Zeven activisten staan in rechtbank tegenover Israëlische Elbit Systems
Op 4 maart 2024 blokkeerden ongeveer 100 activisten het bedrijf OIP, een Belgische dochteronderneming van Elbit Systems. Deze actie maakt deel uit van een nationale en internationale beweging die de betrokkenheid van verschillende wapenbedrijven bij de genocide op de Palestijnen en, meer in het algemeen, bij het Israëlische beleid van bezetting, kolonisatie en apartheid bekritiseert.
Elbit Systems is een van de grootste Israëlische wapenbedrijven en levert ongeveer 50 procent van de totale uitrusting van Israëls leger, 85 procent van de apparatuur voor drones, en 85 procent van de uitrusting van de landtroepen. Daarmee is het een van de, of misschien wel de belangrijkste leverancier voor het Israëlische leger.
In een rapport waarin VN rapporteur, Francesca Albanese, de economie van de genocide in Gaza ontleedt, komt de rol van wapenfabrikanten, en ook Elbit Systems, prominent naar voren. “Israëls permanente bezetting is uitgegroeid tot het ideale testterrein voor wapenfabrikanten en big tech: het biedt een grenzeloze aanvoer en vraag, weinig toezicht en nul verantwoording, terwijl investeerders en private, publieke en overheidsinstellingen er vrijuit winst uit halen'',stelt het rapport.
Dat zien we ook in de beurscijfers terug: in 2025 behaalde Elbit Systems zelfs een hogere winst en omzet dan voorspeld. Het bedrijf meldde een winst per aandeel van 3,23 dollar met een omzet van 1,97 biljoen dollar.
Het bedrijf is dus cruciaal voor het Israëlische leger en verdient miljoenen aan de genocide op Palestijnen en het Israëlische apartheidsregime. In 2024 ontving Elbit Systems zelfs een prijs van het Israëlische ministerie van Defensie voor “zijn cruciale rol in de oorlog in Gaza”.
Een Belgisch dochterbedrijf
OIP (Optique et Instruments de Précision) is een Belgisch wapenbedrijf dat gespecialiseerd is in optronica (infraroodcamera's, nachtkijkers, vizieren, vuurleidingssystemen voor voertuigen). Het bedrijf is gevestigd in Oudenaarde, maar heeft ook wapenopslagplaatsen en kantoren in Doornik. In 2003 werd het overgenomen door Elbit Systems.
De rol van OIP bestaat voornamelijk uit het commercialiseren van de technologie van Elbit buiten Israël en het mogelijk maken van de vestiging van Elbit in Europa. Het bedrijf heeft meerdere contracten gesloten met het Belgische ministerie van Defensie.
In 2007 werd een contract afgesloten ter waarde van 44,8 miljoen euro voor de uitrusting van 138 Piranha III pantservoertuigen met geschutskoepels. In 2015 werd een contract ondertekend ter waarde van 150 miljoen dollar voor digitale apparatuur voor de Benelux-landen, waaronder België.
De voormalige CEO Freddy Versluys wordt beschouwd als een van de grote bazen van de Belgische wapenindustrie en wordt regelmatig uitgenodigd door de regering. Zo nam hij deel aan een reis naar Oekraïne samen met Bart De Wever, Maxime Prévot en Théo Francken en bezocht hij de site van Audi Forest met het oog op een mogelijke herinrichting van de site voor wapens.
Ter herinnering: naar aanleiding van de sancties die op 2 september 2025 tegen Israël zijn genomen, "is de minister van Defensie belast met het waarborgen – ‘wanneer dat mogelijk is en er gelijkwaardige alternatieven bestaan’ – dat toekomstige aankopen van apparatuur, reserveonderdelen en onderhoudscontracten niet langer kunnen worden gedaan bij bedrijven die in Israël zijn gevestigd."
De rechtszaak
Nu staan zeven activisten die meededen aan een actie tegen deze bedrijven op 17 februari voor de rechter. Het bedrijf eist meer dan 65.000 euro schadevergoeding. Om de activisten te steunen en de activiteiten van Elbit in België onder de aandacht te brengen is het collectief Stop Elbit opgericht.
Deze rechtszaak roept bij het collectief verschillende vragen op, zowel met betrekking tot de mogelijkheid voor Belgische wapenbedrijven om mee te werken aan de genocide die momenteel in Palestina plaatsvindt, als op juridisch vlak. “Mag een multinational zeven willekeurige personen selecteren na een collectieve actie? Mag een multinational het Belgische recht gebruiken om de vrijheid van meningsuiting en demonstratie naar eigen goeddunken te reguleren?” vraagt het collectief zich af.
Mag een multinational het Belgische recht gebruiken om de vrijheid van meningsuiting en demonstratie naar eigen goeddunken te reguleren?
De rechter heeft besloten dat de zaak zal worden behandeld als een “juridische principekwestie”. Hij is dus van mening dat dit proces een kwestie van algemeen belang aan de orde stelt, namelijk of de vrijheid van meningsuiting en het recht om te demonstreren al dan niet prevaleren boven de economische belangen van een bedrijf.
Ook belangrijk is dat het parket heeft besloten de activisten niet te vervolgen, omdat het van mening is dat de blokkade van 4 maart 2024 tegen OIP-Elbit geen strafrechtelijke vervolging rechtvaardigt. Met deze rechtszaak probeert OIP-Elbit de Belgische justitie en rechtsinstrumenten dus te gebruiken om de solidariteitsbeweging met Palestina te intimideren en de grenzen van het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht om te demonstreren te herdefiniëren om zijn belangen te beschermen.
Deze zaak dreigt dus een precedent te scheppen. Dit zou een aanzienlijke impact hebben op de uitoefening van de grondrechten en individuele vrijheden van de burgers in België. Als OIP deze rechtszaak wint “zal het aanklagen van, blokkeren van of demonstreren tegen deze dochteronderneming van Elbit strafbaar zijn”, zeggen de zeven activisten in een schriftelijke verklaring.
Het recht om de schadelijke acties van multinationals aan te klagen zal dan sterk ingeperkt worden. Daarop reageren de zeven activisten: “Wij, de zeven tegen Elbit, nemen een krachtig standpunt in tegen deze onderdrukking, intimidatie en instrumentalisering van de rechtbank en zeggen luid en duidelijk: wij betalen niet voor genocide!”
De zitting op 17 februari is openbaar en vindt plaats om 11 uur in de burgerlijke rechtbank van Oudenaarde. Het collectief Stop Elbit roept iedereen die steun wilt betuigen op aan het gerechtsgebouw van Oudenaarde vanaf 10 uur. Ga voor meer informatie naar de website van het collectief.
