De Antwerpse Sint-Andrieswijk was 'een parochie van miserie'
Opinie, Nieuws, Samenleving, België, Antwerpen, Lokaal, Ocmw Antwerpen, Antwerpen, Samenlevingsopbouw, Recht op wonen, Sint-Andries, Woonbeleid, Krakers, Agressie door politie, Rijkswachtkazerne, Sociaal kwetsbare groepen, Veerle Beernaert - Veerlebeer

“Was zoveel machtsvertoon tegen enkele krakers echt nodig?”

ANTWERPEN - Zoals intussen algemeen gekend, ontplooide zich op maandag 10 januari een nooit eerder gezien machtsvertoon: meer dan 150 politieagenten, een waterkanon, een helikopter en een bijzonder bijstandsteam werden ingezet om krakers uit de voormalige Rijkswachtkazerne te zetten. Was dit echt nodig om een tiental man/ vrouw op te pakken, vraagt Veele Beernaert zich af.

woensdag 19 januari 2011 18:40

Criminaliseren van mensen die opkomen voor recht op wonen

Sinds juni 2010 hebben enkele krakers hun intrek genomen in de voormalige Rijkswachtkazerne. In de wijk Sint-Andries swingen de huurprijzen de pan uit en is er weinig betaalbare huisvesting voor handen.

De goede ligging van de wijk en het opkopen van panden door projectontwikkelaars draagt bij tot sociale verdringing. De parochie van miserie, zoals de wijk in de volksmond genoemd wordt, dreigt op te schuiven naar een trendy wijk. In het trendy Sint-Andries is er geen plaats meer voor minder gegoeden.

De Rijkswachtkazerne is eigendom van de Regie der Gebouwen en stond leeg sinds het vertrek van de Rijkswacht. Vanaf 2005 kwamen de bewonersgroepen uit Sint-Andries met constructieve voorstellen voor het gebouw. De belangrijkste bekommernis was om in de wijk betaalbaar wonen blijvend mogelijk te maken.

De voormalige kazerne vormde hier een mooie opportuniteit. Op deze voorstellen werd echter niet ingegaan. Het pand werd verkocht aan een particuliere projectontwikkelaar. De verkoop zou nog niet rond zijn. De compromis al wel getekend. Eén van de voorwaarden tot definitieve verkoop is dat het pand leeg moet zijn. En sinds er krakers in woonden, was dat duidelijk niet meer het geval.

In september werden de krakers voor de vrederechter gedaagd door de Regie der Gebouwen. Vanuit de redenering dat huurders bij een opzegging ook 3 maanden krijgen, kregen de krakers 3 maanden de tijd om het pand te verlaten. Uiterlijk tegen 5 januari 2011.

In december tijdens de eerste winterprik, werd de elektriciteit afgesloten. Gezien de krakers verwarmden op elektriciteit, was dit problematisch. Ze hadden intussen ook het Seniorenlokaal gekraakt en konden zo elektriciteit krijgen om te koken en koelkasten te voorzien van stroom. Het Seniorenlokaal paalt aan de kazerne en is eigendom van de stad Antwerpen en stond eveneens een tijdlang leeg.

Het kraken van de kazerne kon op veel sympathie uit de buurt rekenen. Na juni namen nog meer krakers hun intrek in de kazerne. Ze vormden als groep de vzw ‘t Duivekot. Ze boden ook onderdak aan mensen die tijdelijk in de problemen zaten of dakloos waren.

Hoewel het niet luidop mocht worden gezegd, stuurden sociale organisaties soms daklozen door. Dit gebeurde tijdens de vriesperiode, omdat bleek dat de reguliere opvang niet altijd voldeed. De acties van ‘t Duivekot hadden zowel een culturele als een maatschappelijke inslag. Er was een grote openheid en sociale functie tegenover de buurt.

Zo hadden ze een gezamenlijke volkskeuken en een fietsenatelier. Er vonden  ook optredens plaats. Iedereen was er welkom. Sociale huurders, privéhuurders en eigenaars uit de buurt liepen er binnen en buiten. De sfeer was goed.

Het gebeurde dat er strubbelingen waren, zoals bij elke groep die samenwoont. Maar de vaste bewoners, hingen goed aan elkaar en hadden een grote openheid naar mensen die minder kansen krijgen in de samenleving. Ook investeerden ze volop in het pand en maakten de lokalen en de binnenkoer schoon. In de zomer was het er leuk vertoeven op de binnenkoer.

In september organiseerden de krakers samen met Samenlevingsopbouw en Straathoekwerk drie infoavonden over wonen. De gekraakte kazerne was een ideale lokatie om het thema van sociale verdringing en de vraag naar meer sociale en betaalbare woningen aan te kaarten.

Onlangs werd vzw ’t Duivekot nog genomineerd voor de Gouden Neus met volgende motivatie: “Zeg tegen deze jongens nooit dat iets onmogelijk is. Begin juni kraakten zij de leegstaande Rijkswachtkazerne in de Korte Vlierstraat. Hiermee willen ze pleiten voor meer betaalbare woningen, minder leegstand en verkrotting. Ze trachten daarnaast het sociaal-culturele karakter van de buurt een boost te geven. Op een gedreven manier komen de medewerkers van ’t Duivenkot op voor een buurt waar het goed is om wonen en dat voor alle lagen van de bevolking. Dagelijks staat de deur open voor iedereen en aan activiteiten is er geen gebrek. Met een juiste kritische visie en het hart op de juiste plaats vormt ’t Duivenkot een stevige aanwinst in de buurt.”

De krakers wisten dat de kans bestond dat ze eind december uit het Seniorenlokaal zouden worden gezet (gezien het stadsbestuur een huurovereenkomst afsloot met vzw Chips/StampMedia) en op 5 januari uit de Rijkswachtkazerne (volgens het vonnis van de vrederechter).

Zoals intussen algemeen gekend, ontplooide zich op maandag 10 januari 2011 een nooit eerder gezien machtsvertoon: meer dan 150 politieagenten, een waterkanon, een helikopter en een bijzonder bijstandsteam werden ingezet om de krakers uit de gebouwen te zetten. Was het echt nodig om meer dan 150 politiemannen in te zetten voor het oppakken van een tiental man/vrouw?

De krakers hadden niet verwacht dat ze gelijktijdig uit de beide panden zouden worden gezet. Ze hadden ook signalen gekregen (van hooggeplaatsten binnen het stadsbestuur) dat ze de krakers en de mensen aan wie ze onderdak gaven er niet zouden uitzetten tijdens de winterperiode.

In die zin werden de krakers – ondanks dat ze getipt werden – toch nog verrast. Dit blijkt ook uit het feit dat ze niets van hun spullen, inboedel en auto’s in veiligheid brachten. Een groot deel werd vernield en een deel is naar het stadsmagazijn gebracht, dat kunnen ze terugkrijgen. Veel mensen zijn hun spullen kwijt (kleren, persoonlijke spullen, meubels, …). Voor de vier auto’s die verwijderd werden, moeten ze per stuk 250 euro betalen, terwijl zij ze zelf wilden buiten rijden, maar dit werd geweigerd.

De spullen die in het stadsmagazijn staan, worden met weinig zorg behandeld. Veel is kapot en vochtig. Alle matrassen en dekens werden weggegooid uit ‘hygiënische overwegingen’. Er zit geen systematiek in de spullen die werden weggegooid en de spullen die naar het stadsmagazijn gebracht werden.

Nadat ze op maandag 10 januari uit de gebouwen werden gezet, wandelden ze naar het stadhuis om een gesprek met burgemeester Patrick Janssens (SP.A) te vragen. Dit werd hen geweigerd. Daarna liepen de krakers terug naar de kazerne om te kijken wat er met hun spullen zou gebeuren. Niet om amok te maken. Nog voor ze bij de kazerne kwamen, werden ze in de boeien geslagen en administratief aangehouden.

De krakers en co worden door de politie en door sommige media afgeschilderd als een zootje ongeregeld. Alsof het criminelen betreft. Dit beantwoordt niet aan de realiteit. Het zijn geëngageerde mensen die weliswaar vaak een bewogen verleden achter de rug hebben en een maatschappelijk kwetsbare positie bekleden. Ze zijn echter strijdvaardig en hebben een sociaal doel voor ogen.

Cynisme ten top: nog dezelfde dag nadat de krakers uit de panden werden gezet, hingen er aan de kazerne borden van Lancelot uit met het opschrift: ‘Bewaking door bewoning’. Dit om het kraken van leegstaande gebouwen tegen te gaan. Legaal kraken zeg maar. De prangende vraag stelt zich waarom er dan geen overeenkomst kon worden bereikt met vzw ‘t Duivekot?

Met een bedrijf als Lancelot kan dit blijkbaar wel. De krakers gingen de leegstand van het pand tegen, waren een meerwaarde in de wijk en braken het gebouw niet af, integendeel. Het spreekt voor zich dat de mensen die er nu via Lancelot tijdelijk gaan wonen op weinig sympathie zullen kunnen rekenen in de buurt.

De krakers zijn constructieve en strijdvaardige mensen, maar na wat zich maandag afgespeeld heeft, zit de frustratie hoog en terecht. Hoe zou u zich voelen als een politiemacht van meer dan 150 agenten bij u thuis zou binnen dringen, de inboedel leeghaalt, zelf beslist wat rommel is en wat bewaard kan worden en men u een dagje opsluit zodat je vooral zou zwijgen?

De vergelijking loopt wat mank, gezien mensen ofwel huur betalen ofwel een hypotheek afbetalen. Maar de krakers hadden met hun actie een nobel doel voor ogen: vraag naar meer betaalbare huisvesting in de wijk Sint-Andries waar de huurprijzen de pan uit swingen en waar vooral een gemiste kans lag door het pand te verkopen aan een projectontwikkelaar (die er ongetwijfeld dure lofts van zal maken). Bovendien stond het pand leeg. Wat met het recht op wonen?

Hopelijk beseffen de mensen die het bevel gaven tot deze actie dat de mensen die er woonden of er over de vloer kwamen niet in rook zijn opgegaan. Het is te hopen dat er snel een oplossing voor hen komt zodat ze als groep kunnen samenblijven en het geloof in de samenleving niet geheel kwijt spelen.

Want dat is wat de krakers willen en waar ze strijdvaardig naar zoeken: naar een woonformule waarbij ze een groep kunnen blijven vormen die voor elkaar en voor anderen opkomt. In een maatschappij met veel alleenstaanden, individualisme en eenzaamheid vragen zulke initiatieven de volle steun en begeleiding.

Het is een uitdaging om sociale instanties zoals het OCMW te overtuigen om deze mensen als groep te ondersteunen en niet ieder apart als individu.

Veerle Beernaert

Veerle Beernaert werkt als opbouwwerker bij Team Wonen van Samenlevingsopbouw Antwerpen Stad vzw.

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!