De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.
Hoop in bange tijden: La France Insoumise lanceert haar campagne
In Frankrijk is een beweging in opmars die met fascinatie door de progressieve wereld in Europa zal gevolgd worden. Die beweging is La France Insoumise (LFI): het Frankrijk dat zich niet laat onderwerpen.
LFI wordt geleid door Jean-Luc Mélenchon, oud-PS-politicus die de afgelopen decennia almaar meer in ecosocialistische richting is opgeschoven. Mélenchon doet met een aantrekkelijk progressief alternatief een gooi naar het presidentschap waarvoor de Fransen in april 2027 naar de stembus gaan.
Zondag 7 juni 2026 trok LFI haar presidentiële verkiezingscampagne op gang in Saint-Denis, de volkse Parijse voorstad van 150.000 inwoners. Onlangs won LFI daar de gemeenteraadsverkiezingen. Eén van hun leiders, de Fransman van Malinese afkomst Bally Bagayoko is er nu burgemeester.
Mélenchon had het vooraf aangekondigd: de massale opkomst voor de bijeenkomst in Saint-Denis zou geheel Frankrijk maar ook de deelnemers zelf demonstreren waar hun macht ligt – in hun aantal, hun samenhorigheid, hun enthousiasme. En dat werd het ook: de meeting demonstreerde de kracht van LFI: 25.000 mensen vulden het centrale plein en de omliggende straten, terwijl 50.000 anderen via de website de meeting live volgden.
Een reportage
Lucie (40), werkzoekend, sinds 2 jaar erg actief in LFI, begeleidt verschillende lokale actiegroepen. Voor haar ligt de betekenis van de meeting in “elkaar en de samenleving onze kracht tonen, en het tegengaan van de demonisering in de media door te tonen dat LFI een brede dwarsdoorsnede van de bevolking vertegenwoordigt.”
Yannis (42), een van de kaders van LFI keek zo naar de talrijke opkomst: “een zeer gemengd publiek, indicator van hoezeer LFI als een stofzuiger een brede waaier van mensen met verschillende politieke achtergrond aantrekt. De militante basis van LFI was er, en dat is een basis die eerder jong en wit is, maar ook radicaal links was er, van antifa-groepen over trotskistische clubjes tot radicale ecologisten, maar ook een stevige groep zwarte mensen, waarvan velen allicht voor het eerst naar een politieke manifestatie gingen.”
Annie Ernaux
Mélenchon werd op het spreekgestoelte voorafgegaan door burgemeester Bally Bagayoko en de gelauwerde auteurs Annie Ernaux (Nobelprijs Literatuur 2012) en Eric Vuillard (Prix Goncourt 2017).
Annie Ernaux, ondertussen 85, met een Palestijnse sjaal om de schouders, benadrukte dat sociale en culturele harmonie en ontwikkeling onvermijdelijk samengaan:
“Het levende volk is het volk dat het huidige aangezicht van Frankrijk accepteert, want de diversiteit is onze rijkdom. Om zonder haat samen te leven moeten mannen en vrouwen kunnen wonen in ruime kamers, met licht en zuurstof. Gezondheid, onderwijs en cultuur moeten op het voorplan komen.”
“Het patriarchaat is een obstakel voor de vooruitgang van de mensheid”
Ernaux, die zelf ooit een gevaarlijke abortus in een achterafkamertje onderging, benadrukte het belang van de strijd voor vrouwenrechten: “Vrouwen mogen niet langer een prooi voor mannen zijn. Het masculinisme dat vrouwen bedreigt moet bestreden worden.” Waarop ze Jean-Luc Mélenchon citeerde: “Het patriarchaat is een obstakel voor de vooruitgang van de mensheid.”
Haar steun voor LFI kreeg een overdonderend applaus: “Toen ik de Nobelprijs kreeg, zei men me dat mijn ouders erg gelukkig en fier zouden zijn geweest als ze dit nog hadden mogen meemaken. Ik ben er zeker van dat zij, die de herinnering aan het Volksfront [van 1936] koesterden, ook gelukkig en fier zouden zijn moesten ze me hier vandaag voor u zien staan.”
“Ik ben fier hier aan de zijde te staan van zij die opkomen voor gelijkheid, gerechtigheid en de rechten van vrouwen, op een moment dat een ideologie die dat alles bedreigt zijn schaduw vooruitwerpt. Paul Eluard schreef ooit dat de enkelen plots een menigte werden. Het is van alle tijden. Laten we die menigte zijn. En we zullen dat volgend jaar ook zijn, wanneer we met onze stem voor Jean-Luc Mélenchon het leven van ons volk veranderen.”
Jean-Luc Mélenchon
De leider van LFI, zoals steeds met het rode driehoekje op de revers, begon zijn toespraak met een internationalistisch saluut: “In naam van jullie allen draag ik deze meeting op aan de volkeren die vechten tegen een invasie, in Oekraïne, Congo, Cuba, Libanon en Iran. En ik draag de meeting op aan het Palestijnse volk dat overweldigd wordt, martelaar is van een invasie en een genocide.” Het applaus en enthousiasme waren overweldigend.
Tahar (50), ingenieur informatica en militant van de Révolution algérienne de 2017, onderschreef dat massale applaus: “De revolutie heeft geen grenzen, wij leren van wat er hier gebeurt en omgekeerd. We vechten voor een inclusieve democratie, tegen de oligarchen die domineren. Tegen de 'Macronie' die de openbare diensten heeft afgebouwd en de vakbonden aanvalt. Glucksmann? Neen, geen woord uit zijn mond over de Palestijnse genocide, hij steunde ook de dictatuur in Georgië... als hij links vertegenwoordigt, dan is links dood.”
Mohammed (60), bewakingsagent, droeg een Palestijnse sjaal: “Ik ben hier om mijn steun uit te spreken. Vechten tegen de Palestijnse genocide is gewoon een zaak van menselijkheid. Die strijd is niet enkel voor Palestina, het is voor menselijkheid wereldwijd.”
Mélenchon benadrukte in zijn toepspraak enkele punten uit het verkiezingsprogramma. De repressie van bewegingen als Les Soulèvements de la Terre, de Gilets Jaunes en antifa-groepen moet ongedaan worden gemaakt. De oligarchieën in de media moeten ontmanteld worden.
“Het neoliberalisme vernietigde openbare diensten met een impact die een oorlog niet zou overtreffen: 5.000 kilometer spoorweg werd afgebouwd. Macron schafte (het equivalent van) 45 materniteiten, 1700 postkantoren, 10 universiteiten en 12 hospitalen af. Tijd om stop te zeggen! Pro de afbouw van vrijhandelsakkoorden, weg met Mercosur!”
Europa moet hervormd worden: “De crisis van de EU is een kans: een kans om Europa te bevrijden van het moordende neoliberalisme.”
“Tegenover het risico op een kernoorlog, genocides en een financieel-economisch systeem dat de productieve economie bedreigt is een alternatief nodig, en het volk van Frankrijk kan de wereld tonen dat het kan.”
Bij het begin van de manifestatie deelden LFI-vrijwilligers de Franse driekleur uit, die fier naast Palestijnse en LFI-vlaggen wapperde. Als afsluiter werd de Internationale gezongen, maar ook de Marseillaise en Mélenchon hernam een slogan die het RN geregeld gebruikt: 'On est chez nous!'
Zo voert LFI een cultuurstrijd tegen het uiterst-rechtse Rassemblement National van Martine Le Pen en Jordan Bardella, dat de échte tegenstander van LFI is, gezien de zwakte van het politieke centrum en reformistisch links. In dat verband nam Mélechon “onverantwoordelijke patronale sectoren” op de hak omdat ze Le Pen en Bardella ontmoeten en zo de superioriteitsgedachten van het RN legitimeren. Ook de “media-elites die in de greep zijn van islamofobie” kregen een veeg uit de pan.
Mélenchon antwoordde hen dat hij overtuigd is van een overwinning in een rechtstreeks duel met de kandidaat van RN: “Wij geloven dat ons land niet racistisch en fascistisch is.”
Mélenchon vat het allemaal onder het concept 'La Nouvelle France': “In twee eeuwen tijd was Frankrijk nooit opgesloten in een kooi van een steeds weerkerend verleden... Het waren twee eeuwen van twee dynastieën, twee keizerrijken, vijf republieken en vijf revoluties.”
Die ontwikkeling zet zich gewoon door: “Er is een culturele revolutie in de menselijke verhoudingen op gang getrokken, en het heeft geen zin die te willen wegdenken. Er is een revolutie gaande in de verhoudingen tussen mannen en vrouwen, het grote aantal ouderen, de toegenomen autonomie van jongeren, de diversificatie van de gezinsvormen, de binnenlandse migraties en een nieuwe klasse van precaire arbeiders. Dat is het nieuwe Frankrijk, verschillend van dat van 1958, toen de 5de Republiek werd gesticht.”
De beschuldiging dat LFI de communautaire (etnische) kaart trekt is “racistische neuroses van anderen die men tegen ons keert. Ten onrechte: het leven is veel sterker gebleken dan de angst voor de Ander!”.
Mélenchon herinnert eraan dat één Fransman op drie een voorouder uit de immigratie heeft. Over wat ooit 'gastarbeiders' werden genoemd zegt hij: “Wij doen geen afstand van de opofferingen van zij die hier ons land mee hebben opgebouwd: on est chez nous!” 'Wij zijn bij ons'.
Martine (72), inwoner Saint-Denis, volgt LFI sinds zijn ontstaan (in 2016), was erg actief in de campagne om Bally Bagayoko in de volkswijken van Saint-Denis aan de burgemeesterssjerp te helpen. Volgens haar vertegenwoordigt LFI een immense hoop dat la Nouvelle France, het Frankrijk van de multi-etnische volksklassen, eindelijk aan de macht komt.
Zoé (30), danseres, is er bij “om de campagne een duwtje te geven”. Over de Franse tricolore vlag zegt zij: “Die vlag vertegenwoordigt voor mij de Franse Revolutie van 1789, het revolutionaire volk. Ik ben erg blij dat LFI dat symbool uit handen van RN rukt en tot het onze maakt. Ik hou van mijn vlag, maar ook van deze driekleur, zoals ik van de Marseillaise hou én van de Internationale.”
Mireille (26), economiste aan een Parijse universiteit, is niet actief in LFI, maar steunt de beweging wel, “Ik kom hier wat opsteken om aan mijn omgeving door te geven wat er in 2027 op het spel staat. De tricolore vlag is me hier gegeven en ik vind dat erg goed. De Franse vlag is door rechts en uiterst-rechts toegeëigend. De Franse vlag naast die van LFI toont dat links en Frans zijn compatibel is. Franse welvaart én Franse soevereiniteit zijn niet rechts, maar links.”
La France Insoumise: een wazig idee?
Is LFI wel goed gestructureerd om verkiezingen te winnen én het verzet van de dominante orde te weerstaan? Daar wordt beweerd dat Mélenchon leider is van een sekte met volgelingen die geen zeg in de beweging hebben.
Jean-Guy, een minzame ingenieur van 86, is actief in een 'Groupe d'action' in de Parijse voorstad Ivry-sur-Seine. “Ik was al actief bij het ontstaan van de beweging, maar verliet ze, want Mélenchon bepaalde in die periode inderdaad alle belangrijke beslissingen. Twee jaar geleden keerde ik terug omdat ik een gunstige ontwikkeling zag. Een ontwikkeling die zich nog steeds doorzet.”
"Mélenchon is nog steeds de centrale figuur, maar hij trekt zich stilaan terug voor een nieuwe generatie”
“Mélenchon heeft de verdienste om ruimte te geven aan een hele reeks mensen die niet langer zomaar opzij geschoven kunnen worden. Er is een collectieve leiding gekomen. Mélenchon is nog steeds de centrale figuur, maar hij trekt zich stilaan terug voor een nieuwe generatie.”
“Het is absurd te denken dat mensen als Manuel Bompard of Mathilde Panot zomaar voor hem in het gelid zouden springen. Zo wordt er vandaag door duizenden mensen gewerkt aan het actualiseren van het programma van LFI L'avenir en commun (‘een toekomst samen’).”
“Er zijn 43 thema's en zelf ben ik als ingenieur gespecialiseerd in transport actief in de groep rond vervoer. In die groep zijn 300 mensen actief, van vakbondsleiders en spoorwegarbeiders tot informatici en ambtenaren. Tienduizenden zijn in lokale actiegroepen van LFI actief. Geen enkele andere partij of beweging is in die mate in de realiteit geworteld.”
Hij vervolgt: “Eigenlijk functioneert LFI van onder naar boven, veel meer dan van boven naar onder. Organisatorisch is LFI erg vergelijkbaar met Les soulèvements de la terre, een radikaal-ecologische beweging die dankzij sociale media soepele netwerken uitbouwt die met manifestaties, bezettingen en acties van burgerlijke ongehoorzaamheid megaprojecten en andere (agro-)kapitalistische projecten bestrijdt.”
“Het zijn totaal nieuwe organisatievormen. We hebben erg gelachen met het onvermogen van mediacommentatoren om hun ongrijpbaarheid te vatten. Toen minister (van binnenlandse zaken) Bernard Retailleau Les soulèvements de la terre wou ontbinden, ontlokte dat hoongelach uit bij de militanten. Die 'organisatie' heeft immers geen statuten, leiders, lokalen... Zijn mobilisatiekracht is vandaag onaangetast. LFI functioneert in zekere zin ook zo: geen verticale organisatie, maar bewegende, ongrijpbare netwerken.”
Naar een confrontatie met het establishment?
Jerôme (50), militant van de Parti Communiste Révolutionaire, een trotskistisch groepje: “Mélenchons programma is reformistisch. Als marxisten bekritiseren we dat, maar toch steunen we zijn kandidatuur, want een verkiezingsoverwinning kan een enorme dynamiek op gang trekken. Een kritische steun dus.”
“Positief is het feit dat LFI de enige linkse partij is die rechts en uiterst-rechts kan verslaan. Het programma van LFI bevat positieve punten: verdediging van de openbare diensten, verhoging minimumloon, zware belastingen op superwinsten …”
“Onze belangrijkste kritiek is wel dat de Franse burgerij zal terugslaan. Denk aan wat met Tsipras en Syriza (in Griekenland) is gebeurd. LFI heeft geen actieprogramma om die tegenaanval van de bourgeoisie af te slaan. LFI moet offensiever zijn, en de sleutelsectoren van de economie nationaliseren.”
“LFI is klaar voor haar taak als antikapitalistische partij"
Is LFI klaar voor de confrontatie? Lucie (40) vermeldt de impact van de media-demonisering: “Het kwetst wanneer mensen je bij het uitdelen van vlugschriften aanspreken over het zogenaamde antisemitisme van Mélenchon en LFI. Maar de impact is eerder oppervlakkig. Er zijn ook heel wat mensen die ons komen zeggen dat ze dat niet geloven, dat het een moddercampagne is. Het vertrouwen in de klassieke media is erg klein.”
De behandeling die LFI in de media krijgt, geeft al een idee van wat LFI te wachten staat moest Mélenchon de presidentsverkiezingen winnen. Lucie (40): “De leiders van LFI benadrukken dat gevaar, spreken er over, en dat geeft vertrouwen: we zullen niet onverhoeds, zonder het te beseffen, aangevallen worden. Er worden ook veel energie en middelen gestoken in het vormingsinstituut Institut de La Boétie, dat moet toestaan om mensen achtergrondinformatie te geven.”
Jean-Guy (86) is LFI-militant: “LFI is klaar voor haar taak als antikapitalistische partij: structurele maatregelen nemen. Als LFI het Elysée (waar de president zetelt) verovert en de daaropvolgende parlementsverkiezingen zou winnen, wat zal er dan gebeuren? Zal de bevolking afwachten en van bovenaf mirakels verwachten?”
“Dan wordt het een maat voor niets. Als er een mobilisatie op gang komt, dan liggen de kaarten anders. Er zijn redenen om sceptisch te zijn, maar recente ontwikkelingen, niet in het minst de succesvolle lancering van de campagne, geven hoop.”
“Guillaume (68), militant sinds 2000: “Bolloré en de andere miljardairs hebben schrik van LFI en haar volksprogramma. De bourgeoisie zal terugslaan. Hoe dan ook, als Mélenchon wint, moet het volk zich blijven mobiliseren na het verkiezingslokaal, op straat.”
Terug naar Mélenchon
Nog enkele punten uit het programma die Mélenchon naar voor bracht: “Tegen de ecologische chaos voeren we ecologische en regionale planning in. Over de genderkeuze hebben wij een politiek antwoord: de rechten van de mens om over zichzelf te beschikken moeten uitgebreid worden.”
“De 53 Franse miljardairs bezitten meer dan 32 miljoen Fransen.10 miljoen mensen zijn arm geworden, 7 miljoen hangen af van voedselbanken. Het minimumloon (‘le SMIC’, Salaire Minimum Interprofessionnel de Croissance) moet omhoog naar 1700 euro. Werknemers die minder dan 4.000 euro verdienen zullen meer overhouden, wie meer verdient zal meer afdragen, hoe hoger het loon, hoe meer. Superwinsten zullen zwaar belast worden. Het pensioen gaat in op 60 jaar, na 40 jaar gewerkt te hebben.”
“We aanvaarden niet langer dat men de stem van de bevolking niet respecteert"
Waarop Mélenchon Marx citeerde zonder hem bij naam te noemen: “Leve het motto van eenieder volgens zijn mogelijkheden, naar eenieder volgens zijn behoeften.”
LFI wil ook een buitenlands beleid van ongebondenheid, met steun voor internationaalrechtelijke tribunalen die genocidairs en oorlogsmisdadigers berechten.
“We aanvaarden niet langer dat men de stem van de bevolking niet respecteert, zoals gebeurde toen in 2005 de Europese grondwet werd weggestemd.”
Corsica moet verregaande autonomie krijgen en Nieuw-Caledonie (Khanaky) evolueert naar onafhankelijkheid: “Met ons zullen mensen in Khanaky nooit een kogel door het hoofd krijgen”, waarop de toehoorders scanderen Liberté, Liberté, Liberté.
Tot slot riep Mélenchon iedereen op om drie namen te noteren van mensen uit ieders omgeving die men zal proberen te overtuigen om van gedacht te veranderen en toch de LFI-kandidaat te steunen: “Dit soort historische treinen passeert niet tweemaal. Met onze mobilisatie, ons werk staat hier op die plein de eerste kracht van links. Op naar de Zesde Republiek van Frankrijk!”
Mélenchon besluit met een verwijzing naar de primaires (voorverkiezingen) waarmee kopstukken van de soicaaldemocraten (PS), communisten (PCF) en ecologisten (EELV) hun anti-Mélenchon-kandidaat willen aanduiden maar er niet uitgeraken omdat ze allemaal dé kandidaat van 'links' willen zijn:
“De eerste politieke kracht van links en verandering staat hier. De voorverkiezing is afgelopen. Wij zijn het die de eer hebben op de eerste rij te marcheren. Welkom aan iedereen die mee wil vechten voor de Zesde Republiek, die een ecologische en sociale republiek wordt.
Een analyse door Ludo De Witte van de presidentiële campagne van LFI vind je hier.
Notes:
- Paul Éluard (1895-1952), Frans dichter
- Raphaël Glucksmann is lid van het Europees Parlement voor de Franse PS, de traditionele sociaaldemocratische partij. Hij is een hevig tegenstander van elke vorm van samenwerking met LFI.
- La Cinquième République is de huidige staatsvorm van Frankrijk, die in 1958 door president Charles de Gaulle werd ingevoerd. Het is een sterk presidentieel systeem met een rechtstreeks verkozen president, met een zwak parlement. Het had de bedoeling de politieke chaos van de jaren na de Tweede Wereldoorlog op te lossen en stabiliteit te brengen. Dat systeem is nu echter de oorzaak van de huidige chaos en instabiliteit.
