Hete Herfst: tegen élke vorm van geweld

Hete Herfst: tegen élke vorm van geweld

maandag 10 november 2014 20:58



“De ‘normale’, ‘geweldloze’ situatie is een mythe.” (Fotomontage © Seppe Malfait)

Terwijl meer dan 120.000 betogers door de straten van Brussel
trokken tegen de drastische besparingen die de regering-Michel I wil
doorvoeren, zoomde het medialandschap in op rellen tussen ordetroepen en
een honderdtal heethoofden. “De media springen lustig op het
sensationele geweld van enkele tientallen. Ze gaan voorbij aan het
minder mediagenieke geweld waartegen 120.000 mensen op straat kwamen.
Hoog tijd om dat geweld onder de loep te nemen”, stelt Seppe (22) in
onderstaand opiniestuk.

De betoging tegen de besparingsmaatregelen draaide afgelopen
donderdag uit op een confrontatie tussen de politie en een honderdtal
relschoppers. Alle Vlaamse kranten berichtten op hun voorpagina over het
geweld. De Engelse krant Daily Mail ging zelf zo ver om te
koppen: ‘Brussels burns as more than 100,000 protesters clash with
police during march against EU austerity measures’.

De consensus in onze samenleving is dat geweld laakbaar is. “Geweld
zou eigenlijk overal veroordeeld moeten worden, maar zeker in een
context als deze”, reageerde vicepremier Alexander De Croo (Open VLD) in
Terzake op de rellen tussen politie en tientallen betogers.

Welk geweld?

Laten we even dieper ingaan op het begrip ‘geweld’. Wanneer De Croo alle geweld veroordeelt, spreekt hij over slechts één vorm, met name: subjectief
geweld. Met die term verwijst Sloveens filosoof Slavoj Žižek naar de
vorm van geweld die direct zichtbaar is en door een duidelijk
aanwijsbare dader wordt uitgeoefend. Voorbeelden zijn terreur, moord,
burgerlijke onrust of het in brand steken van een politievoertuig.

Subjectief geweld wordt ervaren als verstoring van de normale,
geweldloze toestand. Dit is een ogenschijnlijk vreedzaam nulpunt, ten
opzichte waarvan we bepaalde gebeurtenissen als gewelddadig bestempelen.
Die ‘normale’, ‘geweldloze’ situatie is een mythe. Ze wordt ondersteund
door objectief geweld. Die laatste vorm van geweld is niet
direct zichtbaar of voelbaar voor de machthebbenden en rijke elite die
er geen last van ondervinden.

Symbolisch en systemisch geweld

Žižek deelt objectief geweld verder op in symbolisch en systemisch
geweld. Symbolisch geweld verwijst naar onze taal, die onbewust
doorspekt is met relaties van onderdrukking. Courante woorden als makak,
mulat, mongool, neger, ‘kutmarrokaantjes’ zijn niet enkel een
interpretatie van de identiteit van bepaalde mensen of groepen van
mensen: die woorden hebben ook een performatieve functie. Doordat
blanke, machthebbende mensen ze onbewust gebruiken, determineren ze ook
hun identiteit. Ze reproduceren en verspreiden ongelijke machtsrelaties.
Die hiërarchie die inherent is aan taal, is een eerste vorm van
onzichtbaar objectief geweld.

De tweede vorm, systemisch geweld, is het geheel van catastrofale
gevolgen van uitbuiting en ongelijkheid dat ons politiek-economisch
systeem teweegbrengt.

Žižek haalt het voorbeeld aan van een bankoverval. Dat doorbreekt de
natuurlijke vreedzame toestand en breekt ook de wet. Het is een misdaad.
Het oprichten van een bank daarentegen, en alle verwerpelijke
praktijken in de grijze zone van het wettelijke kader, is echter geen
misdaad en wordt niet als misdaad gezien. Dit systemische geweld
veroorzaakte de crisis in 2008. Het treft de gewone mens die moet
opdraaien voor het redden van de banken.

Een demonstrante die tennisballen gooide naar regeringsleden
verwoordde treffend: “Die tennisballen doen geen pijn. Wat zij ons
aandoen doet wel veel pijn. Zij die ons de duvel aandoen, dat doet de bevolking meer pijn.”

Besparingsgeweld

Vakbondsacties worden vaak negatief afgebeeld. Sommigen vinden het
zelfs een gewelddadige misdaad. “Het ABVV zoekt een alibi om onze mensen
te gijzelen”, stelt Karel Van Eetvelt in een reactie op deredactie.be. Wie lijdt er nu werkelijk onder het beleid van de huidige regering? En onder welk geweld?

Besparingen die de zwakke mens in de samenleving viseren doen pijn.
Niet alleen de jonge werkloze, die moeite heeft om de eindjes aan elkaar
te knopen, maar ook de zelfstandige lijdt. De ziekte van hij/zij die de
kosten niet kan betalen, verergert door besparingen in de
gezondheidszorg. Het vervangen van begeleiding voor jongeren en ouderen
op zoek naar werk door controle en sanctionering, treft hen ook
psychologisch. Net als het ontzeggen van steun voor kansarme leerlingen.

Dat alles doet pijn. Keer op keer te horen krijgen dat het je eigen
schuld is, dat je verantwoordelijk bent voor eigen falen, terwijl
sociaaleconomische redenen worden weggewuifd, is gewelddadig. Ook het
lakse (niet) optreden tegen racisme is een vorm van objectief geweld.
Net als uitspraken die bepaalde bevolkingsgroepen als economisch waardeloos
afdoet. Dat kwetst. Als je sollicitatiebrief keer op keer in de vuilbak
belandt omdat je voornaam net iets te vreemd in de oren klinkt, is het
niet prettig om een Vlaams minister te horen zeggen dat racisme relatief
is en gebruikt wordt om persoonlijke mislukking te excuseren.

Dat terwijl de rijke elite erop vooruitgaat. De inkomenskloof blijft
groeien, er komen steeds meer miljardairs bij, grote bedrijven maken
meer en meer winst en gebruiken alle mogelijke achterpoortjes om daar
geen belastingen op te betalen.

Op straat tegen geweld

Donderdag kwamen tientallen duizenden mensen op straat uit angst voor
geweld. Omdat ze pijn hebben, uit vrees dat ze zullen lijden in de
toekomst of hun naasten zullen getroffen worden door dit gewelddadige
politiek-economische systeem.

Daarom, beste media, als u zo graag geweld uitvergroot, houd dan uw
vergrootglas boven de eisen van deze mensenmassa. Meer dan De Croo, zijn
zij tegen élke vorm van geweld.

© 2014 – C.H.I.P.S. StampMedia – Seppe Malfait

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!