Verstandig van die Noren.

dinsdag 13 december 2011 00:39

Blond haar, grijze ogen, een sportief postuur. In alles lijkt Anders Behring Breivik op een Noor zoals er velen zijn. Althans, vanaf de buitenkant. Want, na de aanslagen die hij op zijn geweten heeft, kunnen we wel stellen dat hij in mentaal opzicht compleet andere paden bewandelt dan de wegen die we als ‘gebruikelijk’ kunnen bestempelen. Daar hoeft geen uitgebreid psychologisch onderzoek voor aan te pas te komen. Iemand die tot zulke daden in staat is, moet er een afwijkende gedachtegang op nahouden. Logische beredenering. En na zijn documentatie door te hebben genomen, werd deze logische redenatie bevestigd. Want Breivik bleek zijn complete gedachtegoed te hebben uitgeschreven, in een meer dan 1000 (!) pagina’s tellend manifest. Indrukwekkend, tevens angstaanjagend.
Inmiddels zijn we aanbeland op het proces tegen Anders Breivik. En de vraag situeert zich niet rond de kwestie of hij al dan niet schuldig is. Hij is op het eiland Utoya zelf opgepakt en heeft zijn vreselijke aanslagen ook direct bekend. De focus ligt voornamelijk op zijn mentale gesteldheid. Is Breivik een gezonde man die met zijn VOLLE verstand (ja, juist op dat ‘volle’ ligt de nadruk) meer dan zeventig mensen vermoordde? Of was hij vreselijk geestesziek en kan hij beter in een kliniek worden behandeld? 
Op 29 november berichtte De Morgen over de uitkomst van het gerechtelijk onderzoek naar de mentale toestand van de Noor. De twee gerechtspsychiaters die de moordenaar onderzochtten, concludeerden na een tiental gesprekken dat hij ontoerekeningsvatbaar kon worden verklaard. Gedurende zijn daden leed hij aan ‘paranoïde schizofrenie’, zo gaven de heren aan. Als de rechters deze aanbevelingen overnemen, kan Breivik voor onbepaalde tijd in een kliniek worden opgenomen.
Mij bekruipt het gevoel dat deze uitkomst de Noorse overheid het beste uitkomt.
Ga maar na. Door Breivik ontoerekeningsvatbaar te verklaren, wordt eigenlijk aangegeven dat hij gek was. Een moordenaar die heel weldoordacht, vastberaden en gestructureerd te werk is gegaan. Maar wel gek. Een gevolg, waar de Noorse overheid op zal hopen, is dat mogelijke aanhangers van Breivik zich niet (meer) zullen identificeren met het gedachtegoed waarop hij zijn daden baseerde. Want dat is ook nog een gevaar van het uitlekken van zulke mandaten. Het kan mensen op ideeën brengen, ze inspireren. Door hem als ontoerekeningsvatbaar te bestempelen, worden zijn teksten gedegradeerd tot onzin, tot gekkenwerk. En daarmee hoopt men dat personen die zich qua denkwijze bij Breivik aansluiten, zich daar nu van distantiëren. 
Let wel: ik beweer hier NIET dat Breivik normaal is. Iemand die tot zulke daden in staat is, mogen we immers niet als ‘normaal’ beschouwen. Echter, ik twijfel wél aan de beweegredenen van de gerechtelijk-medische verklaring. Dat Breivik zijn ontoerekeningsvatbaarheid weerlegt sterk mij in die mening. Een moordenaar die de keuze heeft: zijn leven lang in de gevangenis moeten zitten of  in een kliniek worden behandeld voor zijn mentale problemen. De overgrote meerderheid van gedetineerden kiest toch voor het tweede? Hij dus niet, getuige zijn uitspraken. Mogelijk omdat hij wil bewijzen; ik ben niet gek!
Ik geef de Noorse overheid groot gelijk. Wat een ramp is dat als meerdere personen besluiten dezelfde acties te ondernemen. Beter een leugentje om bestwil dan leven in onzekerheid en angst. Laat dat duidelijk zijn. 

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!