Advertentie

maandag 9 januari 2012

Verborgen armoede onder zelfstandigen stijgt dramatisch

BRUSSEL – Als reactie op het zopas voorgestelde tweejaarlijkse verslag van het Steunpunt Armoedebestrijding wordt er door diverse belangengroepen voor zelfstandigen op gewezen dat er nog steeds een schrijnend gebrek aan aandacht bestaat voor het probleem van armoede bij zelfstandigen.
© John Moussiaux
Ruim 40.000 zelfstandigen leven in armoede
© John Moussiaux

Naar een in februari vorig jaar gepubliceerde wetenschappelijke studie, die werd uitgevoerd door de professoren Johan Lambrechts en Wouter Broekaert van de Hogeschool-Universiteit Brussel, blijkt nochtans duidelijk dat het bestaan van echte en vaak verborgen armoede bij zelfstandigen dramatisch blijft stijgen.

Vooral zelfstandigenorganisatie Unizo klaagt aan dat het Steunpunt Armoedebestrijding naar eigen zeggen weinig of zelfs geen rekening heeft gehouden met de studie die in haar opdracht werd uitgevoerd.

Cijfers

Het onderzoek toont aan dat het aannemelijk is te stellen dat zelfstandigen van wie het inkomen meerdere opeenvolgende jaren onder de armoedegrens valt, zich in armoede blijven bevinden. Dit komt omdat het inkomen van zelfstandigen jaarlijks schommelt omdat ze afhankelijk zijn van de markt.

Van diegenen die in 2006 minstens zeven opeenvolgende jaren een hoofdinkomen als zelfstandige hadden, bevond zich 15 procent na minstens zes jaar onder de armoedegrens. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest was dat 17 procent en in Antwerpen en Gent 16 procent. Dat zijn ruim 40.000 zelfstandigen in ons land, aldus de studie. Ter vergelijking bij actieve werknemers leeft slechts 2 procent in armoede.

Sociale zekerheid

Oorzaken voor de hoge cijfers zijn onder meer het feit dat zelfstandigen niet zomaar kunnen terugvallen op een minimumloon of vervangingsinkomen in geval van wisselend inkomen. Daardoor moeten ze vaak verregaande financiële risico’s nemen en hier speelt de noodzaak van een grote financiële discipline.

Bovendien moeten zelfstandigen zelf betalen voor hun sociale zekerheid terwijl werknemers daarvoor kunnen rekenen op hun werkgever. Bij langdurige lage verkoopresultaten kunnen heel wat zelfstandigen niet sparen voor het aanleggen van reserves voor het opvangen van ziekte, tegenslag of pensioen omdat ze al hun financiële middelen moeten aanwenden om het hoofd boven water te houden.

Infopunt

Vandaar wordt er bij het Steunpunt Armoedebestrijding op aangedrongen een aanpak te organiseren voor armoedebestrijding bij zelfstandigen die rekening houdt met hun specifieke situatie. Zelfstandigenorganisatie Unizo en enkele sociale verzekeringsfondsen deden daarvoor al een aantal voorstellen.

Zo moeten OCMW’s nog meer rekening houden met de eigen situatie van zelfstandigen in armoede en ook de overheid moet meer maatregelen nemen om de problemen aan te pakken. Samen hebben ze ondertussen zelf enkele concrete stappen gezet voor betere opvang en begeleiding van gefailleerden.

Een daarvan is de website www.tussenstap.be waar gefailleerden of ondernemers in moeilijkheden terecht kunnen voor informatie en advies. Ook welzijnswerkers kunnen er gebruik van maken voor opleiding of consult. Het initiatief wordt sinds begin dit jaar mede ondersteund door de Vlaamse overheid. 

Vond u deze bijdrage de moeite waard? Geef ons dan uw fair share.

Klik hier om DeWereldMorgen.be te steunen via overschrijving.

Reageer (Spelregels)

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.

Reacties

en Unizo?

...waar zit Unizo (en haar belangen) nu?
Oorverdovende stilte, hierover....

@svdl

Heel terechte opmerking: Waar zit Unizo nu?

Unizo

Waar Unizo zit? Meneer Unizo is hoofd van de Vlaamse regering. Met z'n dikke maandelijkse pré en dikke bak onder z'n voeten heeft hij geen last van de crisis. Wat met die paljassen!

Verborgen armoede zelstandigen stijgt

Hoezo oorverdovende stilte ? Toch niet van de kant van UNIZO ? In 2011 kwam deze problematiek niet minder dan 27 maal in de nationale media door de uitstekende samenwerking tussen UNIZO en Tussenstap.
Bovendien : UNIZO heeft opdracht gegeven tot het armoedeonderzoek door HUBrussel omdat geen andere sociale partner hier werk van maakt. UNIZO heeft de armoedeproblematiek aangekaart bij de overheidsinstanties en bij de media, getuige het artikel in de Morgen waar u op reageert. UNIZO heeft Tussenstap in 2007 opgericht en Tussenstap bedient iedere maand circa 120 ondernemers in nood met haar 6 werknemers en haar 60 vrijwillige medewerkers. 230 Vlaamse OCMW's zijn opgeleid door Tussenstap en zijn sederdien beter in staat ondernemers in nood te bedienen.
De belangen van UNIZO liggen bij de verdediging van zelfstandige ondernemers, ook als ze in nood verkeren. Wat anders heeft UNIZO in deze gedaan ?
Wil u de zaak van ondernemers in nood verdedigen ? Bravo, blijf niet aan de kant staan roepen en meld u aan als vrijwiliger, getuige, sponsor, lid of donateur ! Samen staan we sterker.

Tussenstap.

Mooi gezegd!

@ svdl

Misschien het artikel beter lezen, daarin staat duidelijk dat UNIZO voorstellen heeft gedaan omtrent armoede bij zelfstandigen. Mijn vraag is, waar zijn de VAKBONDEN? Kakken op de zelfstandigen kunnen ze wel maar feiten zoals deze negeren ze.

Over klein zelfstandigen en arme zelfstandigen

Klein zelfstandigen, vrije beroepen en mensen die hard voor hun boterham werken...
Allemaal dezelfde realiteit: werken van 's morgens tot laat voor een deftig leven proberen op tebouwen.
Neen, dat zijn niet de ondernemers waar ik kritiek op heb.
De ondernemers waar ik kritiek op heb, zitten in de 1%... Dat zijn Grootindustrielen, bankgoeroe's, Speculanten....
En DAT is waar de vakbonden kritiek op hebben.
U moet dus niet proberen TDW... om het lot en behoeften van de kleine arme doch hardwerkende zelfstandige gelijk te stellen aan Dikke Miljardairs van Industrielen en Bankiers.
Unizo doet dat ook zelfs en probeert dit beel de te misbruiken, om nog meer belastingsvoordelen voor rijke dikke ondernemers te verkrijgen. Dat is schandalig.
Zo vals, intellectueel oneerlijk en flauw tegelijk.
Het enig wat positief is, is dat armoede onder zelfstandigen ook eens aan het licht komt. Maar ook hier moege het dan direct duidelijk zijn dat deze zelfstandigen niets maar dan ook niets te maken hebben met de 1% waarop Occupy,de vakbonden, de indignado's zich richten.

Alvast in mijn visie van fiscaliteit zouden de Sterkste schouders ECHT de zwaarste lasten betalen, zelfstandige of niet (wat dus wil zeggen dat ook zelfstandigen in armoede geholpen en gesubsidieerd moeten worden, want (in mijn visie) wie werkt en een maatschappelijk nuttige taak verricht heeft recht op basis-inkomen. Basisrecht!)

vals en oneerlijk?

svdl
ik wijs er ook al langer op dat alle patroons niet die grote geldverdieners zijn zoals ze altijd door jullie worden afgeschilderd. ik denk dat dit de eerste keer is dat je die 1% in de mond neemt.
't is wel leuk om van jou te horen dat je de kleine arme doch hardwerkende zelfstandigen niet op 1 lijn zet, zoveel consideratie heb je tot nog toe nooit getoond, bedankt daarvoor.
maar, als je dat echt meent, hoe kan je dan nog achter een staking staan waar 99% van de ondernemers het onschuldig slachtoffer van zijn? is het niet ongehoord het land plat proberen te leggen omdat er 1% klootzakken zijn die hun job niet serieus nemen en enkel en alleen uit zijn op maximaal gewin zonder enige consideratie voor de medemens?
't is ook sterk als je beweert dat unizo pleit voor die 1%, haal a.u.b. één artikel aan waarmee je dat kan bewijzen, ik heb daar geen weet van. weet niet of je aanwezig was op de links-rechts debatten aanwezig in het toneelhuis, ook daar heeft karel van eetveld duidelijk het standpunt verdedigd van de KMO en niet die van de 1%.

over vals, intellectueel oneerlijk en flauw gesproken!

Unizo en de twee maten en gewichten

Een voorbeeld:
Unizo is toch helemaal niet tegen de notionele intresaftrek? Integendeel...
(doch bezorgt het de kleinere ondernemer een relatief slechtere positie tov zijn multinational concurrent... Immers de werking van de regel verhoogt evenredig met het voorhanden eigen kapitaal)
Een ander voorbeeld:
Unizo is als de dood voor elke belastingsverhoging, niet?
Zelfs als het één is die de armste zelfstadingen en de middenzelfstadigen zou ten goede komen, maar de top 10% van de Unizo ondernemers (die ook de dienst uitmaken in het Unizo beleid, alsook het gros van de omzet van de Unizo leden uitmaakt), zwaar meer zou doen betalen, via de venootschaps belasting. (Nog niet eens iets over personenbelasting)
Ook de armere en middel zelfstadigen van Unizo worden door dat gebash op alles wat "belasting" betreft, zwaar in het zak gezet door hun eigen organisatie (--> Ideologische brainwashing: "belasting is altijd slecht, inherent immer te ontwijken waar kan": inkoor: "ahoe"... é voila uw lidkaar van Unizo in handen)
Hamvraag: Belasting? Ja! Maar voor wie en hoe?

Wat is ervaring met unizo dan? Durft u Unizo eens kritisch te benaderen en te zoeken naar antwoorden op vragen waar u nog niet heeft bij stil gestaan?

svdl, natuurlijk niet,

svdl, natuurlijk niet, volgens mij is er met de notionele intrestaftrek op zich niks mis, wel met het misbruik. als ik m'n spaarcentjes in m'n eigen bedrijf beleg, krijg ik daarvoor een soort intrest, en dat vind ik niet meer dan normaal, want ik neem ook een veel groter risico met m'n spaarcentjes dan m'n werknemers die hun centen op de bank zetten.
waar unizo zich wel duidelijk over uitgesproken heeft is dat de misbruiken moeten aangepakt worden.
't is maar hoe je het bekijkt natuurlijk, maar de vennootschapsbelasting is wat mij betreft hoog genoeg. belastingen zijn kosten, verhoog die en je verhoogd ook de kostprijs van hun producten, en dus ook van het eindproduct. of verhoog ze veel, en dan gaan ze aan outsourcing doen.
teveel ( belasting ) is inderdaad altijd slecht. voor bedrijven hier liggen de kosten over het algemeen hoger dan in het buitenland, niet zozeer door de lonen, maar wel de fiscale lasten. al is ook hier het verschil tussen wat de werkgever betaald en de werknemer krijgt toch wel erg groot.
maar 't is eenvoudig, zorg voor een eerlijke en doorzichtige belastingwetgeving, en het probleem is voor een groot deel opgelost.
wat unizo betreft komt mijn ervaring in elk geval absoluut niet overeen met de jouwe.

Het is heel simpel wat

Het is heel simpel wat vakbonden zijn: Vakbonden zijn gecontrolleerde oppositie. Zij krijgen maandelijks 10% door de overheid van hun budget. Dus wiens brood men eet,...
Unizo is de vakbond van de zelfstandigen. Zo simpel is het.

gecontroleerde oppositie

steve
unizo is een organisatie die de zelfstandigen vertegenwoordigd, en dan lijkt met me nogal logisch dat zij ook het standpunt van de zelfstandigen verdedigen, is daar iets mis mee? of ik begrijp niet waar je naar toe wil.
of unizo 10% van z'n budget van de overheid krijgt weet ik niet, al heb ik daar toch wel sterke twijfels over.
wat ik wel weet is dat de vakbonden van de werknemers door de werkgevers betaald worden, en dat lijkt mij veel vreemder.

Dat heb ik niet beweerd, ik

Dat heb ik niet beweerd, ik zeg alleen dat het bij vakbonden verweven zit met de overheid, dat stakingen georganiseerd worden en elke staker 10€ krijgt die dag voor een maaltijd + treinticket terugbetaald. Nuja, ik ben daar niet tegen, maar dat is de reden waarom vakbonden op dit tijdstip in de geschiedenis zo stil zijn ;-)

Blij dat dit ook eens gezegd

Blij dat dit ook eens gezegd wordt ...

Inkomen

Ik lees hier wel dat de enige parameter die men hanteert het (hoofd)inkomen is. Nu Met alle respect voor e problematiek, maar inkomen is nu juist de parameter die bij zelfstandigen tamelijk nietszeggend is. Daar is een hele financiëele tak voor opgericht genaamd Boekhouding die het feitelijke Inkomen zo laag mogelijk zal houden.

Waarmee ik echt niet wil zeggen dat er geen schrijnende verhalen tussenzitten maar als men enkel inkomen bekijkt, neem ik het toch met een korreltje zout.

Ik vermoed dat het klopt dat

Ik vermoed dat het klopt dat een stijgend aantal zelfstandigen binnen het huidige economische klimaat zwarte sneeuw ziet maar waar zijn diezelfde zelfstandigen die als het goed gaat afgeven op de vakbonden die de loonkost van hun 'helpers' de hoogte injagen en verder nergens voor deugen. Solidariteit komt van twee kanten en misschien is dat het risico om uit te willen gaan van de eigen vindingrijkheid en creativiteit om de kost te verdienen, wat niet wil zeggen dat een aantal intrede- en uittredemaatregelen de nodige versoepeling kunnen gebruiken. Ik vermoed dat voor een groeiend aantal mensen zelfstandige activiteit de kaart van de laatste kans trekken is. Sire, het gaat niet goed met uw gewone onderdanen.

armoede bij zelfstandigen

Armoede bij kleine zelfstandigen en ondernemers is wel degelijk een problematiek die aandacht verdiend. Welzijnszorg heeft tijdens de Werk armoede weg! campagne in 2009 en 2010 wel uitgebreid aandacht besteedt aan dit probleem. Dit in samenwerking met Unizo (en Tussenstap) én de vakbonden.
Als we armoede willen bestrijden als maatschappelijk onrecht, als schande voor de welvaartsstaat, dan moeten we de strijd voeren met een ruime coalitie, los van arbeidsstatuut.

Welzijnszorg heeft de voorbije jaren Efrem vzw gesteund als pilootproject, zij hebben baanbrekend werk verricht om deze problematiek onder de aandacht te brengen en te bestrijden. Daarnaast zijn de vzw's Tussenstap en Boeren op een kruispunt ontstaan. Beiden hebben ook mee de campagne van Welzijnszorg ondersteunt.

Armoede bestrijden moet hoog op de agenda staan van belangenorganisaties zoals Unizo en de vakbonden. Bij beiden beweegt er zeker iets, bij beiden kan het ook altijd nog beter. Welzijnszorg zal blijven meewerken om onze baseline 'Samen tegen armoedei!' te realiseren.

Dakloze middenstanders

Leo De Ley schetst een pijnlijke realiteit. Met het Antwerpse Daklozen Aktie Komitee (DAK) ontmoetten we steeds ex-middenstanders die van de maatschappelijke ladder donderden. Kleine kruideniers, kappers, beenhouwers, restauranthouders, een frituur uitbater... Mensen die dakloos werden zonder daar 'schuld' aan te hebben.

Het zijn vooral de kleine winkeliers die op het einde van de dag hun overschotten, zoals brood, gul aan de armsten schenken. De werkelijk grote 'ondernemers' van UNIZO laten door de politie de sociaal uitgeslotenen uit hun winkelstraten verjagen. Die 'visuele overlast' zou hun winstcijfers schaden. De lang bestaande brood bedeling voor het Centraal Station in Antwerpen werd aldus 'opgekuist'.

Het is een goed bewaard geheim. Alhoewel UNIZO er nu de aandacht op vestigt, heb ik de indruk dat de organisatie in de praktijk weinig geeft om die armen. Zoals ze dat niet doet voor kleine allochtone zelfstandigen. Ik denk dan aan de 'zwarte' café bazinnen die rond het De Coninckplein door de stad Antwerpen geviseerd worden en door UNIZO genegeerd.

Er moet meer aandacht zijn voor de kleine middenstand en haar armoede probleem. Vijftien procent leeft onder de armoedegrens.... Hun 'val' in de extreme armoede heeft met alle armen vergelijkbare oorzaken. En specifieke.

Specifiek zijn een niet aanwezige boekhouding, waarvoor ze de middelen niet hebben om deze door een professioneel te laten bijhouden. Bureaucratie waar in ze verzuipen. De druk van de supermarkten, grote ketens. Reclame. De nog steeds bestaande traditie om de vrouw in het zwart te laten meewerken omdat het aanwerven van een betaalde kracht onmogelijk is. Stress...

De minste tegenvaller betekend het einde. Ziekte, belastingen, niet te betalen leveringen, schulden bij de bank en elders, echtscheiding, medicatie en drankprobleem, chaos.... Het DAK ving regelmatig dergelijke daklozen op. Uit die hel raken is bijna onmogelijk.

Bovendien hebben kleine middenstanders nog altijd een zwakke sociale bescherming. Dat geldt trouwens ook voor beroeps journalisten die een leven lang als zelfstandige, freelance werkten.

Door de economische en sociale crisis zal de armoede ook bij de middenstand toenemen. Vooral de kleintjes hebben een gezonde sociale reflex. Ze staan dicht bij de mensen, hun klanten en hebben realiteitszin.

Het is vooral deze groep die uit eigenbelang en uit solidariteit met alle werkenden en uitkeringsgerechtigden aansluiting moeten vinden bij de arbeidersbeweging, de vakbonden. UNIZO is gezien haar ideologie niet hun beste waarborg. Het valt niet te ontkennen, historisch was een deel van 'de middenstand' een bondgenoot van rechts en extreem rechts. In de klassenverhoudingen bekleden ze een onduidelijke plaats. Een belangrijke reden voor de arbeidersbeweging en de linkerzijde om de kleintjes met daden bij te staan.

mooie geste

koen
maar het zijn wel de vakbonden die telkens weer alle zelfstandigen en bedrijven over één kam scheren, en dan verwacht je van hen solidariteit met de vakbonden? solidariteit met de werkenden is er al lang, vele - dikwijls familiale - bedrijven zijn solidair met hun werknemers, en soms zijn dat quasi familiebanden.
zolang de baas in de zaak rondloopt en alle gezichten kent, is die band er min of meer. worden bedrijven grootschalig, verdwijnt dat inderdaad heel snel. maar het overgrote deel van de bedrijven in belgie zijn gelukkig kleinschalig. en al zijn de lonen daar eerder lager dan in de grote bedrijven, de onderlinge band maakt dat mensen toch dikwijls liever daar werken in een familiale sfeer, en daar graag een beetje minder verdienen bijnemen.
maar een zelfstandige is niet voor niets een zelfstandige, die wil graag z'n eigen boontjes doppen. maar misschien konden als teken van solidariteit de vakbonden eens rekening mee houden bij hun acties, want nu worden al die kleintjes mee "gestraft" en voelen de schade dikwijls veel sterker dan de grote jongens die ze willen pakken. dat zou een mooie geste zijn.

eindelijk ook eens gezegd . . .

eindelijk ook eens gezegd ...

Zelfstandige arbeiders

@ Hans Delannoye, ik kan je volgen. ('Mooie geste'). Nochtans zijn vakbond acties zoals stakingen, gericht tegen dezelfde tegenstrevers die de kleine zelfstandigen in de tang nemen : de 1% en hun politieke lakeien, deze regering.

De kleine middenstanders zijn zelfstandige arbeiders die in deze kapitalistische maatschappij dicht bij de klassieke arbeidersklasse staan. Subjectief voelen de meesten dat niet zo aan. Ze vallen tussen wal en schip.

Wat niet belet dat bijvoorbeeld het ABVV meer dan blunderde toen het twee jaar geleden verklaarde : 'Zelfstandigen zijn collectieve fraudeurs'. Een onzinnige beschuldiging, waarmee àlle ondernemers gecriminaliseerd werden. De rijken en de vijftien procent die op de rand van de armoede overleefd.

Het ABVV dreef toen een wig tussen zelfstandige arbeiders en de divers samengestelde arbeidersklasse. In plaats van een bondgenootschap te zoeken drijft men aldus de zelfstandigen naar rechts en extreem rechts.

De vakbond waarvan ik lid ben was toen bijzonder populistisch : 'Iedereen die een beetje rondkijkt en de auto's ziet waar zelfstandigen vaak mee rondrijden, ziet ook dat je dergelijke wagens en huizen niet kan betalen met 18.000 euro per jaar'. De taal van het Vlaams Belang wanneer deze op allochtone 'profiteurs' mikt. (1)

De uitspraak kwam van Jef Maes, directeur van de sociale studiedienst van het federale ABVV. Hopelijk is het de mening van een man die op een andere planeet leeft. Mijn vakbond is trouwens wat betreft daadwerkelijke solidariteit met de armen beweging bijzonder karig. Het ACW / ACV toont meer engagement.

Ook de groep zelfstandigen is zeer divers van samenstelling. UNIZO richt zich in de praktijk vooral op de geslaagde ondernemers. Op 'bedrijven' en zelfs KMO's. Hun 'Tussenstap' geeft nuttige info. Met haar ideologie en politiek staat UNIZO echter niet aan de kant van de kleine zelfstandige arbeiders.

Dat braakliggend terrein opvullen is een taak van de arbeidersbeweging, de vakbonden, de linkerzijde. Die van haar kortzichtige en onwetenschappelijke visie moet genezen.

De reactie hier van Bert D'hondt van Welzijnszorg ('Armoede bij zelfstandigen') kan een vertrekpunt zijn. Welzijnszorg is een christelijke organisatie met banden met het ACW. (2)

1 - 'Fraudeurs' www.vandaag.be/binnenland/14750_abvv-zelfstandigen-zijn-collectieve-frau...

2 - 'Welzijnszorg' www.armoede.be

koen dat kan wel zijn, en ik

koen
dat kan wel zijn, en ik vergelijk dat met wat de amerikanen in vietnam deden, het hele land met agent orange besproeien zodat alles wat groeit stuk ging om de vietkong uit hun 'nesten' te roken. maar het was de hele bevolking die de klos was en in honger leefde. en dus schoten de middelen aan het doel voorbij.
zulke acties zijn dus niet echt opportuun, en werken eerder negatief, zowel qua impact als qua beeld.
de indertijd door ABVV aangehaalde beelden waren inderdaad nogal populistisch. maar het hele belastingstelsel bevorderd ook sommige van die toestanden. en als je liever met een dikke auto rijd dan belastingen betaald, zorgt het belastingsysteem ervoor dat dat kan. en er zullen dus wel wat zelfstandigen rondrijden met een dikke kar.
ons hele belastingstelsel deugd niet, verspillen wordt sowieso beloond, en besparen wordt afgestraft. daar kan ik een hele boom over opzetten, maar dat past niet in dit kader meen ik.
ik ben het echter niet met je eens als het over unizo gaat, unizo richt zich tot zijn leden, en het kan natuurlijk best (of het zal wel zo zijn) dat diegenen die onderaan de ladder staan niet nog eens het lidgeld kunnen ophoesten en daarmee wat minder in de kijker staan. maar unizo is wel degelijk bezig met het thema armoede onder zelfstandigen, en net zo goed met ontwikkelingshulp, het is geen zuivere vakbondsorganisatie. en dus maatschappelijk misschien veel breder bezig dan de vakbonden.
akties tegen bedelaars e.a. komen zeker niet van unizo, maar sommige lokale eenheden zijn inderdaad wat driester (en rechtser) dan anderen. anderzijds, zet een bedelaar voor je deur, en velen gaan je winkel voorbij. als je mensen met hun neus op de feiten drukt (in dit geval armoede) schrikt dat nu eenmaal mensen af, allicht een reflex van struisvogelpolitiek. dat zijn heel moeilijke thema's.

Advertentie