Inheems vredesambassadeur uit de VS toerde door Vlaanderen
De Mohawk Nation, waar Jeremiah Wolf toe behoort, is een van de naties (1) van het volk der Haudenosaunee of Iroquois, ook wel de Six Nations genoemd. Deze confederatie werd duizenden jaren geleden gesticht door hun profeet Vredemaker met de hulp van Hiawatha, die de eerste leider van de Confederatie werd. Haudenosaunee betekent ‘volk van het lange huis’, de typische woonvorm van de Nations (2).
De Belgische Actiegroep voor Noord-Amerikaanse Indianen (BANAI vzw) organiseerde het bezoek van Wolf aan Vlaanderen. BANAI zet zich specifiek in voor de rechten van de Inheemse volkeren in Noord-Amerika (VS-Canada-Alaska) met lezingen, evenementen en prjecten
De Six Nations
Het stichtingsverdrag van de Haudenosaunee werd vastgelegd in een gordel die de riem van Hiawatha riem wordt genoemd. De exacte startdatum van het verdrag is onbekend is, maar in ieder geval zijn de Haudenosaunee een van de eerste en langst bestaande participatieve democratieën ter wereld. Deze confederatie verenigde de naties van de Mohawks, Oneidas, Onondagas, Cayugas en Senecas met als doel vreedzame besluitvorming en harmonie. Veel later in de 18de eeuw zouden ook de Tuscarora toetreden (vandaar de naam Six Nations).
Een cruciaal kenmerk van de Haudenosaunee is de centrale politieke rol die vrouwen spelen. De samenleving is matrilineair (3): clanmoeders (4)kiezen de chiefs, kunnen hen afzetten en hebben zeggenschap over oorlog en vrede. Elke natie behoudt haar eigen raad, maar de Grand Council van de confederatie behandelt gemeenschappelijke zaken.
De grondwet van de Haudenosaunee leverde onder meer inspiratie voor de Amerikaanse grondwet. Ze valt op door de combinatie van wetten en waarden, waarbij wet, samenleving en natuur gelijkwaardige partners zijn. Hun levenswijze inspireerde ook Europese filosofen als Karl Marx, via de studie Ancient Society (1877) waarin antropoloog Lewis Henry Morgan de sociale en politieke structuren van de Iroquois beschreef.
Het Two Row Wampum Verdrag
De Haudenosaunee wonen in het noordoosten van het huidige Canada en de VS. Ze sloten in de 17de eeuw het Two Row Wampum-verdrag met de vestigingskolonisten die vanuit de Noordelijke Nederlanden hun land binnenkwamen. In ons boek Voorbij Winnetou en Pocahontas beschrijven we dit verdrag als volgt:
“Wampum zijn fijne kraaltjes gemaakt van schelpen die je aan de noordoostkust van Noord- Amerika vindt. De Haudenosaunee gebruikten ze in de vroege zeventiende eeuw om het verdrag te vereeuwigen dat ze sloten met Nederlandse pelshandelaars. Het verdrag bepaalde de eeuwige verbondenheid tussen de twee volkeren.”
“Het wordt het Two Row Wampum-verdrag genoemd omdat de Haudenosaunee het vastlegden door een riem te maken waarop twee parallelle rijen (two rows) van paarse kraaltjes genaaid werden op een witte achtergrond. Volgens de mondelinge overlevering symboliseert de ene rij de Haudenosaunee met hun wetten en gebruiken, terwijl de andere rij de vestigingskolonisten met hun Europese wetten en gebruiken voorstelt.”
“De naties bewegen zich samen voort, zij aan zij, op de rivier van het leven. De parallelle paarse kraaltjeslijnen stonden voor steeds respectvol naast elkaar varen, als broeders, die nooit in elkaars vaarwater zouden komen of proberen het vaartuig van de andere over te nemen. Het verdrag werd gekenmerkt door drie principes, die afhankelijk van de verteller ietwat verschillen, maar altijd neerkomen op vrede en wederzijds respect, voor altijd.”
“Of deze overeenkomst ook door de Nederlanders als een officieel internationaal verdrag erkend werd is niet duidelijk, maar volgens de Haudenosaunee geldt het verdrag in elk geval nog steeds. De symbolische parallelle kralenrijen van het Two Row Wampum-verdrag houden ons een spiegel voor van hoe onze relaties er ook vandaag zouden kunnen uitzien.”
Hoewel de eerste vestigingskolonisten slechts konden overleven dankzij de ondersteuning en de hulp van de Haudenosaunee, duurde het niet lang voor ze het verdrag aan hun laars lapten. De Inheemse naties werden steeds verder teruggedrongen en de dood ingejaagd, maar ze werden nooit vernietigd.
Sinds enkele tientallen jaren zien we een heropleving van de Inheemse culturen, talen en tradities. Een ervan is het verder vertellen van eeuwenoude verhalen die hun geschiedenissen en waarden doorgeven aan nieuwe generaties.
Jeremiah Wolf, vredesbrenger op stap door Vlaanderen
Het is binnen dat kader dat verhalenvertellers als Jeremiah Wolf optreden en de wereld rondreizen met hun vredesboodschap. Aan de hand van muziek en verhalen bracht Jeremiah tijdens zijn toer door Vlaanderen een boodschap van respect voor de natuur, voor culturele identiteit en voor verbondenheid tussen mens en Moeder Aarde.
Een belangrijke traditie voor de Haudenosaunee is de aanplanting van een vredesboom. Toen ze duizenden jaren geleden hun onderlinge conflicten bijlegden begroeven ze hun wapens onder een witte den (5) , die daarmee het symbool werd van de vrede. Daarmee groeide het planten van witte dennen uit tot een vredesceremonie.
Tijdens de recente tournee van Jeremiah Wolf door Vlaanderen kwam hij naar Wondelgem tijdens de jaarlijkse BANAI-dag, naar Basisschool Heilig Graf in Turnhout, naar de gemeenten Koekelare en Merksem waar ook vredesbomen werden geplant. Hij sprak ook in de Groene Waterman in Antwerpen.
In een tijd waarin de roep om internationale solidariteit luider klinkt dan ooit, gaven Jeremiah Wolf, BANAI en alle aanwezigen daarmee samen een krachtig signaal van hoop en eenheid.
Levend monument voor verdraagzaamheid
Het planten van een Vredesboom is een diepgaand symbool van de Haudenosaunee-traditie. Het staat voor het begraven van wapens en het laten groeien van wederzijds begrip. Zo vormde ook elke ceremonie hier een inspirerende belevenis waarin cultuur en spiritualiteit hand in hand gingen.
Jeremiah leidde telkens het ritueel in ceremoniële Mohawk-kledij en begeleidde het met traditionele zang, het ritme van de drum en de verbindende ‘two-step’-dans.
Naast Vredesboomplantingen gaf Jeremiah Wolf diverse voordrachten op de hierboven al genoemde plaatsen en op andere locaties. Ook in zijn toespraken legde hij de nadruk op de noodzaak van vrede, respect voor de aarde en harmonie tussen alle culturen wereldwijd. Hij vertrok daarbij van de verhalen van zijn volk en van het Two Row Wampum-verdrag. De mensen van BANAI zorgden voor ruimere achtergrondinformatie over de Inheemse volkeren van Noord-Amerika.
"Geen twee ceremoniën waren hetzelfde, maar de kernboodschap bleef overal onveranderd krachtig," vertellen de BANAI-organisatoren, “de oprechte betrokkenheid van zowel de lokale besturen als de schoolkinderen laat zien dat de wens naar een vreedzame wereld universeel is. Hopelijk worden deze jonge boompjes levende monumenten die generaties lang herinneren aan onze gezamenlijke verantwoordelijkheid voor vrede en dat vrede begint bij lokale verbinding met een wereldwijde visie."
Je kan BANAI contacteren op info@banai-vzw.be, op hun website, op Facebook en Instagram.
Notes:
- Het gebruik van de term ‘naties’ in plaats van ‘volk’ is doelbewust om te benadrukken dat zij soeverein zijn en eigen regering, grondwet, wetten, gerechtssysteem, politie en leiders hebben, met een eigen identieit, cultuur en een territorium. Ze hebben het recht om internationale verdragen af te sluiten met de federale regering van de VS, die ze dus niet als hun regering erkennen. In de praktijk hebben ze nooit op gelijke voet gestaan en hebben de VS alle verdragen systematisch verbroken. Pas sinds 1924 kregen Inheemse mensen ook automatisch staatsburgerschap van de VS zonder dat ze daarbij hun eigen nationaliteit moeten opgeven
- Rechthoekige gebouwen van hout en bast van ongeveer 20 meter breed, 5 meter hoog en qua lengte variërend van 30 tot 200 meter, waarin meerdere gezinnen samenwonen.
- In tegenstelling tot de traditionele patrilineaire maatschappijen in Europa wordt afstamming en eigendom doorgegeven van moeder op kind. Mannen hebben een cruciale, gerespecteerde en complementaire rol die fundamenteel verschilt van de patriarchale structuren hier. Hoewel de afstamming en de politieke macht via de vrouwelijke lijn lopen, betekent dit niet dat mannen onderdrukt worden. Er is een gelijkwaardige genderbalans.
- Clans kan je hier interpreteren als gezinsverbanden die zeer ver terug gaan tot gemeenschappelijke betovergrootouders en verder
- De witte den (Pinus strobus) of Weymouth-den is een inheemse boom in het oostelijk deel van Noord-Amerika (VS en Canada). Het is een taaie overlever die goed stand houdt in bar weer en op arme en rotsachtige bodems.
