De Wever spaart superrijken en legt de factuur bij wie werkt
We maakten op 6 november een crisisspektakel mee in de Wetstraat. Omdat Bart De Wever geen akkoord vond over de begrotingen, trok hij naar de koning. Volgens de grote media is dat te wijten aan de onverzettelijkheid van bepaalde partijen, vooral van de MR.
Het klopt dat MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez het hard ‘speelt’, maar dat is uiteindelijk maar een schijngevecht, een show. De tegenstelling waar het echt om draait, ligt elders. De regering-Arizona was van plan om ernstig te besparen en de rekening te presenteren aan de werkende bevolking, maar botste snel op hevig verzet van de vakbonden en het maatschappelijk middenveld.
Op 14 oktober kwamen zo'n 140.000 mensen op straat en eind november zijn er drie opeenvolgende stakingsdagen gepland. Zoveel syndicaal verzet zagen we sinds de jaren tachtig niet meer, op het najaar van 2014 na.
Dat verzet plaatst Bart De Wever voor een lastig dilemma: de regering wil niet echt raken aan de rijken, maar ondervindt zeer veel tegenstand om het bij de werkende bevolking te halen, zoals met een indexsprong of een btw-verhoging. Waar moet ze dan die vele miljarden zien te vinden, die nodig zijn om de begroting op orde te krijgen en daarbovenop de voorziene peperdure defensie-uitgaven te financieren?
De sterkste schouders
Kopstukken van Arizona beweren dat de sterkste schouders ook hun bijdrage leveren, maar klopt dat wel?
Indien inkomsten uit vermogen belast zouden worden zoals arbeid, dan zou dat jaarlijks vele miljarden opbrengen
Kortgeleden ontwikkelde de Nationale Bank (NBB) een nieuwe methode om inkomens in België te meten. Hieruit blijkt niet alleen dat de inkomensongelijkheid in ons land hoger ligt dan gedacht,[1] maar ook dat de top 1 procent minder bijdraagt aan belastingen en sociale zekerheid in verhouding tot zijn inkomen. Vooral aan sociale bijdragen is hun aandeel opvallend laag.
De reden hoef je niet ver te zoeken. De 1 procent rijksten haalt een aanzienlijk deel van zijn inkomen uit vermogen, zo’n 63 procent. Denk daarbij aan interesten en dividenden. Die worden fiscaal gunstiger behandeld dan lonen, als ze al belast worden. En op kapitaalinkomsten worden nauwelijks sociale bijdragen geheven.
Indien die inkomsten uit vermogen belast zouden worden zoals arbeid, dan zou dat jaarlijks vele miljarden opbrengen. Daarnaast loopt de Belgische schatkist ook nog eens vele miljarden mis door fiscale fraude. Die fraude kost ons jaarlijks tussen de 20 en 30 miljard euro.
Niet voor niets wordt België in internationale studies en ngo-rapporten zoals van Oxfam, regelmatig genoemd als een van de belangrijkste belastingparadijzen in Europa. Ook op lijsten van de EU en de OESO wordt België als aantrekkelijk land genoemd voor belastingplanning, vanwege het relatief gunstige fiscale klimaat, restanten van bankgeheim en beperkte transparantie.
In België stijgen de grote vermogens twee keer zo snel als het bbp
Wie vooral van vermogen leeft, ontsnapt dus aan de logica die geldt voor wie van arbeid leeft. Want iemand met een gemiddeld loon moet 53 procent afstaan aan de staatskas in de vorm van belastingen en sociale zekerheid. Bij de gefortuneerden is dat veel lager. Geen wonder dat in België de grote vermogens twee keer zo snel stijgen als het bbp.
Beide zaken zijn aan elkaar gekoppeld. Om de staatskas voldoende te spijzen, moeten de lage belastingen van de vermogenden aangevuld worden met hoge belastingen voor de werkenden. Het geld moet van ergens komen.
Ondertussen krijgt meer dan de helft van de Belgen - circa 54 procent - de rekeningen moeilijk rond, kan niet sparen en is financieel kwetsbaar of ongezond. Zo worstelt één op de vijf gezinnen met de uitgaven bij het begin van het schooljaar. Voor een rijk land als België is dat ongehoord.
Eerlijke belastingen
De regering-De Wever presenteert besparingen als noodzakelijk. Maar de verdeling van de lasten is een politieke keuze. Eerlijker belasten kan nochtans simpel: zet een punt achter de voordelen voor kapitaalinkomsten, breid sociale bijdragen uit naar vermogensinkomsten en dicht de fiscale mazen voor de allerrijksten. Daarnaast kan een miljonairstaks ook al veel helpen, temeer daar tachtig procent van de bevolking daar achter staat.
Een begroting is geen rekenoefening op zich. Ze vertelt wie we willen zijn. Wil je de welvaartsstaat echt ‘redden’ zoals De Wever beweert, dan moet je de systeemfout aan de top corrigeren: kapitaal gelijker belasten, sociale bijdragen verbreden, en publieke uitgaven richten op wat ongelijkheid het meest verkleint, zoals zorg en onderwijs.
Eerlijke belastingen zijn de essentie van democratie.
Dat is precies het omgekeerde van de plannen van Arizona. Snijden in sociale bescherming en publieke diensten treft precies de zwakke en kwetsbare groepen. Het vergroot de druk op gezinnen die niet kunnen sparen. Het holt de herverdeling uit die ongelijkheid net dempt, terwijl de rijke toplaag nauwelijks wordt aangeraakt.
Door de top 1 procent ongemoeid te laten en tegelijk te besparen op zorg en sociale zekerheid, kiest de regering-De Wever voor meer druk op lage en middeninkomens. Zij noemt dat responsabilisering, maar in werkelijkheid verschuilt zij zich achter een verouderd verhaal over ‘iedereen draagt bij’, terwijl ze netjes wegkijkt waar de belastingbasis dun is: kapitaal.
Je kan er niet onderuit: eerlijke belastingen zijn de essentie van democratie. Maak er werk van.
Note:
[1] Volgens de klassieke meting was de Gini-coëfficiënt 24. De NBB komt met haar methode uit op 30.
