Trump richt eigen VN op: gevaarlijke echo van de jaren dertig
Een crisis tussen de VS en de andere NAVO-landen over Groenland is – voorlopig – afgewend. Maar in de schaduw daarvan is Trump met iets veel ingrijpender bezig, dat de internationale diplomatie naar een gevaarlijk kantelpunt loodst. Het gaat over de Board of Peace (Vredesraad) die Trump in Washington boven de doopvont heeft gehouden.
In november 2025 heeft de VN-Veiligheidsraad met Resolutie 2803 formeel ingestemd met zo’n raad als tijdelijk bestuur voor de wederopbouw van Gaza. Maar dit initiatief gaat veel verder. De raad, die door Trump zelf wordt voorgezeten, wordt in recente officiële documenten gepresenteerd als een wereldwijd mechanisme voor conflictbeheersing.
Aan de top staat Donald Trump zelf als voorzitter voor het leven, geflankeerd door een nauwe kring van vertrouwelingen
Uit gelekte documenten blijkt dat de raad alle allures heeft van een schaduw-VN. Enkele dagen geleden zei Trump dat de Vredesraad de VN “zou kunnen” vervangen. Wat dus officieel begon als een orgaan voor de wederopbouw van Gaza, met goedkeuring van de VN, ontpopt zich nu tot een directe aanval op de VN.
De VN is zeker niet perfect. De samenstelling van de Veiligheidsraad is problematisch[1] en de permanente leden hebben een vetorecht dat al decennia misbruikt wordt. Maar er is een groot verschil tussen een gebrekkig systeem dat hervormd moet worden, en een parallel systeem dat het idee van internationaal recht vervangt door het recht van de sponsor.
Een nieuwe maffia-club
De samenstelling van deze Vredesraad leest als een blauwdruk voor een nieuwe wereldorde, waarin de traditionele diplomaat plaatsmaakt voor de dealmaker. Aan de top staat Donald Trump zelf als voorzitter voor het leven, geflankeerd door een nauwe kring van vertrouwelingen zoals zijn schoonzoon Jared Kushner en de invloedrijke vastgoedmagnaat en toponderhandelaar Steve Witkoff.
Zij vormen de harde kern van een bestuur dat wordt aangevuld met zwaargewichten uit de financiële wereld, waaronder de president van de Wereldbank, Ajay Banga, en durfkapitalisten zoals Marc Rowan van Apollo Global Management.
Het orgaan is volledig losgekoppeld van het internationaal recht
Door ook ervaren figuren als voormalig Brits premier Tony Blair en de Nederlandse diplomate Sigrid Kaag bij de uitvoering te betrekken, probeert de raad een zweem van internationale ervaring en pragmatisme uit te stralen, terwijl de werkelijke regie stevig in handen van Trump blijft. Het bestuur is naar verluidt al door 35 landen geaccepteerd.
Hiermee wordt de basis van internationale samenwerking ingeruild voor een systeem van persoonlijke loyaliteit. Zo’n machtsstructuur is ongekend in de moderne geschiedenis. Trump beschikt over een persoonlijk vetorecht en de exclusieve bevoegdheid om lidstaten aan te stellen of te verwijderen.
De reikwijdte van het initiatief blijkt alvast uit de lijst van genodigden, die meer dan zestig landen beslaat. De uitnodiging is breed uitgezet naar regionale spelers zoals Turkije, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten om de stabiliteit in Gaza te waarborgen. Daarmee vormt het een directe uitdaging voor de universaliteit van de VN.
Netanyahu, de architect van de genocide in Gaza, wordt lid van de raad. En bondgenoten als de Hongaarse premier Viktor Orbán en de Argentijnse president Javier Milei spraken direct hun steun uit voor het initiatief.
Voorlopig doen slechts twee EU-landen mee: Hongarije en Bulgarije. Ook China doet niet mee. Landen die een permanente zetel willen, moeten daarvoor betalen: een bijdrage van één miljard dollar verzekert een plek aan tafel. Wie niet betaalt, krijgt een tijdelijke zetel van drie jaar, volledig afhankelijk van de gunst van de voorzitter.
Je zou de Vredesraad kunnen omschrijven als een maffia-VN
Het resultaat is een hybride machtsorgaan van miljardairs, inlichtingendiensten en technocraten die gezamenlijk over de toekomst van conflictgebieden beslissen, boven de hoofden van de lokale bevolking en los van het internationaal recht. Je zou het ook kunnen omschrijven als een maffia-VN.
Alsof het om een beursintroductie gaat wil Trump de oprichtingscharter van de raad laten tekenen in Davos.
Schaduw van de Volkenbond
Dit scenario doet angstwekkend sterk denken aan de jaren dertig van de vorige eeuw. Destijds werd de Volkenbond, de voorloper van de VN, stap voor stap lamgelegd. Fascistische en autoritaire regimes zagen de internationale regels als een hinderpaal voor hun eigen expansiedrang en machtspolitiek. Toen Japan in 1931 Mantsjoerije bezette, Italië in 1935 Ethiopië binnenviel, en nazi-Duitsland openlijk het naoorlogs verdragssysteem begon te slopen (onder andere door zich te herbewapenen), stapten ze uit de Volkenbond en werd dit orgaan een papieren tijger zonder eigen machtsmiddelen.
Dit initiatief moet een dwingende wake-up call zijn voor ons allen
Net als toen zien we nu dat de VS de universele regels inruilt voor eigen parallelle structuren en opportunistische deals, met alle gevolgen van dien. Toen de grote mogendheden de Volkenbond lieten vallen voor eigen ‘deals’, gleed de wereld af naar de totale verwoesting van de Tweede Wereldoorlog. Trumps Vredesraad dreigt precies hetzelfde te doen door de enige plek waar landen nog op basis van recht praten, de VN, irrelevant maken.
Wake-up call
Net als in de jaren dertig vertaalt de opkomst van extreemrechts zich niet enkel in de afbraak van democratische instellingen, maar ook in roekeloos oorlogsstoken. De oprichting van deze Vredesraad is een frontale aanval op de gedeelde waarden die na 1945 moeizaam werden opgebouwd. De raad is een symptoom van een instortende rechtsorde.
Als de wereld toestaat dat de VN wordt vervangen door een geprivatiseerde machtsclub, herhalen we de fatale fouten van de jaren dertig en stevenen we af op een nieuwe wereldbrand. Dit initiatief moet een dwingende wake-up call zijn voor ons allen.
Lees ook:
- Is Trump een fascist?
- Groenland en het verdrag van München: buigt Europa weer voor de agressor?
- De clash van de 21e eeuw
Note:
[1] De samenstelling weerspiegelt de wereld van 1945, niet die van vandaag: Afrika en Latijns-Amerika zijn ondervertegenwoordigd, terwijl landen als India, Brazilië of Nigeria geen vaste stem hebben. En zonder eigen uitvoerende macht is de Raad afhankelijk van lidstaten om besluiten af te dwingen, wat hem soms machteloos of selectief doet lijken.
