera ... zoiets zoals MR kopstuk Didier Reynders die nota's over de formatie laat uitlekken via de vrienden van de NVA ???

  • door Pol Van Camp op woensdag 14 september 2011

    Natuurlijk is deze "denktank" niet neutraal en onafhankelijk. Dit is zelfs geen verwijt. Iedereen die betaald wordt door anderen is afhankelijk en elkeen die een mening verkondigt , hetgeen iets anders is dan een wetenschappelijke studie, is niet neutraal. Wat we Itinera en haar woordvoerders verwijten is dat ze met alle middelen willen bewijzen dat ze wel onafhankelijk en neutraal zijn. Het is te doorzichtig. Spijtig dat de media hen zoveel gratis publiciteit en zo dikwijls het woord geven.

    • door Piet De bisschop op woensdag 14 september 2011

      @ Pol : wat misschien ook wel wat zegt over de 'onafhankelijke' media. Al zullen sommigen (zie naast VRT ook de Persgroep- de Corelia-, en de Roularta boys) zeggen : ja maar, alle meningen komen toch aan bod. De vrije meningsuiting hoog in het vaandel dus. Het zal wel zijn. In de VS bvb mogen Chomsky en Klein ook zeggen wat ze willen. Vraag is of die stem (zie ook de stem van vakbonden, milieu- en mensenrechtengroepen) nog gehoord wordt, als ze niet in het kraam past. Overstemd door al het (gesubsidieerd en gesponsord) Brood en Spelen mediageweld. Het oppervlakkige en zeer eenzijdige nieuws ivm de oorlogen in het Midden Oosten en de ganse Nine Eleven berichtgeving zijn tekenende voorbeelden. En natuurlijk, in deze moeilijke tijden is het nogal eens 'ieder voor zichzelf'' in onze contreiën. Geen tijd voor fantasietjes zoals cultuur (vrijetijdsbezigheid voor linksen zou Wilders zeggen) of solidariteit. Jammer voor de kloof.

  • door Karel op woensdag 14 september 2011

    Hilarisch artikel, en een nogal schaamtelijke poging om aandacht te krijgen.

    1) Beweren dat shame geen inhoudelijke boodschap had is leugenachtig en grappig tegelijk. 2) Ik lees nergens dat Itinera een neoliberale boodschap aan de betoging wou meegeven. Dat volgt enkel uit de veronderstellingen van de auteur.

    • door Richard op woensdag 14 september 2011

      Shame on you Karel!!!

      1) Voor zover ik reikte de boodschap van de betoging niet verder dan een uiting van frustratie over de aanslepende regeringsvorming. Deze boodschap was gericht naar ALLE politici dus gij en uw gefrustreerde N-VA vriendjes moeten niet al te gepikeerd doen. Het belang voor deze betoging moet ook niet overschat worden: bijna een jaar later en we zijn nog geen stap verder.

      2) Geen neoliberale boodschap? Een blik op hun website en de verzamelde columns van De Vos en Van De Cloot is al genoeg om te concluderen dat zij een asociale neoliberale samenleving voorstaan. Hun schaamteloze poging om deze betoging te kapen was bedoeld om deze boodschap in een progressief jasje te steken (en het laatste restantje progressieve Vlamingen ervan te overtuigen dat neoliberalisme goed voor hun is). Als ik u was zou ik al maar beginnen te huiveren want het Itinera institute lijkt zo weggelopen uit een roman van George Orwell.

  • door Hendrik Mertens op woensdag 14 september 2011

    Volgens De Tijd (dinsdag 13/9) "blijft onduidelijk wie achter Itinera zit". De krant noemt Bart Verhaeghe, Nicolas Saverys en Christian Leysen, die bevestigen dat ze geld geven aan Itinera. De andere geldschieters blijven anoniem, aldus de krant. Doet denken aan het verhaal dat verteld wordt in http://www.monbiot.com/2011/09/12/think-of-a-tank/ over "denktanks" die niet zo neutraal zijn als ze willen doen geloven. Niks mis met wetenschappers die aan het openbare debat deelnemen, integendeel - op voorwaarde dat ze duidelijk zijn over waar hun wetenschap ophoudt en hun politieke of ideologische boodschap begint. Die duidelijkheid zie ik niet bij Itinera.

    • door Polri op woensdag 14 september 2011

      Een organisatie die zich presenteert als "vrij" en "onafhankelijk", maar in de praktijk een duidelijke politieke lijn volgt, die wordt ingegeven door de geldschieters achter de schermen. Waar heb ik dat nog gezien?

      ...

      O ja, www.dewereldmorgen.be ;)

      • door christophe op woensdag 14 september 2011

        Aangezien er al een onafhankelijk weekblad en een onafhankelijk dagblad is (en nu dus ook een onafhankelijke denktank) zal je vergeefs zoeken naar het woord onafhankelijk bij onze beschrijving.

        Wie ons steunt en waar wij onze middelen vandaan halen, staat in tegenstelling tot de bovenvermelde onafhankelijke instellingen duidelijk vermeld op onze site.

        Wij beweren ook niet dat wij geen lijn volgen of neutraal zijn (dat bestaat ook niet). Maar of die altijd duidelijk is, durf ik te betwijfelen.

        • door Polri op woensdag 14 september 2011

          @ Christophe Callewaert Het komt op hetzelfde neer, jullie 'about' pagina ( http://www.dewereldmorgen.be/about ) staat vol met nietszeggende slogans à la "In onze berichtgeving laten we ons leiden door drie vragen. Hoe is onze wereld er aan toe? Waar moet het naartoe met onze wereld? En hoe geraken we daar?" Zolang je geen antwoord toevoegt aan vraag twee, is dat een vraag die alle ladingen kan dekken.

          In de praktijk zijn jullie gewoon een uiterst-linkse website (links van SP.A en Groen!). Dat mag, maar net als bij het vroegere Indymedia hebben jullie er blijkbaar een probleem mee om dat gewoon toe te geven, en schermen jullie liever met vage begrippen zoals 'sociale bewegingen'.

          • door Richard op woensdag 14 september 2011

            Correctie: Itinera is ultraliberaal want zij staan rechts van de VLD en de CD&V, en op gelijke hoogte met de N-VA (minus het nationalistisch discours). De SP.A en Groen! zijn al lang geen linkse partijen meer want zij zijn geobsedeerd door het opzoeken van het mythische centrum.

            DWM en Indymedia hebben er nooit een geheim van gemaakt van hun linkse profilering en hun sponsors staan netjes vermeld op de site. Terwijl Itinera zich bij hoog en laag als 'onafhankelijke' denktank (handig toch dat ze hun geldschieters niet vermelden, anders zouden de mensen teveel argwaan krijgen) voordoet terwijl ze in werkelijkheid gewoon een neoliberale lobbygroep van het patronaat zijn, kijk maar eens naar hun raad van bestuur.

            • door Polri op woensdag 14 september 2011

              Correctie: deWereldMorgen komt nergens expliciet uit voor zijn linkse profilering: de 'about' pagina is één lange vage tekst waarin nergens een kat een kat wordt genoemd. Kijk maar na: nergens staat er iets over hun politieke profilering.

              En inderdaad: Itinera is precies in hetzelfde bedje ziek. Het is eigenlijk een algemeen probleem sinds de ontzuiling van onze samenleving: minder en minder organisaties komen expliciet uit voor waar ze voor staan, ze verschuilen zich liever achter weinig zeggende namen als "prijs voor de vrijheid" (uiterst-rechts), "prijs voor de democratie" (uiterst-links), "vzw vrede" (communistisch) etc...

              • door Eric Loots op woensdag 21 september 2011

                [title]@ Polri In essentie komen[/title]@ Polri

                In essentie komen jouw reacties slechts op één ding neer en dat is stellen dat De Wereld Morgen links is. Geeuw..... Veel geblaat en voor de rest weinig wol maar dat zal wel de bedoeling zijn niet? Lees het hierboven gerefereerde artikel eens van G. Monbiot gepubliceerd in The Guardian. En misschien kan jíj Ivan en Carl eens vragen of ze volledig inzage willen geven over wie hen sponsort en hoeveel. Laat het ons hier dan bij gelegenheid eens weten.

  • door Derek V. Giroulle op woensdag 14 september 2011

    Beste thomas ik was het dan niet eens met jouw shame betoging omdat ze sowieso in een of andere kaart ging spelen , en de mogelijke kaarten bevielen mij niet : de massale deelname van de militante franstalige belgicistische bourgeois uit brussel, de rand en waals brabant die de meerderheid vormde van jullie betoging is niet het publiek waar ik voor wil protesteren

    Jouw analyse van vna het intinera instituut, zijn motieven en het bekendmaken van zijn slinkse werkwijze daar sta ik wel achter , proficiat

  • door froels op woensdag 14 september 2011

    Kleine studie door Marc Reynebeau over Itinera in DS: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=T83ET4DO&word=paul+de+grauwe

  • door Jaap den Haan op woensdag 14 september 2011

    Wat zou een denktank bijvoorbeeld voor advies hebben over het lopen over privébezit op het strand? Waarschijnlijk krijgen we weer een pasje, met kortingskaart op bepaalde uren, een portier, die moet een andere naam krijgen, oorlog aan de terreur was ook een verkeerde ‘term’ geven zelfs de Amerikaanse Republikeinen ruiterlijk toe ( … een miljoen doden?). De arbeidskrachten moeten uit het buitenland gehaald worden, vluchtelingen zijn er inmiddels zat, om later in onze ziektekosten te kunnen voorzien, want die zullen wel erg hoog oplopen onder de omstandigheden. En natuurlijk de oudedagsvoorziening.

  • door dzirzinsky op woensdag 14 september 2011

    Het is zeer raar dat een rechts ‘denker’ zoals Marc De Vos overal zoveel plaats krijgt om zijn mening te ventileren. Itenera is een rechtse lobbygroep voor het patronaat. Meer niet. De Vos is een professor arbeidsrecht. Meer niet. Toch schrijft hij over van alles en nog wat waar hij minder dan niks over weet en geen enkele expertise terzake bezit. De Vos heeft nog geen enkele publicatie in een internationaal wetenschappelijk tijdschrift op zijn naam en is nog nooit door een collega geciteerd in een artikel gepubliceerd in een wetenschappelijk internationaal tijdschrijft. Dit bvb. in tegenstelling tot professoren zoals Marc De grauwe. Je zal zien dat De Grauwe zijn stellingen veel beter wetenschappelijk onderbouwd zijn dan die van De Vos en in elk geval veel genuanceerder. Dat heeft ermee te maken dat De Grauwe (in tegenstelling tot De Vos) geen rechtse lobbyist is die zichzelf verkoopt als onafhankelijk en daar nog in slaagt ook. Er is immers een hemelsbreed verschil tussen een specialist en een lobbyist. De Vos zegt dat hij het eerste is maar in werkelijkheid is hij het laatste. Van deze verwarring maakt hij constant misbruik. Er zijn heel veel professoren die omgekeerde meningen verkondigen dan die van De Vos maar die komen jammer veel minder aan bod in de media die in handen zijn van VOKA-leden.

  • door Jaap den Haan op woensdag 14 september 2011

    Natuurlijk komen denk- en andere tanks voort uit een neoliberaal principe, het denken dat wordt afgestoten naar privéondernemingen. Is dat omdat de staat het niet (meer) kan, of omdat hij de ander wil stimuleren tot dezelfde hachelijke onderneming? Even bijtanken. Terreur is ook privatisering, maar dan van het leger. Voor die interpretatie van de publieke ruimte hebben we geen al te ingewikkelde samenzweringstheorie nodig.

  • door Helene P op woensdag 14 september 2011

    Lelijk vraagje, maar toch maar even: waar blijft Shame nu? Waarom gebeurde er niks tijdens deze onderhandelingen 'van de laatste hoop'?

  • door pol op donderdag 15 september 2011

    Blijkbaar ging het hier om een betoging die werd georganiseerd en waaraan Itinera wou meewerken. Straffer nog dat net deze kritiek uit SP.a hoek komt, was het niet Louis Tobback die zei dat de spaanse betogers beter eens zouden zeggen waarom ze betogen?? kwestie van inhoud te geven aan je betoging... Shame on you, Shame!

    • door Eric Loots op woensdag 21 september 2011

      @ Polri zegt: "<......> Shame on you, Shame!"

      Weerom dank voor uw bijzonder verhelderende bijdrage op dit forum!

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties