Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Langer werken? Hoe houden we dit vol?

We willen langer werken, maar hoe houden we het vol? Hoe vast zitten we aan onze eigen welvaart en groei? Hoe plaats je dat binnen de huidige globalisering en tegenover een economie die er vanuit ecologisch perspectief binnen 30 jaar helemaal anders zal uitzien? Dirk Holemans' bijdrage aan het debat 'We strike back' in de Vooruit.
vrijdag 3 februari 2012

Beste mensen,

Eerst en vooral wil ik de Vooruit feliciteren met dit prachtige initiatief en jullie allemaal voor jullie aanwezigheid. Ik ben daar zeer blij mee. Het is een teken van de vitaliteit van onze democratie, dat veel mensen willen bijdragen aan een grondig debat over de toekomst. Want daar gaat het natuurlijk over. Hoe zien we de toekomst van onze kinderen, van onze kleinkinderen?

En over kinderen gesproken: nog niet zo lang geleden vroeg Lisa, mijn jongste dochter, mij het volgende: "Papa, welke gsm had jij toen je twaalf was?" Waarop ik antwoordde dat het een heel duurzame was, nooit stuk was en ik toch gelukkig was.

Alle gekheid op een stokje, wat ik hiermee wil aangeven, is dat onze wereld een wereld in verandering is, en we dus er niet van mogen uitgaan dat de toekomst een herhaling is van het heden. Open staan voor verandering betekent ook zo goed mogelijk in kaart brengen welke uitdagingen onze toekomst mee bepalen.

Dat is ook wat ik met mijn korte inleiding wil doen: het debat bevruchten met een ecologisch langetermijnperspectief

Langer werken. Wie de media volgt en kijkt wat de dominante boodschap is van regeringen en internationale instellingen, hoort dat de enige oplossing uit de crisis erin bestaat dat we met zijn allen langer en harder zullen moeten werken. Alleen zo krijgen we de economische trein terug op de rails, houden we de verzorgingsstaat betaalbaar, enzovoort.

Mijn benadering hiervan is de volgende: binnen ons huidige systeem, ontwikkeld in de 20ste eeuw, is dit een zeer logische redenering. Maar we zitten ondertussen in de 21ste eeuw, en de huidige systeemcrisis toont dat ons huidige model ten einde loopt.

We staan aan het einde van een tijdperk: de komende 20 jaar gaan we meer veranderingen mee maken dan de hele voorbije eeuw. De op fossiele brandstoffen gestookte groei die rekent op onbegrensde natuurlijke grondstoffen en ondersteund wordt door het steeds maar verruimen van de geldvoorraad, is nu tot een einde gekomen. De grenzen van een op krediet gevoede economie vallen samen met de grenzen van goedkope fossiele energie en vlot beschikbare grondstoffen. Mocht u op zoek zijn naar de uitdaging van uw leven, wel u hebt ze bij deze gevonden!

Ik wil nu in vijf korte punten dit toekomstbeeld onderbouwen, elk punt start met een titel en eindigt met een slotzin.

1. The sky is the limit, of omgekeerd

Wat gebeurt er als we braaf doen wat ons men wil opleggen: namelijk allemaal harder en langer gaan werken? Het antwoord is in feite heel eenvoudig, dan gaan we met zijn allen meer goederen en diensten produceren, die op hun beurt ook geconsumeerd moeten worden.

En dan heb ik het nog niet over de jaarlijkse stijging van de productiviteit, die maakt dat we met een gelijke hoeveelheid werk almaar meer gaan produceren. En tot op heden is dergelijke groei steeds gepaard gegaan met een toenemend gebruik van grondstoffen en energie. Er is geen enkel bewijs dat een stijgende eco-efficiëntie kan toelaten om nog meer te produceren en tegelijk de planeet minder te belasten.

Beste mensen, je hoeft geen genie te zijn om tot volgend besluit te komen: almaar meer uren werken, meer goederen en diensten produceren en dus meer consumeren, is onmogelijk op een eindige planeet. We overschrijden nu al de draagkracht van de planeet, we verbruiken al zoveel grondstoffen en energie dat we anderhalve planeet nodig hebben.

Sinds de Tweede Wereldoorlog is de wereldeconomie vijf keer groter geworden. En een jaarlijkse groei van amper 1 procent betekent dat de wereldeconomie nog eens met de helft zal toenemen tegen 2050. Denken we nu echt dat dit kan op een eindige planeet?

Je kan je huis een beetje overbelasten door bijvoorbeeld een tuin op je dak te maken, je kan nog een beetje meer overdrijven en er een zwembad op plaatsen, maar er komt een punt, misschien met de jacuzzi erbij, dat de boel instort.

Slotzin: the sky is not the limit: maar de limiet ligt vlakbij aan de horizon.

2. Rijker maar ook armer

De laatste decennia is onze welvaart, onze materiële rijkdom alleen maar toegenomen en toch zijn we hier in de westerse wereld geen haar gelukkiger op geworden. Integendeel zou ik bijna zeggen, meer en meer mensen kunnen niet meer mee in de dagelijkse ratrace, geraken uitgebrand door te hard te werken, laten zich meeslepen in overconsumptie en eindigen met een schuldenberg. Dit leidt tot de fundamentele vraag: wat is het doel van onze economie, waarom moet het almaar meer zijn?

Onderzoek wijst uit dat van zodra het gemiddelde inkomen van burgers in een land boven de 15.000 dollar ligt, het weinig uitmaakt of dat land later nog rijker wordt. Wat wel belangrijk is, is de onderlinge ongelijkheid. Dit maakt het verschil. De World Business Council for Sustainable Development wijst bijvoorbeeld in haar rapport Vison 2050 er op dat terwijl in de VS het BNP sinds 1980 toenam met 60 procent, mensen er nu zelfs gemiddeld iets minder gelukkig zijn dan toen.

En ook in eigen land schreef de econoom Geert Noels eind vorig jaar een opmerkelijk opiniestuk onder titel 'Mag het wat trager, alstublieft?' Zijn analyse, die we vroeger enkel maar bij ecologische denktanks vonden, krijgt nu gehoor bij deze vermogensbeheerder: "de huidige vorm van groei is niet duurzaam, want gestoeld op schulden die het gevolg zijn van overconsumptie en niet van productieve investeringen".

Noels pleit voor een economie op mensenmaat en wil dat meer mensen meedoen aan het economisch proces. Dit wordt voor hem mogelijk als de samenleving en de productie vertragen. Het is mogelijk te leven met minder volume en toch meer kwaliteit. Voor de econoom is dit een optimistisch verhaal van meer levenskwaliteit en arbeidsparticipatie. Wat haal ik hieruit?

Slotzin: harder werken en meer consumeren, maakt ons niet gelukkiger, waarom er dan naar streven?

3. Werken aan de tijd

Niet alle noden in onze samenleving worden vervuld door de markt, en dat is maar goed ook. Heel wat zaken verbonden met ons geluksgevoel zijn verbonden met zogenaamde niet-economische activiteiten als zorgen voor elkaar, zelf dingen maken.

Maar daar hebben we dus tijd voor nodig, autonome tijd naast de betaalde job. Want we zitten in een periode van sterke vergrijzing én de geboorte van heel wat kinderen, vooral in de grote steden. Welnu, het is onmogelijk om al de zorg voor deze generaties te professionaliseren en te betalen. Dan pas zou onze verzorgingsstaat onbetaalbaar worden!

Maar als iedereen langer en harder moet werken, wie gaat er dan voor de kinderen zorgen als ze eens een week ziek zijn, en wie geeft er mantelzorg aan de ouderen?

Slotzin: meer werken leidt tot meer koopkracht, maar niet alles is te koop.

4. Welkom in de eindige wereld

Heel ons economisch model steunt op de idee van goedkope en vlot beschikbare aardolie, op het voortdurend en permanent kunnen invoeren van grondstoffen van over heel de wereld. Dit schraagt ons model waarin we nu het debat voeren over langer werken.

Zo heeft het Wereld Energie Instituut in haar rapport van 2010 duidelijk aangegeven dat we in de periode van peak oil zitten: vanaf nu krijgen we te maken met het omgekeerde van vlot beschikbare en goedkope olie. Ook heel wat grondstoffen zullen schaarser en schaarser worden.

Dat gaat dan niet alleen over gekende metalen als zilver of nikkel, maar ook zeldzame aardmetalen die maken dat onze gsm en de zonnepanelen op ons dak functioneren. Maar het gaat ook over fosfor, dat we massaal uit de grond halen om kunstmeststof te fabriceren, zonder dewelke ons voedselsysteem stil valt.

Welnu: Europa heeft geen grondstoffen. En de landen die ze wel hebben zoals China beginnen ze nu zelf te gebruiken en de export te verminderen.

Dit plaatst heel wat vraagtekens bij de huidige invulling van onze kenniseconomie, waarbij altijd gesteld wordt dat onze hersenen onze enige grondstof zijn, en we dus daarin moeten investeren om onze welvaart op peil te houden. Welnu, de paradox is natuurlijk dat die hersenen nog amper ingezet zijn geworden om een economie op poten te zetten die het dan met veel minder van die andere grondstoffen en energie kan doen.

Volgens cijfers van de Nationale Bank stegen tussen 2000 en 2010 zowel de loonkosten als de kosten voor grondstoffen. De stijging van de loonkosten (32 procent) bleef echter ver onder de stijging van de grondstofkosten (155 procent) en de energiekosten (188 procent).

Een efficiënt en duurzaam gebruik van grondstoffen, maar ook de creatie van meer toegevoegde waarde zodat het aandeel van de grondstofprijs in het productieproces zakt, is voor onze bedrijven van groter nut dan een provocatief debat over de loonindexering.

Slotzin: een echte kenniseconomie van de toekomst werkt aan een grondstofarme economie in een fiscaal gunstig regime, waar energie en grondstoffen zwaarder dan nu belast worden en arbeid veel minder, zodat het loont jobs te creëren en het milieu te sparen.

5. Het klimaat zal niet wachten

Recent werd aan CEO's van 200 topbedrijven wereldwijd gevraagd wat zij zien als de belangrijkste uitdaging voor de toekomst, zowel qua ernst als urgentie. Welnu, ze kwamen uit bij de klimaatwijziging. Een debat over een hervorming van onze economie, over jobs en investeringen, zonder dat deze uitdaging centraal zet, is een non-debat. Heel concreet betekent dit: welk model van productie en jobcreatie zal ons toelaten om de uitstoot van broeikasgassen met 90 procent te verminderen tegen 2050?

Slotzin: een debat over economie gaat ook altijd over de toekomst van de planeet.

Beste mensen,

We moeten dus dringend het debat verdiepen en anders ijken.
Het gaat niet alleen over hoe lang we moeten werken, maar vooral aan welke toekomst we willen werken. Het gaat niet alleen over onze job in de productiefabriek, maar ook over wat we dan produceren. Gaat het over goederen die we nodig hebben, of goederen die goed in de markt liggen?

In het debat gaat het dan niet alleen over hoeveel jobs we kunnen creëren, maar ook hoeveel jobs we willen herverdelen. Het gaat dan niet alleen over hoe lang we moeten werken, maar ook over hoe lang we de aarde nog een toekomst geven.

Dit maakt dat in het huidig debat dé basis van alle welvaartscreatie ontbreekt! Want zonder een gezonde planeet aarde valt er geen enkele meerwaarde meer te creëren.

We staan voor de transitie van een fossiele brandstofgestookte groeieconomie naar een economie die zich voegt naar de grenzen van de eindige en kwetsbare planeet aarde. We zitten op ongekend terrein met harde grenzen aan vlot beschikbare energie, grondstoffen én kredieten.

Deze situatie vergt de inzet van alle creativiteit waarover we beschikken, zo hebben we nood aan nieuwe ondernemers die producten en diensten ontwikkelen voor dit nieuwe tijdperk, aan politici die nieuwe vormen van beleid op de sporen zetten waarbij de toekomst centraal staat, aan visionairen die kwaliteit van leven een nieuwe invulling geven. En of het nu in de woningbouw, de energieproductie of de voedselteelt: er liggen kansen voor het grijpen.

Tot slot Ik heb alle begrip voor mensen die in verantwoordelijke posities er voor zorgen dat het huidig systeem niet ineenstort, maar willen ze verantwoord bezig zijn dan moeten ze tegelijk ook de transitie naar de ecologische samenleving van morgen voorbereiden.

Die toekomst ziet er goed uit, als we samen werk maken van een welvaartstaat die minder steunt op steeds meer consumeren en produceren, maar weer vertrekt van de vraag van wat zin en betekenis geeft in ons leven, van de vraag: waarvoor doen we het?

Dirk Holemans

Dirk Holemans is coördinator van de ecologische denktank Oikos.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

14 reacties

  • door Jan Van Beneden op vrijdag 3 februari 2012

    Misschien een grote oproep houden om nu al langzamer te gaan werken ...

  • door Bezorgd op vrijdag 3 februari 2012

    De wortel van alle kwaad is zonder enige twijfel de ongeremde foklust van de mens. Als er nu bijvoorbeeld slechts 1/5 van de huidige wereldbevolking op de aardkloot zou leven dan zouden al die problemen een heel stuk minder zijn of al helemaal niet bestaan. Ik snap ook niet dat er anno nu nog mensen zijn die nóg meer kinderen op deze overvolle planeet zetten. Dat is schandelijk egoistisch, wat voor toekomst gaan die kinderen tegemoet? Om nog over de toekomst van de planeet te zwijgen. Ik kan alleen heel blij zijn dat ik aan het eind van mijn leven zit en niet aan het begin.

    • door Bennie Janssens op zaterdag 4 februari 2012

      Er is een wisselwerking tussen bevolkingsgroei en consumptiegroei, maar de consumptiegroei is op dit moment de grootste factor voor het overschrijden van de draagkracht van de aarde. De bevolkingsgroei vertraagt, terwijl de consumptie per persoon exponentieel blijft stijgen. De kracht van exponentiële groei wordt vaak onderschat. Met een economische groei van 3% per jaar ontstaat na 47 jaar een economie die 4x zo groot is. Stel dat je heel optimistisch de impact op de planeet via technologische innovaties met de helft kan reduceren, dan blijft er nog altijd een verdubbeling van de impact over. De westerse bevolking heeft nu al gemiddeld vier planeten nodig om zijn levensstijl voort te zetten. Een hypothetische reductie tot 1/5 van de wereldbevolking met een westerse levensstijl en voortgezette economische groei zou dus al heel snel op nieuwe grenzen stuiten. Het bevolkingsgroei vraagstuk mag echter niet genegeerd worden. Belangrijke factoren om de bevolkingsgroei te remmen: onderwijs, voorlichting vrouwenemancipatie, vrede, sociale voorzieningen, gezondheidszorg, basisinkomen, economische onafhankelijkheid, bestrijding van christelijk fundamentalisme.

  • door TDW op vrijdag 3 februari 2012

    Europa geen grondstoffen?

    Steenkool, gas, olie, goud, uranium, ijzer, zilver, bauxiet, hout ,... vind je voldoende hier. Het enige minpunt is dat het soms economisch onrendabel is om ze te ontginnen.

  • door zoedt op vrijdag 3 februari 2012

    [title]Teleurstellend… Veel rond de[/title] Teleurstellend… Veel rond de pot draaien, maar geen enkel concreet voorstel… De zoedte denktank geeft wat ideeën … ivm kadastraal inkomen, lonen,boetes, leger , huwelijk, pensioenen… en basisinkomen… Zoedt… via facebook

    • door Bennie Janssens op zaterdag 4 februari 2012

      De oproep van Dirk Holemans aan bestuurders (en stemmers), om niet te blijven denken in termen van economische groei lijkt me zeer concreet en dringend nodig. De Zoedte Denktank heeft interessante ideeën, maar de vraag is of ze goed doordacht en realiseerbaar zijn. Zonder een omslag in het economisch denken zal er in ieder geval niets van in huis komen.

    • door catteeuw op zaterdag 4 februari 2012

      Het geeft een schets van de omgeving waarin het zal moeten gebeuren zonder de manageriale pretentie te hebben om dat nu al concreet en voor iedereen te bepalen. De oplossingen zijn zo talrijk als er mensen zijn. Ik vind deze tekst al oneindig realistischer dan alle groei-orakels die bijna dagelijks in de poppenkast verschijnen. Kijk naar Cuba na de val vd technocratische economie vd Sovjet Unie. Of "the good life". Of de honderden keren in de geschiedenis dat maatschappijen hun biotoop hebben opgevreten.

      De oplossingen die u geeft zijn allemaal van nationale-monitaire aard. Geld is een medium, het heeft geen eigenlijke fysische waarde. Als de productie stilvalt, als autos niet meer renderen, als privé woningen niet meer opgewarmd kunnen worden,... welke waarde zal dat geld hebben? Welke waarde heeft een autofabriek die geen autos kan bouwen? Wij danken onze welvaart aan het recht om zomaar olie te krijgen in ruil voor ons gedrukte geld (via dollars). Omdat we reeds decenia nogal moordzuchtig omgaan met onze zaken partners en de bevolking in het midden oosten zijn ze nu eindelijk goed bezig met zich los te maken van onze monitaire/militaire hefbomen. De sancties op de olie bourse van Iran zijn een wanhopige poging om de waarde van ons papier-geld hoog te houden. Buiten een nucleaire oplossing is de spoedige val van het westerse imperium een zekerheid als de dood.

      Welke waarde heeft het monitaire systeem als het afhankelijk is van de perceptie van de mensen die er op een bepaald moment alleen maar verlies aan doen? Welke waarde hebben de miljoenen van bvb Luc Dehaene (een commissie voor het perverteren vh democratisch-kapitalisme) als de beschikbaarheid van grondstoffen en het transport van goederen stilvalt? Waarom zouden mensen zich nog bezig houden met geld verzamelen als dat enkel het ego van een CEO vertegenwoordigd en niet inruilbaar is voor iets dat men wil of nodig heeft?

    • door Le grand guignol op zaterdag 4 februari 2012

      [ Het stukje dat hieronder volgt heb ik elders al een keertje op DWM gepost en heeft betrekking op een basisinkomen als noodzakelijke voorwaarde om, binnen een kapitalistisch systeem, tot democratie - als een permanent proces - te komen. Gelijkheid is immers een basisvoorwaarde voor een democratie en geen doel van democratie. Ik heb zelf geen Facebook account en ga die ook niet aanmaken. Vandaar dat ik niet over info beschik omtrent de inhoudelijke denkoefeningen van uw denktank. ]

      Wist u dat 'dèmokratia' (democratie) in het 'oude' Griekenland een pejoratieve betekenis had en doelde op het anarchistische element dat als het ware in de aristocratische steden werd binnengeloodst op het ogenblik dat de massa ('demos') de mogelijkheid kreeg om politieke beslissingen te nemen, al dan niet, via representativiteit door hun leiders, de zogenaamde 'demagogen'!? Daarnaast bestond er in het 'oude' Griekenland wel een positieve benadering met betrekking tot politieke gelijkheid, namelijk: 'isonomia', i.e., 'gelijke rechten en vrijheden(!)'. 'Gelijke vrijheden' omdat voordien de Grieken aan de politieke besluitvorming konden deelnemen omdat ze over voldoende 'aergia', i.e., vrije tijd, beschikten om er zich mee bezig te houden. Het middel dat het mogelijk maakte om zelf over die 'vrije tijd' te beschikken was slavernij.

      De huidige vraag van de (Europese) bevolking naar meer democratie ('dèmokratia') is in wezen een vraag naar meer 'populisme' en tegelijkertijd een vraag naar meer 'isonomia'. De pejoratieve connotatie die 'populisme' heden ten dage heeft is te vergelijken met de pejoratieve connotatie van 'dèmokratia' bij de Griekse aristocratie. Een negatieve connotatie omdat vanuit het standpunt van de Europese aristocratie, i.e., de politieke elite, meer 'populisme' oftewel meer inbreng vanuit en meer participatie door 'het volk' het risico vergroot dat de heersende macht in het gedrang komt. De vraag naar meer 'isonomia' heeft op zijn beurt te maken met de gevolgen van het (neo)liberale kapitalisme. 'Isonomia' en (loon)slavernij zijn maar moeilijk met elkaar te combineren. Het (neoliberale) kapitalisme heeft daar iets op gevonden: iedereen beschikt over een juridische 'isonomia', i.e., gelijke rechten maar ook plichten, terwijl de financiële, materiële en bijgevolg ook sociale ongelijkheid gelegitimeerd worden op basis van een kapitalistische marktwerking, die overigens een mate van ongelijkheid nodig heeft om te kunnen functioneren. Een kapitalistische democratie legitimeert als het ware, met steun van de bevolking(!), de (sociale) ongelijkheid en uitsluiting die het zelf creëert. Desgevallend zijn de idealen van de 'occupy-movement' en de 'Indignados' ontzettend belangrijk: enerzijds streven zij naar een vorm van directe democratie - een vorm van 'populisme' (cf. 'dèmokratia') - en anderzijds stellen ze het kapitalisme in vraag vanuit een pleidooi voor een effectieve 'isonomia' oftewel effectief 'gelijke vrijheden'. Binnen het kapitalisme is dat, althans naar mijn mening, enkel mogelijk wanneer er sprake is van een geïndexeerd minimuminkomen dat iedereen in staat stelt om zich aan de loonslavernij te kunnen onttrekken. Dat geïndexeerd minimuminkomen dient bijgevolg gelijkgesteld te worden met het geïndexeerde minimumloon. Voor alle duidelijkheid, dit wil zeggen dat iemand die voltijds tewerkgesteld wordt aan het minimumloon eigenlijk zijn inkomen verdubbeld: minimuminkomen + minimumloon. Zoiets is verre van utopisch en perfect te realiseren op nationaal, supranationaal of zelfs mondiaal niveau. Niettemin zal de tegenstand van de politieke, financiële en businesselite heel groot zijn omdat een geïndexeerd minimuminkomen dat op iedereen van toepassing is, binnen een kapitalistisch systeem, de enige mogelijkheid verschaft tot een directe democratie. Volgens een aantal personen die aan de G1000 hebben geparticipeerd bestond/bestaat er een consensus op vlak van het minimuminkomen. We zullen zien wat er in maart/april uit de bus zal komen wanneer de resultaten van die G1000 gepubliceerd worden. Indien het minimuminkomen er komt is het, althans naar mijn mening, wel belangrijk dat het geïndexeerd en gelijkgesteld wordt aan het minimumloon (ca. €1130 netto/maand voor een alleenstaande) opdat de hiërarchische stratificatie van het kapitalisme kan tegengewerkt worden en op die manier kan bijdragen tot de 'vrije tijd' die volgens de Grieken nodig was voor een 'echte' democratie. Voor alle duidelijkheid: ik ben me er terdege van bewust dat mijn argument voor een geïndexeerd minimuminkomen voor een gedeelte voortspruit uit idealisme, maar dat wil niet zeggen dat we het niet zouden mogen/kunnen overwegen.

      Interessante bronnen:

      * Canfora, L. (2005). Democracy in Europe: A history of an ideology (vert. Simon Jones). Oxford, UK: Wiley-Blackwell. [ http://eu.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-1405111313.html ] * Rancière, J. (2007). Hatred of democracy (vert. Steve Corcoran). London, UK: Verso. [ http://www.versobooks.com/books/385-hatred-of-democracy ]

  • door Le grand guignol op zaterdag 4 februari 2012

    Volgens de Amerikaanse superinvesteerder Jim Rogers, "de man die in januari 2008 aankondigde dat de Amerikaanse banken failliet gingen, en in Agenda 2010 zei dat het moment naderde waarop Europa niet meer van zins zou zijn om zwakke Eurolanden blijvend te steunen", zal de groene beweging, die onder meer pleit voor duurzaamheid, in de toekomst aan impact verliezen: "Mensen zullen meer bezig zijn met overleven, met ademhalen, dan zich af te vragen hoe schoon de lucht is". (cf. http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2011-2012/agenda-2012.html ).

    Rogers blijft daarmee wel binnen de lijntjes van zijn neoliberale kapitalistische marktmodel denken. Volgens hem zijn overheden, of ze nu competent zijn of niet, sowieso machteloos om het welzijn van de burgers te garanderen. Hij voorspelt, vanuit zijn perspectief als superinvesteerder, een mondiaal sociaal en ecologisch bloedbad: "That's the market". Zou het kunnen dat het clubje investeerders dat, blijkbaar tegen beter weten in, het primaat van de markt blijft verkondigen veel gelijkenissen vertoont met de psychopaten die gecolloqueerd worden om de maatschappij tegen hen te beschermen?

    De bovenvermelde voorspellingen van Rogers zijn uitgekomen. Niet echt verwonderlijk natuurlijk omdat die superinvesteerders binnen het huidige systeem aan de touwtjes trekken. Het doet me denken aan het boek van Susan George (1999): 'The Lugano report".

    * George, S. (1999). The Lugano report: On preserving capitalism in the 21st century. London, UK: Pluto Press. [ http://www.tni.org/archives/books_lugano ]

    • door catteeuw op zaterdag 4 februari 2012

      Volgens de Europese wereldkampioen tijdverlies Pieter-Jan Catteeuw, "de man die in aankondigde dat de Amerikaanse banken failliet gingen, en zei dat het moment gekomen was waarop Europa niet veel meer dan een failliete bank was", zal de groene beweging, die onder meer pleit voor duurzaamheid, in de toekomst aan populariteit winnen: "Mensen zullen meer bezig zijn met hun omgeving, overleven en ademhalen, dan luisteren naar de opinies van omhooggevallen Amerikaanse managers.

    • door hans d op zondag 5 februari 2012

      de impact van de groene beweging zal inderdaad afnemen, en dat is ook de bedoeling. want als deze beweging haar vooropgezet doel bereikt, heeft ze geen reden van bestaan meer. het is duidelijk dat deze beweging iets in gang gezet heeft. oh ja, ik weet ook wel dat veel bedrijven het doen voor het imago, maar ondertussen heeft het milieu er toch maar baat bij. als ik denk aan b.v. onze rivieren in de jaren 80, en ik zie ze nu, zie ik dat er een positieve invloed is geweest, en daar ben ik hen dankbaar voor. en dus in zoverre denk ik ook dat ook deze voorspelling van rogers zal uitkomen. wat hij zegt over de overheden is helaas maar al te waar, zij zijn niet in staat hun stempel te drukken op wat er rondom ons gebeurt, het is vooral de macht van het geld die regeert. de enige landen waar de overheid echt z'n stempel kan drukken op de maatschappij, zijn dictaturen als noord-korea, maar dat is nu ook niet direct de richting die ik zou willen uitgaan.

  • door Ben Benieuwd op zaterdag 4 februari 2012

    Sinds de tweede wereldoorlog zit de wereld in een steeds sneller draaiende draaikolk, een niet te stuiten groei op allerlei gebied. Door het "gebrek" aan wereldwijde slachtpartijen en steeds beter wordende medische kennis kon het mensdom zich onverbreideld vermenigvuldigen. Dit heeft zijn consequenties op de kaalslag van onze planeet en de leefbaarheid ervan. Massale ontbossing, pollutie, afvalbergen bezorgen de aarde een chronische en wellicht terminale ziekte. De bevolkingsexpantie leidde tot ongeziene migratiestromen en etnische conflicten. De technologische vooruitgang leidde aanvankelijk tot verbetering van de levenskwaliteit, maar zorgde ook een toename van de werkgelegenheid, althans in sommige werelddelen. De economie draaide op volle toeren, de consumptie steeg hand over hand en het verdiende geld stroomde rijkelijk. Maar we zijn aan het eind van de groei gekomen, chaos dreigt. Zij die hameren op nog meer groei, nog langer werken, steunen op een economisch model dat niet meer klopt. En, zo vraag ik me dan af, waar gaan die enorme winsten aan de top eigenlijk naartoe ? Hoe kan die rijkdom opgepot blijven in de kluizen van enkelen, zonder dat wie ervoor gezorgd heeft er ooit nog een greintje van zal kunnen smaken ? Er kan aan gewerkt worden, een echte "New World Order" maar dan in een ander, niet commercieel objectief. De maatschappij moet (wereldwijd) herschapen worden om (over)leefbaar te worden. En dat begint met een stop aan de bevolkingsgroei. Een geboortestop of ernstige beperking is een eerste vereiste want enkele miljarden meer kan de aarde niet aan. Een economisch model dat niet op winst voor de top maar op winst voor allen gebaseerd is moet bedacht en op poten gezet worden. Een re-educatie van iedereen die het huidige systeem gewend is dringt zich ook op. Werken ja, maar met het doel zich niet individueel te verrijken. Klinkt het als "communisme" ? Misschien wel maar ik zie het eerder als "common sense". Helaas is het hoogstwaarschijnlijk ook utopisch, want de macht om te veranderen ligt in handen van het grootkapitaal, de wereldleiders, de religies, geen van hen die ooit hun macht zal willen opgeven om de wereld te redden.

    • door catteeuw op zaterdag 4 februari 2012

      ... hoe meer mensen, hoe goedkoper ze zijn maar hoe duurder het onderhoud wordt.

  • door Cornelia Patou op zondag 5 februari 2012

    Ik wil graag eens reageren tegen de veronderstelling dat mensen met "een bureaujob" het gemakkelijker hebben dan mensen met zwaar fysiek werk en dus gemakkelijker langer kunnen werken... Wees maar eens universitair, één van de laatst bijgekomen personeelsleden, zonder inspraak in het beleid, geëvalueerd op quota en houding t.o.v. het beleid én minimum op de inhoud van je werk, enkel gezien als uitvoerder en belaagd door "goedkopere" bachelors die "toch even goed" de job kunnen doen! Ik kan je verzekeren dat de frustratie, stress en angst om de job te verliezen op den duur enorm invaliderend werken!

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties