Extreemrechts wint eerste ronde presidentsverkiezingen Brazilië
In de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Brazilië behaalde de extreemrechtse kandidaat Flavio Bolsonaro 56.104.222 stemmen tegenover zetelende president Lula da Silva die 53.878.385 kiezers achter zijn naam kreeg (op basis van telling van 99,99 procent van de uitgebrachte stemmen). Geen van beide behaalde 50 procent van de geldig uitgebrachte stemmen.
Op 25 oktober volgt daarom volgens de Braziliaanse kieswet een tweede ronde tussen de twee best geplaatste kandidaten. De tien andere kandidaten behaalden samen amper 8,81 procent van de stemmen en zijn uitgeschakeld. De peilingen voorspelden een nek-aan-nekrace tussen Flavio Bolsonaro en Lula da Silva, dus het is verrassend dat Bolsonaro een beduidende voorsprong boekte op zijn uitdager Lula da Silva.
De massamedia van de Braziliaanse oligarchie en hun sociale media brachten in de vroege avond reeds een totale overwinning uit voor Flavio Bolsonaro met een verschil van meer dan 6 procent. Het was een tactische sprong vooruit, waarbij werd verzwegen dat de stemresultaten uit het noordwesten en het diepe binnenland van de Amazone nog niet allemaal geteld waren ten opzichte van het meer verstedelijkte zuiden van Brazilië. In dat Zuiden wordt rechtser gestemd dan in de andere regio’s.
Die ‘grote’ voorsprong van 6 procent werd door alle grote media wereldwijd onmiddellijk overgenomen. In eigen land excelleerde De Tijd met de titels Beleggers reageren euforisch op voorsprong ‘aardige Bolsonaro’, waarmee de krant andermaal toonde dat de financiële wereld alleen respect heeft voor de democratie als die hun bankrekening ter wille is.
Na het bekomen van alle telresultaten slonk de voorsprong van Flavio Bolsonaro tot 1,87 procent, een relatief klein verschil. Maar het blijft een onverwachte nederlaag voor Lula. In de peilingen werd van hem immers verwacht dat hij minstens evenveel stemmen zou halen als Flavio Bolsonaro. Dit maakt de kiesstrijd voor de komende twintig dagen zeer spannend.
Een achterstand van 1,87 procent in de eerste ronde is niet onoverbrugbaar, maar blijft onzeker. Alles zal afhangen van de opkomst tijdens de tweede ronde van de ongeveer 33 miljoen geregistreerde kiezers die tijdens de eerste ronde thuisbleven (of ongeldig stemden). Lula erkende onmiddellijk dat deze uitslag voor hem ‘onverwacht' was en verklaarde alles op alles te zetten om de afwezigen te overtuigen op 25 oktober toch te komen stemmen. Dat kan lukken want de afwezigheid van kiezers was groter in het noordwesten, waar Lula traditioneel sterker staat.
Onverwachte overwinning voor extreemrechts
De voorsprong van Flavio Bolsonaro is opvallend om meerdere redenen. Tijdens de campagnes van 2018 en 2022 voor vader Jair Bolsonaro gaf VS-president Trump zijn openlijke steun aan hem. Ditmaal bleef hij op de vlakte en sprak nooit openlijke steun uit voor de zoon Flavio Bolsonaro. Hij gaf hem wel een audiëntie in het Witte Huis. Uit eigen analyses bleek dat de openlijke steun van Trump voor Jair Bolsonaro in 2022 averechts had gewerkt.
De tien verslagen kandidaten zijn bijna allen rechtse conservatieve politici. Van hen moet dus geen steun voor Lula verwacht worden. Alles zal daarom afhangen van de campagne die Lula tot 25 oktober gaat voeren om de afwezige kiezers van 5 oktober te overtuigen. Flavio Bolsonaro blijft ondertussen doorgaan met zijn campagne als 'zachtere' versie van zijn vader. Dankzij de Braziliaanse media heeft dat blijkbaar een groot deel van de Brazilianen overtuigd.
Bijzonder ironisch is dat hij daarbij de strijd tegen de corruptie als speerpunt inzet. Flavio wordt zelf verdacht van corrupte zakendeals, van illegale financiering van zijn campagne en van omkoping van andere politici. Ook zijn broers Eduardo, Jair Renan en Carlos, de huidige vrouw van hun vader Michelle Bolsonaro en zijn oom Renato Bolsonaro zijn onderwerp van gerechtelijke onderzoeken voor corruptie. Ze werden allen herverkozen in het federale parlement op dezelfde dag als de presidentsverkiezingen.
Dat komen de Brazilianen echter niet te weten in hun krant, op hun radio en tv of op hun sociale media. Flavio Bolsonaro heeft al aangekondigd wat hij bij een overwinning zal doen. Als eerste stap zal hij zijn vader Jair Bolsonaro genade geven voor zijn veroordeling tot 29 jaar gevangenis. Daar zit hij voor de poging tot staatsgreep na de verkiezingen van 2022 en de bestorming van het federaal parlement op 8 januari 2023 in een poging de toen net beëdigde president Lula af te zetten.
Vervolgens zal hij zijn vader opnemen in zijn regering en pogen om president Lula opnieuw te laten vervolgen voor de feiten waarvoor hij in november 2019 werd vrijgesproken.
'Zachtere' versie van vader Jair
In tegenstelling tot zijn huidige campagne als ‘zachtere’ versie van zijn vader zal Flavio nog een harder neoliberaal afbraakbeleid voeren dan zijn vader. De eerste slachtoffers zullen de openbare universiteiten zijn, volgens hem zijn dat broedhaarden van linkse stokerij. De openbare gezondheidsinstellingen en het openbaar onderwijs staan op de volgende plaats voor sociale afbraak.
Je mag je tevens verwachten aan de toename van het geweld: meer moorden op journalisten, vakbondsleiders, milieuactivisten en strijders voor de rechten van de inheemse volkeren, meer moordende politierepressie in de favela’s van de grote steden, meer slachtpartijen tegen inheemse dorpen door milities van de grootgrondbezitters.
Flavio Bolsonaro vindt uiteraard zijn meeste stemmen bij de upper en middle class in de steden, bij de bedrijfseigenaars, bij de oligarchieën en bij de grootgrondbezitters op het enorme platteland. Maar er is meer nodig om 50 procent te halen. Daar zorgen de Braziliaanse media en hun sociale media voor. Een goede uitleg voor de redenen waarom zoveel Brazilianen tegen hun eigen belangen in toch voor Flavio Bolsonaro stemmen, vind je in dit interview met journalist Brian Mier in Recife.
Het ziet er niet goed uit voor de gewone werkende, werkzoekende, zieke en gepensioneerde Brazilianen. Niets is echter onmogelijk. Wordt vervolgd op 25 oktober.
