De community ruimte is een vrije online ruimte (blog) waar vrijwilligers en organisaties hun opinies kunnen publiceren. De standpunten vermeld in deze community reflecteren niet noodzakelijk de redactionele lijn van DeWereldMorgen.be. De verantwoordelijkheid over de inhoud ligt bij de auteur.
Wereldwijde wapenhandel neemt toe door grote Europese vraag
De toename van de handel in grote wapenqystemen is vooral een gevolg van de oorlog in Oekraïne. Dat land ontving bijna 9,7 procent van de wereldwijde wapenleveringen in de periode 2021-2025. Ook de andere Europese landen tekenden een zeer sterke toename van de wapenimport op. Tussen 2021-2025 en 2016-2020 gaat het om meer dan een verdriedubbeling (plus 210 procent).
De Europese wapenimport is de laatste vijf jaar verdriedubbeld
De Europese landen zijn aanzienlijk meer wapens gaan invoeren om hun militaire capaciteit te versterken tegen de achtergrond van een vermeende dreiging vanuit Rusland.
VS-marktaandeel stijgt naar 42 procent
De Verenigde Staten profiteren daar het meest van. De VS is traditioneel de grootste wapenleverancier en zag zijn wereldwijde marktaandeel verder stijgen van 36 procent naar 42 procent. Na twintig jaar is de EU opnieuw de grootste afnemer geworden van grote wapensystemen van de VS (plus 217 procent).
In de periode 2021-2025 ging 38 procent van de VS-wapenexport naar Europa. Op basis van het grote aantal orders dat nog moet worden uitgevoerd, zal de VS de komende jaren de dominante speler blijven op de Europese wapenmarkt.
Hoewel de EU hard werkt aan het opdrijven van de eigen productiecapaciteit voor wapens blijven de EU-lidstaten afhankelijk van de VS voor meerdere grote wapensystemen, zoals gevechtsvliegtuigen en luchtverdedigingssystemen. Zo hebben twaalf Europese landen in totaal 466 F-35 gevechtsvliegtuigen besteld of gekozen voor komende bestellingen.
De gezamenlijke wapenimport van de 29 huidige Europese NAVO-leden is tussen 2016-2020 en 2021-2025 met 143 procent gestegen. De VS leverde de afgelopen vijf jaar 58 procent van deze import. De volgende grootste leveranciers aan Europa waren Zuid-Korea (8,6 procent), Israël (7,7 procent) met Frankrijk (7,4 procent) als grootste Europese interne wapenuitvoerder.
De VS-wapenindustrie haalt een ander belangrijk deel van haar omzet (33 procent) uit het door gewapende conflicten geteisterde Midden-Oosten. Saoedi-Arabië is als ontvanger van 12 procent van de totale VS-wapenexport, zowel op regionaal als op mondiaal niveau de grootste afnemer van VS-wapens. Qatar, Koeweit en Israël zijn de andere belangrijke wapenklanten van de VS in het Midden-Oosten.
‘America First’, ook voor de wapenindustrie
Volgens SIPRI is de dominantie van de VS op de mondiale wapenmarkt niet alleen een gevolg van de grote vraag naar geavanceerde wapensystemen. Voor staten is de afname van VS-wapens ook een manier om goede betrekkingen te onderhouden met Washington. Dit wordt aangemoedigd door het Witte Huis, dat de wapenexport ziet als zowel een instrument van buitenlands beleid als een middel om de wapenindustrie te versterken
Begin februari 2026 maakte de regering Trump haar ‘America First Arms Transfer Strategy’ bekend. Om “onze militaire dominantie en technologische superioriteit” te behouden moet de VS ervoor zorgen “dat bij toekomstige wapenverkopen de Amerikaanse belangen voorop staan, door buitenlandse aankopen en kapitaal te gebruiken om de Amerikaanse productie en capaciteit uit te breiden”, aldus de strategie. Daarnaast beoogt de ‘America First Arms Transfer Strategy’ "wapenleveranties bewust te gebruiken als instrument van het Amerikaanse buitenlandse beleid”.
Een op drie wapens ter wereld komt van Europese NAVO-leden
In het rijtje van grootste wapenhandelaars ter wereld staat Frankrijk op de tweede plaats met een aandeel van 9,8 procent in de wereldwijde export. De Franse export van grote wapensystemen steeg tussen 2016-2020 en 2021-2025 met 21 procent. De belangrijkste klanten van Parijs zijn India (24 procent), Egypte (11 procent) en Griekenland (10 procent).
De wapenexport van Frankrijk naar andere landen binnen Europa is in 2021-2025 meer dan vervijfvoudigd ten opzichte van 2016-2020 (plus 452 procent), maar bijna 80 procent van de Franse wapenexport gaat nog steeds naar landen buiten Europa.
Vier EU-lidstaten behoorden tot de tien grootste wapenleveranciers wereldwijd in 2021-2025: Frankrijk (plaats 2), Duitsland (plaats 4), Italië (plaats 6) en Spanje (plaats 10). Rusland (plaats 3) is de enige wapenexporteur in de top 10 die zijn wapenexport ziet dalen.
Genocide in Gaza en aanvallen op Iran, Libanon, Qatar, Syrië en Jemen zijn publiciteit voor Israëlische wapensystemen in plaats van andere landen ertoe aan te zetten hun wapentransacties met Israël te stoppen
Het Russisch aandeel in de wereldwijde wapentransacties zakte van 21 procent in 2016-2020 tot 6,8 procent in 2021-2025. Bijna driekwart (74 procent) van de Russische wapenexport ging in 2021-2025 naar drie staten: India (48 procent), China (13 procent) en Wit-Rusland (13 procent).
In de top 10 van grootste wapenexporteurs ter wereld haalde Duitsland China (plaats 5) in. Duitsland vertegenwoordigt nu 5,7 procent van de wereldwijde wapenexport. Bijna een kwart van de Duitse wapenleveringen had Oekraïne als bestemming. Nog eens 17 procent ging naar andere Europese staten.
Opvallend is de sterke klim van Italië en Israël, respectievelijk op de zesde en zevende plaats in de lijst van belangrijkste leveranciers van grote wapensystemen. Italië zag zijn wapenexport met 157 procent stijgen. Meer dan de helft daarvan ging naar het Midden-Oosten.
Israëlische wapenindustrie verdubbelt omzet op zeven jaar tijd
De Israëlische wapenindustrie zag zijn wereldwijde marktaandeel stijgen van 3,1 procent in de periode 2016-2020 naar 4,4 procent in 2021-2025. Volgens cijfers van het Israëlisch ministerie van Defensie bedroeg de omzet van zijn wapensector 14,8 miljard dollar - een verdubbeling tegenover 2018 (7,5 miljard dollar).
Israëlische oorlogsmisdaden en schendingen van het internationaal recht hebben weinig impact op de wapenhandel met Israël
De genocide in Gaza en de aanvallen op Iran, Libanon, Qatar, Syrië en Jemen fungeren als publiciteit voor Israëlische wapensystemen in plaats van andere landen ertoe aan te zetten om hun wapentransacties met Israël stop te zetten. Na India is Duitsland de grootste afnemer van Israëlische wapens, goed voor 21 procent van de Israëlische export. De Israëlische wapenindustrie richt zich op luchtverdedigingssystemen, waar wereldwijd veel vraag naar is.
Omgekeerd blijken de Israëlische oorlogsmisdaden en schendingen van het internationaal recht weinig impact te hebben op het wapenexportbeleid van de VS en Duitsland naar dat land. In 2021-2025 leverde de VS het grootste deel van de wapenimport van Israël (68%), gevolgd door Duitsland (31%).
Vijftien van de 25 belangrijkste landen op vlak van wapentransfers zijn NAVO-lidstaten. Volgens het huidige Strategische Concept wil de NAVO "bijdragen aan de internationale vrede en veiligheid"
Italië en Israël zijn nu belangrijkere wapenleveranciers geworden dan Groot-Brittannië hoewel dat land ook een lichte stijging (13 procent) van zijn wapenexport mocht noteren. Zuid-Korea en Spanje sluiten de top 10 van grootste wapenexporteurs af.
Vijftien van de 25 belangrijkste landen op vlak van wapentransfers zijn lidstaten van de NAVO. Samen controleerden de NAVO-lidstaten 75,9 procent van de wereldmarkt. Nederland staat op plaats 12 (1,2 procent) en België op plaats 23 (0,3 procent) in de SIPRI-lijst van grootste wapenexporteurs ter wereld. Volgens het huidige Strategische Concept wil de NAVO "bijdragen aan de internationale vrede en veiligheid".
Twee derde van de wapens gaat naar Europa, Azië en Oceanië
Met 31 procent van de mondiale wapenimport volgt de bredere regio Azië en Oceanië, de regio Europa op de voet als wapenimporteur (33 procent). Dit ondanks een daling van 20 procent van de wapenimport door staten in Azië en Oceanië tussen 2016-2020 en 2021-2025. Deze daling is voornamelijk een gevolg van de afnemende Chinese wapenimport (min 72 procent) en in mindere mate van de Zuid-Koreaanse (min 54 procent) en Australische (min 39 procent).
De top tien van grootste wapenimporteurs wordt aangevoerd door Oekraïne dat in 2021-2025 9,7 procent van de totale wereldwijde wapenimport voor zijn rekening nam. Daarnaast behoorden ook vier staten in Azië en Oceanië tot de tien grootste wapenimporteurs: India (plaats 2), Pakistan (plaats 5), Japan (plaats 6) en Australië (plaats 10).
In Oost-Azië kenden Japan (plus 76 procent) en Taiwan (plus 54 procent) tussen 2016-2020 en 2021-2025 een sterke stijging van de wapenimport. Volgens SIPRI is dat een gevolg van de vrees voor China's groeiende militaire capaciteiten. Daarnaast is er het aanhoudende conflict tussen de kernwapenmachten India en Pakistan.
Laatstgenoemde land is de belangrijkste afnemer van Chinese wapens. India heeft zijn betrekkingen op het gebied van wapenimport in de afgelopen tien jaar verlegd van Rusland naar westerse leveranciers, met name Frankrijk, Israël en de VS. De geïmporteerde wapens van India en Pakistan werden ingezet in de jongste onderlinge militaire confrontatie in 2025.
Tot slot valt in het SIPRI-rapport op dat de import van wapens in Afrika de laatste vijf jaar met 41 procent is afgenomen.
