Heksenjacht op zwarte Cambridge-professor Jason Arday: hoe media iemand maken of kraken

Het toont ook de manier waarop racistische haatcampagnes heel veel tractie kunnen veroorzaken in diezelfde mainstream pers. Volgens collega Michiel Leezenberg spendeerde The Times meer dan zestig(!) artikels aan het bedrog en plagiaat van professor Arday. Ook in andere kranten en online media was hij dagenlang voorpaginanieuws. 

Nathan Cofnas

Deze campagne werd gestart door de zelfverklaarde ‘rassenrealist’ en postdoctoraal onderzoeker aan onze eigen Universiteit Gent, Natan Cofnas. Volgens die laatste zouden zwarte mensen in een ‘normale meritocratie’ niet of nauwelijks een kans krijgen aan Westerse universiteiten, was het niet om het ‘kwalijke verschijnsel’ van DEI (een diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie-beleid). 

Cofnas’ eigen contract aan Cambridge werd enkele jaren geleden beëindigd omwille van zijn racistische statements met betrekking tot de relatie tussen ‘ras’ en intelligentie. Ook aan de UGent is er veel verontwaardiging over de aanwerving van deze racistische wetenschapper die zich beroept op een moderne pseudowetenschappelijke versie van de vroegere ‘eugenetica’ (of ‘race-science’). (Zie hierover onder andere dit artikel op VRT NWS en deze twee artikels op Apache.) De manier waarop er zoveel hetze is ontstaan over deze zaak, roept toch een aantal belangrijke vragen en bedenkingen op. 

Niet de enige academicus

Zo is Arday uiteraard niet de enige academicus die beschuldigd werd van plagiaat. Ook is hij niet de enige bekende figuur die zijn eigen leven heeft opgesmukt met ongeloofwaardige claims over zijn persoonlijke leven. 

Maar ik herinner me niet dat een andere academicus zo hard is aangepakt in het verleden (of we zouden al moeten teruggaan tot Diederik Stapel – en dan nog is het volgens mij niet te vergelijken). De historicus William O’Reilly die het werk van zijn studenten plagieerde is bijvoorbeeld nog altijd aangesteld aan Cambridge. 

Het ging niet over moordende concurrentie aan universiteiten die van ‘plagiaat’ een zeer veel voorkomende verleiding maken

Daarnaast is opvallend dat het vooral over Arday als individu ging, zijn opvallende carrière als jongste zwarte professor aan Cambridge ooit, over 'woke' en over het al dan niet falen van een DEI-beleid. Het ging NIET over een ACADEMISCH SYSTEEM van ‘publish or perish’ en moordende concurrentie aan universiteiten die van ‘plagiaat’ een zeer veel voorkomende verleiding maken – wereldwijd – om überhaupt aan een job te geraken in de academische wereld. 

Ik vrees dat de komst van AI die trend niet gaat verbeteren. Integendeel. Het maakt plagiaat plegen waarschijnlijk nog veel gemakkelijker. De essentie van de zaak hier is dat ons ‘academisch bedrijf’ en kennisverwerving in zijn geheel in gevaar komen. (In het geval van Stapel ging het trouwens WEL veel meer over de structurele problemen in de academische wereld en veel minder over hem als individu.)

Media blazen zaak op

Moeten we tot slot niet dringend de systemische structuren van de (sociale) media en de journalistieke integriteit in vraag stellen die zo’n zaak zo kunnen opblazen ZONDER dieper in te gaan op de meer structurele problemen waarin deze plagiaatzaken voorkomen? Ook lijkt het dat voor sommige conservatieve media de aandacht weer eens handig is afgeleid van veel prangendere zaken. 

Denk aan de klimaatopwarming die de wereld in brand zet, een genocide die nog altijd verder zijn gang gaat, en veel andere crisissen waar we niet of nauwelijks aandacht aan besteden (Congo, Soedan, etc.). De toenemende tendens naar entertainment (infotainment) en clickbait voor (reclame-)inkomsten, doen onze informatiewinning en onze democratie echt geen goed. Integendeel. 

 Opnieuw is duidelijk geworden dat de academische wereld absoluut geen veilige plek is voor collega's van kleur

Mijn solidariteit gaat uit naar al mijn zwarte collega’s en alle andere collega’s van kleur, voor wie opnieuw duidelijk is geworden dat de academische wereld absoluut geen veilige plek is. Fouten die door iedereen worden gemaakt, worden via doelbewuste campagnes voorgesteld alsof niet de fraude zelf of het moordende academische systeem het probleem is. 

In plaats daarvan wordt gesuggereerd dat academici van kleur ‘DEI-’ of ‘woke-aanwervingen’ zijn en dat je maar beter ziet dat je verdomd je best doet als jonge wetenschapper van kleur om iedereen te overtuigen dat je er ‘ook bij mag horen’. Zo niet, dan kunnen ze je zomaar kapot maken. 

Koen Bogaert is professor aan Universiteit Gent. Dit artikel is een overname van zijn Facebookpagina.