about
Toon menu

Wat baten pro deo of pro bono als de rechtstoegang in zijn geheel faalt?

dinsdag 11 augustus 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Alle burgers moeten de kans krijgen om zich te verdedigen en op te komen voor hun rechten. Dit is essentieel: het is één van de pijlers van onze democratie en een conditio sine qua non voor een rechtvaardige samenleving. Het is om deze reden dat de toegang tot justitie verankerd is in onze Grondwet en in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dit grondrecht staat zwaar onder druk en de deus ex machina zal niet komen van de pro bono prestaties van advocaten of het beter betalen van prestaties van pro deo advocaten, zoals in De Morgen respectievelijk door Walter Van Steenbrugge en Hugo Lamon bepleit wordt. Er is veel meer aan de hand dan dat.

De stijgende kost van een procedure maakt inderdaad dat de toegang tot het recht jaar na jaar voor veel mensen wordt bemoeilijkt. De invoering van de 21 % BTW bij deurwaarders, notarissen en advocaten, de substantiële verhoging van de rolrechten, de graduele daling van de verloning van pro deo-advocaten omdat het budget afkalft enzovoort. Het zijn voorbeelden van hoe de gerechtskosten stelselmatig verhoogd worden, ook voor mensen die net boven de drempel van de pro deo vallen.

Dit zijn echter niet de doorslaggevende argumenten die maken dat mensen de stap niet zetten naar de rechtbank om gelijk te halen of zich te verdedigen. Het wantrouwen dat veel mensen voelen tegenover rechtbanken, advocaten, andere juridische actoren is erg groot .

Kwaliteitsvolle opleiding en laagdrempelig klachtensysteem

De kwaliteit van het werk van advocaten (pro deo of niet) laat soms te wensen over. Het archaïsch systeem van ‘wij beoordelen onszelf’ is dringend aan vernieuwing toe. Laat ons pleiten voor een kwaliteitsvolle opleiding voor alle advocaat-stagiaires en een laagdrempelig klachtensysteem voor burgers.

De taal die rechtbanken en advocaten gebruiken is onverstaanbaar voor veel mensen. Initiatieven om klare taal te gebruiken in de rechtbank, maar ook in alle juridische documenten verdient aanmoediging.

Minder administratieve drempels

Strikte administratieve drempels voor het invullen van formulieren en tal van andere formaliteiten kunnen moderner en soepeler. Extra investeren in een laagdrempelig, kwaliteitsvol netwerk van eerstelijns juridische hulpverlening zal bovendien de toestroom naar de rechtbanken zwaar doen verminderen en dikwijls een snellere en meer haalbare oplossing bieden voor tal van problemen.

Kortom, laat ons een debat openen over de juiste thema’s binnen de toegang tot het recht en laat ons opnieuw focussen op de rechtzoekende en hoe we hem op de best mogelijke manier kunnen garanderen dat hij zich kan verdedigen of kan opkomen voor zijn rechten.

reacties

5 reacties

  • door Jean Van den Bosch op woensdag 12 augustus 2015

    " Het wantrouwen dat veel mensen voelen tegenover rechtbanken, advocaten, andere juridische actoren is erg groot ." Je drukt het feitelijk heel beleefd uit. Volgens justitie zelf, hebben de meeste Belgen nog vertrouwen in justitie. Hoe dat justitie daarbij komt, is voor mij meer dan onduidelijk. De eerste zitting op de rechtbank, begint al met het verschuiven naar een latere pleitdatum en een conclusie-kalender. Dit laat al zeer snel de factuur aandikken, die de advocaten in hun zakken kunnen steken. Het wantrouwen van de burger is er terecht tegen justitie en de advocatuur. Waarom moet iedere procedure aanslepen en maanden en soms jaren blijven duren? Grote schuldigen hieraan zijn de advocaten, bv. een conclusie-kalender wordt door de advocaten onderling beslist. Vaak zonder hun cliënten hierin te kennen. Verder is er een zeer groot probleem door het overaanbod aan advocaten. 1/3 van de advocaten komt praktisch niet aan de kost en verdient amper meer dan 1000 Euro netto per maand. Natuurlijk gaan net die advocaten proberen een procedure te laten aanslepen, daar dit voor hun inkomsten garandeert. Wat je opmerkt over de werking van "de orde van advocaten" is alsook terecht, en is hun werking bedenkelijk. Feitelijk zouden al dat soort ordes zoals van de architecten, doctors enz. in zijn geheel verboden dienen te worden. Verder kunnen er ook grote vraagtekens gesteld worden bij zgn. experten die getuigen voor rechtbanken psychiaters, doctors, verkeersdeskundigen enz.. Deze hebben vaak een dubbele functie, vandaag als expert en morgen voor een verzekeringsfirma.

    • door Walter H op woensdag 12 augustus 2015

      Zowel de redactionale post als de reactie van Jean bevatten veel waarheid. Maar 2 dingen kloppen echt niet. Het aantal advocaten is inderdaad te hoog (10.000 in Vlaanderen alleen) maar omdat de overheid de geldkraan niet in handen heeft zoals in de geneeskunde, moet de beroepsgroep zelf maatregelen nemen. Daar is die groep mee bezig maar zoals zo vaak is dat sneller gezegd dan gedaan. Welk criterium gebruiken om advocaten "eruit te gooien" (leeftijd, aantal verloren zaken, aantal cliënten, om de 5 jaar een examen laten afleggen ...) ? Welke barrières opwerpen om nieuwe/jonge advocaten toe te laten ? Wat het toezicht door de ordes betreft, dit is echt essentieel: de dag dat de advocaten onder toezicht komen van welke overheidsdienst dan ook, is de rechtstaat in gevaar. Welke verdachte kan er nog met een gerust gemoed een advocaat raadplegen indien die te alle tijde door de overheid gecontroleerd wordt op de inhoud van zijn werk ? Klachten over (te hoge) erelonen of beroepsfouten konden altijd al via de stafhouder ingediend worden (het klinkt zeer ernstig maar is in realiteit een heel laagdrempelige procedure ... elke brief wordt ernstig genomen en elke klacht wordt onderzocht). Dat het indienen van klachten tegen slecht functionerende advocaten (nog) laagdrempeliger moeten worden is juist maar inmiddels ook reeds verholpen. Sinds kort kan iedereen die een klacht heeft bij de ombudsman terecht; voorlopig nog bij de federale ombudsman maar eerlang ook bij de eigen ombudsman van de advocatuur !

      • door Jean Van den Bosch op donderdag 13 augustus 2015

        Je opmerking dat de orde van de advocaten zeer laagdrempelig is, klopt voor 100%. Maar je gelijk daar halen is quasi onmogelijk. Praktisch alle klachten worden daar afgewimpeld en je wordt met een kluitje in het riet gestuurd. Ik met bedoel met klachten; onbekwaamheid en opgepompte facturen. Trouwens volgens de "wet" dienen advocaten hun tarieven publiekelijk bekend te maken ofwel een prijs af te spreken voor de ganse zaak. Hoeveel doen er dat feitelijk? Als je een rechtszaak begint dan weet je hiervan het begin, maar financieel nooit het einde. Het is enkel als je een factuur wil invorderen, dat op de website's van de advocaten "package deals" worden aangeboden. De prijzen die voor een invordering gehanteerd worden zijn gewoon belachelijk laag, geen enkel advocaat kan hiervoor werken. Voor een invordering wordt stelselmatig het Vredegerecht gebruikt (eerder misbruikt), dat nu tot een "Veredeld Incasso" kantoor is uitgegroeid. Dat is net niet de bedoeling van een Vredegerecht. Je ziet er stelselmatig dezelfde advocaten die op 1 voormiddag 3 à 4 (invorderings-)zaken pleiten en alzo toch nog uit hun kosten komen. Ik begrijp je opmerking, aangaande de afschaffing van de "orde's" niet goed. Ik heb nooit gesproken dat deze dienden vervangen te worden door een vorm van "staatstoezicht". Daar bestaan "net" rechtbanken voor, die "onafhankelijk" een uitspraak maken. Het probleem dat ik en de meeste mensen met de "orde's" heb, hoe kun je nu betrokken partij EN rechter tezelfdertijd zijn? Dus afschaffen heel die boel, dient enkel om HUN machtspositie te beschermen.

        • door Walter H op donderdag 13 augustus 2015

          Mijn ervaring is dat klachten (over erelonen, beroepsfouten, e.d.) best wel ernstig genomen worden door de stafhouders (of ombudsman, indien men daar liever naartoe gaat). Maar cliënten zien, weten of beseffen ook niet steeds hoeveel tijd besteed moet worden aan een zaak. Wanneer een loodgieter moet voorrijden om in een kwartiertje een klus te klaren, vindt men het niet abnormaal dat hij een "voorrijrecht" aanrekent. Als een advocaat een uur moet wachten vooraleer te mogen pleiten, kan hij dat uur nauwelijks iets anders doen waarvoor hij rekening kan sturen. Als je dan het uiteindelijke ereloon deelt door het aantal werkelijke bestede uren, kom je soms akelig dicht in de buurt van een loodgieter (met alle respect overigens, het is maar bij wijze van voorbeeld). Duidelijkheid en transparantie over ereloon (vooraf) moet u krijgen; bij een advocaat die dat weigert, zou ik mijn zaak niet onderbrengen. Ik vind trouwens dat hetzelfde geldt voor een chirurg, een orthodontist, etc., maar ik besef dat mensen soms schroom hebben om het te vragen. Natuurlijk, als het ziekenfonds of een hospitalisatieverzekering de rekening betalen, ligt het misschien minder gevoelig, zou dat kunnen ?

  • door Jean Van den Bosch op donderdag 13 augustus 2015

    @ Walter H Aan je reacties te zien ben je ofwel advocaat en/of werk je voor de orde van de advocaten. Lees eens wie feitelijk het oorspronkelijk artikel heeft geschreven. Begint het te dagen? Ik heb specifiek alleen de "schande" van het vredegerecht aangepakt. Je slaagt erin om op alle punten die ik aanhaal, omheen te draaien ofwel te negeren. Typisch een advocaat.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties