Gedaan met de ‘loonkloof-show’: werknemers hebben recht op forse opslag
Fabel van loonhandicap doorprikt
Jarenlang kregen we hetzelfde liedje te horen dat de Belgische lonen te hoog zijn en dat dit onze bedrijven schaadt. Maar het nieuwe technisch verslag van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) trekt daar definitief een streep door.
De Centrale Raad voor het Bedrijfsleven is een officieel overleg- en adviesorgaan waarin vakbonden en werkgevers samen de economische situatie analyseren en de regering adviseren over onder meer loonvorming en concurrentiekracht.
De cijfers zijn heel duidelijk: de lonen in Duitsland, Frankrijk en Nederland groeien tussen 2025 en 2026 maar liefst 2,8 procentpunt sneller dan bij ons. Eind 2026 zal België zelfs een officiële ‘loonvoorsprong’ hebben van 1,1 procent. Dat betekent dat onze lonen sinds 1996 trager zijn gestegen dan die van onze buren.
ABVV-voorzitter Bert Engelaar is duidelijk: “Dit is du jamais vu. De dramatische show van de werkgevers is voorbij. Ze moeten afscheid nemen van de stigmatiserende term ‘loonkosthandicap’ want de jury heeft geoordeeld dat die is weggewerkt.”
Winsten swingen de pan uit, lonen blijven achter
Terwijl werknemers de broeksriem moesten aanhalen door jarenlange loonblokkeringen, beleven de grote bedrijven gouden tijden. De brutowinstmarges van Belgische ondernemingen zitten volgens ACLVB op een historisch hoog niveau van 44 procent. Dat is fors hoger dan in de buurlanden. Ook de netto rentabiliteit nam de laatste tien jaar met 25 procent toe.
Bedrijven hebben miljarden aan belastingcadeaus niet gebruikt om jobs te creëren, maar om hun eigen winstmarges op te krikken
Het rapport legt een pijnlijke waarheid bloot: twee derde van die winststijging komt voort uit lastenverlagingen zoals de taxshift. Bedrijven hebben die miljarden aan belastingcadeaus dus niet gebruikt om extra jobs te creëren of prijzen te verlagen, maar puur om hun eigen winstmarges op te krikken.
Ondertussen daalde het loonaandeel, het stukje van de koek dat naar de mensen gaat die het werk verzetten, tot een historisch dieptepunt. In 2014 ging van elke 100 euro die Belgische bedrijven creëerden nog bijna 64 euro naar de werknemers. Tien jaar later is dat teruggevallen tot 59 euro.
Dat is een jaarlijkse transfer van 16 miljard van arbeid naar kapitaal. Omgerekend verliezen we per gezin jaarlijks 3.200 euro door een bewuste politieke keuze ten voordele van het bedrijfsleven en de rijksten van onze samenleving.
Loonnormwet als kunstmatige wurggreep
Ondanks deze cijfers blijft de beruchte loonnormwet van 1996 echte verbeteringen blokkeren. Die wet verbiedt vrije onderhandelingen over loonsverhogingen bovenop de index. Volgens de vakbonden is deze wet in strijd met het internationaal arbeidsrecht.
De echte loonkloof in het voordeel van de bedrijven loopt op tot bijna 5 procent
Bovendien houdt de officiële berekening geen rekening met de enorme loonsubsidies die bedrijven ontvangen. Als je die wel meetelt, loopt de echte loonkloof in het voordeel van de bedrijven zelfs op tot bijna 5 procent.
ACV-voorzitter Ann Vermorgen verwoordt de frustratie op de werkvloer: “De CRB bevestigt wat we al jaren zeggen: onze lonen lopen achter op hoe die in onze buurlanden evolueren. Het reële verschil loopt op tot bijna 5 procent. 5 procent! Terwijl bedrijven grote winsten boeken, gijzelt de loonnormwet de vrije onderhandelingen en dus onze lonen.”
Zoals te verwachten reageren werkgeversorganisaties terughoudend. Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) kan niet anders dan erkennen dat de cijfers wijzen op een "eerder gunstige evolutie". Maar ze wijst erop dat de cijfers voorlopig zijn en dat "de ramingen steunen op voorlopige gegevens en projecties die nog moeten worden bevestigd in de komende twaalf maanden."
Ook minister van Werk David Clarinval (MR) tempert de verwachtingen en verwijst naar een “historische handicap”. Toch schuift het debat op. Als de officiële handicap negatief wordt en de winsten historisch hoog staan, wordt het moeilijker om loonmatiging als vanzelfsprekend te presenteren.
Allemaal naar Brussel op 12 maart
Het verhaal van de eeuwige loonhandicap kraakt en de roep om verandering klinkt steeds luider. Niet alleen moet de loonnormwet op de schop om weer echte loononderhandelingen mogelijk te maken, er liggen ook concrete eisen op tafel voor de korte termijn. Zo vraagt de ACLVB om de maaltijdcheques te verhogen naar 10 euro om de geëxplodeerde voedselprijzen te compenseren.
De centen zijn er, nu de politieke wil nog
Ook politiek groeit de druk. De PVDA eist dat de regering-Arizona stopt met het aanvallen van de index, en de oppositie pleit opnieuw voor een koopkrachtpremie in winstgevende bedrijven. Het rapport van de CRB bewijst wat elke werknemer aan de kassa van de supermarkt al voelde: er is meer dan genoeg marge voor een eerlijke verhoging. De centen zijn er, nu de politieke wil nog.
De cijfers liegen niet: de rijkdom is er, maar ze zit in de verkeerde zakken. Op 12 maart vindt de grote nationale betoging plaats in Brussel. Het is hét moment om een duidelijk signaal te geven aan de regering en de werkgevers dat de loonblokkering niet langer aanvaard wordt.
Lees ook:
- De grote verdwijntruc: 16 miljard euro aan loon verdampt
- Weg met de loonblokkering: breek de neoliberale wurggreep
- Arizona knipt in de index: loondiefstal in ‘light’-verpakking
