De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.
Wat hebben Guy Verhofstadt en Johan Vande Lanotte met onze welvaartsstaat aangericht?
Zwijgen is nooit de sterkste kant van Verhofstadt geweest. Als je de interviews leest komt het eerder over als een vergoelijking van het destijds door hem gevoerde beleid. De voornaamste vraag daarin is te weten wat hij en zijn kompaan Johan Vande Lanotte (SP.a, nu Vooruit) hebben gedaan met de welvaartsstaat, met de erfenis van de naoorlogse samenwerking tussen christendemocraten en socialisten.
Welvaart
De naoorlogse welvaart is er niet vanzelf gekomen. Dat het om een aanvaardbare verdeling van de lasten en de baten ging was het gevolg van een sociaal beleid dat zowel in de toenmalige Christelijke Volkspartij (CVP) als in de Belgische Socialistische Partij (BSP) tot het Belgisch compromis heeft geleid.
Ook de liberale Partij voor Vrijheid en Vooruitgang (PVV) van Omer Vanaudenhove (1913-1994) was voor ‘vrijheid en vooruitgang’. In de vierde regering onder leiding van Achille Van Acker (BSP) (1954-1958) en de derde regering onder leiding van Gaston Eyskens (1958-1961) was hij minister van Openbare Werken en Wederopbouw. Tijdens de regering Eyskens III zorgde hij voor de aanleg van de eerste autosnelwegen en voor de grote openbare werken van de Belgische Wereldtentoonstelling Expo 58.
De twee regeringen onder leiding van Jean-Luc Dehaene (CVP) (1992-1995 en 1995-1999) waren coalities van christendemocraten en socialisten. Dehaene was niet voor niets de gewezen baas van de studiedienst van de koepelorganisatie van de Belgische christelijke arbeidersbeweging ACV.
Kantelmoment
Met de komst van de paarse regering-Verhofstadt (1999-2003), waar voor het eerst de groene partijen Ecolo en Agalev (nu Groen) aan deelnamen, leek het aanvankelijk in de richting van de burgermanifesten van Verhofstadt te gaan. Minister van Verkeer Isabelle Durant en staatssecretaris voor energie Olivier Deleuze (allebei Ecolo) stapten er op het einde van vier jaar meeregeren uit, wegens ontevredenheid over de regeling van de nachtvluchten op de nationale luchthaven.
In de regering-Verhofstadt II (1999-2003) zonder de weggevallen groenen sloegen Verhofstadt en Vande Lanotte een heel andere weg in. In navolging van het beleid van VS-president Ronald Reagan (1981-1989) en Brits premier Margaret Thatcher (1979-1990) werd het algemeen belang door het privé belang vervangen en werd de rol van de staat afgebouwd. Dat was een geheel andere benadering van de welvaartsstaat.
Dienstverlening werd vervangen door winstbejag, regulering door de staat door individueel initiatief. Een uit de hand lopende begroting werd opgesmukt door de verkoop van overheidsgebouwen. Het Nederlandse voorbeeld van succesrijke pensioenfondsen werd gevolgd met de oprichting van een Zilverfonds. Dat bleek evenwel een lege doos, boerenbedrog.
America
Verhofstadt mag terecht op zijn hoed steken dat België in 2003 niet meedeed aan de ‘coalition of the willing’ van de VS en Groot-Brittannië voor de oorlog in Irak, die in feite vooral een ‘coalition af the billing’ was, een coalitie van betalers. In andere dossiers was er echter heel wat minder terughoudendheid ten overstaan van de Amerikaanse bondgenoot.
Meerdere door het Comité I opgestelde rapporten zetten toen kwaad bloed bij de Amerikanen én in de Wetstraat 16, het thuisadres van de eerste minister. Dat was het geval met de openbaarmaking van Echelon, het afluistersysteem van de Five Eyes (Groot-Brittannië, VS, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland), van de illegale CIA-vluchten (waarbij gevangenen door de VS naar andere landen werden gevoerd waar ze werden gefolterd), van het Swift-netwerk dat zorgt voor alle internationale geldtransacties, Tractebel en het Vlaamse spraakbedrijf Lernout&Hauspie.
Ook de vraag van de voorzitter van de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI – de Witwascel), die tevens voorzitter was van het Comité I, om de oorsprong van bepaalde verdachte geldtransacties te kunnen bekijken, werd tegengewerkt.
Voortgezet
De toen door Verhofstadt en Vande Lanotte doorgevoerde maatschappijhervorming blijft meer dan ooit actueel. Het door huidig federaal eerste minister Bart De Wever (N-VA) gevoerde beleid is hier een versterkte voortzetting van.
Verhofstadt zei daarover in het interview: “Naast Hillary Clinton in de cel. (lacht). Het klinkt allemaal heel trumpiaans, net als De Wever die zegt dat ik de slechtste premier ben van de laatste vijftig jaar. Waarom niet meteen van de laatste honderd jaar? Hij moet wel opletten, want met zijn reputatie is hij mij zeer snel aan het inhalen. Of bent u wel onder de indruk van het fiscale broddelwerk van zijn regering?”
Wordt Verhofstadt ingehaald of voorbijgestoken door De Wever? Daar zit wellicht de echtte frustratie die tot zijn nieuwe boek De Burger in Opstand heeft geleid.
