about
Toon menu

Recordaantal langdurig zieken: tijd om de arbeidsmarkt grondig te hervormen

Vorig jaar zaten 392.000 mensen langer dan een jaar ziek thuis. De huidige arbeidsmarkt maakt ziek.
vrijdag 14 april 2017

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Eind vorig jaar telde ons land bijna 392.000 mensen die meer dan een jaar ziek thuis zaten. Dat was opnieuw een stijging met 20.000 in vergelijking met een jaar eerder. In tien jaar tijd is het aantal zieken met 70 procent gestegen. Sinds het begin van deze regering in 2014 kwamen er 70.000 langdurig zieken bij.

Voor het eerst zijn er in België meer mensen ziek dan er werkzoekende werklozen zijn met een uitkering (363.054 in december). Als je alle ziekteuitkeringen en werkloosheidsvergoedingen optelt, kom je aan 1.043.000. Om dat cijfer wat in perspectief te plaatsen: eind vorig jaar waren er 3.493.000 werknemers in loondienst. Slechts 2,17 miljoen van hen werken voltijds.

Bij de langdurig zieken vormen de 55-59-jarigen de grootste groep. Bijna een derde van de langdurig zieken lijdt aan een psychische stoornis. Het aantal dertigers dat kampt met een burnout is in 5 jaar tijd verdubbeld.

Het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (Riziv) wijst zelf twee belangrijke oorzaken aan van de stijging. Ten eerste groeit het aantal oudere werknemers. Doordat de uitweg richting onder meer het brugpensioen werd afgebouwd, duiken zij steeds vaker op in de ziektestatistieken. Ten tweede nemen de psychosociale ziektes de vorm aan van een epidemie.

Het is moeilijk om uit de cijfers algemene conclusies te trekken, maar het lijkt er wel op dat er sprake is van communicerende vaten. Deze (en vorige) regeringen zette het mes in vervroegde uitstapstelsels en in het tijdskrediet wat zich meteen vertaalt in een stijging van het aantal langdurig zieken.

Dergelijke verschuiving zien we ook bij de strengere regels voor jonge werkzoekenden. Tienduizenden jongeren verloren hun wachtuitkering en dat is één van de redenen dat het aantal leefloners vorig jaar steeg met bijna 10 procent. In totaal zijn er nu 125.000 mensen die een leefloon krijgen in België.

De federale regering besliste vorige maand om voortaan sancties op te leggen aan langdurig zieken. Wie niet helemaal in orde is met alle administratieve verplichtingen verliest 5 procent van de uitkering. Wie een re-integratiegesprek mist, ziet 10 procent van de uitkering afgaan.

Het is een vorm van verscherpte controle en bestraffing die ook al bestond bij de leefloners en werkzoekenden. Alles samen gaat het om bijna 1,2 miljoen Belgen die onder dergelijk controlesysteem leven met verregaande inbreuken op de privacy, een sfeer van verdachtmaking, stigmatisering en bestraffing zonder recht op verdediging.

Uit al die cijfers blijkt dat er iets grondig fout zit aan de arbeidsmarkt die steeds meer mensen ziek maakt of naar de marges van de maatschappij duwt. Mochten we er in slagen om alle werk te verdelen over de mensen die nu een uitkering krijgen dan zou de werkweek kunnen zakken tot 26u. Dat is nog een overschatting want een aanzienlijk aantal jobs wordt nu besteed aan dat controlesysteem en aan de ondersteuning van mensen die het te druk hebben (denk aan de dienstencheques, naschoolse kinderopvang, etc).

De automatiseringsgolf, de precarisering, de explosie van het aantal langdurig zieken en de hardnekkige werkloosheid leiden tot één conclusie. De manier waarop we werken (en niet-werken) moet grondig herdacht worden.

De arbeidstijd kan makkelijk naar beneden (gedeeltelijk gefinancierd door dalende ziekte- en werkloosheidsvergoedingen). Het Zweedse experiment met de 30-urenweek bewijst dat dat een impact heeft op de gezondheid van de werknemers. Het tijdskrediet moet stevig versterkt worden in plaats van afgebouwd. Het vernederende en dure controlesysteem mag naar de prullenmand. Die hervormingen zouden mensen de kans geven om regelmatig rustpauzes in te lassen in hun sowieso al veel meer ontspannen loopbaan.

Het is belangrijk om te beseffen dat het hier niet eens gaat om revolutionaire ingrepen, maar gewoon om een rationele herverdeling van de bestaande middelen.

reacties

7 reacties

  • door Bert op vrijdag 14 april 2017

    Het Zweedse model van 30-urenweek heeft geen kans van slagen. Begin jaren 90 was er de 40-urenweek. Om het aantal werklozen omlaag te halen en extra jobs te creëren werd eerst de 38- en nadien de 36-urenweek ingevoerd met behoud van loon. De vrijgekomen uren zouden zo gebruikt kunnen worden om extra personeel in dienst te nemen. De realiteit was echter dat geen enkel bedrijf werknemers in dienst nam, maar dat de arbeidsdruk begon toe te nemen. De arbeiders en bedienden dienden de 2 of 4 uur minder gewoon op te halen in hun verkorte werkweek. Hetzelfde zie je gebeuren om personeel dat werkt in een 4/5 regime. Het bedrijf waar ik werkte motiveerde om zoveel mogelijk personeel 4/5 te gaan werken om zo extra personeel aan te kunnen werven. Wat was het resultaat? Na de reorganisatie besliste men voor een personeelsstop met als gevolg dat iedereen die 4/5 werkte extra hard moest gaan werken om die ene dag in te halen. Voor het bedrijf was dit extra winst, minder verloning (4/5 ipv 5/5 ut te betalen) en het werk bleef hetzelfde.

  • door Jean Van den Bosch op vrijdag 14 april 2017

    Meer dan terecht artikel, uiteindelijk zit 1,2 miljoen mensen thuis. Maar ergens met de term "psychiatrische problemen" daar kan je gelijk in hebben. Maar ik zie toch liever de term "burn-out" verschijnen.

    Wat je zegt aangaande de 30 uren week. Geloof je dat werkelijk? Het werkvolume blijft hetzelfde, maar in plaats van op je kantoor te werken, dan pak je het werk mee naar huis. dan kan je thuis (hopelijk rustig) nog een uur of 6-7 voortwerken. E-mail stopt nooit, het is net het "nooit aflatend" e-mail verkeer, dat het leven verpest van een hele boel "leidinggevenden". Je moet het maar doen om op 11u00 'snachts nog je e-mails na te lezen, om zeker te zijn dat je geen "enkele" gemist hebt. Ik weet waarover ik spreek, ik had zelf voor zulks een firma gewerkt. De" turnover "van leidinggevenden was in mijn geval 5 maanden, de andere werken er een jaar of 3 en trappen het ook af.

  • door marc covent op zaterdag 15 april 2017

    Mochten alle mensen die in deze precaire statuten (werklozen, zieken, leefloners,...) terechtkwamen nu eens kiezen voor de politieke partijen die hun problemen wel ter harte willen nemen, dan zou de situatie er nogal anders uitzien zeker!

  • door Hugo Casteels op zondag 16 april 2017

    dat de arbeidsmarkt grondig moet hervormd worden is meer dan duidelijk, maar ook door de sociale zekerheid moet eens de kam gehaald worden om alle uitwassen eruit te halen. Ik vraag mij af hoeveel van die 400000 langdurig zieken echt ziek zijn. Ik ken er alvast enkele die dat niet zijn en mijn kennissenkring strekt zich niet uit over heel Vlaanderen. Het zullen er dus veel meer zijn dan enkele.

  • door Stef Hublou Solfrian op maandag 17 april 2017

    Dit is een belangrijk onderwerp, 'de onwerkbaarheid van de arbeid' in onze gemeenschap. Dat probleem is intussen tot een echt taboe uitgegroeid, met dus meer dan driehonderdduizend mensen in miserie en existentiële blokkering tot gevolg. En een ontregeld maatschappelijk leven. In mijn opiniestukken in De Standaard in de jaren negentig heb ik dit en aanverwante problemen beginnend aangekaart. Dit stukje is nuchter en kritisch van vorm en inhoud, ik heb het graag gelezen. En ik geloof dat het mee kan helpen aan het opstarten van een heel grondig maatschappelijk debat. Een gedachtewisseling over enkele essentiële thema's, behoeften, en waarden, die ettelijke decennia zeer stiefmoederlijk behandeld zijn. Twee jaar geleden meldde de senior journalist met interesse in de materie van Geestelijke Gezondheid bij De Standaard, Guy Tegenbos, al dat intussen meer dan 50 procent van de noden in de ziektezorg gaan over de menselijke geest. Terwijl nog maar 6 procent van het budget daar naar gaat. Er is een enorme achterstand in aandacht voor dit soort wezenlijke problemen. De Wetstraat leeft onder een bubbel. Zowel Marianne Thyssen op Europees vlak, zo kon ik merken tijdens haar lezing in de reeks "Lessen van de XXIe eeuw", als premier Michel gokken op verbazend bijziende manier op jobcreatie. Terwijl de salaris jobs van vandaag, zoals ze zijn, bron zijn van allerlei ongenoegen en kwalen. Van eenzijdig denken over de zin van het leven, over slapeloosheid en depressie, angst, naijver, arbeidsziekten, rugpijn, zinverlies, verveling, tot burn out en zelfs zelfdoding. Inspiratie voor die hoognodige denkoefeningen valt in mijn blogs en publicaties te vinden.

  • door Stef Hublou Solfrian op dinsdag 18 april 2017

    Natuurlijk zijn er al geleerden die aan oplossingen werken, langer dan vandaag. Ik beluister op deze dinsdagavond net een interview met de antropoloog David Le Breton op Musique Trois. Die man is specialist in het lichaam van de mens, in diverse culturen. En hij schreef een lof op het gaan, het stappen, La marche. Relevant is zijn nieuwe werk over depressie, burn out, maar ook magerzucht en het 'vluchten' in gebruik en misbruik van middelen en zelfs van smartphone: "Disparaître de soi. Une tentation contemporaine". (Uitgeverij Métailié, 2015). Deze antropoloog ziet met andere woorden in de langdurig zieke manier van leven een vlucht. Voor sommigen kan dat nieuw zijn, maar al sinds eeuwen is beschreven hoe het menselijk wezen heel vaak wil vluchten. Omdat de verantwoordelijkheden in de familie, op het werk, hem te veel worden. In de achttiende eeuw, schreef de filosoof Shelling al, ging dat vluchten via zaken als op reis gaan voor lange tijd, in ziekte, in erotiek, in een passie als schilderkunst, enzovoort. Een typisch hedendaags voorbeeld komt uit de Japanse samenleving: voor een aantal jongeren is de druk en de eisen zo hoog, dat zij gedurende maanden, zelfs jaren niet meer uit hun kamer komen. De ouders zetten het eten op de mat voor de deur... Met behulp van de sociale internetmedia blijven ze toch "bestaan", aanwezig. Maar dan wel zonder hun lichaam. Zonder face to face ontmoeting... Hikikomori heeft dat. Opmerking: die 'keuze" om te vluchten in langdurig ziek zijn is natuurlijk meestal niet (volkomen) bewust. En ze is ook niet misdadig. De 'keuze' is partieel. De oplossing ligt zeker niet in mensen manu militari (terug) op de arbeidsplek te doen opduiken en te laten "functioneren". Dan zouden we niet ver zijn van het harde veroordelen van "shell shock" in WO I...

  • door Frank Hoste op woensdag 19 april 2017

    De arbeidsmarkt moet inderdaad hervormd worden tegen de richting van het neo-liberale model van winstmaximalisatie en moderne slavernij ten koste van mens en milieu. Maar een dergelijke ingrijpende verandering, zoals bijvoorbeeld richting een (effectieve) arbeidsduurvermindering met behoud van loon én bijkomende aanwervingen zal sociale strijd vergen. Dat was 100 jaar geleden zo en is vandaag niet anders omdat de economische machtsverhoudingen principieel nog steeds hetzelfde zijn. Vandaar is het belangrijk dat iedereen het belang van deze strijd inziet en eraan meedoet. Syndiceren is alvast een goed begin, liefst bij de meest strijdbare vakbond. Daarnaast is meedoen aan sociale acties en effectief discussiëren tegen de rechtse bagger, die dagdagelijks over de mensen heen wordt gekapt, ook zeer belangrijk. Ik wens iedereen veel succes :-).

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties