De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.
Niemand op de begraafplaats – Verhalen en gedichten uit Gaza
De 30-jarige Shrouq Doghmosh publiceerde de dichtbundel Niemand op de begraafplaats – Verhalen en gedichten uit Gaza in het Arabisch begin 2026 over haar leven in Gaza onder drie jaar genocide. Het boek is nu reeds verschenen in Nederlandse vertaling door Djûke Poppinga.
Vertalen van proza is een kunst op zich. Het is zoveel meer dan woorden en zinnen in een andere taal omzetten. Iedere taal heeft immers zijn ritme, zijn klankkleur, zijn interne logica. Alleen al de logische plaats van werkwoorden in een zin, die is bijvoorbeeld in het Frans heel anders dan in het Nederlands. Taal is niet alleen maar een set woorden en regels. Elke taal heeft zijn eigen manier van denken, van expressie.
Poëzie vertalen is voor de leek al helemaal onbegonnen werk. Vertaalde woorden rijmen niet langer, ze hebben meer of minder lettergrepen, wat het ritme breekt, enzovoort. Je leest vertaalde poëzie daarom best zonder er bij stil te staan dat het vertaling is.
Komt die vertaalde poëzie goed over, dan is de taak van de vertaler/vertaalster gelukt. Dat is absoluut het geval met deze vertaling uit het Arabisch door Djûke Poppinga, die bij Jurgen Maas al meerdere vertalingen op haar naam heeft staan. Vijftien gedichten alterneren in Niemand op de begraafplaats met vijftien kortverhalen.
Zo droevig en mooi tegelijk kunnen woorden zijn. Enkele citaten uit de kortverhalen en versregels uit de gedichten om die mooie tragische combinatie van verdriet én hoop te illustreren.
Mijn laatste nacht
Ik denk terug aan de soldaat die zijn hoofd uit een auto stak, ons met zijn iPhone fotografeerde en het vredesteken naar me maakte. Aan de geweren die achter zandduinen op ons waren gericht. Aan de gehandicapte jongen die aan zijn moeders hand trok en tegen haar schreeuwde dat hij moe was, dat hij naar huis wilde. Hij zette het op een rennen, tot een soldaat hem in gebroken Arabisch toebrulde dat hij moest blijven staan, waarna zijn moeder riep: “Hij is zwakzinnig, hij begrijpt het niet, hij is zwakzinnig”. Toen de jongen niet stopte, schoot de soldaat hem door het hoofd…
Gedicht IV
Ik heb een neus
Om de geuren van tulpen op te snuiven
En aroma’s die plotseling opwaaien
En me doen denken aan een dierbaar persoon of moment.
Niet om fosfor en zwavel te ruiken,
En het bloed,
En de kleren van de afwezigen…
Gedicht VI
Misschien komen het huis en de straat terug,
De koffiehuizen, de bloemen, de stad, het leven.
Maar bij God, wie brengt
Moestafa, Madjd en Moe’tazz terug?
En Sihaam en Sarah?
Wie brengt mijn neven en mijn vrienden terug?
Het huis zal terugkeren,
Het zal weer compleet worden,
Zij het in een nieuwe gedaante, zonder herinneringen
Zoals alles zal het terugkomen.
Maar wie brengt hen terug?
Gedicht XIII
Hoe kan ik door de straten van de stad lopen
Zonder plotseling stil te staan
Bij de gedachte dat er een martelaar ligt
Op één stap van mij verwijderd?...
Zonder langs een oude man te lopen
Die uitkijkt over een zee van puin,
En die niet naar zijn huis zoekt,
Maar naar het graf van zijn enige zoon?…
Verdriet in de gedaante van een vrouw
Naast me hoorde een meisje tegen haar vriendin zeggen, terwijl ze naar de bedroefde vrouw wees: “Moet je die arme Farah nou toch zien?” “Heet ze Farah?” vroeg ik haar. “Ja.” “Wat is er met haar gebeurd?”
“Haar verloofde woont in België. Hij had geregeld dat ze naar hem toe kon komen, maar hij is omgekomen bij een verkeersongeval, enkele dagen voordat haar naam op de lijst verscheen van mensen die het land uit mochten.”…
De puurheid van deze dichtbundel hier weergeven is onbegonnen werk. Dit is een boekje dat je regelmatig opnieuw openslaat om een gedicht, een kortverhaal te herlezen. Want dit wil je herlezen, dit wil je delen.
Een kleinood om cadeau te geven aan je medemensen die het hart op de juiste plaats hebben, aan de kant van de slachtoffers die vallen door de misdaden van die andere mensen die geen hart hebben.
Shrouq Doghmosh (°1996) studeerde Arabische literatuur in 2014-2018 aan de Al-Azhar Universiteit in Gaza, voor die grotendeels vernietigd werd tijdens de genocide.
Niemand op de begraafplaats – Verhalen en gedichten uit Gaza is het derde boek in de reeks Stemmen uit Gaza van uitgeverij Jurgen Maas en de Hope Foundation.
Het eerste boek in deze reeks Gaza: een tuin voor verloren benen verscheen in september 2023, het tweede De man die achterom keek: verhalen uit Gaza in april 2024.
Shrouq Doghmosh. Niemand op de begraafplaats – Verhalen en gedichten uit Gaza. Jurgen Maas, Amsterdam, 2026, 112 pp. Vertaald door Djûke Poppinga. ISBN 978 9493 3973 23
