Vakbondsstrijders uit Argentinië en VS: "Wat bij ons gebeurt, dreigt ook in de EU"
Twee strijdsyndicalisten van over de oceaan kwamen naar het festival Manifiesta in Oostende om er deel te nemen aan debatten over de strijd tegen extreem rechts en internationale actie voor vakbondsrechten in transnationale ondernemingen. We konden ze strikken voor een intervieuw op het bruisende festivalterrein.
Jeremy Kimbrell
Jeremy Kimbrell voerde in 2024, als arbeider bij Mercedes-Benz in Alabama, strijd voor de oprichting van een vakbond in zijn fabriek. Hij werkte al 25 jaar bij Mercedes in Alabama, een regio waar ook Hyundai, Toyota en Honda zich vestigden om te profiteren van lage lonen en hoge winsten.
Samen met zijn collega’s zette hij een historische campagne op poten. Geïnspireerd door de doorbraak van de United Auto Workers-vakbond bij Volkswagen in Chattanooga, dwongen ze – voor het eerst – officiële verkiezingen af om de vakbond binnen te krijgen.
De werkgever bij Mercedes-Benz zette alles op alles om dat te verhinderen. De UAW verloor nipt. Maar Kimbrel geeft niet op. Sinds een half jaar is hij ‘organizer’ bij de UAW. Hij verzekerde ons dat ze – zodra de tijd rijp is en met de lessen uit de verloren campagne in het achterhoofd – een nieuwe verkiezing zullen aangaan bij Mercedes. “De afbraak van arbeidersbescherming in de VS dreigt ook in Europa”
Rodrigo Borrás
We spraken ook met de Argentijnse vakbondsman in de luchtvaartsector Rodrigo Borrás. Hij richt zich vooral op de strijd tegen extreemrechts. Hij is directeur internationale zaken en migratie bij de vakbond Central de Trabajadores de la Argentina (CTA): "Naar schatting werkt ongeveer 53 procent van de Argentijnse arbeidskrachten in het zwart, in uiteenlopende vormen van precaire en flexibele tewerkstelling."
"Ik werk al 27 jaar in de luchtvaartsector. En al 26 jaar, vanaf de eerste minuut, ben ik actief binnen de vakbond. De CTA werd 25 jaar geleden opgericht als een centrale van werkenden, niet als een confederatie van vakorganisaties. We stimuleren de rechtstreekse aansluiting van elke werknemer. Dat betekent dat het niet nodig is dat een werknemer aangesloten is bij een sectorale vakbond om lid te zijn van de CTA."
"De rechterzijde wist via propaganda de stemmen van de lagere klassen te winnen met loze beloften"
"Of iemand nu formeel geregistreerd is, of behoort tot de grote oceaan van informele, precaire arbeid waarin de meerderheid met moeite overleeft, het zijn allemaal werkers ook al krijgen ze geen officieel loonstrookje.".
De werkomstandigheden wereldwijd verslechteren. Wat zijn in de VS de grootste problemen voor werknemers? Wat zijn de grootste uitdagingen voor syndicalisten?
Jeremy: “In de VS proberen ze ons verdeeld te houden. Ze richten de aandacht op sociale kwesties, zodat werkgevers op werkvlak vrij spel hebben. Mensen nemen politieke beslissingen op basis van sociale overtuigingen en tolereren dan misstanden op de werkvloer."
"Als we het makkelijker maken voor werknemers om zelfstandig een vakbond op te richten, kunnen we die verdeeldheid doorbreken. Als je alleen naar werk gerelateerde kwesties kijkt, vinden mensen makkelijker een gemeenschappelijk standpunt. Maar zodra je sociale thema’s inbrengt, blijven ze verdeeld, en overheersen de sociale kwesties.”
Over welke sociale kwesties heb je het dan?
Jeremy: “Religie, abortus, Palestina, transrechten, LGBTQ-rechten, racisme. In de VS worden gewone werkende mensen daarmee bewust tegen elkaar opgezet, zodat ze zich niet verenigen.”
En Trump? Heeft hij het voor vakbonden nog moeilijker gemaakt?
Jeremy: “Het was inderdaad al erg moeilijk, maar Trump en de Republikeinse Partij geloven in wat ze noemen ‘absolute uitvoerende macht’. Sommigen noemen dat een dictatuur. In de VS heeft de president beperkingen via de andere staatsmachten, maar het is hun theorie dat de uitvoerende macht de sterkste moet zijn."
"De bescherming van werknemers gebeurt via de National Labor Relations Board, die onder het uitvoerende niveau valt. Momenteel lopen er rechtszaken tot aan het Hooggerechtshof, waar mogelijk beslist wordt dat administratieve rechters zonder reden kunnen worden ontslagen door de president."
"Als die rechters verdwijnen, is er geen manier meer om arbeidsgeschillen te beslechten. Werkgevers kunnen dan alle wetten negeren zonder dat werknemers verhaal hebben. Dat is de grote vrees voor de komende maanden.”
Rodrigo, kun je in enkele woorden de politieke situatie in Argentinië schetsen? Die is helemaal niet zo gekend hier als die in de VS.
Rodrigo: “Om de huidige situatie te begrijpen, moet je terugkijken. Milei kwam aan de macht omdat de samenleving – ook de arbeiders – het moe waren: inflatie, geen toekomstperspectief. De rechterzijde wist via propaganda de stemmen van de lagere klassen te winnen met loze beloften."
"Het lijkt het begin van het einde voor Milei, maar de strijd gaat door"
"Twee jaar Milei, en geen enkele belofte is waargemaakt. De economie is verslechterd, de staatsschuld is toegenomen, inflatie is gestagneerd dankzij geld van het IMF. Maar er is geen binnenlandse koopkracht, de mensen hebben geen geld. Slechts 10 procent van de bevolking profiteert van het beleid."
"Buitenlandse producten zijn goedkoper dan lokaal geproduceerde, wat leidt tot jobverlies en de overgang van een productieve naar een financiële economie. We hebben binnenkort (26 oktober) tussentijdse parlementsverkiezingen. Milei krijgt zware klappen in de peilingen: de economie werkt niet, politiek is hij steeds meer geïsoleerd, en vakbonden zijn zijn grootste vijand.”
“Milei reisde al vaker naar de VS dan naar alle Argentijnse provincies samen. De privatiseringen zijn vooral in het belang van VS-bedrijven die Trump aanbeveelt. Hij blijft aan de macht dankzij financiële steun via het IMF waar de VS de plak zwaaien*. Ondertussen zijn er corruptieschandalen dicht bij de president. Het lijkt het begin van het einde voor Milei, maar de strijd gaat door.”
Welke aanvallen richtte Milei precies tegen de vakbonden?
Rodrigo: “Zodra hij aan de macht kwam, voerde hij decreten in die het recht op protest sterk inperkten. Het stakingsrecht is zo goed als afgeschaft. We hebben klacht neergelegd bij de IAO en andere instanties, want deze maatregelen schenden grondwettelijke rechten.”
"Het is een strategie om de arbeidersklasse onder controle te houden”
“Wij hebben gestaakt op de luchthavens. Maar in plaats van te onderhandelen, ontsloeg de regering werknemers en militariseerde de luchthavens. Veiligheidstroepen namen de taken van luchtvaartpersoneel over, wat totaal onverantwoord is. Ze zijn daar niet voor opgeleid. Maar de regering maakt zich daar totaal niet druk om.”
“Vakbondsleiders worden politiek vervolgd. Werknemers worden geïndoctrineerd om lage lonen te aanvaarden, ver onder de inflatie. Veel mensen durven niet te protesteren, uit angst hun baan te verliezen, ook al kunnen ze amper rondkomen. Het is een strategie om de arbeidersklasse onder controle te houden.”
Zijn er concrete vormen van internationale solidariteit tussen jullie en andere vakbonden?
Jeremy: “Er zijn relaties, maar wanneer je het hebt over iets 'concreets', bedoel je actie. En dat zie ik nog te weinig. Er zijn internationale akkoorden – bijvoorbeeld bij Mercedes – over vakbondsrechten in al hun afdelingen in de wereld, maar die worden niet nageleefd. In de Duitse ondernemingsraad kregen vakbondsmensen te horen dat ze zich er niet mee moesten bemoeien: Dat is de VS, laat het daar“
“Het zou mogelijk moeten zijn dat werknemers in Duitsland actie ondernemen om te eisen dat de internationale overeenkomsten in de staten worden nageleefd. Dat is waar we op hopen, dat er voldoende gemeenschappelijkheid en solidariteit onder werknemers bestaat."
"Wat er in de VS gebeurt, zal ook in Europa praktijk worden als we er niets tegen doen"
"Bij Volkswagen in Chattanooga wonnen werknemers wél hun verkiezing, de vakbond werd er opgericht. Daar hielden de Duitse collega’s wel het bedrijf aan zijn neutraliteit. Toen eiste de ondernemingsraad in Duitsland wel met succes dat er geen inmenging van buitenaf of van politici zou zijn."
"Er is hier en daar wel samenwerking maar het is te weinig. Er moet meer gebeuren. Wat er in de VS gebeurt, zal ook in Europa praktijk worden als we er niets tegen doen.”
En bij jullie, Rodrigo?
Rodrigo: “Wij zijn aangesloten bij een internationale federatie voor transportarbeiders en proberen campagnes te coördineren. Maar het is moeilijk. Solidariteitsacties vanuit andere luchthavens zijn zeldzaam."
"We hebben wel eens pamfletten in vliegtuigen verspreid of kleine acties georganiseerd, maar door de veiligheidspolitiek van extreemrechts in Argentinië zijn zulke acties risicovol. Ze worden snel bestempeld als bedreiging voor de veiligheid. Werknemers worden gearresteerd, soms wekenlang na de acties. Toch blijven we doorgaan."
"Blijf de democratie verdedigen, want als die wegvalt, hebben we pas écht een probleem”
"De rechterzijde past zich aan per land, maar het doel is overal hetzelfde: neoliberaal beleid doordrukken met repressie en weinig democratie. Dit is daarom een historisch moment voor links: we moeten nieuwe toekomstperspectieven uittekenen en bouwen aan duurzame alternatieven.”
Een andere tendens is de militarisering van de wereld. In België en in de hele Europese Unie hebben ze 'Daddy' Trump uit het niets beloofd de militaire uitgaven te verhogen naar 5 procent van het BIP. Bestaat er onder werknemers enig besef dat de militarisering van onze wereld ook een aanval is op de rechten van werknemers?
Jeremy: “In de VS is dit vreemd verdeeld: extreemrechts en radicaal links zijn tegen militarisering, maar centrumlinks en -rechts zijn voor maar om verschillende redenen. Trump wil dat Europa meer betaalt voor defensie. Als Europa betaalt, is iedereen blij: de rechterzijde omdat het geen VS-geld is dat wordt uitgegeven aan buitenlandse oorlogen, de centrumkrachten omdat dit het defensiebeleid versterkt."
"De republikeinen vinden zogezegd dat de VS zich afzijdig moeten houden van verre oorlogen. Maar we mengen ons in elk conflict overal ter wereld, altijd al. Wat Trump heeft gedaan, is die kant van zijn partij die dat wil tevreden houden door Europa onder druk te zetten om de rekening te betalen."
Hoe zit dat in Argentinië?
Rodrigo: "In Argentinië snijdt de regering in alles omdat er ‘geen geld is’. Maar er is wel geld voor straaljagers en geheime diensten die interne oppositie bespioneren. Het is je reinste corruptie: Ze kochten geavanceerde vliegtuigen die geen raketten mogen dragen omdat dat Argentinië verboden werd na de Malvinasoorlog (in Europa Falklandoorlog genoemd, nvdr.). Ze dienen dus tot niets."
"Er is geen geld voor ziekenhuizen of pensioenen, maar wél voor wapens en repressie. De afgelopen weken kwam dit veel aan bod op televisie. Het kinderziekenhuis Garrahan, een internationale referentiekliniek, verloor een groot deel subsidies. Ook steun voor kinderen met een handicap werd afgeschaft, terwijl miljoenen dollars naar wapens gingen."
"We moeten bouwen aan de toekomst"
"Mensen beginnen het door te hebben - zelfs wie voor Milei stemde. Bij dit alles komt nog eens de corruptie van de zus van Milei, die beschuldigd werd geld voor gehandicaptenzorg achterover te drukken. Er is dus hoop dat Milei niet lang zal aanblijven."
"We hebben nog kracht om te strijden. Maar we moeten ook bouwen aan de toekomst. Het mag niet alleen gaan om deze verkiezingen te winnen. Anders keren extreemrechtse krachten daarna gewoon terug. We moeten vooruitdenken en iets opbouwen dat hen verhindert opnieuw aan de macht te komen.”
Tot slot: Jullie kwamen speciaal voor het festival Manifiesta (13,14 sept) Was het de reis over de oceaan naar België waard?
Jeremy: “Absoluut. Het was geweldig om het Europese perspectief van dichtbij te zien. Dit evenement is zó goed georganiseerd. In de VS hebben we niets vergelijkbaars. Onze vakbonden werken nauwelijks samen. Ze weten vaak niet eens wat de ander doet. Sterker nog, soms bekritiseren ze elkaar."
"Daarom hebben we meer samenwerking nodig in de VS, meer internationale samenwerking ook, want wat op de ene plek werkt, gaan de bazen ook op andere plaatsen proberen. Als werkers denken dat dit een ver-van-hun-bed verhaal is, snappen ze het echt niet. Het gaat wel degelijk ook om hen, het gaat om werkers en om degene die de arbeiders als slaven willen bezitten."
"Dus werkers moeten wereldwijd samenwerken. Ik heb dus hoop dat ik hier zie wat jullie hier doen. Hier zie ik hoop. En met de contacten die ik hier heb opgedaan, kan ik hopelijk bruggen bouwen en tot iets productiefs komen.”
Rodrigo: “Ik beklaag mijn reis evenmin hoor. Mijn boodschap aan de Belgische en internationale arbeiders: blijf vechten. Trap niet in de verleidelijke praatjes van extreemrechts. Neem ons als voorbeeld: het wordt er niet beter op. Blijf de democratie verdedigen, want als die wegvalt, hebben we pas écht een probleem.”
* Update 27 september: Milei schafte invoertarieven en importbeperkingen af. Dat leidde snel tot een scherpe daling van de inflatie. Maar de werkloosheid is gestegen van 5,7 procent tot 7,6 procent. De economie krimpt in Argentinië. Er is steeds meer verzet. 53,7 procent van de Argentijnen verklaren zich in een recente enquête van Atlas Intel, tegen zijn beleid. Hoogste cijfer sinds zijn aantreden.
De peso zakt pijlsnel in waarde en de koopkracht dus ook. Trump zag Milei opnieuw in New York, in de marge van de algemene vergadering van de VN. Hij gaf Milei een nieuwe lening van 20 miljard dollar om de peso overeind te houden en zorgde ervoor dat het IMF met 5 miljard extra over de brug komt.
