Analyse
Opinie

COP in het zand

Afbeelding
Eén van de jongste op klimaatmars in Brussel 11 oktober. Foto: Dieter Boone
Eén van de jongste op klimaatmars in Brussel 11 oktober. Foto: Dieter Boone
Nadat de VS-regering de klimaatverloedering ontkende, gaat nu Europa openlijk voor ‘realisme’ dat ervan wegkijkt. Climate Action Network riep de Europese Unie en haar Klimaatcommissaris Wopke Hoekstra uit tot "Fossiel van de dag". Waar hij bij eerdere COP’s nog de noodzaak voor meer klimaatinspanningen verdedigde, legt hij vandaag uit dat de verwachtingen niet te hoog mogen liggen. "Après nous le déluge", "Na ons de zondvloed", letterlijk.

De COP31 in Antalya pakte uit met een nieuwigheid: organisatie door twee landen. Turkije is gastland en formeel voorzitter, Australië zou de onderhandelingen ‘leiden’. Dat beide landen allerminst de kampioenen van klimaatzorg zijn blijkt uit de cijfers van 11.11.11.

Turkije mikt op een uitstoot in 2035 die zo’n 31 procent hoger ligt dan in 2018: het land gaat een steenkoolcentrale uitbreiden en criminaliseert alle middenveldorganisaties die daartegen protesteren. Australië is een van de grootste wereldexporteurs van steenkool en gas en blijft nieuwe mijnen en gasbronnen aanboren.

Een andere factor die de resultaten van deze COP31 ondermijnt is de aanwezigheid van veel miljardairs op deze klimaattop. Oxfam onthult dat twaalf van de achttien, als afgevaardigde geregistreerde, miljardairs (volgens de Forbeslijst) hun fortuin vergaarde in vervuilende sectoren zoals mijnbouw, olie, gas en vleesverwerking. Vijf van hen werden rechtstreeks door Turkije uitgenodigd. Samen beschikken de achttien over bijna 200 miljard dollar.

"Wanneer miljardairs die hun fortuin te danken hebben aan vervuilende industrieën toegang en invloed krijgen op COP31, moeten we ons afvragen wiens belangen werkelijk vertegenwoordigd worden en wiens stemmen het zwijgen worden opgelegd. We kunnen ons geen nieuwe top veroorloven waarbij bedrijfsmacht en extreme rijkdom belangrijker zijn dan klimaatrechtvaardigheid", zegt Nafkote Dabi, hoofd klimaatbeleid bij Oxfam International.

Dat blijkt ook uit de opstelling van de OPEC-landen die helemaal niets willen veranderen. Ze kaapten het Turkse ‘elektrificatievoorstel’: tegen 2035 moet 35 procent van onze energie uit elektriciteit komen. "Als we meer willen elektrificeren, hebben we zeker ook fossiele brandstoffen nodig", aldus Haitham Al Ghais van OPEC. "Ze maken het energiesysteem veiliger."

Op de klimaattop van Dubai in ’23 hadden alle landen nochtans ondertekend dat ze willen "wegbewegen van de fossiele brandstoffen". Het was voor het eerst dat dat woord werd opgenomen in de conclusies.

152 privéjets aangekomen in Antalya tijdens top

Dat blijkt uit gegevens van Polluterjet. Dat is meer dan het dubbele van het aantal dat tijdens COP30 werd geregistreerd, en tien keer zoveel als het gebruikelijke aantal aankomende privéjets op deze luchthaven in dezelfde periode. Deze vluchten zouden naar schatting verantwoordelijk zijn voor 1.191 ton CO₂-uitstoot, wat overeenkomt met 5,3 keer rond de wereld vliegen.

Die vliegtuigjes kwamen uit Duitsland (4), Griekenland (5), Spanje (3), Turkije (67) en het Verenigd Koninkrijk (6). In totaal kwamen 30 jets uit de Europese Unie. Eén van de privéjets vertrok in Australië en maakte tussenstops in Miami, Londen en Parijs .

België zonder plan en met minder geld

Eind 2023 oordeelde het Brusselse hof van beroep dat de Federale, Vlaamse en Brusselse overheid de uitstoot tegen 2030 met minstens 55 procent moeten verminderen tegenover 1990. 

"De harde werkelijkheid is dat ons land de uitstoot laat stijgen en het internationale klimaatbudget terugschroeft"

Elke woensdag lezen activisten van de Klimaatzaak — in het zwart, met een witte servet of zakdoek als advocatenbef — dat klimaatarrest voor aan Wetstraat 16: "Rechter heeft gesproken, nu moet het beleid volgen". In september en oktober gingen ze zo gekleed in het Federale en in het Vlaamse parlement zitten en stonden samen stilzwijgend op.

Afbeelding
All Rise-actie Wetstraat Brussel 18 november, foto: Klimaatzaak
All Rise-actie Wetstraat Brussel 18 november, foto: Klimaatzaak

Gisteren, woensdag 18 november, mobiliseerden ze meer dan 100 ‘klimaatadvocaten’ en vormden een protesthaag aan de ambtswoning van de premier. ALL RISE heet de campagne die gesteund wordt door de 73.000 burgers die de Klimaatzaak tegen België aanspanden.

Ondanks het duidelijk arrest vermindert België alleen maar zijn klimaatinspanningen. "Het niet uitvoeren van het klimaatarrest is geen technische vertraging, maar een politieke keuze," zegt Sarah Tak, directeur van Klimaatzaak. 

"België gaf vorig jaar al een vijfde minder klimaatfinanciering", stelt Kiki Berkers van 11.11.11. "Wat ze nu geven is niet meer dan een druppel op een hete plaat. Rampen zoals in Nepal tonen duidelijk het geld voor adaptatie niet volstaat. Vorig jaar werd daarom afgesproken om de financiering te verdrievoudigen. Maar er werd nooit vastgelegd vanaf welk bedrag. Drie keer wat? Het is alsof je een cheque uitschrijft, maar het bedrag openlaat."

"De harde werkelijkheid is dat ons land de uitstoot laat stijgen en het internationale klimaatbudget terugschroeft. Dat slechte rapport spreekt veel luider dan al hun mooie woorden", besluit Nadia Cornejo van Greenpeace België.

Europees ‘realisme’

Dinsdagavond was er nog maar 50 miljoen dollar gevonden voor het zogenaamde Adaptatiefonds, daar waar minstens 1,2 miljard nodig is dit jaar. Het zijn uiteraard vooral de Europese landen die voor die financiering moeten zorgen, nu de VS zich volledig heeft teruggetrokken, en gezien hun historische verantwoordelijkheid voor de opwarming van de aarde.

"De aanhoudende, aanzienlijke onderfinanciering van het Adaptatiefonds is verraad aan dit multilaterale proces. Het toont aan waarom ontwikkelingslanden hier op COP31 duidelijkheid eisen over de verstrekking en levering van klimaatfinanciering, met een duidelijk besluit over een werkprogramma voor klimaatfinanciering", stelt Climate Action Network.

Zelfs over het Turkse elektrificatievoorstel liet Hoekstra de lat helemaal zakken. Dat die elektriciteit dan groen moest zijn, vond hij plots niet meer zo belangrijk. "We willen pragmatisch zijn", aldus de eurocommissaris.

Nog geen jaar geleden stelde Europa de ontbossingswet een 2e keer uit. Die moet waarborgen dat er geen bossen meer verdwijnen voor de productie van vlees, cacao, koffie of papier. Ook het verbod op nieuwe benzine- en dieselwagens is voor onbepaalde tijd verdaagd en pas een paar weken geleden is ook nog een andere wet met een jaar uitgesteld. Die moet  olie en gasverhandelaars verplichten om pijpleidingen te controleren op methaanlekken.

Zo ‘realistisch’ is de Europese klimaatpolitiek intussen geworden.

Vandaag op de hoogte van de wereld van morgen?