about
Toon menu

Een webinar over geo-engineering

maandag 24 augustus 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

The National Academies of Sciences (USA) publiceerde in februari een rapport – of beter: twéé rapporten - over de mogelijkheid om de klimaatverandering tegen te gaan met geo-engineering technieken. Het eerste rapport gaat over het verwijderen van CO2 uit de atmosfeer. Het tweede gaat over albedomodificatietechnieken: aërosolen in de stratosfeer brengen die het zonlicht reflecteren, om zo de aarde af te koelen. Deze rapporten werden onlangs in een webinar voorgesteld. De rapporten zelf kunnen ook gratis gedownload worden, zie:

http://nas-sites.org/americasclimatechoices/

Het uitgangspunt van het comité van de NAS: Tot nu toe nam men aan dat er twee oplossingen zijn voor het klimaatprobleem: mitigatie (het reduceren van broeikasgasemissies om de klimaatverandering af te remmen) en adaptatie (samenleving en ecosystemen aanpassen zodat ze beter bestand zijn tegen de klimaatverandering). Klimaatinterventie, oftewel geo-engineering is een derde oplossing. Het comité benadrukt dat klimaatinterventie geen alternatief is voor mitigatie en adaptatie. Echter, terwijl onze planeet een periode van klimaatverandering ondergaat zoals nooit eerder in de gekende menselijke geschiedenis, groeit de interesse in de mogelijkheid van opzettelijke interventie in het klimaatsysteem om de klimaatverandering tegen te gaan. Klimaatinterventie zou deel kunnen uitmaken van een portfolio van antwoorden op het klimaatprobleem. Maar 1. hiervoor moet er eerst meer onderzoek komen naar de verschillende klimaatinterventietechnieken en hun gevolgen en 2. klimaatinterventie kan pas toegepast worden nadat hierover een breed maatschappelijk debat gevoerd is. Klimaatinterventie moet gereguleerd worden, en de wetgeving hieromtrent moet tot stand komen in samenspraak met alle betrokken partijen.

Webinar

De eerste opmerking waarmee het webinar begon: de auteurs verkiezen de term “klimaatinterventie” boven “geo-engineering”. “Geo-engineering” geeft namelijk de indruk dat men precies en nauwgezet tewerk gaat en dat de gevolgen van de ingreep goed gekend zijn. En dit, zo benadrukken de auteurs, is allerminst het geval. We kennen weinig van het klimaat, en we weten nog minder wat er zal gebeuren als we atmosferische condities scheppen die zonder precedent zijn. Het is mogelijk dat het geneesmiddel erger is dan de kwaal, en dat de klimaatinterventie rampzaliger zal blijken dan de klimaatverandering zelf.

De tweede opmerking ging over de reden waarom er twee rapporten zijn in plaats van een. De twee voorgestelde oplossingen zijn namelijk radicaal verschillend. Het verwijderen en opslaan van CO2 pakt de oorzaak van de klimaatverandering aan: het vermindert de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer, en houdt relatief weinig risico in. Daartegenover staat dat de oplossing duur is, moeilijk op grote schaal toe te passen en dat de positieve gevolgen pas na lange tijd voelbaar worden. Albedomodificatie, de reflectiviteit van de aarde verhogen door aërosolen in de stratosfeer te brengen bestrijdt alleen de symptomen van de klimaatverandering, en houdt grote risicos in, die trouwens ten dele nog niet begrepen worden. De aërosolen tasten de ozonlaag aan, de aanpak is geen oplossing voor de verzuring van de oceanen en bovendien zouden de neerslagpatronen overal ter wereld beïnvloed worden – men weet echter niet in welke zin (bijv. Californië zou een nog grotere droogte te verduren kunnen krijgen, of het zou er juist meer kunnen gaan regenen). Albedomodificatietechnieken zijn echter goedkoper, gemakkelijker op grote schaal toe te passen, en het effect is na enkele jaren reeds merkbaar. Er is echter nog een nadeel: aangezien deze techniek enkel de symptomen bestrijdt zou het de mensheid kunnen doen concluderen dat we rustig CO2 kunnen blijven uitstoten. Waardoor de behoefte aan albedomodificatie jaar na jaar zou toenemen, een beetje zoals een patient in intensive care die continu aan de beademingsmachine moet blijven liggen om in leven te blijven. Indien de albedomodificatie plots zou worden stopgezet (bijv. vanwege een oorlog) zou dit onmiddellijk rampzalige gevolgen hebben.

De auteurs raden aan (niet verrassend) dat er meer onderzoek moet gebeuren, zelfs indien men momenteel niet van plan is om albedomodificatietechnieken te gaan gebruiken. Het is tenslotte altijd mogelijk dat het één of andere land, op eigen houtje, en niet gehinderd door hun gebrek aan kennis besluit om toch aan albedomodificatie te gaan doen. Als de nood hoog wordt, en de misoogsten elkaar opvolgen, dan kan er zoveel politieke en/of sociale druk ontstaan dat men tot grote risicos bereid is. En bij dit soort oplossing blijven de gevolgen nooit beperkt tot één regio of één land, er zullen steeds mondiale gevolgen zijn.

De auteurs willen ook de informatie verschaffen om het maatschappelijke debat op gang te brengen, omdat de keuze om geo-engineering toe te passen steeds door de samenleving zal moeten gedragen worden.

Mijn persoonlijke bedenkingen

Albedomodificatie

Nog losstaande van de gekende én ongekende negatieve gevolgen van albedomodificatie ben ik niet bijzonder opgezet met het idee om de aarde aan een soort permanent beademingstoestel te leggen, waarvan ze nooit meer kan worden losgekoppeld. Vandaar dat het hele albedomodificatie idee mij bijzonder gruwelijk voorkomt. Het lijkt mij een soort langgerekte doodsstrijd van de planeet.

Het is veelzeggend dat zulke oplossingen bespreekbaar worden in de wetenschappelijke wereld. In de jaren 90 wilden wetenschappers zelfs niet over adaptatie spreken. Nu is duidelijk dat de klimaatopwarming zover gevorderd is dat adaptatie hoedanook nodig zal zijn. Hetzelfde schijnt nu te gebeuren met klimaatinterventie: het idee wordt langzaam aan acceptabel.

CO2 verwijderingstechnieken

Hoe zit het met CO2 verwijderingstechnieken ? Deze aanpak lijkt al veel beter: het komt eigenlijk neer op het herstellen van het atmosferisch evenwicht naar pre-industriële niveaus. 

Er zijn verschillende technieken waaronder: het rechtstreeks verwijderen van CO2 uit de atmosfeer, of het opwekken van energie uit biomassa, waarna de CO2 uit de verbrandingsgassen wordt gefilterd en opgeslagen. Ook herbebossing en biochar (het gebruiken van houtskool ter bemesting van landbouwgronden, waardoor feitelijk meer koolstof wordt vastgehouden in de bodem) zijn mogelijkheden.

Tijdens het webinar werd de vraag gesteld: op welke schaal moeten zulke technieken worden ingezet om een substantieel effect te hebben op CO2 gehalte en globale temperaturen ? Antwoord: het is van dezelfde grootte-orde, of mogelijk zelfs nog groter, dan het vervangen van alle kolencentrales ter WERELD door een koolstofarm alternatief (zonne- en windenergie).

Dus, waar CO2 verwijderingstechnieken minder risico dragen is hier de kostprijs het enorme struikelblok.

Wie zal dat betalen ?

Ik vind dat deze kant van het probleem merkwaardig weinig belicht wordt: wie zal dit betalen ? Wetenschappers hebben misschien het gevoel dat deze vraag geen deel is van de probleemstelling. Zij houden zich bezig met technologieën, die ze proberen te optimaliseren naar energie- en materiaalverbruik, efficiëntie en kosten, en daar eindigt naar hun gevoel hun verantwoordelijkheid.

En toch is het de meest cruciale vraag. Ik zou zelfs zover gaan te zeggen dat er hier ook een soort ontkenning meespeelt, vergelijkbaar met de klimaatontkenning. Dat deze vraag niet gesteld wordt – laat staan beantwoord – is de reden waarom mitigatiemaatregelen voortdurend worden uitgesteld, en de reden waarom men nu half wanhopig over klimaatinterventie begint na te denken.

Eigenlijk zijn er maar 2 mogelijke antwoorden op die vraag:  

  1. De technologie wordt ingezet door, en onder leiding van de overheid. Dit betekent dat er een sterke overheid nodig is, en dat er aan iedereen zware belastingen worden opgelegd om deze technologie te bekostigen. Wie betaalt er dan ? Wij allemaal zullen moeten betalen voor de oplossing, ongeacht hoeveel wij hebben bijgedragen aan het probleem.
  2. Een tweede optie is om de oplossing over te laten aan de vrije markt. Maar dit is enkel mogelijk indien er een mondiale koolstoftaks wordt ingevoerd. Alleen hierdoor zullen privéinvesteerders hun geld steken in koolstofarme, koolstofneutrale en koolstofnegatieve technologieën. In dit geval zijn het de vervuilers die voor de oplossing betalen.

Is de vrije markt hiertoe in staat ?

Stel dat we in het omgekeerde geval waren, dat er een ijstijd dreigde door het lage CO2 gehalte in de atmosfeer. En dat de enige oplossing was om als een gek fossiele brandstoffen te gaan verbranden, door overal ter wereld kolencentrales te bouwen. Dan zou de reactie van de mensen waarschijnlijk zijn: dat lukt nooit. Ik ben ervan overtuigd:  Als de incentives er zijn, dan zal de ontwikkeling gebeuren, en misschien zelfs sneller dan we denken.

Dus het antwoord is: laat de economie zorgen voor de CO2 opvang en opslag. En de enige manier om dat te doen is door er een winstgevende business van te maken. En dit kan door een prijs te kleven op CO2 : een mondiale koolstoftax. Het is meer dan een politiek instrument. Het is een maatregel die de economie stabiliseert en in de juiste richting stuurt.

Als er een koolstoftaks wordt ingevoerd zal er trouwens vooral worden geïnvesteerd in mitigatietechnieken - precies wat er in het rapport wordt aangeraden -  en hierdoor zal er veel minder behoefte zijn aan klimaatinterventietechnieken. Men kan dan immers evenveel verdienen aan het verhinderen dat een ton CO2 wordt uitgestoten als aan het opvangen en opslaan van een ton CO2. En dat laatste is veel moeilijker te realiseren.

Als men keuze heeft tussen deze twee opties snap ik niet, SNAP IK NIET dat de vrije markt fundamentalisten zich zo tegen een koolstoftaks verzetten. Tenzij men natuurlijk gokt op optie 3: het permanente beademingstoestel voor planeet aarde.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

2 reacties

  • door Jean Van den Bosch op maandag 24 augustus 2015

    Toen ik het artikel begon te lezen, stelde ik mij reeds vragen. Bij het verder lezen zie ik dat je juist dezelfde vragen als ik ook stelt!!!! Ergens een knap geschreven artikel, waarbij je beide standpunten het "officiële" standpunt (IOPPC) en het niet "officiële" (NIOPPC) standpunt tracht in evenwicht te brengen. En waarbij je ook terechte vragen stelt over "leerling-tovenaars", die denken de wereld te redden. Een 20 à 30 jaar geleden was de oplossing om het gat in de ozonlaag te dichten, tanker-vliegtuigen in de lucht te sturen om methaangas te lossen. Hedendaagse "wetenschap" verwijt dat boeren "hun koeien" teveel methaan gas loozen. Wat is het nu feitelijk. Tot een jaar of 5 terug, kon eenieder publiekelijk de berekening van het gat in de ozonlaag, opzoeken. Deze is nu verwijderd. Ter informatie, ik ben wel iemand dat een wereld aan mijn kinderen en kleinkinderen wil geven die nog (meer) dan leefbaar is. Maar dan zal je de "internationale maatschappijen" dienen in te tomen (waar ik ook probeer, on-succesvol trouwens) aan mede te werken.

  • door Petra H op dinsdag 8 september 2015

    Beste Brigitte, ik zie dat je niet aan optie 3 hebt gedacht bij het zoeken naar 'wie moet dit betalen'? Waarom zou de overheid niet enkel de verantwoordelijken voor de klimaatsopwarming doen betalen? Het verbaast me ten zeerste dat je de vrije markt als oplossing naar voren schuift, dit in weerwil met de realiteit dat de oplossingen die de vrije markt naar voren schoof, zijnde ETS, voor geen verlaging van CO2 in de atmosfeer heeft gezorgd. Vind jij het OK dat bedrijven die hier gevestigd zijn hun uitstoot afkopen door de oorspronkelijke bevolking uit oerbossen te verjagen zoals met CDM wordt gedaan? Om dan de oerbossen te kappen en er plantages van te maken...Je bent voorstander van een koolstoftaks... en wie gaat dit introduceren, doorvoeren, controleren, bestraffen... als je geen sterke overheid wil?

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties