De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

Gaza. De oorlogszucht van Duitsland onder de nazi’s als verklaringsmodel voor vandaag

donderdag 18 januari 2024 08:38
Spread the love
In een vorige blog ontstond een dialoog tussen ons en Joren Vermeersch, schrijver en columnist voor De Standaard, en zoals wijzelf, historicus van vorming. Deze respectvolle dialoog levert meer en meer inzichten op over grote actuele gevaren en vraagstukken. Hier kunt u meelezen, en inspiratie opdoen in deze chaotische tijden (tijdens het vroege VRT-ochtend radionieuws vernemen wij dat Pakistan net in Iran heeft vergeldingsaanvallen uitgevoerd, en dat de Amerikanen de Houthi’s en hun raketvoorraad hebben bestookt).

Joren Vermeersch:

Stefaan Hublou, ik ga akkoord dat de manier waarop Israël zijn militaire operatie voert veel te driest is en onnodig veel leed veroorzaakt. Maar u onderschat het dilemma waarin Israël zit en zeker ook de finaliteit van Hamas (vernietigen joodse samenleving en staat in Israël). U lijkt ook niet te vatten dat Hamas deze terreur niet doet als reactie op de Israëlische bezetting, maar wegens het bestaan van Israël op zich, en daarom door zou gaan met terreur tegen de joodse burgerbevolking, ook na een twee-statenoplossing. Dat blijkt onder meer uit het feit dat de moslimbroederschap in Palestina al lang voor het bestaan van Israël leed onder virulente en gewelddadige jodenhaat. De grootmufti van Jeruzalem was een grote fan van Hitler en ging daarbij op bezoek. Ook hij stond een Endlösung voor van de joden. Uw analyse (terreur van Hams is reactie op bezetting en zal stoppen na bezetting van Gaza en West-Bank) wordt ook tegengesproken door de diverse slachtpartijen die radicaal islamitisch-arabische Palestijnen op de joden pleegden dat land nog onder Ottomaans en later Brits bestuur stond. De pogrom op de joden van Hebron bvb in 1929 (dat fenomeen deed zich overigens voor in de hele Arabische wereld). Stel u daarbij de vraag wat er zou gebeurd zijn indien de van de Arabische staten tegen de kersverse staat Israël in 1948 was gelukt? Ik zal het u zeggen: een tweede holocaust, deze keer niet met gaskamers maar met geweren en bajonetten. Waarbij opgemerkt: ook die pan-Arabische invasie van 1948 was niet het resultaat van de bezetting, maar werd getriggerd louter door het bestaan van Israël op zich, als niet-islamitische politieke entiteit in een gebied waarvan Arabische moslims menen dat het aan de islam toe behoort. Nog een bemerking om u in dit verband aan het denken te zetten. Bij het vredeakkoord die tot stand kwam toen het piepjonge Israël in 1948 deze gezamenlijke aanval van Arabische staten had afgeslagen, werd de Gaza-strook aan Egypte toegewezen en de Westelijke Jordaanoever aan Jordanië. Hoe komt het dan eigenlijk dat de ‘Palestijnen’ die daar woonden toen niet wakker lagen van een eigen onafhankelijke staat? Ze kwamen niet in opstand tegen Egypte/Jordanië. Ze eisten toen niet eens een eigen staat. Die gedachte kwam niet in hen op. Toch deden radicaal-islamitische groepen uit Gaza en de Westelijke Jordaanoever ook toen al aan terreurdaden tegen joodse burgers in Israël. Het ging hem dus voor hen van meet af aan om de vernietiging van Israël. Dit om principieel theologische redenen eerder dan nationalistische (anders hadden ze in de periode 1948-67 wél geijverd voor een eigen staat in Gaza + Westelijke Jordaanoever, quod non). Ik vind het, als gepassioneerd reiziger die zowel Israël, Libanon als Egypte verschillende malen bezocht, bijzonder merkwaardig dat zoveel erudiete Vlamingen als u dat ijzingwekkende feit maar niet willen inzien. Er leeft blijkbaar een sterke instinctieve behoefte bij velen ter linkerzijde om Hamas te her-framen in wat ze zelf willen dat het is, een anti-koloniale verzetsbeweging, maar wat het in de feiten nadrukkelijk níet is. Dat was ook de teneur van de repliek die op mijn stuk in DS vandaag verscheen. De reden waarom ik dat niet hier plaats is dus omdat ik dat als historicus complete quatsch vindt, het is Europees-linkse projectie op een fenomeen dat andere wortels heeft, wat de auteur daarvan in zijn ideologische verblinding niet eens beseft). In werkelijkheid is Hamas namelijk een beweging die voortspruit uit de internationale moslimbroederschap die opgericht is in de jaren twintig van de twintigste eeuw. Die beweging verwerpt uitdrukkelijk elk nationaal denkkader en redeneert daarentegen vanuit een universeel denkkader: het gaat hen om de ‘oemma’ van gelovigen, niet over ‘de palestijnen’. Hamas ijvert voor de vernietiging van Israël als staat en als joodse maatschappij, eerst en vooral omdat het de suprematie wil vestigen van de politieke islam. Daarom is Hamas ook zo duidelijk dat het zal doorgaan met pogroms op joden tot Israël helemaal vernietigd is, waarbij dus geen enkel vredesakkoord hen van die wens kan afbrengen. De vraag die ik in dat opzicht stelde in mijn column: hoe moet je daar als Israël mee omgaan? Hoe kan Israël zijn burgers dan wél daartegen beschermen, als dat van Caroline Gennez via militaire middelen niet mag? Op dat laatste komt haar standpunt voor een wapenstilstand namelijk neer. Ze ontzegt Israël het recht om een terreurgroep te lijf te gaan die het op Israël en zijn bevolking gemunt heeft. Bij deze had ik ook graag van u daarop een antwoord, meneer Hublou. Met dank en respect voor uw omstandige reactie.

SHS:

Idem voor de uwe, beste Joren Vermeersch . Respect voor uw terreinkennis vergaard op reizen. Zelf ben ik niet in Israël maar in Egypte geweest; de vredelievendheid en gastvrijheid van de Arabische bevolking was wat mij daar het meest trof; schoner dan de eeuwenoude monumenten!” schreef ik in mijn dagboek. Soit. U brengt zeker interessante en doordachte punten aan. Toch geloof ik niet dat uw visie die in feite beenhard is en dodelijk negatief, klopt met de werkelijkheid. U hebt een punt als u stelt dat de KIEM van Hamas (en van veel andere groepen die militair geweld gebruiken) ergens in een ver verleden ligt. Het lijkt mij echter evident dat de soep zo goed als nooit zo heet gegeten wordt, als ze wordt opgediend. Om een goed oud Vlaams spreekwoord in te zetten. Een concept uit de Biologie kan ons verder helpen. Een boom, bijvoorbeeld een eik of een olijfboom, heeft bij zijn ontkiemen een aantal eigenschappen via het DNA, de erfenis van zijn voorouders. Zoals grootte, soepelheid, dikke bladeren tegen de zonnehitte, soort zaden enzovoort. Dat heet in vaktaal “het genotype”. Maar wat er van die boom in werkelijkheid komt doorheen de jaren van leven en groei, dat is daardoor niet volkomen bepaald! De invloed van de precieze standplaats, de hoeveelheden zon, water, droogte, wind, koude, eventueel bijtschade door herten en zwijnen… dat alles heeft – in de eigen generatie in de stamboom dus – een (even grote) invloed. Toegepast op de Palestijnen en de Joden, die beiden volkeren zijn die door de geschiedenis en hun lot vaak in heel nauwe schoentjes komen: de overgeleverde “cultuur” en “godsdienst” heeft zowel vreedzame als militaire kiemen in zich. De bijbel kennen wij allemaal, allicht meer dan de Koran. Wel, daarin roepen de (geïnspireerde) auteurs in passages zowel op tot gewelddadige verdediging en uitbreiding, als tot de bekende naastenliefde, gastvrijheid, mildheid, generositeit en zo meer. Ik hoop dat u inziet dat wat er “uit de zak komt” STERK bepaald zal zijn door de ‘actual’, feitelijke, werkelijke behandeling die deze bevolkingen, beiden (!), ze zijn allebei menselijke mensengroepen, meemaken. De Joden van onze tijd zijn in de vorige generatie met een mammoet-pogrom geconfronteerd; erger dan ooit in hun gehele geschiedenis die over 2500 jaar loopt. De behoefte aan veiligheid is nu bij velen extreem hoog en gespannen. U weet dat emoties en mentaliteiten zeer lang meegaan, dat leren wij als historici). Maar ook aan Arabische kant doet zich dit voor; wie goed, genereus, zacht en respectvol behandeld wordt, die gaat niet met drieduizend mannen en bazooka’s op de “vijand” af. Die ziet de “anderen” zelfs niet als zodanig; die weet, ondanks latent onbegrip en gebrek aan sympathie bij sommige leden van de gemeenschap, gewoon “buren”; waarmee je best een beetje overeenkomt; omdat je er kwetsbaar voor bent, dat weten u en ik en onze lezers ook, wat het leven in onze straat betreft. U bekijkt de kwestie dus in zekere mate met al te veel nadruk op de geschiedenis. Op de onwrikbare slechtheid van de ene groep. Maar dat staat vrij ver van de werkelijkheid. Nog een laatste voorbeeld: een hond die tot een “vechtras” behoort kan in twee richtingen evolueren wat zijn/haar gedrag betreft: hij kan in de krant komen omdat hij mensen vreselijk heeft verwond; dat zal bijna altijd zijn na een problematische behandeling en opvoeding door de eigenaars; veel vaker zal er zich geen incident voordoen, en beantwoordt het dier de liefde die het krijgt met fatsoenlijk, vriendelijk, veilig en betrouwbaar gedrag.

Nog een eindnoot: persoonlijk heb ik collega historicus Rutger Bregman kritiek geschreven op zijn pagina toen zijn boek verscheen “De meeste mensen deugen”; ik verwees naar de Nazi’s en de oorlogen die telkens weer de menselijke geschiedenis larderen. Maar hij heeft waarschijnlijk een punt: als je mensen goed behandeld, worden zijn bijna nooit vijandig, integendeel, dan overheersen gastvrijheid, behulpzaamheid en interesse.

 

Het historisch geval van de oorlogszucht van Duitsland onder de Nazi’s als verklaringsmodel voor vandaag

NB. U zult misschien goed volgende toepassing van mijn mensbeeld op de geschiedenis begrijpen: de weg die Duitsland zo jammerlijk is ingeslagen in de jaren dertig. Is die te wijten aan ingeboren kwaadaardigheid? Neen toch. De meeste historici en politicologen en polemologen zullen vandaag erkennen dat het de uiterst onrechtvaardige behandeling is die hen tot die golf van bruutheid, haat en extreem geweld heeft aangezet. Een ostracisering die begon aan de conferentie na WO I, bekend als “het Verdrag van Versailles”. In die oorlog waren zowat alle partijen even schuldig geweest. Om onduidelijke reden werd echter Duitsland als enige grote zondebok aangeduid. Wat in de jaren na 1919 leidde tot extreem zware, eenzijdige herstelbetalingen. Een groot deel van de huizen in onze thuisstad Leuven draagt een herdenkingssteen: die betekent: betaald met Duitse herstelbetalingen! De Duitsers leden honger. Erger nog, deze populatie voelde zich collectief het slachtoffer van onrecht en zware vernedering. Enkel in dat klimaat, dat dus met de behandeling in het Heden heeft te maken, kon haat het Leidmotief worden voor deze natie en kon een figuur als Adolf Hitler, die zichzelf en zijn levensloop ook juist zag als die van een groot slachtoffer, die vol wraakzucht liep naar God en klein piertje, aan de macht brengen. De rest is geschiedenis. Laat ons die geschiedenis goed belichten en doorgronden, anders zal zij zich overal blijven herhalen. De toestand in het midden oosten is zwaar verziekt. Met bebloede handen kan je elkaar niet omhelzen. Hopelijk kan de milderende invloed van derde partijen tijdig de sereniteit en stabiliteit helpen terugkeren. En de stem van gematigde, bezadigde en lucide burgers en politici. Angst en ook pijn zijn geen goede raadgevers. Dat weet de volkswijsheid en dat lees ik ook als adagium van menige generaal actief aan het front in WO II.

 

Over de repliek in De Standaard van Anton Vandevoorde, “Is het nu gedaan met dat gedaas over zelfverdediging?” wisselen Vermeersch en ik nog volgende bedenkingen uit
Beste Stefaan, ik heb helaas geen tijd voor een omstandige repliek op dat stuk. Bondig (voor meer uitleg, zie de reactie die ik onder uw langere reactie plaatste): deze academicus wil van Hamas iets maken wat het nadrukkelijk niet is. Overigens heeft Maarten Boudry op twitter reeds stevige kritiek geleverd op die repliek in DS. Bij deze de draad: https://twitter.com/mboudry/status/1747200241244246056
SHS:
Ik ben het met u eens, Joren Vermeersch , dat het hedendaags populaire model van “de koloniale oorlogen en vernederingen” niet het enige of goede verklaringsmodel kan zijn. Een grote les die wij leerden van onze professoren, zoals Michel Cloet, is juist: historische fenomenen vragen MULTICAUSALE VERKLARINGEN. Een interdisciplinaire behandeling van het vraagstuk zal de meeste kans maken om de zaken te begrijpen. Met name een degelijk inzicht in de emoties van de betrokken partijen is nodig om echt te verhelderen. De psychologie als onmisbare hulpwetenschap! Ik heb zelf op dit vlak veel geleerd uit het wereldwijd gelauwerde werk van Dominique Moïsi, zelf een zoon van twee Joodse mensen die de kampen hadden overleefd. Titel: “De geopolitiek van de emotie. Over angst, vernedering en hoop, en de opgave voor deze tijd.”. Een absolute aanrader. – Dominique Moïsi – Wikipedia
Illustratieverantwoording: de prachtige, pakkend, toonaangevende vertaling van de Bijbel door de veelzijdige Frans-Joodse geleerde en onderburgemeester van Jeruzalem André Chouraqui toont de woestijn in Palestina/Galilea. Het zal iedereen duidelijk zijn dat deze natuurlijke habitat zowel als inspiratiebron voor mensen kan dienen om nadenkend te worden, meditatief, dankbaar en religieus, zoals Jeshoea-Jezus, de unieke prediker van liefde voor je vijanden, maar dat ditzelfde milieu bij sommige anderen in slechte omstandigheden, zoals in het geval van de Wahabieten, tot de vorming van een harde krijgers-mentaliteit kan aanleiding geven.

steunen

Steun voor een nieuwe website

We hebben uw hulp nodig voor een essentiële opfrissing van de website. Om die interactiever, sneller en gebruiksvriendelijker te maken hebben we 30.000 euro nodig. Elke bijdrage, groot of klein, helpt. Met uw donatie ondersteunt u onafhankelijke journalistiek die de verhalen blijft brengen die er echt toe doen. Laat uw hart spreken.

Woestijn op de casette van de Chouraqui Bijbel

Creative Commons

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!