Wat wil de Vlaamse regering leren van de Verenigde Arabische Emiraten?
Heb je ooit al gehoord van VARIO? De kans is klein. Nochtans is het geen onbelangrijke organisatie. VARIO is de Vlaamse Adviesraad voor Innoveren en Ondernemen. Opvallend is dat het studiereizen organiseert naar autoritaire regimes zoals Singapore en de Verenigde Arabische Emiraten om inspiratie op te doen voor het economisch beleid in Vlaanderen.
Wat is VARIO?
VARIO werd in 2016 opgericht door de Vlaamse regering op initiatief van de toenmalige Vlaamse minister van Innovatie Philippe Muyters (N-VA) en adviseert de Vlaamse regering op het vlak van wetenschap, innovatie, technologie, industrie en ondernemerschap.
In VARIO zijn werknemers op geen enkele manier vertegenwoordigd
VARIO kan gezien worden als de opvolger van de Vlaamse Raad voor Wetenschap en Innovatie (VRWI), maar er is een groot verschil in de samenstelling. Bij de VRWI was een deel van de leden afkomstig uit de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV). De SERV is paritair samengesteld, wat betekent dat zowel werknemers als werkgevers er gelijk vertegenwoordigd zijn.
Bij VARIO is dat anders. Het adviesorgaan wordt samengesteld door de minister die bevoegd is voor innovatie. Vandaag is dat minister-president Matthias Diependaele (N-VA). In VARIO zijn werknemers op geen enkele manier vertegenwoordigd. Diependaele stelde een raad samen van bedrijfsleiders en bevriende experten om zich te laten adviseren. Op die manier zijn die vervelende vakbonden weer buiten gewerkt.
Lessen uit Singapore: waar De Wever de mosterd haalde
Eén van de manieren van VARIO om tot adviezen te komen zijn studiereizen. Zo bezocht het orgaan in 2023 Singapore.
In hun Verslag en geleerde lessen van inspirerende VARIO-studiereis naar Singapore zijn ze lovend over het bestuur van het land. “Het beleid is van zeer hoge kwaliteit. Binnen de overheid is de focus op excellentie permanent aanwezig”, zo klinkt het. Dat er geen persvrijheid en nauwelijks oppositie bestaat, wordt wel vermeld, maar duidelijk als niet zo heel belangrijk gezien.
In hun verslag schrijft VARIO verder dat “de welvaartsopbouw” in Singapore mogelijk was door “een gecentraliseerd leiderschap met veel beslissingsmacht” enerzijds en “een spaarzaam sociaal contract met de bevolking” anderzijds. Inspirerend vindt men vooral de nadruk op “eigen verantwoordelijkheid”. Verder looft het rapport de lage staatsschuld, de focus op innovatie en de lage belastingen voor bedrijven in het land.
Wie het boek ‘Over Welvaart’ van eerste minister Bart De Wever las, krijgt sterk de indruk dat hij het VARIO-rapport ook eens heeft doorgenomen.
Het visionaire beleid van een dictatoriale oliestaat
Dat men bij VARIO weinig problemen lijkt te hebben met autoritaire bestuursvormen, blijkt ook uit de bestemming van hun studiereis van 2026. Dit keer ging men naar de Verenigde Arabische Emiraten.
Dat de dictatoriale oliestaat gebouwd is op slavernij en verantwoordelijk is voor de gruwel in Soedan, is een nuance die wel opgemerkt wordt, maar niet echt uitgewerkt. Dat alle macht in het land bij een handvol families ligt, dat politieke partijen er verboden zijn en andere meningen met grof geweld onderdrukt worden, weerhoudt VARIO er niet van om in hun rapport vol lof te spreken over "pragmatisch bestuur" en "visionair leiderschap".
Regels kunnen aan de kant geschoven worden of aangepast worden op maat van grote bedrijven, en dat vindt men bij VARIO inspirerend
Het heeft er alle schijn van dat men bij VARIO verblind is door het grote geld wanneer ze het ondernemersvriendelijke klimaat loven. In dat ondernemersvriendelijke klimaat wordt 90 procent van het werk gedaan door migranten in het Kafala-systeem, eigenlijk een soort moderne slaven. Het systeem is weliswaar hervormd, maar arbeidsmigranten zijn nog steeds volledig afhankelijk van hun werkgever en hebben niet het recht om zich te organiseren of actie te voeren.
VARIO looft verder de aanpak van zogenaamde ‘overregulering’. “Innovaties”, zo schrijven ze in hun verslag, “kunnen uitgetest worden via proeftuinen, afgelijnde scenario’s waarin weinig rekening moet worden gehouden met allerlei wetgeving en regels. In geval van succes kan het zijn dat eerder de regels aangepast worden om de innovatie niet in de weg te staan.”
Regels kunnen er met andere woorden aan de kant geschoven worden of aangepast worden op maat van grote bedrijven, en dat vindt men bij VARIO inspirerend. Het zegt veel over welke visie men daar heeft op de richting die Vlaanderen uit moet.
De Verlichtingswaarden
Nu zou je kunnen denken dat zo’n reisverslag van een adviesorgaan niet zo heel serieus genomen moet worden, maar alles wijst erop dat men deze teksten bij de N-VA wel degelijk heel serieus neemt.
Wanneer Eva Platteau (Groen) minister-president Matthias Diependaele (N-VA) een vraag stelde over de reis van VARIO reageerde deze als volgt: “De Verenigde Arabische Emiraten hebben een sterke visie op de toekomst die ze hebben vertaald in langetermijnvisiedocumenten, en die ze aan hoge snelheid implementeren via investeringen in innovatie.”
“De Verenigde Arabische Emiraten kunnen dan wel florerende bedrijven huisvesten", zo reageert Platteau, "maar het kader daarrond is toch allerminst te kopiëren naar Vlaanderen. Het lijkt dat VARIO innovatie naar voren schuift als enige doelstelling, maar we mogen onze regels en democratie niet zomaar overboord gooien voor een hol begrip als innovatie."
Autoritaire verleiding
Het is opmerkelijk hoe de N-VA die, wanneer het helpt om vluchtelingen als een bedreiging voor onze samenleving voor te stellen, de mond vol heeft van zogenaamde ‘Verlichtingswaarden’, diezelfde Verlichtingswaarden meteen weer vergeet wanneer men een kans ziet om achter het grote geld aan te lopen. Dan is men plots geïnspireerd door de sterke visie op de toekomst van een paar koninklijke families in de Emiraten.
En Diependaele is niet alleen. In navolging van VARIO vloog ook Joren Vermeersch, die werkt als adviseur op het kabinet van minister van Defensie Theo Francken (N-VA), naar de Emiraten. In zijn column in De Standaard looft hij de unieke combinatie van culturele tolerantie, veiligheid, lage belastingen en lage elektriciteitsprijzen. De uitbuiting van gastarbeiders, nochtans uitgebreid gedocumenteerd door ongeveer elke mogelijke mensenrechtenorganisatie, noemt hij in die column een ‘hardnekkig’ cliché.
Het lijkt er sterk op dat binnen de N-VA een tendens bestaat die de het wel ziet zitten om de illiberale tour op te gaan. Met een minister van asiel en migratie als Anneleen Van Bossuyt die wil onderhandelen met de Taliban en een parlementslid als Michaël Freilich die zich gedraagt als propagandist voor Israël en bij het Trump-regime gaat lobbyen om druk te zetten op onze regering zijn er in ieder geval wel meer mensen bij de N-VA die vatbaar zijn voor de autoritaire verleiding.
