De Wereld Kort: Big Oil casht miljarden bij oorlog in Iran terwijl jij de rekening betaalt
Oorlog in Iran: Big Oil casht miljarden terwijl jij de rekening betaalt
Terwijl de oorlog tussen de VS en Iran de brandstofprijzen naar recordhoogte dreef, vierden oliemagnaten feest. Uit nieuwe cijfers blijkt dat topmannen van giganten als Chevron en ConocoPhillips voor maar liefst 1,4 miljard dollar aan eigen aandelen verkochten. Ze profiteerden schaamteloos van de chaos op de energiemarkt om hun eigen zakken te vullen.
De timing is stuitend: net toen de Straat van Hormuz sloot en de benzineprijs aan de pomp explodeerde, piekten de aandelenkoersen. Wereldwijd kostte deze ‘oorlogsinflatie’ de gewone consument al meer dan 100 miljard dollar extra. Terwijl gezinnen moeite hebben om hun huis te verwarmen, sluizen CEO's de winsten naar hun privérekeningen.
De kosten van oorlog worden gesocialiseerd en gedragen door werkende mensen, terwijl de winsten privaat blijven
Dit typeert ons maatschappelijk systeem helemaal. De kosten van oorlog worden gesocialiseerd en gedragen door werkende mensen, terwijl de winsten privaat blijven. De fossiele sector gedijt bij geweld en instabiliteit. Zolang we afhankelijk blijven van olie, blijven we gijzelaar van een industrie die letterlijk over lijken gaat voor de volgende bonus.
Staan we voor een nieuwe financiële crisis?
De economie van de VS vertoont barsten onder de oppervlakte. De markt van ‘private credit’ is geëxplodeerd tot 3.000 miljard dollar. Private credit is een ander woord voor schaduwbanken. Het zijn financiële instellingen die geen banken zijn, zoals investeringsfondsen, pensioenfondsen en verzekeraars, maar die wel kapitaal uitlenen aan bedrijven.
Het probleem daarbij is dat ze vaak geld verstrekken aan kwetsbare bedrijven tegen variabele rente. Bij hoge rente kan dat heel wat wanbetalingen veroorzaken. Nu zal als gevolg van de oorlog tegen Iran de inflatie stijgen en kunnen de rentevoeten daadwerkelijk volgen. We zitten dan in een situatie die sterk doet denken aan de financiële crisis van 2008. Volgens het Internationaal Monetair Fonds dreigen mogelijk grote verliezen.
Als de zeepbel van AI spat, dan zijn de gevolgen niet te overzien
Een tweede pijnpunt is de sterke overwaardering van de aandelenmarkt in de VS. Die heeft op dit moment een beurswaarde van ruim 210 procent van het bbp, wat meer dan dubbel zo hoog is als vlak vóór de financiële crisis van 2008.
Daarbij is er een overconcentratie in de techsector. De zeven grootste techbedrijven zijn samen meer waard dan de volledige aandelenmarkten van Europa en China. Sommige bedrijven bouwen bovendien enorme schulden op: zo heeft OpenAI naar schatting meer dan 1.000 miljard dollar aan schulden. Als de zeepbel van AI spat, dan zijn de gevolgen niet te overzien.
Nieuw staakt-het-vuren tussen VS en Iran wankelt door Israëlisch bloedbad in Libanon
Nog geen uren na een tijdelijk staakt-het-vuren tussen de VS en Iran, sloeg Israël snoeihard toe in Libanon. Pakistan had een deal bemiddeld die een einde moest maken aan de wederzijdse bombardementen tussen VS en Iran. Terwijl de wereld opgelucht ademhaalde, ontketende Israël echter een massale bommencampagne in Libanon. Daarbij vielen in één ochtend meer dan 250 doden.
De Israëlische premier Netanyahu lijkt alles op alles te zetten om de deal te kelderen. Terwijl Hezbollah de wapens neerlegde om de diplomatie een kans te geven, bestookte Israël woonwijken in Baalbek en Beiroet. De Israëlische regering weigert Libanon te erkennen als onderdeel van het bestand, ondanks internationale afspraken daarover.
De vraag is of de internationale gemeenschap en meer in het bijzonder de VS Israël nu eindelijk een halt durven toe te roepen
Na druk van Washington heeft Israël nu aangekondigd dat het rechtstreekse onderhandelingen met Libanon wil starten in de Verenigde Staten. Volgens premier Benjamin Netanyahu moeten die gesprekken in de eerste plaats focussen op het ontwapenen van Hezbollah. Voor Netanyahu staat er veel op het spel: hij wil de oorlog rekken om zijn eigen politieke hachje te redden.
Opvallend is dat de aankondiging gebeurt, terwijl de Israëlische bombardementen in Libanon doorgaan. Dat zorgt voor spanningen: Beiroet vraagt eerst een wapenstilstand, terwijl Israël aangeeft dat militaire operaties tegen Hezbollah blijven lopen tijdens de onderhandelingen. Iran heeft gedreigd de stekker uit het akkoord met de VS te trekken als de aanvallen op Libanon niet stoppen.
Israëlische academici: "Kolonistengeweld is staatsterrorisme"
Ruim 600 Israëlische academici, waaronder Nobelprijswinnaar Aaron Ciechanover, doorbreken de stilte met een vlijmscherpe petitie. Ze beschuldigen hun eigen regering ervan het geweld door kolonisten op de Westelijke Jordaanoever niet alleen te gedogen, maar actief te ondersteunen. De professoren noemen de praktijken expliciet "staatsterrorisme".
De cijfers achter deze noodkreet zijn schokkend. Alleen al in maart 2026 vonden er dagelijks gemiddeld zes aanvallen plaats op Palestijnse gemeenschappen. Sinds 2023 zijn 38 dorpen volledig ontruimd door intimidatie en geweld. Terwijl honderden Palestijnen werden gedood, bleven daders nagenoeg ongestraft. Slechts één kolonist werd de afgelopen jaren veroordeeld voor moord.
De academici roepen de internationale gemeenschap op om nu in te grijpen met sancties
De academici riskeren hun carrière door deze structurele straffeloosheid aan te klagen. Ze wijzen op de bewuste vernietiging van scholen en ziekenhuizen door de staat. Volgens de ondertekenaars is er sprake van een doelbewuste politiek van verdrijving en apartheid. Ze roepen de internationale gemeenschap op om nu in te grijpen met sancties.
Duitse herbewapening: kanonnen in plaats van onderwijs
Bondskanselier Friedrich Merz zet fors in op een militaire grootmacht. De Duitse regering verschuift miljarden euro’s van de zorg en het onderwijs naar defensie om het grootste leger van Europa uit te bouwen. Volgens Merz is deze drastische koerswijziging noodzakelijk om voor te bereiden op een dreigend militair conflict met Rusland.
De focus op defensie sijpelt inmiddels door in de Duitse klaslokalen, waar het leger actief jongeren probeert te rekruteren. Vanwege de lage vrijwillige instroom wordt er bovendien nagedacht over de herinvoering van de dienstplicht. Deze versnelde militarisering van de Duitse samenleving en industrie roept bij critici pijnlijke herinneringen op aan donkere hoofdstukken uit het verleden.
De versnelde militarisering van Duitsland roept pijnlijke herinneringen op aan donkere hoofdstukken uit het verleden
Terwijl de Europese Unie onder impuls van Duitse leiders aanstuurt op een eigen defensiemacht, groeit het maatschappelijke verzet. In diverse steden trekken burgers de straat op tegen de bezuinigingen en de oorlogstaal. Deze protestbewegingen pleiten voor een fundamentele diplomatieke koerswijziging, waarbij menselijk welzijn en sociale investeringen opnieuw de prioriteit krijgen boven militaire expansie.
Japanse herbewapening bedreigt vrede in de Stille Oceaan
Merkwaardig genoeg, een gelijkaardig verhaal van militarisering bij de andere grote aansteker van de Tweede Wereldoorlog, Japan. Terwijl de wereld focust op de agressie van de VS in het Midden-Oosten en Latijns-Amerika, groeit het oorlogsgevaar rond Japan en Taiwan. Recent heeft de nieuwe Japanse premier Takaichi China geprovoceerd door militaire steun aan Taiwan toe te zeggen.
Beijing ziet dat als een provocatie omdat het Taiwan als eigen grondgebied beschouwt en buitenlandse militaire inmenging ziet als een directe aantasting van de soevereiniteit. De Japanse regering installeert inmiddels langeafstandsraketten in twee steden die China kunnen bereiken. Deze wapens overstijgen de grondwettelijke kaders van zelfverdediging.
Het schendt daarmee ook de naoorlogse vredesakkoorden die Japanse militarisering strikt aan banden leggen. China reageert bezorgd op deze herbewapening, die gepaard gaat met een forse ruk naar rechts in Japan.
De hernieuwde Japanse militaire ambities vergroten het risico op een gewapend conflict in Azië
Japanse politici verheerlijken geregeld oorlogsmisdadigers in het Yasukunischrijn, de shintoïstische herdenkingsplaats in Tokio waar gesneuvelde soldaten worden geëerd, inclusief veroordeelde oorlogsmisdadigers uit de Tweede Wereldoorlog. Dat stelt de diplomatieke spanningen verder op scherp. De hernieuwde Japanse militaire ambities vergroten het risico op een gewapend conflict in Azië.
