foto Wikipedia

“Hitte-commissaris” beschermt steden tegen de sluipmoordenaar van de klimaatcrisis

Nu steden over steeds vaker worden bedreigd door hittegolven, ontstaan over de hele wereld initiatieven om kwetsbare bewoners te beschermen. Verschillende steden stellen een hitte-commissaris aan, die de bevolking klaar moet maken voor de groeiende risico's.

woensdag 2 juni 2021 13:47
Spread the love

Miami-Dade County ligt op de zuidpunt van Florida, een gebied dat kwetsbaar is voor stormen en overstromingen. Het district behoort al langer tot de stedelijke gebieden in de VS die de meeste risico’s lopen door klimaatverandering.

Toch werden, toen de lokale overheid twee jaar geleden een nieuw klimaatadaptatieplan onthulde, de gevaren van stijgende temperaturen slechts terloops genoemd. Nu lijkt er een omslag te hebben plaatsgevonden: de stad heeft de eerste stedelijke ambtenaar ter wereld aangesteld die specifiek belast is met de aanpak van de groeiende dreiging van hitte.

Niet goed voorbereid

“Miami stond internationaal al bekend om haar zeespiegelstijging, overstromingsrisico’s en orkanen”, vertelt Jane Gilbert, de nieuw aangestelde hitte-commissaris via de telefoon. “We dachten dat we hier wel wisten hoe we met hitte moeten omgaan.”

Maar in werkelijkheid, zegt  ze, is Miami niet voorbereid op stijgende hitte als gevolg van klimaatverandering – en met Miami vele steden over de hele wereld.

“Hitte kost jaarlijks meer mensenlevens dan (alle) andere weergerelateerde rampen bij elkaar, maar het krijgt lang niet evenveel aandacht”, zegt Evan Mallen van het Urban Climate Lab van Georgia Institute of Technology. De benoeming van Gilbert wijst erop dat hittebedreigingen nu serieus worden genomen en proactief worden aangepakt, stelt hij.

Wereldwijd initiatief

Als onderdeel van een wereldwijd initiatief dat in augustus werd gelanceerd, zijn ook andere steden van plan om hitte-beambten te benoemen, waaronder Athene in Griekenland en Freetown in Sierra Leone.

In een verklaring noemde de burgemeester van Athene, Kostas Bakoyannis, extreme hitte een van de “grootste bedreigingen voor de leefbaarheid en economische welvaart” van zijn stad.

Gilbert, die eerder vier jaar lang ‘resilience officer’ van de stad Miami was, werd in april op voorlopige basis aangesteld in de nieuwe functie, die uit filantropische hoek wordt gefinancierd. Op een later moment zal de stad beslissen of de functie permanent wordt.

Ze is van plan om in juni te beginnen, net als het orkaanseizoen van start gaat. Die timing is bewust gekozen, zegt ze. Na een orkaan in 2017 overleden veertien mensen toen in een verpleeghuis in de buurt de airconditioning uitviel door een stroomstoring. Sindsdien eisen de autoriteiten dat dergelijke instellingen een back-up voor drie dagen stroom hebben, vertelt Gilbert. Maar dit soort kwetsbaarheden komt veel meer voor, zegt ze.

Heetste decennium ooit

Volgens de Verenigde Naties was het afgelopen decennium wereldwijd het heetste ooit, en onderzoekers van de Amerikaanse overheid hebben vorig jaar gewaarschuwd dat het komende decennium ‘zeer waarschijnlijk’ meer van hetzelfde zal brengen.

Nu al hebben hittegolven die langer dan twintig dagen aanhouden invloed op 30 procent van de wereldbevolking, terwijl hittestress op het werk tegen het einde van het decennium zo’n 2,4 biljoen dollar (zo’n 2 biljoen euro) per jaar zou kunnen kosten, volgens cijfers van de Adrienne Arsht-Rockefeller Foundation Resilience Center, van de denktank Atlantic Council.

En toch, zegt Kathy Baughman McLeod, directeur van het centrum, zelfs nu de erkenning van andere risico’s van klimaatverandering bij het publiek en beleidsmakers toeneemt, ontbreekt het bij hitte aan dezelfde mate van aandacht.

Sterfgevallen door hitte vinden vaak plaats achter gesloten deuren, met weinig media-aandacht. “Mensen zijn zich er gewoon niet van bewust – daarom wordt hitte ook wel een ‘sluipmoordenaar’ genoemd”, aldus Baughman McLeod.

Het Arsht-Rockefeller-centrum, dat de aanstelling van Gilbert in Miami ondersteunt, voert ook een bredere campagne om publieke erkeninning te creëren voor een ‘hitteseizoen’, naast de orkaan- en bosbrandseizoenen. Een voorstel dat zou kunnen helpen dit bewustzijn te vergroten, is om hittegolven te benoemen en categoriseren, net zoals nu wordt gedaan met grote stormen.

Groeiende gezondheidscrisis

Vanuit klimaatperspectief is hitte zowel een schok als een stressfactor, zegt Baughman McLeod. Ze wijst bijvoorbeeld op de directe problemen met infrastructuur – treinsporen die verbuigen, vliegtuigen die aan de grond moeten blijven – maar ook op de sociale problemen op lange termijn.

“Wie niet kan slapen omdat het te warm is, wordt wakker en gaat fouten maken op het werk. Studenten kunnen minder goed leren”, zegt ze. Hitte vormt daarom ook een “groeiende gezondheidscrisis”. “We zien gewonden en doden op het werk, maar die worden niet als zodanig gecategoriseerd. We missen veel gegevens.”

En terwijl warme plaatsen zoals Miami, Phoenix en Los Angeles zich inmiddels al meer op het probleem richten, zijn steden in doorgaans koudere klimaten minder goed voorbereid, waarschuwen Baughman McLeod en anderen.

In de noordelijke staat Michigan bijvoorbeeld zijn de structuren niet goed toegerust op warmte. “We hebben ze gebouwd voor kou, maar onze wereld zal veranderen”, zegt Patricia Koman, onderzoeker aan de Universiteit van Michigan.

Ook steden in het noorden lopen risico

Na benaderd te zijn door gemeenschapsgroepen, creëerden Koman en collega’s in 2019 een openbaar beschikbare tool om de kwetsbaarheid van hittestress in de staat in kaart te brengen. Het project toonde dat de blootstelling aan hitte ongelijk verdeeld was, tussen overwegend witte gemeenschappen en etnische minderheidsgemeenschappen maar ook tussen inkomensgroepen.

Koman: “Hitte is nu al een probleem in veel steden in Michigan, vooral voor kwetsbare groepen.” Onder hen zijn ouderen, zwangere vrouwen, mensen met onderliggende gezondheidsproblemen, mensen die buiten werken en kinderen. Toch zijn de meeste lokale functionarissen in Michigan nog niet klaar om de groeiende dreiging aan te pakken, zegt ze.

Uit een onderzoek uit 2019 bleek dat slechts 35 procent van de lokale volksgezondheidsfunctionarissen klimaatverandering als een prioriteit zag. Een vergelijkbaar aantal zei niet te weten of warmte een probleem was.

“Zelfs in noordelijke klimaten kunnen mensen kwetsbaar zijn voor de effecten van hitte. En er zijn dingen die we kunnen doen om die nadelige gevolgen te voorkomen”, aldus Koman.

Ongelijkheid tegengaan

Voor Gilbert in Miami is de prioriteit om die dingen te vinden en te implementeren in de verschillende lagen van de lokale overheid.

Op dit moment kampt Zuid-Florida al met veel hogere gemiddelde temperaturen en vochtigheidsniveaus. Sinds 1995 heeft het elk jaar 27 extra dagen van boven de 32 graden gezien, vertelt Gilbert. Dit betekent ook hogere gemiddelde temperaturen ‘s nachts, die bijzonder gevaarlijk kunnen zijn.

In haar werk zal ze ongelijkheid onderzoeken – zo worden bewoners van slechtere woningen extra getroffen – en zoeken naar meer publieke erkenning van hitterisico’s. Met meer bewustzijn in de buurten zullen buren bijvoorbeeld de ouderen binnen de gemeenschap extra in de gaten houden wanneer de temperatuur stijgt. Andere groepen van zorg zijn mensen die buiten werken in de landbouw en de bouw, kinderen die na school buiten spelen, mensen die naar de bushalte lopen en voetgangers.

Meer bomen, lichtere daken

Een eerste stap voor Gilbert is een taskforce op te richten van gezondheidswerkers, weerexperts en anderen om uit te zoeken op welke gebieden nu kennis ontbreekt, legt ze uit. Interventies kunnen dan zijn: bomen planten, daken en stoepen lichter maken en woningen renoveren.

De taskforce zou ook een duidelijker werkgeversbeleid kunnen stimuleren als het gaat om hitterisico’s voor werknemers. Daarnaast denkt Gilbert aan alarmdrempels voor gevaarlijke temperaturen en bijvoorbeeld verplichte horren zodat ramen open kunnen voor ventilatie zonder insecten binnen te laten.

Gilbert denkt dat het werk in Miami als blauwdruk kan dienen voor andere steden. “De bedoeling is om iemand te hebben die elke dag wakker wordt en na gaat denken over de hitterisico’s.”

Creative Commons

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!