Het probleem achter alle problemen heeft een naam: kapitalisme

In 2025 hebben we gezien hoe de macht van bedrijven zich als nooit tevoren heeft uitgebreid. ‘Tech-bro's’ die massaal naar Trump trekken. De grote oliemaatschappijen die niet langer doen alsof ze zich iets van het klimaat aantrekken. Multinationals die de CSDDD herschrijven. Dit alles gebeurde in een tolerante omgeving die zich vanuit de VS verspreidde, met als enig doel: eindeloos rijkdom te onttrekken aan mensen en het milieu, ten behoeve van de aandeelhouders.

We moeten ophouden te denken dat kapitalisme te beheersen is of kan functioneren op basis van rechtvaardigheid en gelijkheid

Bij SOMO, waar het onze missie is om de macht van bedrijven aan de kaak te stellen en te bestrijden, is ons werk moeilijker geworden. Maar onze toewijding aan het streven naar radicale economische verandering is sterker dan ooit.

Het kapitalisme is wereldwijd het dominante economische systeem, en we moeten ophouden te denken dat het te beheersen is of kan functioneren op basis van rechtvaardigheid en gelijkheid. 

Het kapitalisme draait om de concentratie van rijkdom en macht. De koers die het op de lange termijn volgt, is duidelijk: altijd groei. Tegen elke prijs. En de kosten zijn enorm. 

Bij SOMO hebben we onszelf uitgedaagd om de mislukkingen uit het verleden onder ogen te zien. Een daarvan was dat we niet hebben ingezien dat ingrijpende veranderingen pijn zullen doen. Het kapitalisme heeft ons allemaal in zijn greep, en zonder sterke vangnetten en een duidelijk plan zullen pogingen om ons daaruit te bevrijden miljoenen, misschien wel miljarden mensen schade berokkenen.

Kapitalisme is een onderling verweven systeem van onderdrukking, geen verzameling losstaande kwesties

Een andere uitdaging waar we mee te maken kregen, is de neiging om in stukjes en beetjes te werken. Overweldigd door de complexiteit van ons mondiale systeem, splitsen we het uiteindelijk op in kleinere, behapbare taken. Maar het kapitalisme is een onderling verweven systeem van onderdrukking, geen verzameling losstaande kwesties. 

En wat het ene land doet, heeft gevolgen voor andere landen. Dit wordt vooral duidelijk als het gaat om economische dekolonisatie. Het kapitalisme is sterk geracialiseerd; het houdt een ongelijke uitwisseling van hulpbronnen en arbeidskrachten in stand van het Zuiden naar het Noorden.

Om krachtige voorstellen voor verandering te formuleren, moet dit gebeuren in samenwerking met de grassrootsbewegingen die al decennialang strijden voor economische rechtvaardigheid en tegen het kapitalisme. 

Het kapitalisme ter discussie stellen werd lang door velen afgedaan als de naïeve fantasie van marginale figuren. Ondertussen wordt het kapitalisme voorgesteld als synoniem voor vrijheid en democratie, efficiëntie en een logisch gebruik van hulpbronnen. Dit verhaal is zo krachtig dat al het bewijs van het tegendeel simpelweg wordt genegeerd.

Maar als we een nieuw economisch paradigma willen realiseren, een paradigma dat de samenleving en de natuur in al hun diversiteit ten goede komt, moet duidelijk zijn dat we ernaar streven het kapitalisme te beëindigen, of beter gezegd, te overstijgen. Al het andere is slechts geknoei aan de randjes, gedraai aan de knoppen terwijl de wereld in vlammen opgaat.

Deze opinie werd overgenomen van SOMO.

Note:

1. ^De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is een Europese richtlijn die grote bedrijven wil verplichten actie te ondernemen tegen schendingen van de mensenrechten en schade aan het leefmilieu in het geheel van hun productieketen van grondstof tot afgewerkt product. Deze richtlijn is niet eens bindend, zeer vrijblijvend en minimaal, maar zelfs daar willen de grote bedrijven van af.