Aan Axel Ronse (N-VA): onderzoek toont net aan dat langdurig zieken wél willen werken
Axel Ronse van N-VA had weer een ideetje. In een post zegt hij dat langdurig zieken niet werken, niet omdat ze ziek zijn, maar omdat ze liever financieel profiteren van het systeem. Aanleiding voor deze nieuwe aanval op de kwetsbaren in onze samenleving is een “boeiende studie” van Stijn Baert waarin er gepeild wordt naar de drempels naar werk van langdurig zieken. Ronse pikt uit die hele studie - die over zes categorieën loopt met telkens meerdere vragen - één cijfer. Ongeveer 20 procent van de langdurig zieken zegt niet te willen werken omdat ze dan uitkeringen verliezen. Ronse trekt daaruit meteen verstrekkende - en foute - conclusies. Hij pleit ook voor het weghalen van het bepalen van uitkeringsgerechtigheid bij het RIZIV. Nou ja, “pleit”, hij schreeuwt het zowat.
Als je echter het volledige rapport leest - en niet ideologisch cherrypickt - heeft het feit dat mensen niet willen werken wèl te maken met hun ziekte. Duh. Bijna 80 procent zegt dat ze niet zoeken omdat ze zich fysiek te slecht voelen, 56 procent omdat ze zich mentaal te slecht voelen. Nochtans is er motivatie genoeg, maar 14 procent zegt dat ze niet willen zoeken omdat het te veel moeite kost. Is deze (kleine) groep mensen lui, zoals rechts beweert, gepamperd door het systeem? Of zijn ze bang, en fysiek en mentaal heel kwetsbaar?
Extreem profiteren? Eerder een worsteling te overleven
Bijna de helft van de langdurig zieken geeft aan dat de huidige inkomsten, hun uitkeringen dus, niet voldoende zijn om zichzelf of het gezin te onderhouden. Slechts 27 procent vindt dat ze niet hoeven te werken omdat ze met hun partner genoeg financiële middelen hebben. Extreem profiteren van de vette kluif van de overheid is dit niet, eerder worstelen om te overleven.
En die 20 procent? De onderzoekers verklaren dat zelf door de zogenaamde inactiviteitsval. Dat is de periode waarin je nog maar net werkt, nog geen rechten op vakantie en dergelijke hebt en dus nog minder verdient. Ik heb zelf al in die positie gezeten en had ik toen geen spaargeld gehad, moest ik wellicht ook aankloppen bij het OCMW. Mensen hebben daar dus terecht schrik voor, zeker als ze zich helemaal niet lekker voelen.
Conclusie: de overheid wil geen mensen die werken, ze wil haar uitgaven verkleinen
Een overheid die het meent met het activeren van langdurig zieken zou daar eerst iets aan moeten doen: zorgt dat werken meteen loont. N-VA roept wel dat werken moet lonen, maar doet daar zeer weinig voor. Langdurig zieken zijn zeker gemotiveerd om meer te verdienen - waarom dus niet die inactiviteitsval aanpakken? In een ideale markt, die natuurlijk niet bestaat, zou zo’n aanpassing tot meer werkenden leiden. Maar de overheid doet dit natuurlijk niet, want dit zou een investering zijn die haar initieel geld kost. Conclusie: de overheid wil geen mensen die werken, ze wil haar uitgaven verkleinen. Onze ministers zijn veredelde kruideniers. En dan nog hele kortzichtige ook.
Over werkgevers wordt er gezwegen
Een andere groep waar Ronse systematisch over zwijgt, zijn de werkgevers. De eerste categorie in het onderzoek van Baert gaat niet over de financiële drempels, maar over de markt. Bijna 80 procent van de langdurig zieken gelooft dat werkgevers hen niet zullen aanwerven omwille van hun gezondheidsproblemen. Dit bevestigt dat er een sterk probleem is met discriminatie van mensen met een gezondheidsprobleem.
Een tweede probleem is het tekort aan aangepast werk: 70 procent van de langdurig zieken geeft aan dat werkgevers willen dat ze elke dag werken, en dat ze dat niet kunnen. Alweer komt hieruit nu niet bepaald het beeld van een groep die achterover leunt en het ervan neemt, zoals de populistische rancunepolitiek ons wil doen geloven. We zien eerder een sterk lijdende groep die in haar grotere zorgnoden door werkgevers niet ondersteund wordt. Ronse - vroeger het hoofd van Unizo - rept daar natuurlijk met geen woord over.
Bijna 80 procent van de langdurig zieken gelooft dat werkgevers hen niet zullen aanwerven omwille van hun gezondheidsproblemen
Met de klassieke neoliberale oplossing van de N-VA-kliek is Stijn Baert - nu niet bepaald een progressief figuur - niet akkoord. Mensen uit de werkloosheidsuitkering duwen zonder de drempels naar werk echt aan te pakken, betekent dat je kosten van de overheid verschuift naar het leefloon. Ik zou daar nog aan toevoegen: duwt een hele groep mensen bewust in de armoede. Dat is niet alleen immoreel en asociaal, maar kost de samenleving op lange termijn ook veel meer dan het haar oplevert.
Telkens weer richten Ronse en co hun pijlen op het individu - dat is lui, profiteert, moet geactiveerd worden. Als ze de studie eerlijk zouden interpreteren, zouden ze iets anders zien: de meeste mensen willen werken, willen een actief lid zijn van de samenleving. Logisch ook. Als je denkt dat niet iedereen zich een waardevol deel van de samenleving wil voelen, snap je niks van de mens.
Bedrijven moeten eindelijk eens op hun verantwoordelijkheid gewezen worden in deze kwesties. En daarbij mag er gerust ook eens aan hun arm gewrongen worden, voor ze astmatisch piepende kwetsbaren zomaar uit hun huizen sleuren en ze fulltime in een fabriek pletsen. In plaats van bedrijven miljarden te geven voor dwaze loonsubsidies die niet werken - zegt ook de Nationale Bank van België, ook al geen progressief instituut - zouden onze leiders steun beter afhankelijk maken van hun bereidheid om echt aan sociaal aanwervingsbeleid te doen.
Praktijktesten tegen allerlei vormen van discriminatie - ras, religie, gender, beperking - zijn ook al zeer lang een genegeerd instrument. Een solidaire samenleving komt niet enkel van onderuit, maar moet gedragen worden door de overheid, de werkgevers en de werknemers. Maak daar eens werk van Axel Ronse, in plaats van deze ideologische luiheid tentoon te spreiden.
