Waarom Trumps nieuwe kernproeven iedereen in gevaar brengen
De president die lonkt naar de Nobelprijs voor de Vrede klinkt de laatste weken opvallend oorlogszuchtig. Na het sturen van zware oorlogsbodems richting de Venezolaanse kust en dreigen met een invasie in dat land, kondigt hij nu ook aan dat hij opnieuw kernproeven wil opstarten.
In een vage post op Truth Social schreef Trump dat de VS “meer kernwapens hebben dan eender wie” en dat hij het “Department of War” heeft geïnstrueerd om “op gelijke basis” opnieuw te testen. Hij verwees daarbij naar testprogramma’s van andere landen en zette daarmee de toon vlak voor een ontmoeting met de Chinese president Xi Jinping eind oktober.
Zijn bewering dat hij “op gelijke basis” wil testen, klopt niet en laat vooral veel onduidelijkheid achter: gaat het om echte ‘explosieve’ kernproeven zoals vóór 1992 in Nevada, of enkel om tests van draagraketten en commando- en controlesystemen?
“Ongelofelijk dom”
De laatste explosieve kernproef van de VS vond in 1992 ondergronds plaats in Nevada. Daarna volgde een federaal moratorium en tekende Washington het Alomvattend Kernstopverdrag (CTBT) uit 1996. Dat werd nooit geratificeerd door de VS, maar wél jarenlang gerespecteerd door alle kernwapenstaten, op Noord-Korea (2006-2017) na.
Wie vandaag explosieve proeven heropstart, gooit de facto het CTBT-verdrag in de prullenmand. En dat is geen kleinigheid, want dit verdrag en het informele testmoratorium vormden het fundament voor alle latere stappen tegen proliferatie.
Met explosieve proeven opent de VS de doos van Pandora: Moskou en Beijing zullen volgen
Beatrice Fihn, ex-directeur van de Nobelprijswinnende campagne ICAN, noemt het herstarten van explosieve tests “ongelofelijk dom”. Niet alleen omdat het de wereld onveiliger maakt, maar ook omdat het mensenlevens kost: eerdere proeven hebben Amerikanen gedood en vergiftigd.
Explosieve kernproeven veroorzaken kanker, geboorteafwijkingen en langdurige vervuiling van bodem en water. De bevolking in de buurt van testsites dragen de last generaties lang.
Volgens Daryl G. Kimball van de toonaangevende Arms Control Association is er geen technische, militaire of politieke reden om na 1992 opnieuw explosief te testen. De VS beschikken over een enorme databank en simulatiecapaciteiten om de veiligheid en betrouwbaarheid van het arsenaal te verifiëren zonder proeven.
Peter Kuznick (American University) waarschuwt dat de VS met explosieve proeven ‘de doos van Pandora’ opent: als Washington test, zullen Moskou en Beijing volgen.
Het Kremlin zegt in elk geval het moratorium op de voet te volgen en dreigt expliciet met “eenzelfde antwoord” als iemand het doorbreekt. Tegelijk wijst Moskou erop dat recente Russische tests zoals die van de Burevestnik-kruisraket of de Poseidon-torpedo geen nucleaire detonaties waren.
Daryl Kimball wijst er in dat verband op dat dergelijke tests van Rusland weinig toevoegen aan de slagkracht van kernwapens. Hij pleit ervoor de zorgen weg te nemen door het CTBT te ratificeren, kortetermijninspecties ter plaatse toe te laten en andere vertrouwenwekkende maatregelen te nemen.
Zelfs als Rusland of China draagraketten testen - wat de VS overigens zelf doet – dan rechtvaardigt dat geen ‘explosieve’ kernproeven. Het is precies door zulke valse gelijkstellingen dat normvervaging insluipt: vandaag tests, morgen proeven, en overmorgen modernisering met hogere explosieve opbrengst.
Deze heropstart belangt ook België aan, want hier staan nog altijd Amerikaanse kernbommen opgesteld
Door een einde te maken aan het moratorium, beloon je ook hardliners elders in de wereld. Andere landen zonder kernwapens, zoals Zuid-Korea, Iran of Saoedi-Arabië, krijgen zo een argument in handen om zélf te gaan ‘flirten’ met nucleaire opties. Dat is precies wat we moeten vermijden.
Samengevat: kernproeven heropstarten is een gigantische stap terug voor nauwelijks winst.
Wat moet er gebeuren?
Wie gelooft dat nog meer kernwapenvertoon voor veiligheid zorgt, heeft het fout: elk signaal dat de nucleaire drempel verlaagt, vergroot het risico op misrekening, accidenten en escalatie. In een wereld met crisissen van Taiwan tot Oekraïne is dat spelen met vuur, letterlijk.
Deze heropstart belangt ook ons land aan. In België staan nog altijd Amerikaanse kernbommen opgesteld. De NAVO blijft bovendien jaarlijks het gebruik van kernwapens oefenen in Europa (Steadfast Noon). Een internationale terugval naar explosieve proeven maakt ook onze regio onveiliger.
Daarom veroordeelt Vrede vzw Trumps aankondiging onomwonden. België moet zich krachtig uitspreken tégen elke hervatting van tests.
De enige geloofwaardige weg vooruit is het versterken van bestaande regimes (CTBT, NPV), investeren in dialoog en de stap in de richting van het Verdrag inzake het Verbod op Kernwapens (TPNW). Dat is een VN-verdrag uit 2017 dat kernwapens volledig verbiedt - van ontwikkeling en tests tot bezit, inzet, gebruik en dreiging daarmee - én dat slachtofferhulp en milieusanering voorziet (in werking sinds 2021).
Meer dan ooit is een sterke vredesbeweging nodig
Trumps losse flodder is geen communicatiefoutje maar een gevaarlijke proefballon. Wie hem laat vliegen, riskeert dat anderen hem laten knallen.
Zijn uitspraak kadert in de kantelende wereldverhoudingen. Het Westen ziet zijn greep op de wereld afnemen terwijl BRICS+ en het Globale Zuiden economisch en technologisch opklimmen. Als reactie daarop kiezen de VS en de EU voor massale herbewapening en een ‘mondiale NAVO’, wat vooral de belangen van multinationals en het militair-industrieel complex dient.
Meer dan ooit is een sterke vredesbeweging nodig. De vredelievende krachten wereldwijd moeten zich gezamenlijk inzetten voor een ander beleid: voor vrede, voor een eerlijke wereldorde en voor een economie die mensen dient in plaats van de militaire industrie en oorlogen.
Lees ook: De strijd om wereldmacht: het Westen bewapent zich tegen opkomend Zuiden
