De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.

Gaza? De wijze reactie voor Rechts was: eindelijk het geweldenarenkamp de rug toekeren. – 180124: Meer dialoog met Joren Vermeersch

dinsdag 16 januari 2024 16:43
Spread the love

Joren Vermeersch publiceerde op 15 januari zijn tweewekelijkse column in De Standaard, waarin hij vreemd genoeg, nu er meer dan 21.000 doden zijn gevallen, nog meer dan in vorige teksten de kant van Israël kiest en het geweld tracht te rechtvaardigen. De titel is “Het morele dilemma genaamd Gaza”. Ik geef mijn bedenkingen bij dit stuk na drie paragrafen eruit te delen, zodat de teneur duidelijk wordt.

De eerste twee paragrafen gaan aldus:

Toen Hamas op 7 oktober vanuit Gaza bij verrassing Israël aanviel, kamden de moordcommando’s er dorpen en boerderijen uit op zoek naar joden. Bovenop 373 Israëlische soldaten en politiemannen, maakten zij die dag ook 799 ongewapende burgers af. Wie geluk had, kreeg een pistool tegen het hoofd. Anderen werden op een veel beestachtiger wijze afgemaakt. Liefst 36 van hen waren kinderen, het jongste kind een dreumes van tien maanden oud. 25 vermoorde joden waren bejaarden ouder dan 80.

De doodseskaders van Hamas waren die dag met 3.000 man. Ze waren gekomen om nog veel meer joden om te brengen. Alleen de interventie van het Israëlische leger verhinderde erger. Toen de omvang van de gruwel duidelijk werd, deed premier Alexander De Croo (Open VLD) meteen wat moest. Hij stuurde een Engelstalige steunbetuiging uit voor de hele Israëlische natie: “We stand with Israel in these dark hours. The terror attacks that strike your cities can only be condemned in the strongest terms.”

Het besluit van de historicus en schrijver met sympathie voor de N-VA luidt als volgt:

De Duitse regering begrijpt waarom de ontmanteling van Hamas in Gaza noodzakelijk is. Samen met religieus en nationalistisch rechts in Israël, is Hamas namelijk het belangrijkste obstakel voor de tweestatenoplossing die Duitsland en Europa nastreven. Dat wil niet zeggen dat Duitsland zijn ogen sluit voor het onnoemelijke leed van de burgerbevolking in Gaza. Het gebruikt zijn invloed om bij Israël aan te dringen op groter respect voor het oorlogsrecht. En Duitsland bracht al voor 211 miljoen euro aan humanitaire hulp naar de getroffen bevolking van Gaza.

Die houding vindt bij Gennez geen genade. Vorige week veegde ze Duitsland de mantel uit in een interview met Knack: “Gaan jullie echt twee keer aan de verkeerde kant van de geschiedenis staan?” Maar hoe moet Israël zijn burgers dan wél beschermen tegen Hamasterreur, als dat van haar met militaire middelen niet mag? Via een onderhandelde vrede? Dat is zinsbegoocheling, zo schreeuwt Hamas zelf van de daken. Op die vraag blijft ze ons het antwoord schuldig. (…)

 

______________________________________________________________

 

Mijn bedenkingen zijn de volgende, ik neem ze letterlijk en volledig over van de pagina van de auteur op sociale media.

Beste Joren Vermeersch,
net heb ik de column gelezen. Dit keer kan ik u toch echt niet volgen zoals bij vorige gelegenheden de laatste maanden. Ik ben ook historicus en goed ingelezen over WO II en de Shoah. Ik was een van de eerste analisten die na de vuurhaard Gaza opmerkte dat we het “collectieve trauma” van de ‘Holocaust” niet mogen onderschatten. Dit volk reageert, ook in de volgende generaties, als een dier dat niet alleen zwaar gewond werd, maar ook op uiterst bedreigende manier naar het leven is gestaan. Enkele dagen na de publicatie bleek dat dit standpunt leeft bij sommigen in Israël, bewust leeft, toen de ambassadeur bij de VN een gele Davidsster op zijn kostuum en dat van zijn medewerkers bevestigde. Maar aan de andere kant moet het voor iedereen met verstand en een normaal hart dat in staat is tot mededogen en compassie, toch duidelijk zijn dat de tegen-reactie van het kabinet Netanyahu en de militairen op het waanzinnige af is. Ik hoop dat u niet zoals Theo Francken het bestond onlangs, de cijfers met de gemaakte dodenaantallen wil betwijfelen. Meer dan twintig duizend, 20.000! Dit is een “massacre” in de taal van Churchill en Patton. Zo Veel doden onder ongewapende burgers! En kinderen! (*) Dat is niet meer te verantwoorden. Er zijn berichten dat de militairen overmatig veel granaten op de steden af sturen, met behulp van AI dan nog. Alsof ze zelf de verantwoordelijkheid als mens willen ontlopen. Maar ook bij uw redenering heb ik veel voorbehoud. U maakt wat heet een “intentieproces” als u over Hamas en haar bedoelingen schrijft. Mij lijkt het duidelijk dat de aanval op 7 oktober vooral een uitbarsting is geweest, na jarenlang, decennia lang te zijn getergd. De identiteitscontroles aan de vele checkpoints waren zeer lastig voor die mensen; er zijn gevallen waarin zieke, gewonde of hoogzwangere mensen stierven door de strenge pesterige behandeling van de Israëlis.
U schrijft dat het voor u duidelijk is dat de Palestijnen (en Hamas) voor altijd zullen doorgaan tot de Joden zijn gedood. Dat kunt u niet weten. Zoals Geert Wilders sterk gematigd is in zijn toon en plannen nadat het hem persoonlijk in de politiek eindelijk goed gaat, lijkt mij dit een scenario dat ook voor de Palestijnen zeer waarschijnlijk is. De strijdbare mannen van deze bevolking konden wellicht niet langer passief blijven, en wilden een Overwinning; dat leidde tot de moordaanval met drieduizend doden. De situatie is nu zéér grondig veranderd, hebt u dit niet gezien? Niet gevoeld? Ook uw aanval op de zeer menselijke (en vrouwelijke) stellingname van mevrouw Caroline Gennez vind ik niet pertinent. Haar beschuldiging aan het adres van Duitsland dat deze populatie – na zich schuldig te maken aan volkerenmoord twee generaties geleden – vandaag opnieuw aan de verkeerde kant van de geschiedenis dreigt te staan, lijkt mij lucide.
– Intussen is er een opiniestuk verschenen in dezelfde krant waarin uw stuk heeft gestaan – misschien moet u de intellectuele eerlijkheid en moed maar hebben dit hier ook om te lezen aan te bieden. Neen, uw rechtste politieke positie maakt u dit keer blind; zoals de collaborateurs – sommigen via hun werk bij de spoorwegen, anderen door handel te drijven met de nazi’s, anderen nog erger door medewerking met de beulen in Breendonk of met SD en Gestapo… bij de voorouders van veel rechtse personen in onze regio, lijkt u – als familie – twee keer de kant van de agressor, de onrechtvaardige, de martelaar (beul) te kiezen.
Ricochet
Ik zou u adviseren: doe aan bezinning; doe uw werk opnieuw. Laat de historicus wat meer op de voorgrond treden als u schrijft. Dit beroep dat als geen ander rechtstreeks op zoek gaat naar de diepere Waarheid.
De historicus mag echter, net zomin als de nakomeling van de collaborateur, aan het Verleden blijven vasthangen; de slimme, de wijze reactie na de gruwelen van WO II is tachtig jaar later niet aan de kant van de geweldpleger te gaan staan, maar aan de kant van de verdrukten. Ook juist als die beide intussen uit andere mensen bestaan.
Nog een tip: geweld kan soms nodig zijn; maar mijn ervaring met vuurwapens maakt een ding duidelijk: wie geweld inzet, moet over de grootste zelfbeheersing beschikken. Anders riskeer je felle contraproductieve weerslag. De jager die zijn wapen verkeerd richt, kan een kogel of hagel in eigen lijf krijgen, of een medewerker treffen. In de keuken kan iedereen die al eens het koksmes hanteert, dit gevaar bevestigen. Het leger en het extreme kabinet bewijst het Joodse volk geen dienst met deze overshooting en over-reacting; ze kunnen – in eigen land en wereldwijd, heel wat “ricochet” verwachten in de komende weken, maanden en jaren, zoveel is mij duidelijk.
Neen, de enige verstandige, wijze reactie op het reusachtige bloedvergieten in Gaza was geweest:
eindelijk het kamp van de geweldenaar de rug toekeren.
Daaruit zou blijken dat er lessen geleerd werden uit het verleden
van de schuldige voorvaderen.
(*) Twintigduizend doden, dat is al vijf keer zoveel als er slachtoffers vielen bij de aanslagen op de Twin Towers in Manhattan op 11 sept. 2001.

Update: schrijversdialoog met Joren Vermeersch brengt meer diepte en inzicht

Vermeersch:

Joren Vermeersch

Stefaan Hublou, ik ga akkoord dat de manier waarop Israël zijn militaire operatie voert veel te driest is en onnodig veel leed veroorzaakt. Maar u onderschat het dilemma waarin Israël zit en zeker ook de finaliteit van Hamas (vernietigen joodse samenleving en staat in Israël). U lijkt ook niet te vatten dat Hamas deze terreur niet doet als reactie op de Israëlische bezetting, maar wegens het bestaan van Israël op zich, en daarom door zou gaan met terreur tegen de joodse burgerbevolking, ook na een twee-statenoplossing. Dat blijkt onder meer uit het feit dat de moslimbroederschap in Palestina al lang voor het bestaan van Israël leed onder virulente en gewelddadige jodenhaat. De grootmufti van Jeruzalem was een grote fan van Hitler en ging daarbij op bezoek. Ook hij stond een Endlösung voor van de joden. Uw analyse (terreur van Hams is reactie op bezetting en zal stoppen na bezetting van Gaza en West-Bank) wordt ook tegengesproken door de diverse slachtpartijen die radicaal islamitisch-arabische Palestijnen op de joden pleegden dat land nog onder Ottomaans en later Brits bestuur stond. De pogrom op de joden van Hebron bvb in 1929 (dat fenomeen deed zich overigens voor in de hele Arabische wereld). Stel u daarbij de vraag wat er zou gebeurd zijn indien de van de Arabische staten tegen de kersverse staat Israël in 1948 was gelukt? Ik zal het u zeggen: een tweede holocaust, deze keer niet met gaskamers maar met geweren en bajonetten. Waarbij opgemerkt: ook die pan-Arabische invasie van 1948 was niet het resultaat van de bezetting, maar werd getriggerd louter door het bestaan van Israël op zich, als niet-islamitische politieke entiteit in een gebied waarvan Arabische moslims menen dat het aan de islam toe behoort. Nog een bemerking om u in dit verband aan het denken te zetten. Bij het vredeakkoord die tot stand kwam toen het piepjonge Israël in 1948 deze gezamenlijke aanval van Arabische staten had afgeslagen, werd de Gaza-strook aan Egypte toegewezen en de Westelijke Jordaanoever aan Jordanië. Hoe komt het dan eigenlijk dat de ‘Palestijnen’ die daar woonden toen niet wakker lagen van een eigen onafhankelijke staat? Ze kwamen niet in opstand tegen Egypte/Jordanië. Ze eisten toen niet eens een eigen staat. Die gedachte kwam niet in hen op. Toch deden radicaal-islamitische groepen uit Gaza en de Westelijke Jordaanoever ook toen al aan terreurdaden tegen joodse burgers in Israël. Het ging hem dus voor hen van meet af aan om de vernietiging van Israël. Dit om principieel theologische redenen eerder dan nationalistische (anders hadden ze in de periode 1948-67 wél geijverd voor een eigen staat in Gaza + Westelijke Jordaanoever, quod non). Ik vind het, als gepassioneerd reiziger die zowel Israël, Libanon als Egypte verschillende malen bezocht, bijzonder merkwaardig dat zoveel erudiete Vlamingen als u dat ijzingwekkende feit maar niet willen inzien. Er leeft blijkbaar een sterke instinctieve behoefte bij velen ter linkerzijde om Hamas te her-framen in wat ze zelf willen dat het is, een anti-koloniale verzetsbeweging, maar wat het in de feiten nadrukkelijk níet is. Dat was ook de teneur van de repliek die op mijn stuk in DS vandaag verscheen. De reden waarom ik dat niet hier plaats is dus omdat ik dat als historicus complete quatsch vindt, het is Europees-linkse projectie op een fenomeen dat andere wortels heeft, wat de auteur daarvan in zijn ideologische verblinding niet eens beseft). In werkelijkheid is Hamas namelijk een beweging die voortspruit uit de internationale moslimbroederschap die opgericht is in de jaren twintig van de twintigste eeuw. Die beweging verwerpt uitdrukkelijk elk nationaal denkkader en redeneert daarentegen vanuit een universeel denkkader: het gaat hen om de ‘oemma’ van gelovigen, niet over ‘de palestijnen’. Hamas ijvert voor de vernietiging van Israël als staat en als joodse maatschappij, eerst en vooral omdat het de suprematie wil vestigen van de politieke islam. Daarom is Hamas ook zo duidelijk dat het zal doorgaan met pogroms op joden tot Israël helemaal vernietigd is, waarbij dus geen enkel vredesakkoord hen van die wens kan afbrengen. De vraag die ik in dat opzicht stelde in mijn column: hoe moet je daar als Israël mee omgaan? Hoe kan Israël zijn burgers dan wél daartegen beschermen, als dat van Caroline Gennez via militaire middelen niet mag? Op dat laatste komt haar standpunt voor een wapenstilstand namelijk neer. Ze ontzegt Israël het recht om een terreurgroep te lijf te gaan die het op Israël en zijn bevolking gemunt heeft. Bij deze had ik ook graag van u daarop een antwoord, meneer Hublou. Met dank en respect voor uw omstandige reactie.

SHS:

Idem voor de uwe, beste Joren Vermeersch . Respect voor uw terreinkennis vergaard op reizen. Zelf ben ik niet in Israël maar in Egypte geweest; de vredelievendheid en gastvrijheid van de Arabische bevolking was wat mij daar het meest trof; schoner dan de eeuwenoude monumenten!” schreef ik in mijn dagboek. Soit. U brengt zeker interessante en doordachte punten aan. Toch geloof ik niet dat uw visie die in feite beenhard is en dodelijk negatief, klopt met de werkelijkheid. U hebt een punt als u stelt dat de KIEM van Hamas (en van veel andere groepen die militair geweld gebruiken) ergens in een ver verleden ligt. Het lijkt mij echter evident dat de soep zo goed als nooit zo heet gegeten wordt, als ze wordt opgediend. Om een goed oud Vlaams spreekwoord in te zetten. Een concept uit de Biologie kan ons verder helpen. Een boom, bijvoorbeeld een eik of een olijfboom, heeft bij zijn ontkiemen een aantal eigenschappen via het DNA, de erfenis van zijn voorouders. Zoals grootte, soepelheid, dikke bladeren tegen de zonnehitte, soort zaden enzovoort. Dat heet in vaktaal “het genotype”. Maar wat er van die boom in werkelijkheid komt doorheen de jaren van leven en groei, dat is daardoor niet volkomen bepaald! De invloed van de precieze standplaats, de hoeveelheden zon, water, droogte, wind, koude, eventueel bijtschade door herten en zwijnen… dat alles heeft – in de eigen generatie in de stamboom dus – een (even grote) invloed. Toegepast op de Palestijnen en de Joden, die beiden volkeren zijn die door de geschiedenis en hun lot vaak in heel nauwe schoentjes komen: de overgeleverde “cultuur” en “godsdienst” heeft zowel vreedzame als militaire kiemen in zich. De bijbel kennen wij allemaal, allicht meer dan de Koran. Wel, daarin roepen de (geïnspireerde) auteurs in passages zowel op tot gewelddadige verdediging en uitbreiding, als tot de bekende naastenliefde, gastvrijheid, mildheid, generositeit en zo meer. Ik hoop dat u inziet dat wat er “uit de zak komt” STERK bepaald zal zijn door de ‘actual’, feitelijke, werkelijke behandeling die deze bevolkingen, beiden (!), ze zijn allebei menselijke mensengroepen, meemaken. De Joden van onze tijd zijn in de vorige generatie met een mammoet-pogrom geconfronteerd; erger dan ooit in hun gehele geschiedenis die over 2500 jaar loopt. De behoefte aan veiligheid is nu bij velen extreem hoog en gespannen. U weet dat emoties en mentaliteiten zeer lang meegaan, dat leren wij als historici). Maar ook aan Arabische kant doet zich dit voor; wie goed, genereus, zacht en respectvol behandeld wordt, die gaat niet met drieduizend mannen en bazooka’s op de “vijand” af. Die ziet de “anderen” zelfs niet als zodanig; die weet, ondanks latent onbegrip en gebrek aan sympathie bij sommige leden van de gemeenschap, gewoon “buren”; waarmee je best een beetje overeenkomt; omdat je er kwetsbaar voor bent, dat weten u en ik en onze lezers ook, wat het leven in onze straat betreft. U bekijkt de kwestie dus in zekere mate met al te veel nadruk op de geschiedenis. Op de onwrikbare slechtheid van de ene groep. Maar dat staat vrij ver van de werkelijkheid. Nog een laatste voorbeeld: een hond die tot een “vechtras” behoort kan in twee richtingen evolueren wat zijn/haar gedrag betreft: hij kan in de krant komen omdat hij mensen vreselijk heeft verwond; dat zal bijna altijd zijn na een problematische behandeling en opvoeding door de eigenaars; veel vaker zal er zich geen incident voordoen, en beantwoordt het dier de liefde die het krijgt met fatsoenlijk, vriendelijk, veilig en betrouwbaar gedrag. Nog een eindnoot: persoonlijk heb ik collega historicus Rutger Bregman kritiek geschreven op zijn pagina toen zijn boek verscheen “De meeste mensen deugen”; ik verwees naar de Nazi’s en de oorlogen die telkens weer de menselijke geschiedenis larderen. Maar hij heeft waarschijnlijk een punt: als je mensen goed behandeld, worden zijn bijna nooit vijandig, integendeel, dan overheersen gastvrijheid, behulpzaamheid en interesse.

NB. U zult misschien goed volgende toepassing van mijn mensbeeld op de geschiedenis begrijpen: de weg die Duitsland zo jammerlijk is ingeslagen in de jaren dertig. Is die te wijten aan ingeboren kwaadaardigheid? Neen toch. De meeste historici en politicologen en polemologen zullen vandaag erkennen dat het de uiterst onrechtvaardige behandeling is die hen tot die golf van bruutheid, haat en extreem geweld heeft aangezet. Een ostracisering die begon aan de conferentie na WO I, bekend als “het Verdrag van Versailles”. In die oorlog waren zowat alle partijen even schuldig geweest. Om onduidelijke reden werd echter Duitsland als enige grote zondebok aangeduid. Wat in de jaren na 1919 leidde tot extreem zware, eenzijdige herstelbetalingen. Een groot deel van de huizen in onze thuisstad Leuven draagt een herdenkingssteen: die betekent: betaald met Duitse herstelbetalingen! De Duitsers leden honger. Erger nog, deze populatie voelde zich collectief het slachtoffer van onrecht en zware vernedering. Enkel in dat klimaat, dat dus met de behandeling in het Heden heeft te maken, kon haat het Leidmotief worden voor deze natie en kon een figuur als Adolf Hitler, die zichzelf en zijn levensloop ook juist zag als die van een groot slachtoffer, die vol wraakzucht liep naar God en klein piertje, aan de macht brengen. De rest is geschiedenis. Laat ons die geschiedenis goed belichten en doorgronden, anders zal zij zich overal blijven herhalen. De toestand in het midden oosten is zwaar verziekt. Met bebloede handen kan je elkaar niet omhelzen. Hopelijk kan de milderende invloed van derde partijen tijdig de sereniteit en stabiliteit helpen terugkeren. En de stem van gematigde, bezadigde en lucide burgers en politici. Angst en ook pijn zijn geen goede raadgevers. Dat weet de volkswijsheid en dat lees ik ook als adagium van menige generaal actief aan het front in WO II.

Over de repliek in De Standaard van Anton Vandevoorde, “Is het nu gedaan met dat gedaas over zelfverdediging?” wisselen Vermeersch en ik nog volgende bedenkingen uit
Beste Stefaan, ik heb helaas geen tijd voor een omstandige repliek op dat stuk. Bondig (voor meer uitleg, zie de reactie die ik onder uw langere reactie plaatste): deze academicus wil van Hamas iets maken wat het nadrukkelijk niet is. Overigens heeft Maarten Boudry op twitter reeds stevige kritiek geleverd op die repliek in DS. Bij deze de draad: https://twitter.com/mboudry/status/1747200241244246056
SHS:
Ik ben het met u eens, Joren Vermeersch , dat het hedendaags populaire model van “de koloniale oorlogen en vernederingen” niet het enige of goede verklaringsmodel kan zijn. Een grote les die wij leerden van onze professoren, zoals Michel Cloet, is juist: historische fenomenen vragen MULTICAUSALE VERKLARINGEN. Een interdisciplinaire behandeling van het vraagstuk zal de meeste kans maken om de zaken te begrijpen. Met name een degelijk inzicht in de emoties van de betrokken partijen is nodig om echt te verhelderen. De psychologie als onmisbare hulpwetenschap! Ik heb zelf op dit vlak veel geleerd uit het wereldwijd gelauwerde werk van Dominique Moïsi, zelf een zoon van twee Joodse mensen die de kampen hadden overleefd. Titel: “De geopolitiek van de emotie. Over angst, vernedering en hoop, en de opgave voor deze tijd.”. Een absolute aanrader. – Dominique Moïsi – Wikipedia
Illustratie
Herdenkingsbiljet van het Fort Breendonk als Human Rights Memorial.
Wij bezochten dit indrukwekkende, pakkende monument vorig jaar. Het verdient nog ruimere bekendheid.

steunen

Steun voor een nieuwe website

We hebben uw hulp nodig voor een essentiële opfrissing van de website. Om die interactiever, sneller en gebruiksvriendelijker te maken hebben we 30.000 euro nodig. Elke bijdrage, groot of klein, helpt. Met uw donatie ondersteunt u onafhankelijke journalistiek die de verhalen blijft brengen die er echt toe doen. Laat uw hart spreken.

Creative Commons

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!