Vrouwenorganisaties eisen Nationaal Actieplan voor slachtoffers van partnergeweld

Omdat in 2025 in België 29 femicides werden geregistreerd door het middenveld, liepen op vrijdag 18 september 29 in het zwart geklede vrouwen met koffers - een symbool van vertrek - en een wit masker, naar het kabinet van federaal minister Rob Beenders. Ze werden gevolgd door een stoet van mensen. 

Met deze symbolische actie wilden de organisaties eer betonen aan alle slachtoffers van femicide die niet de kans hebben gekregen op een nieuwe start. De meerderheid van de femicides wordt gepleegd door een partner of ex-partner, vaak op het moment van het vertrek of de scheiding: "Geen enkele vrouw zou haar leven in gevaar mogen brengen om aan geweld te ontsnappen”, aldus de aanwezige organisaties. 

Positieve signalen, maar te weinig garanties

De organisaties pleiten al maanden voor de invoering van een herstelpakket. Dat is een geheel van maatregelen die het verlaten van een gewelddadige situatie veiliger zou maken en slachtoffers zou helpen bij hun herstel. 

Ze verwelkomen dan ook de recente aankondiging van de Brusselse regering van een herstelpakket met 36 maatregelen, waaronder één centraal aanspreekpunt. Ze zijn ook tevreden met het akkoord dat binnen de Interministeriële Conferentie Vrouwenrechten werd bereikt over het principe van dit instrument. 

Een slachtoffer moet dezelfde rechten en begeleiding krijgen, ongeacht of ze in Brussel, Oostende of Bastenaken woont

De aanwezige organisaties wachten op wat de concrete vertaling in het toekomstige Nationaal Actieplan tegen gendergerelateerd geweld 2026-2030 zal inhouden. Dat plan wordt in november verwacht.

"Een slachtoffer moet dezelfde rechten en dezelfde begeleiding kunnen genieten, ongeacht of ze in Brussel, Oostende of Bastenaken woont. We kunnen niet aanvaarden dat de Brusselse vooruitgang een regionale uitzondering blijft."

Vijf prioriteiten van het middenveld 

Een delegatie van de organisaties is afgelopen vrijdag ontvangen op het kabinet van de federale minister van Gelijke Kansen om de prioriteiten voor het nationale herstelpakket toe te lichten. Zo moet volgens hen allereerst de bescherming van slachtoffers versterkt worden op het moment van het vertrek of de scheiding.

België kampt nog steeds met een tekort aan veilige en voor alle slachtoffers toegankelijke opvangplaatsen, inclusief kinderen en personen zonder wettig verblijf. De organisaties vragen eveneens om actuele officiële cijfers over het aantal femicides en een specifieke preventiestrategie.

Daarnaast moet er dringende financiële hulp gecreëerd worden. Economische afhankelijkheid vormt een van de belangrijkste belemmeringen om te vertrekken. Onmiddellijke financiële hulp om de eerste kosten die met het vertrek gepaard gaan, te dekken - waaronder huisvesting - is noodzakelijk om slachtoffers in staat te stellen om die stap te zetten.

Het in Brussel aangekondigde centrale aanspreekpunt moet over heel België worden uitgerold

Verder moet er één aanspreekpunt komen voor gecoördineerde en toegankelijke begeleiding. Het in Brussel aangekondigde centrale aanspreekpunt moet over heel België worden uitgerold, zodat elk slachtoffer op een duidelijke, snelle en gecoördineerde manier toegang krijgt tot haar rechten en passende begeleiding krijgt.

Ook is ondersteuning van de financiële autonomie van slachtoffers nodig. De organisaties vragen maatregelen die het economisch en professioneel herstel ondersteunen: een recht op een pauze dat de verplichtingen en sancties voor werkzoekenden tijdelijk opschort, bescherming tegen ontslag, specifieke verloven, aanpassingen van de arbeidsvoorwaarden, enz.

Tot slot moet er een volledig, gecoördineerd en gefinancierd nationaal plan aangenomen worden. De organisaties vragen een duidelijke budgettaire verbintenis en een doeltreffende coördinatie tussen alle beleidsniveaus. Zij kunnen zich niet tevreden stellen met een catalogus van versnipperde maatregelen of intentieverklaringen zonder middelen. 

De delegatie van organisaties dat werd ontvangen op het kabinet gaf aan de aangekondigde engagementen op te volgen tot ze daadwerkelijk worden uitgevoerd. 

Een coalitie van Nederlandstalige, Franstalige en Duitstalige middenveldorganisaties, gecoördineerd door Furia vzw en Vie Féminine: ACV, Vrouwenraad, Femma, Word to Freedom, Punt vzw, Beweging.net, CPVCF, Frauenliga, het CEASE-netwerk, La Ligue des Familles, Solidarité Femmes, Femmes CSC