Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Herverdeling leidt niet tot minder groei, integendeel

Een knap staaltje inconsequent argumenteren dat Marc De Vos (Itinera) in 'De Morgen' van 13 april ten tonele brengt. Hij gaat in tegen de stelling van Richard Wilkinson ('De Morgen', 12 april) dat meer gelijkheid in een samenleving leidt tot het veel minder voorkomen van samenlevingskwalen als tienerzwangerschappen, geweld, zwaarlijvigheid, kindersterfte, verslaving, etc.
donderdag 14 april 2011

Geconfronteerd met overweldigend bewijsmateriaal is de kritiek van De Vos gestoeld op het argument dat we correlaties niet mogen verwarren met causaliteit: we kunnen niet weten of het ongelijkheid is die tot al deze problemen leidt of, omgekeerd, deze kwalen ongelijkheid veroorzaken.

Volgens de strikte regels van de statistiek heeft De Vos gelijk, al is de kans veel kleiner dat al deze kwalen telkens de oorzaak van ongelijkheid zijn dan dat ongelijkheid de doorslaggevende determinant is, de onafhankelijke variabele, voor al deze problemen.

Maar oké, het is Marc De Vos zijn goed recht om door te bomen over het verschil tussen correlatie en causaliteit omdat dit in zijn ideologische kraam past.

Negatief verband tussen gelijkheid en economisch groei?

Het is dan vervolgens wel heel cynisch om te lezen hoe Marc De Vos in de rest van zijn stuk omspringt met wetenschappelijke standaarden. Zonder enig bewijs of model beweert hij dat er een negatief verband is tussen gelijkheid en economisch groei: een beetje meer van het ene impliceert een beetje minder van het andere en minder economische groei kunnen we ons helaas niet permitteren.

Maar is die relatie wel zo? A la guerre (des idées) comme à la guerre, dus even anekdotisch: presteren de egalitaire Scandinavische landen dan zo slecht? Het is trouwens opnieuw bijna grappig (moest het niet zo pijnlijk zijn) om te zien hoe Marc De Vos met het Scandinavische model omspringt.

Hun egalitaire samenlevingen zijn cultureel bepaald en vallen niet zomaar te transponeren naar andere landen, stelt hij. Elders zijn de auteur en zijn medestanders er wel altijd als de kippen bij om die aspecten van het Scandinavische model die hen bevallen, als flexicurity, aan te prijzen als voorbeelden die we niet snel genoeg kunnen kopiëren.

Maar terug naar de stelling dat meer gelijkheid tot minder economische groei zou leiden. Als De Vos het boek The Spirit Level van Richard Wilkinson en Kate Pickett echt gelezen heeft, dan weet hij dat de auteurs, in navolging van steeds meer economen, ook tonen dat ongelijkheid niet zozeer samengaat met meer groei, als wel met schulden en economische crises.

Schuldenlast en herverdeling

In tegenstelling tot hoe het meestal wordt voorgesteld, zijn het niet de herverdelende landen die zich onhoudbaar in de schulden steken. Integendeel, de meest ongelijke landen hebben ook de meeste private en publieke schulden.

Ongelijkheid was op die manier één van de belangrijkste oorzaken van de financieel-economische crisis. Burgers in de VS met een laag inkomen werden er gestimuleerd om schulden aan te gaan om de aankoop van een huis en consumptiegoederen te financieren en zo de economie kunstmatig draaiende te houden.

De superrijke Amerikanen belegden hun geld dan weer in financiële toxische producten die afgeleid waren van zulke leningen omdat ze hun geld toch niet opgeconsumeerd krijgen en investeren in productieve sectoren veel minder opbrengt. Dit leidde onvermijdelijk tot een zeepbel en nu zitten we allen op de blaren.

Volgens De Vos moeten we trouwens nog meer lijden: inleveren om te groeien en onze welvaartstaat betaalbaar te houden. Gelijkheid is niet gratis en leidt tot minder groei, is de stelling van De Vos.

Wel, ik daag De Vos uit te bewijzen dat dit en niet net het omgekeerde geldt: herverdeling is een stimuleringsmaatregel die niets kost.

Om een recent voorbeeld te geven. In welke mate zal de bonus van 800.000 euro die Dexia CEO Mariani onlangs kreeg toegekend bovenop zijn ‘gewoon’ loon van al meer dan één miljoen voor groei van de Belgische economie zorgen?

"Wel, ik daag De Vos uit te bewijzen dat dit en niet net het omgekeerde geldt: herverdeling is een stimuleringsmaatregel die niets kost"

Denkt u dat de bakker op de hoek van Mariani’s straat plots exponentieel zijn omzet zal zien stijgen? De kans is veel groter dat dit geld wordt belegd in wie weet welke aandelen, op die manier de volgende zeepbel voedend, dan dat het onze economie stimuleert.

Extra groei door herverdeling

Als daarentegen die 800.000 euro zouden worden verdeeld onder mensen die met een zeer laag inkomen moeten rondkomen, is de kans groot dat de plaatselijke particulieren daar wel mee van profiteren. En dat zij dat extra inkomen op hun beurt weer spenderen.

Op die manier zorgt herverdeling dus voor gratis extra economische groei. Het wordt hier ongenuanceerd voorgesteld, maar een karikatuur moet soms met een karikatuur worden beantwoord.

Het boek van Wilkinson en Pickett is echter niet karikaturaal, maar net heel genuanceerd en rigoureus onderzocht en geschreven. Het toont dat de idee van gelijkheid dat in deze tijden steeds als naïef wordt voorgesteld net wel de oplossing voor vele problemen en uitdagingen kan bieden, niet alleen voor ons welzijn (dat sommigen misschien een te ‘soft’ argument vinden), maar ook voor economische groei, en bijvoorbeeld nog de strijd tegen klimaatverandering.

Ferdi De Ville

Ferdi De Ville is verbonden aan het Steunpunt Buitenlands Beleid en de Universiteit Gent en actief binnen Poliargus.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

3 reacties

  • door André Bequé op zaterdag 16 april 2011

    Het maakt effectief een groot verschil of Mariani zijn loon + bonus in de economie pompt dan wel of 1800 anderen met een laag inkomen 1000 euro extra inkomen krijgen om in de economie te pompen. Op het eerste zicht zou je denken economie is economie maar dat is omdat te gauw verschillende dingen dezelfde naam krijgen. Hoewel in beide gevallen het BBP met evenveel toeneemt is het effect in de reële wereld (= de bakkers en slagers en …) wel degelijk merkbaar.

    Mariani zal op een kleine fractie na zijn inkomen beleggen, dat wil zeggen hij pompt het in de financiële economie. Als hij 1% van dat inkomen aan gewoon levensonderhoud besteedt dan heeft hij daarvoor 18.000 euro beschikbaar. Als hij niet bij prins Laurent te rade gaat moet dat lukken. De overige 99% of 1.782.000 euro wordt belegd. Van de 1800 anderen met een laag inkomen gaat gegarandeerd 99% of 1.782.000 euro naar de fysieke of reële economie en 1% naar beleggen of 18.000 euro.

    De financiële economie (= al wat beleggen en kredietschepping en kredietverlenging aangaat) is als de schil van een appelsien. Die schil is er nodig om de appelsien zelf te laten groeien maar mag in geen geval zelf onnodig gaan groeien want dat gaat ten koste van de eigenlijke vrucht. De fysieke economie dat is de vrucht zelf, die eten we op en daar kunnen we van genieten terwijl we op dat moment de schil weggooien want die heeft haar dienst gedaan.

    De financiële economie is dus maar gewenst en niet bedreigend voor de fysieke economie (= de werkelijkheid waarvan we moeten leven) zolang ze niet boven die dienende drempel uitstijgt. Als de financiële economie te omvangrijk wordt dan gaat het overtollige geld vruchteloos op zoek naar beleggingsmogelijkheden in de fysieke economie. Als die fysieke economie echter niet meer kan groeien (omdat er te weinig inkomen onder de mensen is om nog meer van de producten te kopen) dan gaat de financiële economie verwoed proberen om die geforceerd en kunstmatig te doen groeien. Helaas komt dat overeen met een appelsienschil die almaar dikker wordt en loskomt van de vrucht binnenin, en ja dan gaat zowel de vrucht als de schil eraan. De populaire benaming voor dit verschijnsel is zeepbel omdat het inklappen inderdaad vrij plots gebeurt.

    Net zoals we in deze wereld met ons overmatig verbruik van fossiele energie en grondstoffen onze ecologisch onmisbare sokkel zelf aan het vernielen zijn, zo zijn we met een onbeteugelde financiële economie onze fysieke economie aan het opblazen (of zeg maar verkrachten).

    Deze korte denkoefening maakt nog maar eens duidelijk dat economische groei in het éne geval een bedreiging vormt voor de reële economie en dus een verwaarloosbare bijdrage levert voor de algemene welvaart en in het 1800 geval de reële economie echt vooruit helpt en een werkelijke welvaartsverbetering inhoudt.

    Het Economische Realiteit Systeem (ERS) legt het verschil tussen fysieke en financiële economie op een voor iedere burger toegankelijke manier uit. Het ERS kent het ecologisch systeem als de onmisbare maar kwetsbare sokkel en geeft bovendien de ‘gelaagdheid’ aan van ons bestel waardoor duidelijk wordt hoe tot en met de geld- en de beurslaag toe kan inzakken als de reële economie implodeert en/of ecologische basis ineenstort. Het ERS is uitgewerkt tot en met een algemeen bruikbaar model voor alle economische entiteiten enerzijds en tot en met het model waarmee de samenhang en werking van alle overkoepelende ‘huizen’ (lokaal, regionaal, nationaal, continentaal, op wereldschaal) wordt weergegeven. Surf naar WWW.ECREALSYS.ORG om er kennis mee te maken.

  • door Gooris, S. op maandag 18 april 2011
    • door Daniël Verhoeven op zaterdag 14 juli 2012

      De IMF studie waarnaar hierboven verwezen is niet relevant voor de studie van ongelijkheid en haar gevolgen van Wilkinson en Picket. Wie tenminste de moeite had gedaan om een korte samenvatting van het boek zelf te lezen - het boek zelf is misschien te veel gevraagd - die zou moeten weten dat hun studie EXPLICIET gaat over de 50 rijkste landen. Zij betwisten niet de noodzaak van groei in de armere landen. De IMF studie vergelijkt Azië en Latijs Amerika, so what. In de rijkste landen is het in alle geval zo dat groei vooral de debtocratie in de hand werkt. Dit blijkt toch uit een studie van de evolutie van ongelijkheid en schuldengraad in de VS zie https://www.nytimes.com/imagepages/2011/09/04/opinion/04reich-graphic.html

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties