Betogers waarschuwen voor de taal rond Cuba: “Media-agressie is de fase vóór militaire agressie”

Daar staan ze weer, dit keer voor het Europees Parlement, onder een dreigend grijs wolkendek dat elk moment kan losbarsten: mensen die zich blijven verzetten tegen de blokkade van de VS tegen Cuba. Een economisch embargo, een stelsel van economische sancties en handelsbeperkingen, dat de VS al decennialang oplegt aan het kleine eiland en dat mee verantwoordelijk is voor een humanitaire crisis.

“Het zijn moordende sancties”, zegt Brahim Harchaoui die zich al langer inzet voor Cuba. Hij is vandaag ook naar het Luxemburgplein in Brussel gekomen. De blokkade veroorzaakt een tekort aan medicijnen, brandstof, elektriciteit en basisgoederen. Het dagelijkse leven wordt erdoor verstikt.

De taal waarmee we over Cuba spreken

Welke taal kennen we als het over Cuba gaat? Woorden als 'regime', 'mislukt communisme', 'dictatuur'? Woorden die worden herhaald in de media in de Verenigde Staten, en ook in onze media. Grote woorden, dreigende woorden, zo abstract dat ze een hele bevolking onzichtbaar maken.

Het betekent ouderen die uren in de rij staan voor basisproducten

Als we aan Cuba denken, denken we ook wel aan de blokkade, zegt Katrien Demuynck, een Cuba-kenner die veel over Cuba schrijft. "Maar veel mensen weten helemaal niet wat die betekent." Katrien is vaak in Cuba geweest en weet dat wel. Het betekent dokters zonder medicijnen. Ziekenhuizen zonder materiaal. Bussen zonder brandstof. Gezinnen zonder elektriciteit. Ouderen die uren in de rij staan voor basisproducten. Lege koelkasten.

En dat is waarom de mensen hier staan. Tegen die taal waarachter een hele bevolking schuilgaat en zo wordt vergeten. Een bevolking die elke dag strijdt tegen die VS-agressie en zich staande probeert te houden. “We moeten een tegendiscours creëren”, zegt Brahim, “een humanistisch verhaal over Cuba en Latijns-Amerika”.

De taal als voorbode

“Unblock Cuba”, klinkt het over het plein. De menigte met haar Cubaanse kleuren steekt fel af tegen de grijze stad. Langzaam lekken er wat druppels uit de wolken, en in de verte klinkt een donderslag. Hoelang nog voordat het losbarst?

Taal is machtig, weten de mensen hier. “Media-agressie is de fase vóór militaire agressie”, zegt Brahim. Ze herinneren zich hier nog al te goed welke taal voorafging aan de illegale inval in Venezuela en de ontvoering van president Maduro. Het waren woorden als “dictatuur”, “drugs” en “narcostaat” waarmee Venezuela jarenlang werd omschreven. Naarmate de inval dichterbij kwam, klonken die woorden steeds vaker en luider. 

Ze maakten die aanval mee mogelijk. Ze maakten het mogelijk om haar achteraf goed te praten, om haar voor te stellen als noodzakelijk. 

De woorden rond Cuba klinken vandaag opnieuw luider en dreigender, wat de mensen hier bezorgd maakt. Tegelijk is die agressie geen nieuw fenomeen, zegt Brahim. “Misschien is er vandaag een escalatie, maar de blokkade, de oorlogsretoriek en de druk vanuit de Verenigde Staten zijn niet met Trump geboren. Ze bestaan al decennialang. Tegen Cuba, maar ook tegen de rest van Latijns-Amerika.”

Opnieuw klinkt een donderslag, de druppels nemen toe in frequentie. En dan komt alles naar beneden.

Venezuela

Terwijl de menigte onder de regen dichter naar elkaar toeschuift, vertelt Katrien over de situatie in Cuba, waar ze net opnieuw is geweest. Ze vertelt over het elektriciteitstekort, dat nog verder is toegenomen, waardoor mensen steeds vaker in het donker zitten. Dat komt onder meer omdat een belangrijke olieleverancier, Venezuela, is weggevallen. “Er was al weinig olie, en nu is er bijna niks meer.”

“Ze geven niet op en proberen creatief te zijn”

Ook zijn er extra economische blokkademaatregelen ingezet. “Op dit moment kan je je Visa of Mastercard niet meer gebruiken, ongeacht bij welke bank je zit”, zegt ze. Visa en Mastercard hebben onder druk van de maatregelen van Trump hun activiteiten daar stopgezet.

Een tijd geleden kwamen dezelfde mensen nog op straat omdat ook Belgische banken meewerken aan de blokkade. Zo werd geld overschrijven naar Cuba vanuit hier geblokkeerd, en kan je zelfs geen overschrijvingen doen naar Belgische rekeningen als het woord ‘Cuba’ in de mededeling staat. 

Zo wordt een land telkens verder geïsoleerd.

Wat is de toekomst?

De mensen die Katrien nog heel onlangs in Cuba ontmoette, vertelden hoe lastig ze het hebben zonder elektriciteit. Maar ze herinnert zich ook de kracht die ze uitstraalden. “Ze geven niet op en proberen creatief te zijn.”

“Voor elk probleem is er een oplossing. En voor elke oplossing is er een begin van een oplossing”, zegt ze. Ze vertelt hoe hoopgevend en inspirerend die mensen waren.

Ibrahim ziet daarin ook de uitdaging voor de toekomst. De grootste opdracht voor de solidariteitsbeweging, maar ook voor de landen die weerstand bieden tegen het Amerikaanse imperialisme, is volgens hem om die onderlinge solidariteit te versterken. “De Zuid-Zuidrelaties moeten nog sterker worden”, zegt hij, “om meer weerstand te kunnen bieden en te streven naar een rechtvaardigere wereldorde”.

Ondertussen is het gestopt met regenen en breekt het wolkendek langzaam open.

Katrien klinkt bezorgd, maar ook strijdbaar. “Het zal zeker nog even heel hard zijn. We zullen zien of de VS uiteindelijk gaan binnenvallen of niet.” Ze vertelt over de houding van de Cubanen die ze ontmoette: “Mensen hebben zoiets van: ja, wat denken die wel? Als wij hier problemen hebben, zijn we groot genoeg om ze zelf op te lossen.”

Volgens Katrien zit die houding diep. Cuba draagt de erfenis mee van vier eeuwen Spaanse kolonisatie, gevolgd door Amerikaanse bezetting en decennia van inmenging. “De weerstand daartegen is zo groot”, zegt ze. “Het heeft zoveel gekost om ons van die overheersing te bevrijden. Mensen zeggen: nee, dat gaan we niet opnieuw binnenhalen.”

En dan breekt de zon door. 

Steun ons hier!