“Palestijnse werknemers worden gestraft en zelfs gedood omdat ze willen werken”
De papieren bootjes in het eventlogo van het ABVV-congres, lijken ook te verwijzen naar de Flotilla voor Gaza die door Israël illegaal en brutaal werd onderschept vorige maand. De bemanning werd gekidnapt en mishandeld. Eén van hen Isja Puissant mocht op het congres het woord nemen. Anders dan de EU en de Europese regeringen die nauwelijks reageerden, nam ABVV Palestina wel ‘aan boord’ van hun congres.
Khaled, het is goed dat we jou - dankzij de vakbondssolidariteit - hier kunnen spreken. In Europa bereiken ons dagelijks alarmerende berichten over Palestina. Wij kunnen ons moeilijk voorstellen dat mensen temidden deze vreselijke vernietiging en aanhoudende slachtingen, nog aan het werk kunnen zijn. Toch moeten nog steeds duizenden werknemers in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever aan de kost zien te komen. Hoe ziet hun situatie eruit?
"De situatie is vandaag is inderdaad de slechtste sinds het begin van de Israëlische bezetting. Er is een enorme economische instorting. De economische activiteit is drastisch verminderd door de grootschalige vernietiging van infrastructuur en werkplaatsen."
"De werkloosheid in Gaza is gestegen tot meer dan 80 procent en meer dan 500.000 werknemers hebben sinds de escalatie van de crisis na 7 oktober ‘23 hun job verloren. De meeste gezinnen leven daarom in uiterst moeilijke omstandigheden, zonder een stabiel inkomen."
Ons hoofdkantoor in Nablus, werd aangevallen door Israëlische soldaten die er verschillende computers kapotsloegen en dan weer vertrokken, pure intimidatie
"Op de Westelijke Jordaanoever bedraagt de werkloosheid ongeveer 57 procent en nu leeft meer dan 70 procent van de bevolking er onder de armoedegrens. Vóór de huidige escalatie waren naar schatting 180.000 tot 200.000 Palestijnen aan het werk binnen de internationaal erkende grenzen van Israël én in de illegale Israëlische nederzettingen. Nu leven ze met steeds meer beperkingen op hun bewegingsvrijheid en dus toegang tot hun werk: controleposten, wegafsluitingen en beperkingen op werkvergunningen én het toenemende geweld van kolonisten."
"Hun lonen brachten jaarlijks ongeveer 16 miljard sjekel (ongeveer 4,5 miljard euro) in de Palestijnse economie. Dat geld zorgde voor economische activiteit en koopkracht. Die inkomsten zijn nu grotendeels weggevallen."
"De eigen Palestijnse economie – in Gaza én op de Westelijke Jordaanoever – wordt daarboven ook zwaar getroffen door de Israëlische blokkade, sinds oktober’23. Israëli’s kochten heel wat producten, vooral uit de landbouw, van de Palestijnen. Dat is nu tot heel weinig herleid."
"Daardoor verliezen nu ook werknemers in economische projecten van de Palestijnse autoriteit zelf hun baan. Daarnaast houdt de Israëlische regering belastinginkomsten achter, die normaal aan de Palestijnse Autoriteit moeten worden doorgestort. Dat maakt de situatie nog dramatischer.”
Onder dergelijke omstandigheden lijkt vakbondswerk bijzonder moeilijk. Hoe organiseren jullie je leden?
“Onze federatie telt ongeveer 15.000 leden. Maar sinds 7 oktober kunnen velen hun lidmaatschapsbijdrage niet meer betalen. Niet omdat ze geen solidariteit voelen met de vakbond, maar simpelweg omdat ze geen inkomen meer hebben. Wij hadden 19 kantoren in de Westbank waarvan we er door het geweld 4 moesten sluiten. Ook het hoofdkantoor in Nablus, werd in april vorig jaar aangevallen door Israëlische soldaten die er verschillende computers kapotsloegen en dan weer vertrokken. Pure intimidatie."
"Vorig jaar werden 47 Palestijnse werknemers gedood door Israëlische kogels toen ze probeerden hun werkplaats te bereiken. Dit jaar zijn er zo al ongeveer vijftien slachtoffers gevallen. 14.000 Palestijnse werknemers uit de Westelijke Jordaanoever werden gearresteerd en vaak één tot twee maanden opgesloten. Daarna worden ze teruggestuurd naar hun dorpen met boetes van ongeveer 10.000 sjekel (3.000 euro). Hun enige 'misdaad' was dat ze probeerden hun werk te bereiken.”
Is overleg met Israëlische werkgevers nog mogelijk?
"Sommige Israëlische werkgevers zouden Palestijnse werknemers graag terug in dienst nemen. Maar de Israëlische overheid verhindert dat onder het voorwendsel van veiligheidsredenen."
"Als jíj dat wil kan je morgen de Tempelberg, de Klaagmuur of de Geboortekerk gaan bezoeken in Jeruzalem, wij Palestijnen kunnen daar niet komen, kunnen onze werkplek – op een paar tientallen kilometers van huis – niet bereiken!"
"In plaats daarvan komen werknemers uit India, Thailand en andere Aziatische landen. Zij krijgen relatief gemakkelijk werkvergunningen. Israël heeft naar schatting 136.000 buitenlandse arbeidskrachten nodig om het wegvallen van Palestijnse werknemers op te vangen."
"Zij verdienen vaak zelfs meer dan Palestijnen vroeger kregen. Israël moet hen immers weten aan te trekken, moet ze ook opleiden en huisvesten. Dat brengt aanzienlijke kosten met zich mee voor de werkgevers. De oorlog heeft dus ook een zware economische impact op Israël zelf."
Zijn vakbondsacties zoals betogingen of stakingen mogelijk?
"In Palestijns gebied kan dat in bepaalde gevallen nog wel. Maar voor Palestijnse werknemers die afhankelijk zijn van werk in Israël is dat helemaal onmogelijk. Wie zich in de buurt van een checkpoint verzamelt, riskeert te worden gearresteerd of zelfs gedood. Normale vakbondsacties zoals stakingen, manifestaties of piketten zijn onder deze omstandigheden niet haalbaar."
Wat kan jullie vakbond concreet doen in een oorlogssituatie zoals deze?
"Wij hebben juridische procedures aangespannen in Israël tegen de bezetting, om het recht van Palestijnse werknemers te verdedigen. We eisen dat werknemers toegang krijgen tot hun werk. Als BGFTU begonnen we ook internationaal juridische procedures tegen de Israëlische staat en brengen we deze schendingen ook onder de aandacht van internationale instellingen."
"Naast juridische procedures werken we samen met de Palestijnse Autoriteit en met internationale organisaties zoals de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). We proberen tijdelijke werkgelegenheidsprojecten op te zetten voor werklozen."
Economisch is Israël sterk geïntegreerd in de Europese markt, veel Europese firma’s hebben grote belangen in Israël. Dat maakt politieke beslissingen moeilijk
"Dat gaat vaak om sociale werkzaamheden in scholen of lokale gemeenschappen. De lonen zijn laag en de jobs zijn tijdelijk, maar ze helpen gezinnen te overleven en verlichten gedeeltelijk de gevolgen van de oorlog. Ook andere vakbonden wereldwijd ondersteunen dergelijke projecten. De Palestijnse Autoriteit kampt zelf met financiële problemen en kan haar werknemers momenteel vaak slechts ongeveer 50 procent van hun normale loon uitbetalen."
België heeft aangekondigd producten uit de Israëlische nederzettingen te willen weren. Is dat een stap vooruit?
"Het is een stap, maar ruim onvoldoende. Sommige producten uit de nederzettingen worden nog steeds verkocht alsof ze uit Israël zelf komen. Omgekeerd worden Palestijnse producten soms geïmiteerd of verkeerd gelabeld. Zo exporteren Israëlische firma’s zelf zgn. ‘Palestijnse’ palmolie die in werkelijkheid in Israël of in de illegale kolonies gemaakt wordt. Er is meer transparantie en controle nodig."
In Europa groeit de verontwaardiging over het Israëlische optreden, maar veel regeringen lijken terughoudend. Hoe kijkt u daarnaar?
"Ik denk dat landen zoals Ierland en Spanje een voorbeeld stellen. Tegelijk zien we dat de Europese Unie wel zware sancties oplegt aan andere landen zoals Rusland, maar zelfs het associatieverdrag met Israël nauwelijks ter discussie stelt. Economisch is Israël sterk geïntegreerd in de Europese markt, veel Europese firma’s hebben grote belangen in Israël. Dat maakt politieke beslissingen moeilijker."
“Verandering gebeurt meestal geleidelijk. Israël verliest wereldwijd steeds meer morele steun. De internationale publieke opinie verandert vandaag snel. Waar enkele jaren geleden veel mensen automatisch de kant van Israël kozen, groeit vandaag het begrip voor de Palestijnse situatie. In steeds meer landen is een meerderheid van de bevolking kritisch tegenover het beleid van de Israëlische regering."
Wat kunnen vakbonden hier concreet doen?
"België toont meer solidariteit met de Palestijnse zaak dan veel andere Europese landen. Maar solidariteitsverklaring alleen zijn niet voldoende. Solidariteit moet worden omgezet in actie."
"Wij vragen vakbonden en burgers om druk uit te oefenen op hun regeringen zodat die Israël sanctioneren en economische maatregelen nemen. Volgens ons is dat vergelijkbaar met de internationale aanpak van het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime destijds."
"Wij vragen Europese vakbonden ook om de banden met Israëlische vakbonden te verbreken want zij steunen de positie van de genocidaire regering van Netanyahu en doen niets voor de rechten van Palestijnse werknemers."
"De bonden kunnen de wereldwijde BDS-campagne (Boycot, Desinvestering en Sancties) actief steunen. Met dergelijke acties werd ook de apartheidsstaat in Zuid-Afrika succesvol beëindigd. Daarnaast kunnen ze campagnes voeren om Palestijnse producten te steunen en economische samenwerking met Palestijnse producenten te versterken. Dat helpt de Palestijnse economie en werkgelegenheid."
Wil je ons tot slot nog een boodschap meegeven?
"Ondanks alle moeilijkheden zullen wij onze strijd voortzetten. Ons doel blijft een vrije Palestijnse staat waarin werknemers in waardigheid kunnen leven en werken."
