Afghaanse asielzoekers veilig terugsturen?
Op haar website kondigt de Minister van Asiel en Migratie een “eerste Europese doorbraak in het Afghaans terugkeerdossier” aan. België nam, als vertegenwoordiger van twintig Europese landen, deel aan een verkennende administratieve missie naar Afghanistan die werd georganiseerd door de Europese Commissie.
De missie kwam er ook dankzij minister Van Bossuyt, die eerder in een brief aan Europees Commissaris Magnus Brunner opriep tot het deblokkeren van de terugkeer naar Afghanistan. Ze werd daarin gesteund door negentien andere Europese landen
"Gezien het risico op terroristische aanslagen en ontvoeringen in het land, worden alle reizen naar Afghanistan afgeraden"
Freddy Roosemont, directeur-generaal van de Dienst Vreemdelingenzaken, is drie dagen in Afghanistan gaan onderhandelen met ambtenaren van de ministeries van Buitenlandse en Binnenlandse Zaken en met de inlichtingendiensten van de Taliban, een moorddadige dictatoriale theocratie.
“De focus van de missie lag op het heropstarten van een technische samenwerking met de Afghaanse autoriteiten op administratief niveau, onder meer rond identificatie, zowel voor vrijwillige als gedwongen terugkeer”, zei hij.
Reizen naar Afghanistan levensgevaarlijk
Wat Van Bossuyt laat uitschijnen is dat de terugkeer van ‘illegale’ Afghanen een louter technische kwestie is, en dat die mensen veilig naar eigen land kunnen. In schril contrast daarmee staat echter de reiswaarschuwing van Buitenlandse Zaken van 2 januari ‘26:
“Gezien de onzekerheden inzake de politieke context en de veiligheidscontext enerzijds, en het risico op terroristische aanslagen en ontvoeringen in het land anderzijds, worden alle reizen naar Afghanistan afgeraden en is maximale waakzaamheid aanbevolen".
"Terroristische aanslagen gebeuren regelmatig"
“Reizen in en naar Afghanistan houdt zeer hoge risico’s in en het risico op terroristische aanslagen is reëel. Alle verplaatsingen in Afghanistan zijn extreem gevaarlijk. Terroristische aanslagen kunnen op elk ogenblik en overal plaatsvinden, met dodelijke afloop. Terroristische aanslagen gebeuren regelmatig, zelfs in de best beveiligde delen van de hoofdstad. (…) Het risico op ontvoeringen blijft ook heel hoog in het hele land.”
Criminaliseren van asielzoekers
“De nood aan actie is hoog”, benadrukt Van Bossuyt. “Vandaag verblijven nog 2.635 Afghanen in Belgische opvangcentra. Tegelijk is er een duidelijke veiligheidsproblematiek. In 2025 stonden Afghanen op de derde plaats qua aantal daders van ernstige incidenten in de federale opvangcentra. Ook buiten de opvangcentra stellen lokale besturen en politiediensten toenemende problemen vast met bepaalde groepen Afghanen.”
Met dit soort natte-vinger-statistiek kan je wellicht efficiënt een zekere publieke opinie alerteren. Het is nochtans redelijk logisch dat de derde grootste groep asielzoekers ook op de derde plaats staat van incidenten in de opvangcentra. Van Bossuyt vermeldt ook niet dat de zes federale gesloten centra een lange lijst veroordelingen door het Europese Hof voor de Mensenrechten meezeulen.
Agressie bij mensen die – ook zonder enig feit gepleegd te hebben – opgesloten worden om gedeporteerd te worden naar de hel waaruit ze zijn gevlucht, valt ook ergens te verwachten. De xenofobe framing van Bossuyts’ persmededeling is stuitend.
Veertig procent van de Afghanen staat elke dag op met honger
Afghanistan komt uit twintig jaar westerse bezetting tegen de Taliban, die die troepen uiteindelijk wisten te verjagen. Sindsdien wordt het regime door de hele wereld geïsoleerd, en kampt het met aardbevingen en grote droogte door de klimaatverandering. Dat speelt allemaal mee in de voedselschaarste waar het land mee geconfronteerd wordt. Ook het opsluiten van alle vrouwen binnenshuis, waaronder zij die voorheen aan landbouw deden, draagt daar aan bij.
De Afghanen worden door iedereen in de steek gelaten
Daarbovenop werden recent miljoenen Afghaanse vluchtelingen door Irak en Pakistan naar hun ‘thuisland’ gedeporteerd. Zij behoren tot de 17 miljoen Afghanen, op een bevolkingstotaal van 44 miljoen, die honger lijden. In het EU parlement werd - onder andere tegen deze deportaties - in oktober '25 nog een resolutie goedgekeurd.
Het Wereldvoedselprogramma heeft meer dan 400 miljoen dollar nodig om hen de winter door te helpen. Door de terugtrekking van de VS uit dit programma hebben de VN 40 procent moeten bezuinigen. USAID dat voorheen de grootse hulpprogramma’s had in het land doet niets meer. Internationale NGO’s zijn ook vrijwel allemaal vertrokken. Ze mogen van de Taliban niet meer met vrouwen werken.
Europese landen hadden belangrijke hulp toegezegd maar komen nu met een schamele 25 miljoen euro, een snel verdampende druppel op de zeer hete plaat van de honger. Kortom: de Afghanen worden door iedereen in de steek gelaten.
“We moeten de negatieve spiraal doorbreken van Afghanen die door de EU blijven dolen in de illegaliteit. Dat is in de eerste plaats in het belang van die Afghanen zelf”, zegt Van Bossuyt. “Een grote groep Afghaanse vrouwen of minderjarigen, zullen we uiteraard niet gedwongen terugsturen”, voegt ze er aan toe. Die blijven dus voorlopig hier, zonder hun man, vader of broer.
