Oxfam-rapport: er is meer geld dan ooit, maar het is extreem ongelijk verdeeld
Miljardairs waren nog nooit zo rijk. Dat blijkt uit een nieuw rapport van Oxfam dat afgelopen week verscheen. Sinds 2020 is het vermogen van miljardairs wereldwijd met 81 procent toegenomen tot 18,3 biljoen dollar.
Ook België ontsnapt niet aan die trend: 17 Belgische miljardairs staan op de jaarlijkse Forbes-lijst (de jaarlijkse ranglijst van miljardairs) en samen bezitten zij volgens het rapport meer vermogen dan 31 procent van de bevolking. Oftewel, meer dan 3.639.017 Belgen.
Die cijfers zijn veelzeggend: er is helemaal geen gebrek aan geld, het geld is gewoon extreem ongelijk verdeeld.
Honger en armoede tegenover recordvermogens
De groeiende rijkdom aan de top staat in schril contrast met de realiteit voor miljoenen anderen. Terwijl het vermogen van miljardairs recordhoogtes bereikt, heeft 1 op de 4 mensen niet regelmatig genoeg te eten en leeft bijna de helft van de wereldbevolking in armoede.
Ook in België neemt de kwetsbaarheid toe. Tussen 2019 en 2023 steeg het aantal mensen dat met voedselonzekerheid te maken heeft, met 125 procent. Tegelijk zien voedselbanken hun cijfers pieken, terwijl federale en Europese steun onder druk staat of afneemt.
“Genoeg om extreme armoede 26 keer uit te bannen”
Oxfam maakt de ongelijkheid ook tastbaar met een vergelijking: de 2,5 biljoen dollar waarmee het vermogen van miljardairs toenam, volstaat volgens het rapport om extreme armoede 26 keer de wereld uit te helpen. De boodschap is helder: ja de middelen bestaan, maar ze belanden in toenemende mate bij een heel kleine groep.
Rijken bezetten de politiek
Het rapport gaat verder dan alleen economische cijfers. Oxfam waarschuwt dat superrijken niet enkel rijker worden, maar ook politieke macht vergaren. Ze krijgen steeds meer invloed op beleid en wetgeving, vaak in hun eigen voordeel en ten koste van rechten en vrijheden van anderen.
Oxfam koppelt de sterke stijging van miljardairsvermogens bovendien aan beleid dat de rijksten bevoordeelt. Het rapport wijst daarbij onder meer naar de Amerikaanse regering-Trump. Hij verlaagde belastingen voor superrijken, zwakte pogingen om grote bedrijven zwaarder te belasten af, schroefde maatregelen tegen monopolies terug en creëerde een klimaat waarin onder meer AI-gerelateerde aandelen een enorme boost kregen - gunstig voor wie al veel kapitaal heeft om te investeren.
Miljardairs 4.000 keer meer kans om een politieke functie te bekleden dan gewone mensen
Die ontwikkeling is volgens Oxfam niet alleen een VS-verhaal. Het rapport ziet wereldwijd tekenen van een opkomende oligarchie die democratische systemen en maatschappelijke tegenmacht ondermijnt.
Een opvallend cijfer illustreert die scheefgroei: Oxfam schat na onderzoek dat miljardairs 4.000 keer meer kans zouden hebben om een politieke functie te bekleden dan gewone mensen.
Media in handen van de allerrijksten
Een tweede machtshefboom is media. Overheden laten volgens Oxfam toe dat superrijken steeds meer media- en socialemedia-bedrijven domineren. Het rapport stelt dat miljardairs meer dan de helft van de grootste mediabedrijven bezitten en dat alle grote sociale-mediaplatformen in handen zijn van, of gecontroleerd worden door, extreem vermogenden.
Oxfam wijst daarbij op bekende voorbeelden: Jeff Bezos met The Washington Post, Elon Musk met Twitter/X, Patrick Soon-Shiong met de Los Angeles Times en een miljardairsconsortium met een groot aandeel in The Economist.
Ook in Europa ziet Oxfam een gelijkaardig patroon. In Frankrijk controleert de extreemrechtse miljardair Vincent Bolloré zender CNews, die volgens Oxfam steeds meer het “Franse Fox News” benadert. In het Verenigd Koninkrijk wordt dan weer driekwart van de krantenoplage gecontroleerd door vier superrijke families.
Daarbovenop haalt het rapport een probleem van representatie aan: wereldwijd is slechts 27 procent van de hoofdredacteuren vrouw en behoort 23 procent tot een raciale minderheid. Volgens Oxfam zorgt dat voor een mediaomgeving waarin bepaalde stemmen sneller verdwijnen, minderheden vaker gestigmatiseerd worden en critici makkelijker het zwijgen wordt opgelegd.
De democratie is in gevaar
Oxfam besluit dat de groeiende ongelijkheid niet alleen een economisch probleem is, maar ook een democratisch risico: wie extreem rijk is, krijgt steeds vaker ook politieke en mediatieke macht.
Daarom roept de organisatie regeringen op om ongelijkheid actief terug te dringen met concrete plannen. Ze pleit ervoor om hoge inkomens en grote vermogens eerlijker te belasten. Ook vraagt ze strengere grenzen tussen geld, politiek en media, zodat tegenmacht, onafhankelijke journalistiek en democratische ruimte beschermd blijven.
